Bijlage 1 - Procesvoorstel Brainport Balans Check

Procesvoorstel Brainport Balans Check

gemeente Eindhoven Strategie oktober 2023

oktober 2023

Inleiding

In dit procesvoorstel lichten we toe op welke manier wij invulling geven aan onze toezegging in de raadsvergadering van 11 juli jl. op de ingetrokken vrije motie “Brainport Balans Check”. Wij hebben toegezegd met een procesvoorstel te komen en in gesprek te gaan om meer grip te krijgen op de schaalsprong, of deze in balans is met het voorzieningenniveau, de klimaatdoelen en brede welvaart en, als dat niet het geval blijkt, aan welke knoppen de raad kan draaien om de balans te herstellen. We willen hierbij zoveel mogelijk aan sluiten op bestaande ontwikkelingen en trajecten zoals bijvoorbeeld de Stadsvisie of de Sociale Brainport Agenda. En we hebben toegezegd hierbij ook te zullen aangeven wat de concrete dossiers zijn waar de gemeenteraad over kan beslissen. We hebben het al eerder gezegd en geschreven: Eindhoven blijft groeien en internationaliseert verder. Dat is een mooie ontwikkeling die we voluit moeten en willen omarmen. Tegelijkertijd voelen veel Eindhovenaren dat het succes van Brainport druk legt op de stad en samenleving. Nieuwe woningen en groeiende bedrijvigheid zoeken een plek. De veranderende bevolkingssamenstelling brengt voor velen verrijking en voor sommigen vervreemding met zich mee. Dit alles in de context van een klimaat- en biodiversiteitscrisis en de noodzaak om onze energievoorziening en onze manier van leven te verduurzamen.

We willen de groei de komende jaren verantwoord laten plaatsvinden en ervoor zorgen dat Eindhoven een stad blijft van gelijke kansen, van eerlijk delen en van zorg voor elkaar. Een stad waar iedereen kan profiteren van het succes van Brainport en waar we een nieuwe balans vinden tussen welzijn, economie en ecologie. Zoals we ook met uw raad besproken hebben tijdens de toelichting en commissiebehandeling als voorbereiding op bovengenoemde motie en raadsbehandeling is de huidige groei van onze stad en regio afhankelijk van veel factoren waar we wel of geen invloed op hebben (gehad). Het is mede de resultante van de (succesvol) ingezette triple helix strategie rond de eeuwwisseling - als reactie op de economische neergang van stad en regio midden jaren ’90 - waarin Eindhoven een van de vele partners is, en die ziet op de (economische) structuurversterking van de regio Eindhoven. Aan die strategie en de daaruit voorgekomen ontwikkeling is de afgelopen decennia over de volle breedte, op verschillende bestuurlijke niveaus - Europa, rijk, provincie, regio en stad - en door veel partijen aan gewerkt. Het resultaat daarvan komt terug in verschillende agenda’s en beleidskaders en de uitvoering hiervan. Deze agenda’s en beleidskaders kennen een grote mate van (inhoudelijke) continuïteit. Enkele voorbeelden hiervan zijn: -

-

de samenwerking tussen de regio (3-helix), Provincie Noord-Brabant en het Rijk: Strategische Agenda Brainport en de voorganger ervan, de Brainport Nationale Actieagenda, Regio Deal, MIRT-Onderzoek 2020 en Woondeal 2023; de samenwerking tussen Eindhoven en Provincie Noord-Brabant: Samenwerkingsagenda ‘Hart van Brainport’;

2

gemeente Eindhoven

september 2023

-

-

-

de samenwerking tussen de 21 gemeenten in de Metropoolregio Eindhoven: Samenwerkingsakkoord, Ontwikkelstrategie, Regio Deal, RES, Woondeal de samenwerking tussen gemeenten binnen het SGE: o.a. programmering werklocaties, strategie voorzieningen; de (strategische) agenda’s op het niveau van 21 gemeenten: Brainport Development (Brainport Agenda, Jaarplannen op gebied van economische ontwikkeling van de regio), en de vanuit stad Eindhoven (gemeente, bedrijfsleven en maatschappelijke partners) gestarte samenwerking op de sociaalmaatschappelijke agenda in inmiddels Brainport voor Elkaar stedelijke opgaven gemeente Eindhoven: Klimaatmissie, Strijp-S, HOV-1,-2,-3 en inmiddels -4 (Brainportlijn) en de stedelijke ontwikkeling langs deze assen, op oa Knoop XL / Woensel XL / Kastelenplein, cultuur / design met DDF, EHV365 / Citymarketing, Stichting Cultuur.

De aandacht voor de vraag wat er nodig is om de huidige groei in goede banen te leiden is verwerkt in meerdere agenda’s en kaders, zowel op regionaal als stedelijk niveau. En wat te groot wordt voor de stad en regio pakken we op in de samenwerking met anderen. Groei vindt niet alleen in Eindhoven plaats, we zijn in gesprek met andere steden en regio's om bij te dragen aan schaalsprong (woningbouw, voorzieningen, bedrijven). Daar waar onbalans dreigt te ontstaan maken we ook afspraken met het Rijk en Provincie (Strategische Agenda Brainport). Het is lastig om objectief vast te stellen ‘of de stad het aankan’. De afweging hierin, waarbij balans centraal staat, zal juist door een combinatie van alle beschikbare informatie en in dialoog met inwoners getoetst moeten worden. In het bestuurlijke proces zal dit uiteindelijk aan de hand van ‘het goede gesprek’ met uw raad tot besluitvorming leiden. Het is hierbij van belang om steeds de juiste informatie aan te reiken en op te halen en met elkaar hierover in debat te gaan. Als opvolging van onze toezegging doen wij u daarom het volgende procesvoorstel: -

-

Voor de langere termijn: In het kader van de Visie op de stad gaan we werken met bewegende ontwikkeldoelen. Voor de middellange termijn: We gaan jaarlijks het gesprek aan over (de manier van) groei en ontwikkeling tussen raad en college in Q1. Dit doen we op basis van de bovengenoemde ontwikkeldoelen en zolang die er nog niet zijn doen we het met wat we wel hebben en weten (de richting waar we op denken en andere actualiteiten). Voor de kortere termijn c.q. op dossier niveau: vele afzonderlijke dossiers en beslismomenten maken de ontwikkeling van de stad en samenleving. Al deze puzzelstukjes dragen dan ook bij aan de ontwikkeling van de stad en samenleving in balans.

gemeente Eindhoven

3

oktober 2023

1. Startnotitie Visie op de stad De aanpak die is weergegeven in de startnotitie Visie op de stad geeft invulling aan de toezegging voor de langere termijn. We verwijzen naar de startnotitie Visie op de stad voor de kaders die we graag met u willen bespreken voor de inrichting van dit traject. Hieronder vatten we in het kort samen wat de aanpak inhoudt, met name toegespitst op de inhoud van de toezegging op de ingetrokken motie. De voorgestelde aanpak is gericht op het realiseren van de volgende beoogde resultaten: • Het ontwikkelen en uitlokken van nieuwe perspectieven, inspiratie en verbeeldingskracht over de toekomst van Eindhoven; • Mede op basis hiervan komen tot richtinggevende ontwikkelprincipes voor ontwikkeling van stad en samenleving. We streven naar ”ontwikkeldoelen” naar analogie van de Sustainable Development Goals (SDG’s) - die zorgen voor een stad in balans. Hiermee brengen we tot uitdrukking dat we op zoek zijn naar een vernieuwende blik om naar de toekomst te kijken en naar nieuwe perspectieven. Om zo Eindhoven op een goede manier naar een volgende fase in haar ontwikkeling te brengen. De raad stelt periodiek een nieuwe versie van de ‘incomplete’ ontwikkeldoelen vast. Het vaststellen van de nieuwe versie van de ontwikkeldoelen is tevens een moment waarin de raad met het college – conform de motie – de balans op kan maken over verantwoorde groei van de stad.

De in de motie genoemde gewenste betrokkenheid van inwoners borgen we in onze interactieve aanpak van het traject. Het is van belang te beseffen dat de raad ons inziens in de ontwikkeling van de ontwikkeldoelen niet alleen aan zet is. De stad is en wordt gevormd door velen in de Eindhovense samenleving. We zetten daarom in op een breed en interactief traject zodat het blijvend breed gedragen worden. De voorgelegde ontwikkeldoelen zijn daarbij niet een voorstel vanuit het college, maar het opgehaalde net van een interactief traject met de stad. Daar moet de raad zich rekenschap van geven in haar besluitvorming ter zijner tijd over de ontwikkeldoelen. We nodigen de raad daarom ook actief uit om te participeren in het traject met de inwoners en stakeholders zodat zij ook goed kennis kan nemen van overwegingen, zorgen en perspectieven van deze partijen. Daarmee kunnen we gezamenlijk borgen dat dit een proces van de stad wordt en niet enkel van de lokale overheid. 2. Periodiek gesprek raad en college We zullen als college en raad - op basis van de (vastgestelde) ontwikkeldoelen - samen de balans opmaken over onze publieke verantwoordelijkheid inzake verantwoorde

4

gemeente Eindhoven

september 2023

-

ontwikkeling van de stad. We zullen periodiek in Q1 van elk jaar het gesprek aangaan met uw raad over wat dit betekent voor de keuzes die wij als gemeente maken in het hier en nu. We voorzien een permanente cyclus van het open gesprek met de stad in het kader van de Visie op de stad met periodieke herijking en vaststelling door u van de ontwikkeldoelen. Vooruitlopend op de totstandkoming van de ontwikkeldoelen voor de stad, willen we graag in Q1 2024 al starten met dit periodieke gesprek tussen burgemeester Dijsselbloem, wethouder Steenbakkers en uw raad. Dit open gesprek willen we vervolgens jaarlijks in het eerste kwartaal laten plaatsvinden, mede als opmaat naar de voorbereidingen van de Kadernota. De belangrijkste ontwikkelingen met betrekking tot de groei van de stad (en regio) kunnen besproken worden, alsmede een nieuwe vooruitblik op belangrijke beslismomenten voor het komende jaar. 3. Belangrijke beslismomenten Er zijn veel ‘knoppen’ (belangrijke beslismomenten) die relevant zijn om vanuit de rol en verantwoordelijkheid van de gemeenteraad invloed uit te oefenen om een goede balans te vinden tussen en binnen alle onderdelen/thema’s van brede welvaart. Vele afzonderlijke dossiers en beslismomenten maken de ontwikkeling van de stad en samenleving. Zowel op regionaal als lokaal niveau. Het gaat dan over de ontwikkelingen waar een publieke taak ligt.

Dit zijn de lokale en regionale dossiers die u dagelijks voorgelegd krijgt en waarover u wordt gevraagd (integrale) afwegingen te maken en besluiten te nemen. Al deze puzzelstukjes dragen dan ook bij aan de ontwikkeling van de stad en samenleving in balans. Afwegingen over ruimte voor bijvoorbeeld meer water, groen, woonruimte, kansengelijkheid, duurzaamheid, gezondheid en/of betaalbaarheid, vinden binnen deze dossiers plaats. De optelsom van al deze dossiers heeft vervolgens invloed op manier waarop deze stad functioneert en zich ontwikkelt. De inhoud van de kadernota en de begroting over de volle breedte, bestemmingsplannen, beleidskaders, visies (denk aan de Omgevingsvisie) zijn hier voorbeelden van. De raad is hierdoor permanent betrokken bij het nemen van de besluiten die mede richting geven aan de toekomst van de stad en het vergroten van brede welvaart voor al onze inwoners. Leidend daarin is het huidige bestuursakkoord en de uitvoering van de daarin opgenomen ambities. Er zijn veel raadsdossiers die een relatie hebben met de groei van de stad en de regio. De afgelopen decennia is in een bestendige lijn gewerkt aan de ontwikkeling van de stad en regio. Er zijn (recent ook) diverse besluiten reeds genomen door de raad in relatie tot de groei, bijvoorbeeld: ➢ Bestuursakkoord ➢ Kadernota’s / Begrotingen ➢ Meerjarenplan Brainport 2021- 2024 ➢ Uitvoering BO MIRT 2020 (o.a.

fietsenkelder Stationsplein-Zuid / EHV Düsseldorf)

gemeente Eindhoven

5

oktober 2023

➢ Realisatie HOV-structuur 1, 2 en 3 (en nu na akkoord raad ook 4; inclusief gebiedsontwikkeling) ➢ Gebiedsvisie Fellenoord en uitvoering gebiedsontwikkeling Fellenoord ➢ Raadsvoorstel regionale detailhandelsvisie SGE ➢ Raadsvoorstel deelname EU-missie 100 Klimaatneutrale en Slimme Steden ➢ Raadsvoorstel herijking grondbeleid ➢ Uitvoeringsstrategie groenplan centrum Wij leggen u op de gebruikelijke wijze de komende periode verschillende raadsvoorstellen voor. Deze bereiden wij voor in lijn met ons bestuursakkoord en onze beleidslijnen zoals gepresenteerd in de Kadernota en Begroting. Voor het complet beeld waar wij aan werken verwijzen wij u ook de termijnkalender bestuursakkoord 2022-2026.

De belangrijkste - niet uitputtende lijst - dossiers in dit kader zijn: ➢ Ontwikkelingsvisie Stadsbos de Wielewaal ➢ Eerste editie langjarige Sociale Brainport Agenda met programmalijnen ➢ Integraal Huisvestingsplan Onderwijs ➢ Raadsvoorstel IHP Sport ➢ Herijking binnenstadsvisie ➢ Detailhandelsvisie gemeente Eindhoven ➢ Raadsvoorstel Regionale visie werklocaties MRE ➢ Raadsvoorstel Nieuwe beleidsvisie Sociale Basis ➢ Raadsvoorstel Vereenvoudigen van het Sociaal Domein ➢ Raadsvoorstel Herijking Armoederegelingen ➢ Uitvoeringsprogramma Woonzorgvisie ➢ Nieuwe regionale huisvestingsverordening ➢ Ontwikkelvisie / Masterplan Stadhuisplein ➢ Meerjarenfinanciering Brainport Development 2025-2028 ➢ Meerjarenkader LEA 2024-2028 ➢ Omgevingsvisie ➢ Raadsvoorstel Oprichting gebiedsentiteit Fellenoord ➢ Gebiedsvisie Ontwikkel-as HOV4 ➢ Masterplan Mobiliteit ➢ Raadsvoorstel Cultuurbrief 2025-2028 ➢ Raadsvoorstel Publiek Energiebedrijf ➢ Visie Sharing the Vibes (Visie op een bruisend Eindhoven) ➢ Beleidsplan ‘Samenleven vanaf dag één’ ➢ Raadsvoorstel Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) 2024-2026 ➢ Raadsvoorstel aardgasvrij Eindhoven Noord-Oost ➢ Uitvoeringsstrategie groenplan centrum ➢ Strategisch agenda creatieve industrie

6

gemeente Eindhoven