Bijlage 1 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026 Geen Kinderspel

Geen ­kinderspel Preventief Jeugdbeleid 2022-2026 Gemeente Eindhoven September 2021

Inhoudsopgave Voorwoord 3 Opgroeien in Eindhoven  3 Samenvatting4 Leeswijzer  4 Begrippenlijst4 1.

2.

3.

Inleiding5 1.1. Waarom preventief ­jeugdbeleid? 6 1.2. Doel van dit beleidsplan  6 1.3. Relevante wettelijke en ­gemeentelijke kaders 6 1.4. Totstandkoming & opbouw van het beleidsplan7 De Eindhovense jeugd in beeld9 2.1. Overstijgende en algemene bevindingen en opvallendheden  9 2.2. De cijfers  10 2.3. In gesprek met de Eindhovense jeugdigen 13 2.4. Concluderend 14 Iedere jeugdige een goede start15 3.1. Wat is de ambitie?  15 3.2. Welke resultaten willen we bereiken? 16

4. Naar een ­inclusieve samenleving: alle ­jeugdigen doen mee18 4.1. Wat is de ambitie? 18 4.2. Welke resultaten willen we bereiken? 19 5. Elke jeugdige groeit veilig op22 5.1. Wat is de ambitie?  22 5.2. Welke resultaten willen we bereiken? 23 6. Een nieuwe visie op opdracht­geverschap: meer focus en intensiever ­partnerschap25 6.1. Wat is de ambitie? 25 6.2. Welke resultaten willen we bereiken? 26 7.

Vervolg 27 7.1. Uitvoeringsplan  27 7.2. Continu in gesprek met jeugdigen  28 7.3. Budget en begroting preventief jeugdbeleid 29 7.4. Evaluatie en effectmonitoring 29

Nawoord stadsdichter 

30

Literatuurlijst 

31

Bijlage32

2 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

Voorwoord Opgroeien in Eindhoven Eindhoven heeft onze kinderen en jongeren veel te bieden. Er zijn goede scholen, toffe jongerencentra en er is een rijk verenigingsleven. Er is voor hen van alles te doen: zwemmen, naar de film, winkelen, concerten, ­speeltuinen, Dutch Technology Week, skatehal, musea, urban sportspark, (eredivisie) voetbal, een drankje op het terras, zomervakantieweek, chillen in een park, enzovoorts. Maar het maakt verschil waar iemands wiegje in Eindhoven heeft gestaan, de mate waarin ouders in staat zijn hun kinderen te begeleiden naar ­volwassenheid is niet bij iedereen gelijk. Opgroeien in de 21e eeuw is ook complex. Er komt veel op onze jeugdigen af. De wereld verandert in een rap tempo. Internet en sociale media spelen een steeds grotere rol. Veel speelt zich online af, wat gek genoeg zorgt voor zowel verbinding als afstand. En de coronacrisis heeft onmiskenbaar een grote impact gehad op kinderen en jongeren. Daarnaast krijgen sommige jeugdigen met (levensveranderende) gebeurtenissen te maken, zoals (v)echtscheidingen, psychische problemen bij (een van) de ouders, huiselijk geweld. Maar ook structurele problemen, zoals armoede of schulden bij de ouders. Tegenslagen en teleurstellingen horen bij het leven. Net als de snelle ­veranderingen, de vele prikkels en hoge verwachtingen.

Maar het is ­belangrijk dat er genoeg aandacht en zorg is voor de jeugdigen die ergens mee zitten. Het liefst willen we natuurlijk voorkomen dat problemen ontstaan. En bij bestaande problemen willen we voorkomen dat deze erger worden. Dit zodat tegenslagen geen of zo min mogelijk negatieve invloed hebben op de verdere ontwikkeling van een kind of jongere.

3 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

Gelukkig gaat het met het overgrote deel van de jeugd in Eindhoven goed. We willen dat die groep zo groot mogelijk blijft. Tegelijkertijd willen we oog hebben voor de kinderen en jongeren met wie het minder goed gaat. Dit vraagt om specifieke inzet van de gemeente en haar maatschappelijke partners. Wij zetten gezamenlijk in op preventie, om een goed opgroei- en opvoed­ klimaat in Eindhoven neer te zetten en te behouden. We willen namelijk dat álle Eindhovense kinderen en jongeren, al spelend en lerend, zich prettig en veilig kunnen ontwikkelen in onze mooie stad. Renate Richters Wethouder van jeugd, zorg en welzijn, armoede en inburgering.

Samenvatting

Leeswijzer

Dit preventief jeugdbeleid richt zich op alle (toekomstige) inwoners van -9 maanden tot 23 jaar en hun directe leefomgeving. Dit beleidsplan beschrijft wat we de komende jaren willen bereiken (2022 tot 2026) en is tot stand gekomen in co-creatie met jeugd, professionals uit het jeugddomein, de kennisinstellingen Tranzo en het NJI en verschillende domeinen binnen de gemeente.

Hoofdstuk 1 bevat de aanleiding en het doel van dit beleidsplan, er wordt kort ingegaan op de relevante wettelijke- en gemeentelijke kaders en er is in te zien hoe dit beleidsplan tot stand is gekomen en hoe het is opgebouwd. Hoofdstuk 2 is een beknopte weergave van inzichten over hoe het momenteel gaat met de Eindhovense jeugd. Hoofdstuk 3, 4, 5, en 6 bevatten de maatschappelijke ambities en doelstellingen waar gemeente Eindhoven de komende jaren naartoe gaat werken. Hoofdstuk 7 gaat over de vervolgstappen, de effectmonitoring en evaluatie en het financiële kader.

De basis van het beleidsplan bestaat uit drie maatschappelijke ambities: 1. Iedere jeugdige een goede start. 2. Naar een inclusieve samenleving: alle jeugdigen doen mee. 3. Elke jeugdige groeit veilig op. Ook is er nog een vierde ambitie, gericht op de doorontwikkeling van het gemeentelijke opdrachtgeverschap en sturing in het preventieve ­jeugddomein: 4. Een nieuwe visie op opdrachtgeverschap: meer focus en intensiever partnerschap. Op basis van inzichten uit deskresearch en gesprekken met de stad zijn bij de eerste drie ambities gewenste situaties geformuleerd. Daaraan zijn ­specifieke en meetbare doelstellingen gekoppeld die aangeven welke maatschappelijke resultaten we de komende jaren (2022-2026) willen bereiken.

4 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

Begrippenlijst Jeugdigen/ Jeugd Alle kinderen en jongeren (-9 maanden tot 23 jaar). Soms is een onderwerp meer van toepassing op een bepaalde leeftijdscategorie. Dan gebruiken we de termen ‘kind’ of ‘jongere’. Partners

Hiermee worden partnerorganisaties in Eindhoven bedoeld op het gebied van jeugd: scholen, samenwerkingsverbanden onderwijs, kinderopvang, jeugdwerk, welzijnswerk, jeugdhulporganisaties, huisartsen, migrantenorganisaties, culturele voorzieningen, politie, bureau Halt, enzovoort.

1

Inleiding

Van alle inwoners in Eindhoven is ongeveer een kwart een jeugdige. Daarmee maken onze jeugdigen een belangrijk deel uit van onze stad. We willen dat alle Eindhovense jeugdigen gezond en veilig opgroeien, in een omgeving waarin ze fouten mogen maken en een kans krijgen om nog eens te proberen. We willen dat jeugdigen weerbaar zijn en zich kunnen ontwikkelen tot zelfstandige volwassenen die vertrouwen hebben in de toekomst en een bijdrage leveren aan de samenleving. Dat is niet alleen goed voor de jeugd, maar ook voor Eindhoven. Dit gaat gelukkig in heel veel gevallen al goed. Cijfers laten zien dat het met het grootste deel van de jeugd in Eindhoven goed gaat. Maar er leven in Eindhoven ook kinderen, jongeren en ouders/verzorgers in omstandigheden die een optimale ontwikkeling (kunnen) belemmeren. Een positieve en preventieve benadering doet recht aan zowel de jeugd met wie het goed gaat als aan de jeugdigen die steun nodig hebben. Met dit beleidsplan legt gemeente Eindhoven de basis voor positief en preventief jeugdbeleid.

5 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

1.1. Waarom preventief ­jeugdbeleid? Met dit beleidsplan geven wij uitvoering aan een deel van onze wettelijke taak zoals staat omschreven in hoofdstuk 2 ‘Gemeente’ van de Jeugdwet. Op het gebied van preventie is onze taak: het voorkomen van problemen, beginnende problemen in goede banen leiden en voorkomen dat problemen verergeren en terugkeren (Driedonks & Kruip, 2021). Door te investeren in preventie en daarmee een positief opvoed- en opgroeiklimaat in Eindhoven te creëren willen we opgroei- en opvoedproblemen voorkomen en zorgen we ervoor dat jeugdigen mee kunnen en willen doen en dat zij zich veilig voelen.

1.2. Doel van dit beleidsplan Het preventief jeugdbeleid richt zich op alle inwoners van -9 maanden tot 23 jaar en hun directe leefomgeving. Dit beleidsplan maakt het mogelijk om onderbouwde keuzes over de inzet in het preventieve jeugddomein te kunnen maken en te focussen op onze prioriteiten.

Jeugdwet Het onderdeel preventie in het gemeentelijke beleid is gericht op: ▪ voorkomen van- of vroege signalering of vroege interventie bij problemen; ▪ versterken van opvoedkundige klimaten, opvoedvaardigheden van ouders/verzorgers en het probleemoplossend vermogen van jeugdigen; ▪ bevorderen van de veiligheid van de jeugdige; ▪ integrale hulp aan de jeugdigen en/of ouders/verzorgers indien er sprake is van multiproblematiek. De gemeenteraad stelt periodiek een plan vast dat richting geeft aan de te nemen beslissingen op het vlak van preventie (Hoofdstuk 2. Gemeente, via wetten.overheid.nl, z.d.).

Wpg, Wmo en Zvw 1.3. Relevante wettelijke en ­gemeentelijke kaders De kaders voor de gemeentelijke preventieve inzet voor jeugd worden hoofdzakelijk bepaald door de Jeugdwet en het Meerjarig strategisch kader sociaal domein Eindhoven. Daarnaast heeft het preventief jeugdbeleid overlap met een aantal andere beleidsterreinen.

6 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

Daarnaast heeft preventief jeugdbeleid te maken met de Wet publieke gezondheid (Wpg), de Wet maatschappelijke onder­ steuning (Wmo) en de Zorgverzekeringswet (Zvw). Vanuit de Wpg zijn gemeenten verantwoordelijk voor vroegtijdige opsporing en preventie van stoornissen, alcoholmisbruik onder jongeren en prenatale voorlichting aan ouders/verzorgers. De Wmo is relevant voor de bevordering van maatschappelijke participatie, preventie en vroegsignalering van 18-plussers en de Zvw omdat het p ­ reventief jeugdbeleid zich ook richt op de leeftijdscategorie 18 tot 23 jaar (Nederlands Jeugd Instituut, z.d.).

Ontwikkellijnen sociaal domein Eindhoven

Gemeentelijk beleid

Het sociaal domein werkt volgens vier ontwikkellijnen: ▪ Het maken van scherpe keuzes ▪ Multihelix samenwerking met bedrijfsleven, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties én inwoners ▪ Vereenvoudiging ▪ Digitalisering We leggen in dit plan het fundament voor het maken van scherpe keuzes. Dit beleidsplan is tot stand gekomen via een multihelix samenwerking en deze samenwerking is de basis voor de verdere uitvoering van dit beleidsplan (zie hoofdstuk 7). Met de u ­ itvoering van het beleidsplan zetten we in op vereenvoudiging en d­ igitalisering.

De volgende beleidsterreinen maken geen direct onderdeel uit van dit preventief jeugdbeleid, maar zijn ook van invloed op de ­leefwereld van Eindhovense kinderen en jongeren: ▪ Armoede en schulden ▪ Gezondheid ▪ Onderwijs ▪ Ruimtelijke ordening ▪ Sport ▪ Veiligheid ▪ Vrijetijdssector ▪ (Vrijwilligers)werk ▪ Wonen ▪ Zorg en welzijn

Visie WIJEindhoven Dit preventief jeugdbeleid sluit aan bij de visie van WIJEindhoven. WijEindhoven werkt gebiedsgericht vanuit de volgende ­kernwaarden: ▪ Iedereen heeft talent ▪ Iedereen telt en mag meedoen ▪ Samen werkt ▪ Doen wat nodig is ▪ Leven lang leren

De gemeentelijke inzet op deze terreinen draagt er ook aan bij dat jeugdigen zich kunnen ontplooien en ontwikkelen tot zelfredzame inwoners. Er is en blijft afstemming waar beleidsterreinen elkaar raken en waar we elkaar kunnen versterken.

1.4. Totstandkoming & opbouw van het beleidsplan Als methode voor de ontwikkeling van het beleidsplan is gebruikgemaakt van het stappenplan voor resultaatgericht preventief jeugdbeleid van het Nederlands Jeugd Instituut (NJI). In het traject van beleidsontwikkeling zijn wij ondersteund door het NJI en de Academische Werkplaats Jeugd Tranzo (AW Jeugd) van Tilburg University. Deskresearch en participatietraject De eerste stap van het NJI stappenplan is het verzamelen van relevante cijfers om een beeld te krijgen van de ‘staat van de jeugd’. De belangrijkste bevindingen uit deze deskresearch zijn samengevat in hoofdstuk 2. De cijfers zijn van

7 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

vóór de coronacrisis, we weten dat de coronacrisis invloed heeft (gehad) op de cijfers van reeds bestaande problematieken. Om ook een beeld te krijgen van de context en het verhaal achter de cijfers zijn we in gesprek gegaan met de Eindhovense jeugd. In hoofdstuk 2 zijn de uitkomsten van dit gesprek met de jeugd samengevat. We hebben gesproken met: ▪ Jongeren van Dynamo, met behulp van innovatiebureau Six Fingers ▪ Fontys- en Summa-studenten ▪ De jeugdraad van Eindhoven ▪ De jongerenambassadeurs van Jong040 Ontwikkeling beleidsplan De tweede stap betreft het formuleren van welk resultaat we willen bereiken en waar we ons op gaan richten. Dit hebben we gedaan in co-creatie met betrokken partijen uit de stad. Dit waren o.a.: ▪ Professionals uit het preventieve jeugddomein ▪ Eerste- en tweedelijns zorgprofessionals ▪ De Cliëntenraad Sociaal Domein ▪ Jeugdigen zelf Het proces bestond uit drie deelstappen. Zodoende bestaat dit beleidsplan uit drie verschillende lagen: maatschappelijke ambities, gewenste situaties en (SMART-) doelstellingen. Maatschappelijke ambities

Gewenste situaties

SMART-­ doelstellingen

Wat willen we?

Welke situaties willen we bereiken?

Naar welk ­ aatschappelijk m (meetbaar) resultaat streven we?

Opbouw van het beleidsplan. Van algemeen en abstract naar steeds concreter .

8 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

Door deze manier van opstellen van het beleidsplan werden we gezamenlijk steeds een stap concreter in welke maatschappelijke effecten we willen bewerkstellingen en wat we daarvoor moeten doen. Er is gekozen om per gewenste situatie, daar waar dat kon, SMART-doelen te formuleren. De SMART-methode staat voor Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden. Meer informatie over de cijfers, totstandkoming en opbouw van het beleidsplan en van het participatietraject is te vinden in de bijlagen: 1. De Jeugd in beeld Eindhoven 2021 (cijfers en data) 2. Toelichting totstandkoming en opbouw beleidsplan 3. Six Fingers Opleverdocument Het geluid van jongeren 4. Summa Rapport social project 5. Visuele notulen sessies 28 juni, 30 juni en 5 juli 2021 6. Fontys Adviesrapport jongerenparticipatie

2

De Eindhovense jeugd in beeld

In dit hoofdstuk geven we antwoord op stap 1 van het NJI-stappenplan (‘Wat is de staat van de jeugd?’) door middel van een overzicht van de meest belangrijke en opvallendste inzichten voortkomend uit onze desk­ research en het participatietraject met jeugdigen en professionals uit de stad.

2.1. Overstijgende en algemene bevindingen en opvallendheden Uit de gevoerde sessies met jeugdigen en professionals kwamen enkele algemene bevindingen naar voren: ▪ Er is in Eindhoven al een breed en gevarieerd preventief aanbod. ▪ Dit preventieve aanbod bereikt nog niet alle inwoners (die dit nodig hebben) goed genoeg. ▪ Daar waar het aanbod wel bekend is bij inwoners, blijkt de stap naar om hulp vragen groot en moeilijk te zijn (door o.a. angst en schaamte). ▪ Bij inzet m.b.t. het normaliseren van problemen moet er aandacht zijn en blijven voor de twee kanten van normaliseren: I. Niet bij elke situatie is de inzet van een professional nodig. Sommige gebeurtenissen in het leven ‘horen erbij’ en zijn ‘normaal’.

9 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

II. Het erkennen van een (mogelijk) probleem en het normaal vinden om hulp te (durven) vragen is ook belangrijk voor zowel ouders/­ verzorgers als jeugdigen. Indien er iets is, moeten zij niet te lang blijven rondlopen met hun vragen en/of problemen. ▪ De rode draad blijkt te zijn: het vinden van hulp en daar dan ook gebruik van durven/kunnen maken verdienen extra onze aandacht.

2.2. De cijfers Om een cijfermatig beeld te krijgen van de ‘staat van de Eindhovense jeugd’ hebben we gebruik gemaakt van de GGD-monitor 0-11 jaar (2017), de GGD-monitor 12-18 jaar (2019), CBS Statline, CBS Kerncijfers jeugd, Jaarverslag Veilig Thuis Zuidoost-Brabant, Bureau Halt en Eindhoven in cijfers. Het betreft cijfers van vóór de coronaperiode. Hierna schetsen we kort het cijfermatige beeld:1

Demografie  24% van de inwoners is 0 t/m 22 jaar. Dit zijn ongeveer 24 58.000 kinderen en jongeren.

24% 0-22 jr

Verdeling naar leeftijd (2020) 20000

15000

10000

5000

1 Een meer gedetailleerde samenvatting van deze informatie is te vinden in bijlage 1: De Jeugd in beeld.

10 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

18-22 jaar

12-18 jaar

4-12 jaar

0-4 jaar

0

79 4

22

Jongeren en gezin

32% 0-11 jr

26 38

7

32 4132% van de ouders met een kind tussen

23

de 0-11 jaar ervaart bovengemiddeld 85veel stress bij de opvoeding. 4 79 7

15% van de jongeren tussen de 12-18 jaar heeft of had iemand met psychische problemen in het gezin.

0-11 jr

15%

2323% van de ouders met een kind 26tussen de 0-11 jaar oud heeft 38behoefte aan ondersteuning bij het 74weerbaar maken van het kind. 32 41 15 85 4

15 32

12-18 jr 85

22

23%

74 26

22% van de jongeren tussen de 12 en 18 jaar heeft een echtscheiding meegemaakt. Voor de groep 0-11 jarigen ligt dit percentage op 10%.

79 7

79

12-18 jr

41

(Mentaal) welbevinden 22 23

4

38Het aantal jongeren dat zich psychisch 74ongezond voelt is gestegen (15% in 2015,

7

38% 41

21% in 2019).

12-18 jr 15 4

11 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026 7

We leven een ‘rubberen tegel maatschappij’. Jongeren mogen niet op hun bek gaan.

Eindhovense jongeren (12-18 jaar) 32 voelen zich gemiddeld minder gestrest vergeleken met het landelijk gemid85 delde (38% t.o.v. 44,5%). Toch voelt dus wel nog steeds ruim een derde van de jongeren zich (zeer) vaak 79 De factoren waardoor deze gestrest. jongeren stress ervaren zijn school en alles wat jongeren ‘moeten’. 22

23 74 15

38

38% 41 12-18 jr

We zien dat het aantal ­Eindhovense 38jongeren (12-18 jaar) dat zich eenzaam voelt is gestegen van 27% naar 38%. Ruim één op de drie 41 12-18 jr jongeren geeft dus aan zich eenzaam te voelen.

38%

“toen ik tijdens corona met vrienden over dit onderwerp sprak, kwam ik erachter dat veel vrienden hiervoor ook al eenzaam waren. Dit speelde dus hiervoor ook maar daar werd niet over gesproken”.

7

23 “We moeten

van meer éenzamen 74 naar meer één 15 samen!”

4 7

23 74 15

4

22

22% 38

22

26

“Je weet gewoon dat er eenzame jongeren zijn, maar je weet niet wie dat zijn omdat mensen daar niet open over praten. “

22

38

Jongeren zitten meer op sociale media. 41 26In 2015 gaf nog 41% van de jongeren (12-18 jaar) dagelijks minimaal drie uur te spenderen op sociale media, dit is 0-11 jr 432gestegen naar 52% in 2019.

38

41%

85 7 79 23

26

32

“Online zie je 22 85 allerlei74voorbeelden van wat 15 38 allemaal mensen 79 doen en kunnen, 41 extra dat legt 22 druk op om ook goede keuzes te 4 38 gaan maken” 7

23

4% van de jongeren heeft de afgelopen 6 maanden een naaktfoto of filmpje naar iemand anders gestuurd.

41

4

4% 7 1/2 jr

23

“Door social media moet alles leuk en perfect zijn, voor ouders ook”

41

4

23% van de kinderen van de basisschool-leeftijd (4-11 jarigen) geeft aan soms, vaak of heel vaak 74 7 te worden gepest op school. Van de Eindhovense 4-11 jr middelbare scholieren (12-18 jarigen) geeft 7% aan dat ze de afgelopen drie maanden op school 15 23zijn gepest. Dit is iets minder dan het landelijke 12-18 jr cijfer (8,4%).

23%

7%

74

12 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026 15

23

74 15

“Er wordt te weinig aan pesten gedaan. Je kunt er vaak wel met iemand over praten, maar het probleem verandert verder niet. Elke dag gebeurt het wel. En het kan bij iemand op een gegeven moment heel erg zijn of worden.”

74% van de jongeren tussen 7412-18 jaar denkt dat school­ genoten niet eerlijk kunnen 15zijn over hun homoseksualiteit 12-18 jr op school.

74%

“Ik heb het gevoel dat veel kinderen/jongeren niet uit de kast durven te komen, op school én thuis. En als iemand dan uit de kast komt, wordt hij/zij heel klein gemaakt, en uitgescholden. Er zou meer aandacht en begrip naar moeten gaan. Er wordt weinig over gepraat, op school en thuis.”

2.3. In gesprek met de Eindhovense jeugdigen Cijfers geven slechts een algemeen beeld en vertellen maar een deel van het verhaal. Het is naast het cijfermatige beeld belangrijk om te kijken naar de context en het verhaal achter de cijfers. Daarom zijn we in gesprek gegaan met de Eindhovense jeugd (zie 1.4.). We hebben jongeren en kinderen gevraagd te kijken naar de cijfers, en gevraagd naar hun ervaringen, ideeën en behoeften. Uit deze sessies kwam naar voren: Ervaringen van kinderen en jongeren ▪ In Eindhoven is ontzettend veel (te doen) voor jeugd, maar nog vaak weten jeugdigen dit niet te vinden. ▪ Jeugdigen weten vaak niet waar ze moeten zijn voor hulp en/of hoe ze hulp kunnen vragen. Ook geen hulp dúrven vragen speelt vanwege schaamte vaak een rol.

“Er zijn genoeg problemen waarbij ik niet goed weet waar ik naartoe zou moeten. Als er wordt ingebroken kan ik naar de politie gaan. Maar verder...?”

“Er mist een vangnet, wat niet voelt alsof je publiekelijk moet gaan toegeven dat je het verkeerd hebt gedaan, zonder schaamte.”

13 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

▪ Aandacht voor inclusiviteit is belangrijk. Voor jeugdigen is het gevoel ergens bij te horen, het je kunnen identificeren met anderen en verbondenheid te ervaren erg belangrijk. Pesten en/of uitsluiten wordt door jeugdigen nog als een groot probleem ervaren. ▪ Flink wat jeugdigen voelen zich soms of zelfs vaak eenzaam. In coronatijd lijkt dit probleem te zijn verergerd, maar ook vóór de coronacrisis speelde het al. Er werd toen echter weinig over gesproken. Gedurende de coronatijd lijkt het onderwerp wel meer bespreekbaar te zijn geworden. ▪ Systemen, verwachtingen en kaders sluiten niet altijd aan bij de leefwereld en behoeften van de jongeren. Dit zorgt voor veel druk, stress en onzekerheid bij jongeren. Jongeren hebben het gevoel dat ze niet ‘op hun bek’ mogen gaan. ▪ Paradox van sociale media: In een tijd waarin we meer met elkaar verbonden zijn dan ooit, voelen veel jongeren toch juist afstand. Online contact wordt als minder waardevol en diepgaand ervaren dan échte contacten. Ook kan sociale media leiden tot het voelen van meer onzekerheid en/of extra druk:

“Ik heb VWO afgerond en ging daarna naar het HBO. Daar werd met veel onbegrip op gereageerd, want waarom zou ik ▪ Jongeren hebben het gevoel dat er veel óver en vóór hen wordt gepraat, maar niet mét al die jaren en hen. In hun ogen worden er te veel aannames moeite gedaan en leven volwassenen en professioweggooien?” nals zich niet voldoende in. Jongeren zouden wel meer met volwassenen en professionals in gesprek willen, maar wel alleen als er ook écht iets mee gedaan wordt en zij hierover iets terug horen.

“Ik merk vaak dat er dingen besloten worden op een manier waarvan ik denk, als je écht met jongeren zou spreken, dan zou je snappen dat het tegenwoordig anders gaat dan hoe het vroeger ging.”

“Ik denk dat er vaak óver jongeren wordt gepraat en niet echt mét. Ze weten niet wat er echt belangrijk is voor jongeren”.

▪ Aandacht voor diversiteit is een belangrijk onderwerp. De term ‘jongeren’ is te algemeen. Jongeren hebben het gevoel dat zij met deze term over één kam worden geschoren. Belangrijk werd gevonden ▪ Veilige plek om op te groeien, jezelf te zijn en elkaar te ontmoeten. ▪ Duidelijke plek om naartoe te gaan wanneer je hulp wil vragen. ▪ Dat ieder kind en jongere zichzelf mag en kan zijn. ▪ Er moeten meer mogelijkheden zijn voor jeugdigen om hun stem te laten horen. ▪ Alle jeugdigen moeten de kans hebben om hun talent en passie te ontdekken en uit te oefenen. ▪ Er moet meer aandacht komen voor huiselijk geweld.

14 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

Thema’s waar meer aandacht naartoe moet gaan ▪ Mentaal welbevinden (van jeugd én ouders/verzorgers). ▪ Maatschappelijke druk. ▪ Zelfvertrouwen en weerbaarheid. ▪ Sociaal contact en sociale media. ▪ (Financiële) situatie in het gezin. ▪ (On)zichtbaarheid en (on)bekendheid van het zorgaanbod voor jeugd en/of ouders/verzorgers. ▪ (On)zichtbaarheid en (on)bekendheid van het aanbod aan (naschoolse) ­activiteiten. ▪ Jongerenparticipatie.

2.4. Concluderend Op veel vlakken gaat het goed met de Eindhovense jeugd. Maar er zijn ook aandachtspunten. De cijfers en de gesprekken met de stad geven weer waar de behoeften en wensen liggen van onze inwoners. Deze vormen het uitgangspunt en de volgende hoofdstukken (3,4, 5 en 6).

3

Iedere jeugdige een goede start

3.1. Wat is de ambitie? Elke jeugdige verdient een goede start in het leven. Dit begint al vanaf het begin van conceptie en eigenlijk al daarvoor (TNO et al. 2017). Een minder goede start in de eerste 1000 dagen (-9 maanden t/m 2 jaar) kan van blijvende invloed zijn op het verdere leven van een kind. Een kind heeft dan meer kans op het ontwikkelen van mentale, fysieke en sociale problemen (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2018). Deze problemen willen we voorkomen. Daarom willen we toewerken naar een duurzame sluitende ketenaanpak voor (aanstaande) ouders/verzorgers in Eindhoven. De baby groeit naar peuter en van peuter naar kleuter. En van basisschoolkind groeit een kind, via de puberteit, uiteindelijk naar een jongvolwassene. Iedere levensfase kent haar eigen ontwikkeling en bijhorend gedrag en stelt andere eisen aan kind en ouders/verzorgers. Elke fase vereist daarom ook dat de opvoedstijl van ouders/­ verzorgers meegroeit. Dat is niet altijd even makkelijk. Hobbels in het leven horen er natuurlijk bij. Maar we weten dat het stellen van opvoedvragen en het vragen naar ondersteuning als moeilijk wordt ervaren door veel

15 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

ouders/verzorgers. De komende jaren willen we extra aandacht geven aan het normaliseren van het stellen van opvoedvragen. En daar waar het gewenst is, ondersteunen we ouders/verzorgers, het liefst duurzaam en nabij. Eindhoven wil de volgende gewenste situaties: ▪ Elk kind (in de eerste 1000 dagen) heeft de best mogelijke start. ▪ Ouders/verzorgers voelen zich gesteund bij het opvoeden en weten dat opvoedonzekerheden erbij horen.

3.2. Welke resultaten willen we bereiken? Elk kind heeft (in de eerste 1000 dagen) de best mogelijke start SMART-doelstelling(en) In 2024 is er een routekaart met daarin een duurzame sluitende ketenaanpak voor (aanstaande) ouders/verzorgers over hoe zij de eerste 1000 dagen van hun kind kunnen doorlopen en waar zij met vragen terecht kunnen. In 2024 is er voor aanstaande ouders/verzorgers voorlichting over het (mogelijk) aanstaande ouderschap. Aanstaande ouders/verzorgers zijn goed voorgelicht en voorbereid op het ouderschap. (Aanstaande) ouders/verzorgers kunnen in hun eigen wijk laagdrempelig en zonder verwijzing terecht voor kleine vragen of (lichte) ondersteuning, ook bij elkaar. Ouders/verzorgers voelen zich gesteund bij het opvoeden en weten dat opvoedingsonzekerheden erbij horen. SMART-doelstelling(en) In 2022 onderzoeken we hoe we een 0-meting kunnen (laten) uitvoeren over hoeveel (aanstaande) ouders of verzorgers van kinderen van 0-11 jaar met opvoedingsvragen bereikt worden en voeren deze 0-meting uit. In 2025 worden minstens …% (nog te bepalen n.a.v. 0-meting) (aanstaande) ouders of verzorgers van kinderen van 0-11 jaar met opvoedingsvragen bereikt. In 2025 willen we dat het vragen naar- en het krijgen van ondersteuning rondom opvoeding iets is wat als normaal wordt gezien (normalisering).

16 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

Visuele notulen van de sessie met professionals om input op te halen voor het beleidsplan (28 juni 2021). Als een van de SMART-doelen kwam naar voren: het ontwikkelen van een duurzame sluitende ketenaanpak (‘routekaart’) voor (aanstaande) ouders over hoe zij de eerste 1000 dagen van hun kind kunnen doorlopen.

17 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

4

Naar een i­nclusieve samenleving: alle ­jeugdigen doen mee

4.1. Wat is de ambitie? We willen voor alle jeugdigen in Eindhoven een veilige omgeving waarin ze de ruimte hebben om te ontdekken wat ze leuk vinden en waar ze het gevoel hebben erbij te horen. Maar kinderen en jongeren leren ook dat het perfecte leven niet bestaat. Tegenslagen, verdriet en onzekerheid horen (in bepaalde mate) bij het leven. Dit idee willen we meer uitdragen. We kijken op een positieve manier naar jeugdigen en richten ons op wat wél kan. In Eindhoven waarderen we alle talenten. Talent zien we niet als een ‘gave’ die een jongere heeft, maar veel meer als iets dat zij leuk vinden om te doen. We zijn trots op onze jeugdigen en willen zorgen dat ze ook trots zijn op zichzelf. We willen ook een vermindering van stress en spanning onder jeugdigen teweegbrengen. Zij ervaren nu (te) veel maatschappelijke druk om te presteren en om te voldoen aan verwachtingen die anderen hen opleggen. Er zijn jeugdigen die veel ballen in de lucht moeten houden en denken dat ze het zelf allemaal moeten oplossen. Door angst en schaamte leggen ze hun persoonlijke problemen niet snel op tafel. We willen toewerken naar een klimaat waarin minder

18 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

vraagverlegenheid heerst en waarin jeugdigen sneller om hulp durven te vragen én weten waar deze eenvoudig te vinden is. We dragen uit dat dit oké, normaal en juist stérk is. Het hebben van een betrouwbaar netwerk (personen en organisaties) waar je op kunt terugvallen is belangrijk voor jeugdigen. Voor jeugdigen zijndit ­logischerwijs ouders/verzorgers of familie, maar wat als je hier niet bij terecht kan of wil? Of als zij je ook niet verder kunnen helpen? Juist voor deze jeugdigen willen we dat zij een betekenisvol sociaal netwerk hebben. Niemand zou er alleen voor moeten staan. Bij al het voorgaande houden we rekening met de digitale online platforms waar jeugdigen zich veel op bevinden. Sociale media creëeren enerzijds verbinding en creativiteit, maar anderzijds zorgt het voor onzekerheid en (prestatie)druk. Jeugdigen geven aan zich te vergelijken met ‘perfecte levens’ en dat dit (onbewust) onzekere gevoelens creëert. Het zorgt voor vragen als: Doe ik het wel goed? Ben ik goed genoeg? Loop ik achter op anderen? Daarnaast geven ze aan dat het FOMO creëert (Fear Of Missing Out) (Six Fingers, 2021). Daarnaast zorgen sociale media soms ook voor meer afstand in plaats van verbinding. Het contact wordt als oppervlakkiger ervaren. Meer jeugdigen geven dan ook aan zich eenzaam te voelen. We nemen dit serieus en willen dit aanpakken.

De meeste jeugdigen geven aan weerbaar te zijn, al geven professionals een ander beeld. Weerbaarheid bij jeugdigen blijven we als een belangrijke opgave zien, dit bepaalt immers in belangrijke mate of zij met tegenslagen in het leven om kunnen gaan. We willen dat de stem van Eindhovense jeugd de komende jaren vaker gehoord wordt. Door middel van jongerenparticipatie sluiten we meer aan bij wensen en behoeften van jeugdigen. Door in gesprek te gaan met kinderen en jongeren worden hun vragen, behoeften, belevingen en ideeën helder.

19 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

Eindhoven wil de volgende gewenste situaties: ▪ Iedere jeugdige is uniek en er is ruimte voor iedereen (iedereen mag er zijn, iedereen hoort erbij). ▪ Iedere jeugdige heeft betekenisvol contact (een sociaal netwerk). ▪ Iedere jeugdige heeft de kans om (zichzelf) te ontdekken en zich te ­ontwikkelen. ▪ Iedere jeugdige is weerbaar en kan opkomen voor de eigen wensen, grenzen, behoeften en heeft zelfvertrouwen. ▪ Geen enkele jeugdige is langdurig eenzaam. ▪ Jeugdigen weten wat goed voor hen is en praten en denken mee.

4.2. Welke resultaten willen we bereiken? Iedere jeugdige is uniek en er is ruimte voor iedereen (iedereen mag er zijn, iedereen hoort erbij). SMART-doelstelling(en) In 2022 verkennen we de mogelijkheden om het taboe over eenzaamheid en mentaal welbevinden onder kinderen en jongeren verder te verminderen. In 2025 willen wij een dalende lijn zien in het percentage kinderen (4-11 jaar oud) dat aangeeft gepest te worden van 23% nu naar 15 % in 2026. In 2025 willen wij een stijgende lijn zien in het percentage jongeren dat aangeeft dat zij het gevoel hebben ‘(heel) blij’ te zijn, van 57% nu naar 75% in 2026. In 2025 willen we dat 90% van de 12-18 jarigen (nu 74%) zich veilig voelt op school om uit te durven komen over de geaardheid.

Iedere jeugdige heeft betekenisvol contact (een sociaal netwerk). SMART-doelstelling(en) In 2025 is het is duidelijk voor jongeren waar zij moeten zijn voor hulp en weten ze hoe ze hulp kunnen vragen. Hierbij dragen we uit dat het vragen om hulp oké, normaal en juist stérk is. In 2025 hebben alle kinderen in Eindhoven de mogelijkheid gehad om voorlichting over het gebruik van social media te krijgen. In 2023 onderzoeken wij wat de grootste gebreken of tekortkomingen zijn waardoor jeugdigen een onvoldoende betekenisvol netwerk hebben. Op basis daarvan stellen wij ons nieuwe doelen en wordt bepaald wat nodig is om dit te verbeteren. In 2025 worden kinderen met Licht Verstandelijk Beperkte (LVB) ouders/ verzorgers en kinderen van ouders/verzorgers met psychische problemen ontzorgd. D.w.z. ze hebben geen of weinig zorgtaken, ze krijgen sociaal emotionele ondersteuning en ze hebben een buddy/maatje. In 2025 hebben jongeren (12-18) een proactief (vast, betrouwbaar en nabij) positief voorbeeld tot hun beschikking.

Iedere jeugdige heeft de kans om (zichzelf) te ontdekken en zich te ontwikkelen. SMART-doelstelling(en) In de komende vier jaar hebben we een breed basisaanbod van preventieve interventies die bijdragen aan voorkoming van (ernstigere) problematiek, dat eenvoudig toegankelijk is en dat aansluit bij de behoefte van de jeugd. In de komende vier jaar behouden we het brede aanbod jongerenwerk dat in Eindhoven aanwezig is. Het jongerenwerk in Eindhoven wordt voor meerdere jaren ingezet. Binnen de stadsdelen wordt de inzet bepaald op basis van de kennis van partners en data. In de opdracht van het jongerenwerk blijft altijd voldoende speelruimte om in te spelen op de actualiteit. In 2024 willen we dat informatie over het buitenschoolse activiteitenaanbod voor jeugdigen en ouders/verzorgers toegankelijk is. Iedere jeugdige is weerbaar en kan opkomen voor de eigen wensen, grenzen, behoeften en heeft zelfvertrouwen. SMART-doelstelling(en) In 2025 willen we dat minder jongeren (12-18) in Eindhoven stress ­(maatschappelijke druk) ervaren van 38% (2019) naar 30%. In 2025 willen we dat het aantal jongeren (12-18) dat aangeeft een lage weerbaarheid te hebben, is afgenomen van 5% (2019) naar 3%

20 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

Geen enkele jeugdige is eenzaam. SMART-doelstelling(en) In 2025 is er een dalende lijn te zien in eenzaamheid van jongeren van 38% (2019) naar 25 % in 2025. Jeugdigen weten wat goed voor hen is en praten en denken mee. SMART-doelstelling(en) Van 2022 tot 2026 leveren we vanuit het preventief jeugdbeleid een actieve bijdrage aan de gestelde doelen vanuit de nota inwoners- en ­overheidsparticipatie. In 2022 verkennen we duurzame manieren van jongerenparticipatie op het gebied van het preventief jeugdbeleid. We onderzoeken hoe we jeugdigen op een structurele manier kunnen betrekken, maar ook begeleiden, zodat zij input (kunnen) leveren voor het preventief jeugdbeleid en bijbehorende uitvoeringsplannen. Daarbij onderzoeken we hoe we een representatieve afspiegeling van de jeugdigen krijgen. In 2024 wordt voor het jeugdbeleid in Eindhoven structureel gebruik gemaakt van jongerenparticipatie-organen, waarbij we niet óver jeugdigen praten, maar met hen in gesprek gaan. In 2025 willen we dat organisaties in het preventief jeugddomein aan jeugdigen gelegenheid biedt om input en inspraak te kunnen leveren, ­bijvoorbeeld doordat zij een orgaan hebben dat de inspraak van jeugdigen faciliteert.

21 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

Visuele notulen van de sessie met professionals om input op te halen voor het beleidsplan 30 juni 2021. Uit de sessie kwam naar voren dat een (of meerdere) op te nemen SMART-doelstelling(en) in het preventief jeugdbeleid moest(en) gaan over: weerbaarheid verhogen, meer aandacht voor persoonlijke ontwikkeling (i.p.v. alleen didactische toets) en vooral níet over ‘het maximale uit een kind halen’.

5

Elke jeugdige groeit veilig op

5.1. Wat is de ambitie? Jeugdigen moeten zich veilig voelen in hun eigen omgeving. Helaas is dat nog niet altijd het geval. De basis van veiligheid ligt bij de gezinssituatie. Wanneer die niet ideaal is, bieden we ondersteuning. We willen dat ouders/ verzorgers zelf meedenken, meebeslissen en dat gezinnen kunnen leren van elkaar. Ook willen we het belang van een ketensamenwerking tussen jeugdprofessionals benadrukken. Zo’n samenwerking, waarbij partners elkaar weten te vinden, maakt het eenvoudiger en duidelijker voor inwoners. Hier zullen we de komende jaren samen met de jongerenorganisaties aandacht aan besteden.

“Ik heb ook wel eens gehad dat ik van de een naar de ander verwezen werd. Dan is het niet echt duidelijk waar ik naartoe moet of kan”

22 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

We willen dat jeugdigen (de ruimte hebben om te) leren van fouten of minder goede keuzes. Deze ruimte willen we creëren op een manier die aansluit bij wat een kind of jongere écht nodig heeft om te leren. We zien dat ruim één op de vijf jongeren (12-18 jaar) een echtscheiding meemaakt (GGD Brabant- Zuidoost, 2019). Een echtscheiding gaat gepaard met veel veranderingen voor een kind of jongere. Vaak krijgen ze te maken met veel spanningen en het wegvallen van een veilige (thuis)basis. We onderzoeken de mogelijkheden om bij echtscheidingen een ‘kind-behartiger’ in te kunnen zetten. Hij/zij helpt de wensen en behoeften van de jeugdige in kaart te brengen en vertaalt deze naar de ouders/verzorgers. Een kind-behartiger kan ook ouders/verzorgers leren hun emoties te neutraliseren, zodat de kinderen daar minder mee wordt belast. Ook richten we ons op verdere ondersteuning aan de ouders/verzorgers door middel van voorlichting, bijvoorbeeld over onderlinge communicatie en omgaan met conflicten. Eindhoven wil de volgende gewenste situaties: ▪ Elk kind/jongere kan zo lang mogelijk veilig opgroeien in de eigen omgeving. ▪ Jeugdigen (hebben de ruimte om te) leren van hun fouten. ▪ Elk kind groeit op in een gezinssituatie. Ouders/verzorgers en ­verzorgers zijn beschikbaar1 voor hun kind(eren)Welke resultaten willen we bereiken?

1 R. de Brabander wijdt in zijn boek Van gedachten wisselen (2013) een passage aan de ­presentietheorie van Baart. Hij identificeert ‘aandacht’ en ‘aandachtig aanwezig zijn’ als de kern van de presentietheorie. Met het ‘beschikbaar’ zijn van de ouders en verzorgers’, wordt gerefereerd aan deze kern.

23 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

5.2. Welke resultaten willen we bereiken? Elk kind/jongere kan zo lang mogelijk veilig opgroeien in de eigen omgeving. SMART-doelstelling(en) In 2025 zijn ouders/verzorgers die uit elkaar gaan beter voorgelicht over hoe zij goed uit elkaar kunnen gaan. Waardoor er minder (voor het kind) ‘problematische’ echtscheidingen zijn. We onderzoeken de mogelijkheden om bij echtscheidingen een ‘kind-­ behartiger’ in te zetten die helpt om de wensen en behoeften van het kind/ jongere in kaart te brengen en de vertaalslag maakt naar ouders/verzorgers. Jeugdigen hebben de ruimte om te leren van fouten/minder goede keuzes. SMART-doelstelling(en) In 2025 geven we meer aandacht aan ervaringsdeskundigheid. We verhogen hiermee het bereik en de inzet van preventieve jeugdhulp d.m.v. ervaringsdeskundigen. Met de inzet van ervaringsdeskundigen kunnen we beter aansluiten op wat een kind, jongere en/of ouder/verzorger nodig heeft.

Elke jeugdige groeit op in een gezinssituatie. Ouders/verzorgers zijn beschikbaar voor hun kind(eren). SMART-doelstelling(en) In 2025 willen we dat alle jeugdigen zo thuis mogelijk opgroeien. Als dit echt niet lukt bij eigen ouders/ verzorgers, dan zoeken we naar een passende plek in kleinschalige opvang, zoals pleegzorg of een gezinshuis i.p.v. verblijf in een instelling

Visuele notulen van de sessie met professionals om input op te halen voor het beleidsplan 5 juli 2021. Uit de sessie kwam naar voren dat een (of meerdere) op te nemen SMART-doelstelling(en) in het preventief jeugdbeleid moest(en) gaan over: de beschikbaarheid van ouders/verzorgers. De vraag werd gesteld: wat betekend dan ‘beschikbaar’? In ieder geval vonden we dat dit te maken heeft met dat iedere jeugdige zou moeten kunnen opgroeien in een ‘gezinssituatie’.

24 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

6

Een nieuwe visie op opdracht­geverschap: meer focus en intensiever ­partnerschap

6.1. Wat is de ambitie? In dit beleidsplan beschrijven we waarom we preventieve acties inzetten en geven we duidelijk weer wat we met elkaar willen bereiken. Deze opgave moeten we samen met onze inwoners, partners en aanpalende beleids­ terreinen aanpakken. Daarbij past een intensievere samenwerking (multihelix samenwerking). Meer vanuit vertrouwen, structureel met elkaar in gesprek, weten wat er speelt, successen delen en daar waar nodig bijsturen. Zo’n verandering vraagt tijd en ruimte om dit met elkaar te ontwikkelen en vorm te geven. In de komende jaren gaan we sturen op de beschreven ‘gewenste situaties’ en de daaraan gekoppelde doelstelling(en). Dit willen we doen via zogeheten thematafels. Aan deze tafels willen we samen de uitvoeringsplannen voor het komende jaar opstellen. Hierbij betrekken we ook de jeugdigen. Ook gaan we met elkaar monitoren: wat

25 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

gaat goed en wat kan beter? We gaan aan de thematafels met elkaar in gesprek over de ‘veldnormen’ (waardengerichte omgangsvormen) voor professionals in het preventieve jeugddomein: wanneer is goed, goed genoeg en zijn we tevreden? Waar begint en waar stopt professionele hulpverlening en wanneer moet je accepteren dat bepaalde problemen bij het leven horen? Door de maatschappelijke ambities en gewenste situaties van dit beleidsplan structureel aan een thematafel te bespreken, zorgen we voor een betere sturing op doelstellingen. We onderzoeken met elkaar op welke wijze intensivering van de samenwerking gewenst is. We kijken daarbij ook naar goede voorbeelden bij andere gemeenten. Eindhoven wil de volgende gewenste situaties: ▪ Het aanbod in de sociale basis is beter afgestemd op de behoeften en wordt efficiënter en effectiever ingezet. ▪ Er zijn duidelijke kaders en minder detailsturing. Er ligt meer ­verantwoordelijkheid bij onze professionals in de stad.

6.2. Welke resultaten willen we bereiken? Het aanbod in de sociale basis is beter afgestemd op de behoeften en wordt efficiënter en effectiever ingezet. SMART-doelstelling(en) In 2023 werken we met effectieve en coherente projecten en/of ­programma’s, met focus op effect en samenhang en voldoende inbreng van jeugdigen 1. De komende vier jaar werken we verder aan een integrale stadsen ­wijkaanpak. Er zijn duidelijke kaders en minder detailsturing. Er ligt meer verantwoordelijkheid bij onze professionals in de stad. SMART-doelstelling(en) In 2022 starten we met het organiseren van thematafels over de drie maatschappelijke ambities. Vanuit intensief partnerschap bepalen we gezamenlijk hoe we onze doelstellingen gaan bereiken. In 2022 organiseren we gesprekken met professionals over ‘veldnormen’ voor hun inzet voor de Eindhovense jeugd.

1 . zie H6 gewenste situatie: jeugdigen weten wat goed voor hen is en praten en denken mee.

26 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

7

Vervolg

7.1. Uitvoeringsplan Met dit beleidsplan 2022-2026 hebben we beschreven wat we willen bereiken. De komende jaren willen we dit uitwerken in beknopte dynamische jaar-/uitvoeringsplannen. In deze uitvoeringsplannen nemen we voorafgaand aan elk jaar de inspanningen (acties) op en geven we antwoord op de vraag hoe we onze gewenste situaties en (SMART-)doelstellingen kunnen bereiken. Deze uitvoeringsplannen stellen we samen met jeugdigen en partners in de stad op. Dit doen we met behulp van de eerder genoemde thematafels. Door gebruik te maken van dynamische uitvoeringsplannen blijven wij flexibel. De dagelijkse praktijk is, zoals we hebben gemerkt, enorm aan verandering onderhevig. Daardoor kunnen prioriteiten en doelstellingen snel veranderen. Door beknopte en dynamische jaarplannen houden we de ruimte om met onze partners en jeugdigen deze ontwikkelingen te volgen en waar nodig snel bij te sturen.

27 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

Gewenste situatie

Universeel

Selectief

Indicatief

(Richt zich op alle jeugdigen en hun opvoeders en bevordert een gezonde ontwikkeling en opvoeding)

(Richt zich op (Richt zich op groepen jeugdigen ­individuele en opvoeders met jeugdigen en een verhoogd risico opvoeders met een op problemen) verhoogd risico op problemen en jeugdigen en opvoeders met een beginnend probleem)

Preventiematrix van het NJI. De uitvoeringsplannen van het preventief jeugdbeleid krijgen de vorm van een ingevulde preventiematrix.

Preventiematrix Het uitvoeringsplan krijgt de vorm van een ingevulde preventiematrix. Per preventieniveau (universeel, selectief en indicatief) formuleren we samen met onze partners in de matrix de acties die we in het desbetreffende jaar gaan ondernemen.

28 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

Deze manier van samenwerken en de preventiematrix geven ons de mogelijkheid om gerichtere inzet te plegen. Dit kan op een doelgroep zijn, maar ook op een doelgebied. Met onze samenwerkingspartners bepalen we waar we grote kansen zien om preventieve activiteiten in te zetten. Zo kunnen we nog beter onze ondersteuning inzetten.

7.2. Continu in gesprek met jeugdigen Jongeren en kinderen zijn de toekomst. Jongerenparticipatie zorgt voor een maatschappelijke dialoog en een samenleving die aansluit bij wensen en behoeften van jeugdigen. Hierdoor voelen jeugdigen zich meer betrokken en verbonden met wat de gemeente en organisaties voor jeugdigen doen op het gebied van het preventief jeugdbeleid. Daarnaast heeft iedere jeugdige het recht om zijn/haar mening te geven over onderwerpen die hem/haar aangaan. Die mening moet serieus genomen worden (Verdrag Inzake de Rechten van het kind, 1989). De gemeente Eindhoven erkent het belang van inwonersparticipatie. Het betrekken van jeugdigen past bij de ambities van de nieuwe Nota Inwoners- en overheidsparticipatie (Gemeente Eindhoven, 2021). Bij de ontwikkeling van duurzame jongerenparticipatie gaan we onder andere rekening houden met verschillende doelgroepen/diversiteit, thema’s en participatieniveaus. De ervaringen van eerdere participatietrajecten waarbij het betrekken van jeugdigen succesvol is verlopen, nemen we mee (goede voorbeelden zoals: gebiedsontwikkeling Stadhuisplein en samenspraaktraject Omgevingsvisie).

7.3. Budget en begroting preventief jeugdbeleid Dit beleidsplan geeft richting aan de subsidiethema’s opvoeden & opgroeien en jongerenwerk van de subsidieregeling Versterken Sociale Basis (VSB). De middelen maken onderdeel uit van het totale budget VSB. Vanaf 2022 zal de subsidieregeling VSB deelplafonds hanteren. Binnen de subsidieregeling VSB kunnen de thema’s en daarbij horende subsidieplafonds jaarlijks worden veranderd. Het subsidiedeelplafond ‘thema jongerenwerk’ bedraagt voor 2022: € 5.537.000. Het subsidiedeelplafond ‘thema opvoeden en opgroeien’ 2022 bedraagt € 3.532.000. Door de jaarlijkse mogelijke veranderingen is het niet mogelijk een meerjarig overzicht te gegeven. Naast de voorgaande reguliere middelen is in de begroting € 700.0001 ­vrijgemaakt voor het versterken van het preventief jeugdbeleid vanuit de extra middelen die we in 2022 voor jeugdhulp ontvangen vanuit het Rijk. Budget 2022 Subsidiedeelplafond thema jongerenwerk

€ 4.937.000

Extra middelen thema jeugdwerk

€ 600.000

Subsidiedeelplafond thema opvoeden en opgroeien

€ 3.132.000

Extra middelen thema opvoeden en opgroeien

€ 400.000

Extra middelen jeugd ten behoeve van versterken preventief jeugdbeleid

€ 700.000*

*Onder voorbehoud vaststelling meerjarenbegroting gemeente Eindhoven 2022-2025

1 Onder voorbehoud vaststelling meerjaren begroting Gemeente Eindhoven 2022-2025

29 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

Mocht in de komende jaren verdere verbreding of verdieping van preventief aanbod nodig zijn dan zal via de reguliere begrotingscyclus financiële dekking worden gezocht. Daar waar mogelijk wordt gebruik gemaakt van subsidieregelingen van externe partijen/overheid. Denk hierbij aan R ­ ijksmiddelen voor Kansrijke start.

7.4. Evaluatie en effectmonitoring Om inzicht te krijgen in de voortgang en het behalen van onze doelstellingen gaan we de effecten monitoren met gebruik van verschillende indicatoren. Deze effectmetingen en evaluaties doen we tussentijds, en waar het kan zelfs op continue wijze. Zo kunnen we snel bijsturen als dat nodig is. In Q1 2024 informeren we de gemeenteraad over de voortgang. Vooralsnog is niet bij elke doelstelling al bepaald welke indicator we gaan gebruiken om het effect te meten, dit gaan we in 2022 verder uitwerken. De doelstellingen in dit beleidsplan zijn, daar waar kon, meetbaar ­geformuleerd. Maar niet alles is meetbaar in ‘harde cijfers’. Cijfers vertellen bovendien maar een deel van het verhaal. We onderzoeken dan ook andere manieren om de effecten van onze inzet te volgen en te meten. Bijvoorbeeld kwalitatief onderzoek, maar ook door tijdens de thematafels in gesprek te gaan over: wat gaat goed en wat kan beter?

Nawoord stadsdichter

Levenspad De toekomst: Wat naar je toekomt Terwijl je iets anders verzint Maar Laten we samen kijken Welke weg de beste is Halen we het onkruid weg Bij onbegane paden Om de route vrij te maken Zodat je vrij bent Om af te slaan In de richting die je wil Niet belandt Op het verkeerde pad Maar hand in hand De juiste kant De mooiste wandeling. Iris Penning Stadsdichter van Eindhoven

30 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

Literatuurlijst

De Brabander, R. (2013). Van gedachten wisselen. Bussum: Coutinho. Driendonks, M. & Kruip, J. (2021). Potentie van preventie. Over de inzet van effectieve preventie. Nederlands Jeugdinstituut. Geraadpleegd van https://www.nji.nl/sites/default/files/2021-06/Potentie-van-preventie.pdf Gemeente Eindhoven. (2021). Nota Inwoners- en overheidsparticipatie. Eindhoven. GGZ Totaal. (2021, 23 juni). 17% minder zelfdoding in Noord-Brabant na start nieuwe ketensamenwerking. Geraadpleegd van https://www.ggztotaal.nl/ nw-29166-7-3887563/nieuws/17_minder_zelfdoding_in_noord-brabant_na_ start_nieuwe_ketensamenwerking.html Internationaal Verdrag inzake de rechten van het kind. (1989, 20 november). New York. Geraadpleegd van https://wetten.overheid.nl/ BWBV0002508/2002-11-18 Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. (2018). Actieprogramma Kansrijke Start. Geraadpleegd op 28 juli 2021, van https://www.rijksoverheid.nl/ documenten/publicaties/2018/09/12/actieprogramma-kansrijke-start

31 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026

Nederlands Jeugd Instituut. (z.d.) Wet- en regelgeving bij preventief ­jeugdbeleid. Geraadpleegd van https://www.nji.nl/preventief-jeugdbeleid/ wet-en-regelgeving Nederlands Jeugd Instituut. (z.d.). In zes stappen meer grip op uw preventief jeugdbeleid. Geraadpleegd van www.nji.nl/nl/Kennis/Dossier/Preventief-­ jeugdbeleid/In-zes-stappen-meer-grip-op-uw-preventief-jeugdbeleid Nederlands Jeugd Instituut. (z.d.). Preventiematrix Jeugd: uw jeugdbeleid in kaart. Geraadpleegd van https://www.nji.nl/sites/default/files/2021-06/ Preventiematrix-preventief-jeugdbeleid-april-2019.pdf Six Fingers. (2021). Het geluid van jongeren. Eindhoven. TNO, The Bernard van Leer Foundation, Nederlands Jeugdinstituut, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid & Hogeschool Leiden. (2017). Een gezonde, kansrijke en veilige generatie: investeren in 1001 kritieke dagen. Geraadpleegd via https://repository.tno.nl/islandora/object/uuid:79963f20-cd4e-4f5e-a2a5c01a6d743c9b Wetten.overheid.nl. (z.d.) Jeugdwet. Geraadpleegd van https://wetten.overheid.nl/BWBR0034925/2021-07-01#Hoofdstuk2

Bijlage

Bijlage 1: De jeugd in beeld 2021 Bijlage 2: Toelichting totstandkoming en opbouw beleidsplan Bijlage 3: Six Fingers Opleverdocument Het geluid van jongeren Bijlage 4: Summa rapport social project Bijlage 5: Visuele notulen sessies 28 juni, 30 juni en 5 juli 2021 Bijlage 6: Fontys adviesrapport jongerenparticipatie

32 - Preventief jeugdbeleid 2022-2026