Bijlage 1 - Programma Gezonde Leefomgeving 2026-2035

Daarnaast is op de DDW in oktober 2025 al een breed toegankelijke expo gerealiseerd over gezonde leefomgeving, de rol van de gemeente en de rol van inwoners en partners in gebieden. ƒ Doen en verbeteren. We gaan meteen aan de slag met voorbeelden maken in de praktijk, in projecten en gebiedskaders. De kaart gezondheidswinst passen we toe en gaan we verder verbeteren met koplopers; we wachten niet op perfecte data. We leren steeds beter om maatregelen, mandaat en middelen te gebruiken en de juiste voorwaarden te scheppen voor impact. Op steeds meer plekken en momenten passen we dit toe. Vanaf 2026 start ‘Kaart Gezondheidswinst: Data, Duiding en Doen’ om samen met partijen en met inwoners op specifieke plekken:

PROGRAMMA GEZONDE LEEFOMGEVING 2026-2040 | 23

ƒ Analyse en toepassing te verbeteren. ƒ Data- en uitvoeringsknelpunten op te lossen. Denk aan data over luchtkwaliteit en geluid, frequenter en gedetailleerder krijgen gezondheidslast, en zoveel mogelijk naar jaarlijkse updates van sociale indicatoren met gedetailleerde schaal. ƒ Digital Twin-technologie in te zetten voor simulaties en impactvoorspellingen. Bijvoorbeeld om combinaties van de 8 indicatoren en woningbouw, verkeersstromen, luchtkwaliteit en geluidsoverlast te toetsen bij geplande stedelijke ingrepen. Dit helpt bij het optimaliseren van ruimtelijke plannen voordat ze worden uitgevoerd. ƒ Organiseren als gemeente en stad. We volgen zoveel mogelijk participatie zoals die is beschreven in Inwonersparticipatie in Eindhoven, participatie bij ruimtelijke initiatieven en de landelijke handreiking Participatie Wijzer. De indicatoren en de kaart goed te gebruiken als gespreksinstrument met (vertegenwoordigers van) inwonersgroepen en participatie. Moeilijkheden of noodzakelijke doorbraken agenderen we zowel bij wettelijke beperkingen, in cultuur, in systemen of in verantwoordelijkheden. ƒ Investeringsagenda opstellen. Als gemeente (en samen met partners) een meerjarige investeringsagenda opstellen die gebiedsgericht geld en menskracht inzet voor realisatie.

Daarnaast met andere partijen zoals ontwikkelaars, banken, beleggers en het Rijk afspraken maken om ieders aandeel en investeringen te borgen in de ontwikkeling van gezonde gebieden. ƒ Instrumentarium inzetten; op basis van ervaring juridisch concretiseren (onder meer in het Omgevingsplan) om gezondheidswinst zo nodig ook afdwingbaar te organiseren. We groeien naar een situatie waar dit overal en altijd wordt toegepast, dus bij het selecteren van gebieden en prioriteiten, bij het opstellen van randvoorwaarden of eisen voor projecten en gebieds­ ontwikkeling, bij het vormgeven van interventies en bij het monitoren van effecten en verbetering. Dat betekent dat we in de hele beleidscyclus steeds vaker en beter sturen op realisatie en kwaliteit. Dus eerst toepassen op gebiedskaders, gemeentelijke onderhoudsplannen en tenders en gelijktijdig bredere participatie en feitelijk overheidsparticipatie uitwerken om inspirerende voorbeelden te bouwen en met stakeholders samenwerking te concretiseren. Bij de eerste evaluatie van

het programma wordt uitgewerkt of en op welke wijze we dit doorzetten naar regels in het Omgevingsplan. De wet, het instrumentarium en deze nieuwe manier bieden lange termijn houvast en consistentie en korte termijn, dichtbij, mogelijkheden om iets te doen. Gezondheid voor iedereen kan alleen als iedere partij en initiatief zijn/haar eigen rol ook goed neemt. Partners moeten kunnen rekenen op duurzame relaties, een sterke inhoudelijke aanpak en een stabiele reputatie. Maatregelen of goede praktijk met de beste resultaten op de 8 indicatoren krijgen voorrang. Gezonde stadsontwikkeling is een continu proces. Daarom wordt het programma elke vier jaar geëvalueerd op basis van: - Het vastgesteld programma Gezonde Leefomgeving; ƒ De voortgang van de nieuwe werkwijze. ƒ Effectmetingen per gebied. ƒ Feedback uit praktijk en participatietrajecten. ƒ Wetenschappelijke inzichten en innovaties. Een gezonde en groene stad biedt een stip op de horizon, maar is nooit helemaal af. We willen bij de uitvoering ruimte laten voor iteratieve aanpassingen op basis van voortschrijdend inzicht. We bekijken terwijl we aan het werk zijn of we nog op de juiste weg zitten en of aanpassingen in beleid, instrumenten en samenwerking nodig zijn om doelen te halen. Zo werken we structureel aan een gezondere stad voor iedereen.

PROGRAMMA GEZONDE LEEFOMGEVING 2026-2040 | 24

6.2 WERKZAAMHEDEN De uitvoering van het programma gezonde leefomgeving is eerder in dit programma uitgebreid behandeld. Puntsgewijs worden tot de evaluatie, twee jaar na vaststelling van dit programma de volgende acties uitgevoerd: ƒ Toepassing werkwijze gezondheidskaart in lopende projecten met budget (zoals Climagen) ƒ Toepassing werkwijze gezondheidskaart in gebiedskaders en projectkaders ƒ Ruimtelijk maken milieuthema’s en opbouwen afwegingskader Deze werkzaamheden vinden plaats binnen bestaande budgetten. In de komende periode worden, samen met partners, de verdere uitvoerings­ maatregelen uitgewerkt. Hierbij wordt eveneens gekeken naar het benutten van bestaande budgetten en bij evaluatie van het programma wordt de vraag beantwoord of voor de toekomstige uitvoering aanvullende middelen benodigd zijn om tot uitvoering te komen.

7 bijlagen 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.6 7.7 7.8 7.9

Bijlage 1 Totstandkoming en participatie programma Bijlage 2 Verstedelijkingsprincipes Omgevingsvisie Bijlage 3 Indicatoren en kaart als kerninstrument gezondheidswinst Bijlage 4 Mogelijke bundels van maatregelen Bijlage 5 Definitie gezonde leefomgeving Bijlage 6 Externe veiligheid Bijlage 7 Geluid en trillingen; ambities en regels Bijlage 8 Programmaonderdeel Geur Bijlage 9 Aanpak luchtkwaliteit

PROGRAMMA GEZONDE LEEFOMGEVING 2026-2040 | 25