Document · PDF

Bijlage 1 - Kadernota 2026 incl. amendement

Raadsvergadering 20 mei 2025, gemeente EindhovenBij agendapunt: Raadsvoorstel Kadernota 20266.937 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

1. Bestuurlijke hoofdlijn De dynamiek in Eindhoven is groot. Het succes van onze regio heeft in de afgelopen jaren de groei van de stad in gang gezet. We zijn een stad met een sterke internationale oriëntatie die direct beïnvloed wordt door woelige en nauwelijks beïnvloedbare geopolitieke ontwikkelingen. Er doen zich veel kansen voor, maar de ontwikkeling van de stad brengt ook stevige uitdagingen met zich mee. Het bouwen aan de toekomst van Eindhoven, maakt dat we samen met de raad veel grote besluiten genomen hebben in deze bestuursperiode. Besluiten die passen bij een stad in volle ontwikkeling. Door velen een nieuwe fase genoemd. Het bewaken van een evenwichtige balans is daarbij één van de belangrijkste prioriteiten. De groeidynamiek hand in hand laten gaan met onze ambitie dat het succes van velen wordt gedeeld door allen. En dat we – juist in een tijd van groei en verandering – oog blijven houden voor inwoners in een kwetsbare positie. We werken aan een stad die leefbaar en aangenaam is en een stad die stevig bijdraagt aan het tegengaan van klimaatverandering. We balanceren tussen grote ambities en de kleine dingen die voor inwoners direct het verschil maken. Om de groei bij te houden, zetten we in op het vergroten van het aanbod van betaalbare woningen. We pakken de klimaat- en biodiversiteitscrisis aan.

En we blijven werken aan fijne, veilige wijken waar buren elkaar kennen. De stad moet inclusief zijn en blijven, dat is een belangrijke drijfveer voor de komende tijd. Zo staat het ook benoemd in ons bestuursakkoord. We werken vol aan de uitvoering daarvan. Aan de vooravond van ons laatste bestuursjaar zien we dat we al veel bereikt hebben. Dat laten we zien in de nieuwe Termijnkalender Uitvoeringsprogramma Bestuursakkoord. Deze presenteren we tegelijkertijd met de Kadernota. U leest daarin dat we volgens planning onze ambities realiseren. Deze Kadernota gaat grotendeels over de periode na ons bestuursakkoord. We zijn van mening dat Eindhoven het zich niet kan veroorloven om stil te staan. De dynamische ontwikkeling van de stad vraagt ons om te blijven nadenken en verstandige keuzes te maken. Draagvlak voor deze keuzes is randvoorwaardelijk om te zorgen dat we de lange lijnen van ontwikkeling van Eindhoven vasthouden en kunnen doorontwikkelen. Brede steun en vertrouwen van uw raad voor onze keuzes is van belang om de continuïteit te borgen naar een nieuwe bestuursperiode. Kiezen voor de lange lijnen én de balans In deze Kadernota schetsen we op hoofdlijnen onze inzet voor 2026 en geven we een meerjarige financiële doorkijk. We hebben onze financiële ruimte tegenover de ambities en opgaven gezet.

Dat was dit jaar uitdagend mede door een veranderde Rijkssystematiek om volume- en prijseffecten op te vangen. Ook profiteren we nog onvoldoende van het groeien naar de voor ons gunstige herverdeling van het Gemeentefonds, omdat het Rijk op de ‘pauzeknop’ drukt. Onze opgaven zijn zeker niet minder geworden en we willen ook geen concessies doen aan onze ambities. Gelukkig blijkt dat we nog ruimte hebben om uitvoering te geven aan de grote besluiten die we samen genomen hebben. En we gebruiken de resterende middelen van het bestuursakkoord om de stad samen morgen mooier te maken. We zien dat de maatschappelijke opgaven niet kleiner worden. Deels een trend waar iedere grote stad mee geconfronteerd wordt en deels doordat de groei hier extra druk op zet. Het gaat bijvoorbeeld om de druk op voorzieningen, een toename van de diversiteit en de groeiende complexiteit van hulpvragen. Sowieso – en daar staat Eindhoven zeker niet alleen in – staat er grote druk op het sociaal domein. De middelen die het Rijk hiervoor beschikbaar stelt, zijn onvoldoende. Het rapportVan Ark bevestigt dat beeld voor de jeugdzorg. En het afschaffen van het abonnementstarief voor WMO-voorzieningen gaat inmiddels op zijn vroegst pas in 2027 in. Ook zien we tekorten bij Ergon, waarbij we moeten afwachten welke Rijksmiddelen hier voor 2026 tegenover zullen staan.

Dit zorgt ervoor dat het sociaal domein financieel onder grote druk staat. We werken daarom aan de financiële meerjarenstrategie sociaal domein en gebruiken het transformatiefonds om anders te werken en te doen. Daarbij is de Koers Sociaal (2)040 ons kompas in het onzeker Rijksbeleid. We houden vinger aan de pols en zoeken de balans tussen wat we binnen het sociaal domein kunnen oplossen en waar een beroep op de algemene middelen vanzelfsprekend is. Als college staan we voor een robuust sociaal domein als noodzakelijke randvoorwaarde om de brede welvaart in onze stad op peil te houden. 3

In het verlengde daarvan koesteren we onze maatschappelijke infrastructuur. Door stijgende lasten hebben we in de afgelopen jaren de druk op hun bedrijfsvoering zien toenemen, onder andere door kosten van bijvoorbeeld energie of voortvloeiend uit CAO-afspraken. We hebben in het verleden maatregelen genomen om te zorgen dat onmisbare sociale basis initiatieven, en ook culturele voorzieningen behouden blijven. We blijven hier het komend jaar ook scherp op. Gezonde groei vraagt om robuuste voorzieningen. Zonder onze sociale basisorganisaties, de wijkteams én culturele instellingen geen levendige, zorgzame, inclusieve stad. Recent heeft de raad ingestemd met het IHP waar we voor de komende 16 jaar inspelen op de broodnodige groei van onderwijsfaciliteiten. Voorzieningen is ook op regionaal niveau een belangrijk thema waar we in het verlengde van het Beethoven-convenant aanvullende Rijksfinanciering vragen op basis van een gedegen analyse. We kunnen deze opgave namelijk niet alleen dragen als lokale overheden. Verder dragen we bij aan de versterking van ons designecosysteem door het mogelijk te maken dat de Design Academy gehuisvest wordt op de Caai. Vanuit de impuls design ecosysteem werkt de DDF aan het vormgeven van een multihelix-organisatie die uitvoering gaat geven aan de meerjarenagenda voor versterking van het unieke design-ecosysteem.

Ook werken we aan het Integraal Huisvestingsplan (IHP) cultuur om de ruimtevraag voor culturele makers en voorzieningen in een groeiende stad inzichtelijk te maken voor de toekomst. En, de bibliotheek speelt een belangrijke sociaalmaatschappelijke én culturele rol. We zetten dan ook in op de versterking van de centrale bibliotheek en de realisatie van bibliotopen in elk stadsdeel. We investeren daarnaast ook in jongerencultuur. Sowieso zijn we al aan de slag met Buurtontmoeting, omdat we het belangrijk vinden dat er geschikte en toegankelijke plekken zijn in de wijken en buurten om te ontmoeten en verbinding te maken. Juist in een groeiende en internationaliserende stad zijn deze plekken van groot belang om bubbels te doorbreken en te werken aan bonding en bridging. We doen dit samen met vrijwilligers en andere partners. In nieuwe, grote gebiedsontwikkelingen pakken we meer regie op de realisatie van maatschappelijke voorzieningen en -functies door hier budget voor vrij te maken. Hiermee spelen we in op de noodzaak van voldoende voorzieningen zonder dat dit vertraging oplevert voor de realisatie. De combinatie van tech en design maakt Eindhoven nationaal en internationaal tot een aantrekkelijke hotspot. Deze hotspot-status heeft ons onder andere de Beethovendeal opgeleverd die stad en regio helpen om de groei in goede banen te leiden.

Onvoorzien bij de start van ons college, maar een geweldige kans. Dat geeft ons een unieke uitgangspositie die we voluit waar moeten maken. Bij de ontwikkeling van het nieuwe busstation waar we binnenkort met een voorkeursalternatief komen, bij het verwerven van bezit op de Fellenoord en bij de financiering van een nieuw perron voor onze internationale spoorbereikbaarheid. Ook is er Rijkssteun op talent en op het zorgen voor voldoende woonruimte. De komende jaren moeten we het concreet uitvoeren. Met Eindhoven Bouwt Door zetten we volop in op het realiseren van voldoende en voor iedere Eindhovense portemonnee betaalbare woningen. Veel projecten zijn uit de fase van planvorming en worden zichtbaar in de stad: the Edge, Victoriakwartier, Niko en de Matchbox op Strijp-S wisten we aan de gang te zetten. We gaan nu vol door met District E, het Emmasingelkwadrant, de Vierlander, Brightlight en fase 4 Strijp S (Glasgebouw). Ook buiten het centrum kennen we een aantal grote ontwikkelingen waar we extra capaciteit op hebben ingezet zoals Woensel XL, Sectie -C en Kastelenplein. Daarnaast zetten we ook in om de wijken op een verantwoorde manier te verdichten. We bouwen aan meer groen, meer voorzieningen en meer doorstroommogelijkheden. Verantwoorde en leefbare groei vraagt ook iets van ons mobliteitssysteem.

In maart 2024 heeft de gemeenteraad het Masterplan Mobiliteit vastgesteld als een wenkend perspectief van een leefbare en aangename stad. Deze visie is de afgelopen maanden uitgewerkt in concrete investeringsvoorstellen met o.a. het pakket “Mobiliteit in balans”. We zien een investeringsopgave van ruim 625 miljoen euro voor infrastructurele projecten voor de voetganger, fiets, bus en auto. Deze investeringen dragen bij aan de verkeersveiligheid, de ruimtelijke kwaliteit en vergroening, het behalen van onze CO2 doelen en de doorstroming en betrouwbare bereikbaarheid van onze stad. Het gaat daarbij ook om investeringen die voorwaardelijk zijn om de forse woningbouwambities te realiseren. Het gaat om het autoluwer maken van de binnenstad en het verbeteren van de doorstroming op de Ring door bijvoorbeeld ongelijkvloerse kruisingen en herinrichtingen. En ook om het bevorderen van de 4

mobiliteitstransitie door nieuwe fietsenstallingen, de aanleg van fietstunnels en bruggen en de herinrichting naar ‘30 km gebieden’ van de radialen de straten binnen de Ring. Dit gaat uiteraard niet zonder cofinanciering te vinden bij Provincie, Rijk en mogelijk Europa. Het is een ambitieus en samenhangend investeringsprogramma dat we randvoorwaardelijk vinden voor een verantwoorde groei van de stad. Ons voornemen om de parkeertarieven stapsgewijs te laten groeien tot het gemiddelde van de G4 en de Brabantste steden geeft ruimte in de algemene dekkingsmiddelen. We zetten stevig in op de klimaatopgave. Om onze klimaatdoelen te halen geven we uitvoering aan een nieuw klimaatplan. We geven daarmee vorm aan extra acties waarvoor we in deze Kadernota ook middelen alloceren. Denk hierbij aan de voorbereidingskosten voor meer aardgasvrije wijken en een waterstofnet voor de industrie. Tevens reserveren we middelen voor Energiebedrijf Eindhoven (EBE) om in de toekomst deze projecten ook uit te kunnen voeren. We gaan vanzelfsprekend door met de uitvoering van het lopende klimaat- en biodiversiteitsbeleid: verduurzaming van het maatschappelijke vastgoed, het uitvoeren van onze stimuleringsregelingen om over te stappen naar minder vervuilend vervoer, de verschillende Green Deals die we met maatschappelijke partners en het bedrijfsleven hebben.

We zetten daarnaast is in op verduurzaming van de industrie door ons hard te maken voor een aansluiting op de Delta Rhine Corridor zodat (duurzaam opgewekte) waterstof binnen handbereik van ons bedrijfsleven komt. Dat gaat ook een bijdrage leveren aan het vraagstuk van de netcongestie. De afgelopen jaren is er hard gewerkt aan het vergroenen van onze stad. We hebben daarin veel bereikt. In deze Kadernota hebben we ook aandacht voor het bestaande groen en het onderhoud daarvan. Met een impuls werken we aan achterstallig onderhoud en het op orde brengen van hiervan. Hierbij is specifiek aandacht voor het nieuwe groen in onze binnenstad. In opmaat naar de begroting kijken we of er mogelijkheden zijn om niet alleen de basis op orde te brengen maar ook extra ambities te realiseren in onze wijken. Om deze groeifase goed door te komen, hebben we al het nodige geïnvesteerd in de gemeentelijke organisatie. Een organisatie met medewerkers die dagelijks klaar staan voor onze inwoners. We willen als gemeente niet de beperkende factor zijn in wat de stad nodig heeft. De organisatie zal moeten mee-ademen met de ontwikkeling van Eindhoven en daar maken we binnen de mogelijkheden die we hebben ruimte voor. Deze impuls is voor de uitvoering en niet alleen in onze eigen organisatie maar ook bij wijkteams, zodat onze dienstverlening aan inwoners geborgd blijft.

Waar mogelijk maken we incidenteel gefinancierde fte’s structureel. Tenslotte: doorpakken en vooruitkijken Als college werken we onverminderd verder aan het realiseren van de ambities uit ons bestuursakkoord. De focus ligt op uitvoering - op doen, doen, doen. We maken zichtbaar wat we bereiken en vieren onze successen. En tegelijkertijd blijven we doordenken en vooruitkijken. In een stad die zich zo snel ontwikkelt, worden scheidslijnen en contrasten scherper zichtbaar. Onze opdracht blijft om de stad bij elkaar te houden. We zorgen dat iedereen mee kan doen, ook met stijgende kosten van levensonderhoud en andere uitdagingen in het dagelijks leven. We blijven innoveren in nieuwe vormen van samenwerking, slimme aanpakken en vernieuwende publiek-private samenwerking. We borgen het publiek belang met een ondernemende houding. De aankoop van de Brainport Innovation Campus en de oprichting van het Energiebedrijf Eindhoven zijn hiervan sprekende voorbeelden. We zoeken voor de uitvoering breed draagvlak in de raad. Dat is belangrijk voor nu én voor de periode hierna. We zijn trots op de manier waarop we samen grote beslissingen nemen, soms lastig uit te leggen aan de stad, maar wel in sterke harmonie. We zijn blij met wat we bereikt hebben en vertrouwen in wat komen gaat.

We werken samen verder aan een Eindhoven waar iedereen zich thuis voelt, mee kan doen en kan profiteren van de vooruitgang. We zijn trots hoe we de nieuwe fase voor deze stad samen hebben weten in te luiden. College, raad, ambtelijke organisatie en de talloze partners én inwoners in onze stad. Een stad die klaar is voor de toekomst.

2. Financiële kaders en intensiveringen voor 2026 We dragen ook in 2026 opnieuw zorg voor noodzakelijke intensiveringen, oplossingen voor knelpunten, investeringsruimte en we reduceren de risico’s in de begroting. De beschikbare incidentele middelen bestaan voornamelijk uit het voorlopige rekening resultaat 2024. De beschikbare structurele middelen zijn een effect van het gemeentefonds (hervatten naar aanleiding van de herijking de herverdeling in 2027), resultaten deelnemingen en ophoging van parkeertarieven naar een landelijk gemiddelde. Dit leidt tot het volgende plaatje: Onderwerp

incidenteel

2026

2027

2028

2029

Saldo begroting 2025

0,5

3,3

0,0

Septembercirculaire (o.a. extra volumegroei Wmo/BW)

2,3

3,2

3,1

3,0

Correctie a.g.v. wijziging systeem indexatie

-1,9

0,3

-1,7

Startsaldo Kadernota 2026

0,9

6,8

3,4

1,3

3,8

5,8

7,8

Herijking gemeentefonds Resultaten deelnemingen

1,1

Parkeerinkomsten

1,8

2,8

4,9

7,1

3,8

14,5

15,2

17,3

Rekeningresultaat 2024 (netto beschikbaar)

16,8

Beschikbare middelen voor inzet in Kadernota 2026

16,8

De startsituatie voor deze kadernota ontlenen we zoals gebruikelijk aan de Begroting 2025 en de raadsinformatiebrief over de septembercirculaire 2024. Dit jaar maken we daar nog een extra correctie op. Het rijk is namelijk voor de compensatie van prijsstijgingen en volumeontwikkelingen (vervroegd) overgestapt naar een nieuwe methode, waarbij de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp) voortaan maatgevend is voor onze inkomstenkant. En de wijze waarop we onze begroting jaarlijks indexeren aan de lastenkant moet op die nieuwe bbp-systematiek worden afgestemd. We kiezen daarbij voor een model waarbij we doorgeven wat we van het rijk krijgen. Een nadere uitwerking hiervan staat in bijlage 1. Vervolgens zijn onderstaande ontwikkelingen verwerkt in het financieel beeld: Gemeentefonds • Herijking gemeentefonds Het rijk heeft besloten om niet in 2026 maar in 2027 een nieuwe stap in het ingroeipad te zetten. Uitgaande van 15 euro per inwoner kunnen we dan rekenen op een bedrag van 3,8 mln structureel. Het is nog onzeker of het ingroeipad ook na 2027 met deze stappen wordt vervolgd. Voor deze jaren rekenen we daarom voorzichtigheidshalve met de helft, wat we inzetten om de risico’s in de begroting te verkleinen. • Voorjaarsnota Rijk In de afwegingen van het Rijk in de Voorjaarsnota zijn 2 belangrijke bewegingen voor de gemeenten van belang.

De eerste betreft opvolging van de aanbevelingen op het rapport van Ark ten aanzien van tekorten op jeugd. Wij houden als lijn aan dat als in dat kader middelen beschikbaar komen deze ook ingezet zullen worden voor jeugd op onze begroting. Het tweede onderwerp betreft de algemene financiële druk bij de gemeenten als gevolg van eerdere korting door het Rijk ('het ravijn'). Het signaal dat dit – naast druk op bestaande voorzieningen - een serieus beperkende factor is voor gemeenten om te kunnen investeren in gezamenlijke prioriteiten vraagt ook hier een belangrijke afweging voor het Rijk bij de Voorjaarsnota. Indien in dat kader aanvullende middelen door het Rijk voor gemeenten worden vrijgemaakt willen wij daar op voorhand een prioritering aan toekennen op onze opgave in het kader van mobiliteit, onderhoudsniveau van het groen, de brede opgave in het sociaal domein en voorzieningen (waaronder cultuur). Resultaten deelnemingen Eindhoven ontvangt dividend uit verschillende verbonden partijen. We zetten in op een verdere optimalisatie daarvan en nemen hiervoor een bedrag mee van 1,1 mln structureel. 6

Parkeerinkomsten Bij het Masterplan Mobiliteit is besloten dat de parkeertarieven in Eindhoven in redelijke stappen toegroeien naar het niveau van vergelijkbare (grotere) steden. Hierbij is gekeken naar tarieven van de G4 en B5-steden. Als referentie is het gemiddelde uurtarief van deze steden genomen. Dit niveau bereiken we in 2030. Rekeningresultaat 2024 De jaarrekening over 2024 is in concept gereed. Later dit jaar volgen naar verwachting nog correcties uit de accountantscontrole en de slotboeking voor het sociaal domein. Voor deze kadernota rekenen we met een netto beschikbaar bedrag van 16,8 mln incidenteel. Bestaande begroting Reserve Samen Morgen Mooier Maken (SMMM) Ook in de bestaande begroting zijn nog middelen beschikbaar. Bij de start van deze bestuursperiode hebben we de reserve Samen Morgen Mooier maken gevuld met een bedrag van 43,8 mln. Voor deze kadernota is o.b.v. de voorlopige jaarrekening 2024 nog 20 mln vrij beschikbaar. In het kader van de afronding van het bestuursakkoord gaan we deze middelen concreet inzetten op de onderliggende doelen. In bijlage 2 hebben we de bestedingen op hoofdlijnen benoemd en richting begroting werken we dit nader uit. Stelposten kapitaallasten strategische investeringen De vrije ruimte bij stelposten kapitaallasten strategische investeringen voor de verschillende onderwerpen wordt bij besluitvorming verminderd.

In deze Kadernota worden opnieuw voorstellen gedaan voor een aantal onderwerpen. Middelen die in een jaarschijf nog niet tot uitgaaf komen vallen voor dat jaar vrij naar de reserve strategische investeringen (RSI). Om de samenhang per programma in beeld te houden, lichten we de inzet van deze stelposten toe onder ‘intensiveringen’ (zie ook bijlage 3a). Reserve strategische investeringen De reserve strategische investeringen (RSI) wordt gevoed vanuit niet-ingezette stelposten kapitaallasten strategische investeringen en is vooral bedoeld voor voorbereidingskosten van de verschillende investeringsopgaven. In aanvulling op eerdere besluiten wordt de voorgestelde inzet nu geactualiseerd en aangevuld. Omdat de voorbereidingskosten in aanloop naar de geplande investeringen in de komende jaren oplopen legt dat een zwaarder beslag op de reserve. Daartoe wordt nu vanuit de beschikbare incidentele middelen een extra storting van 11,0 mln in de reserve gedaan. Zie bijlage 3b Reserve Strategische investeringen voor het volledige beeld. Intensiveringen Hieronder geven we weer hoe de nieuwe intensiveringen verdeeld zijn over de verschillende programma’s in de begroting. In bijlage 4 splitsen we deze tabel verder uit. Programma

inc.

2026

2027

2028

2029

1. Klimaat en weer

-1,2

-0,9

-1,1

-1,3

-1,6

2a. Ondernemende stad

-0,6

-0,8

2b. Onderwijs

0,0

2c. Sociale stad

0,1

-1,8

-2,9

3a. Woningbouw en fijne wijken

-0,9

-0,4

3b. Bereikbaarheid

0,0

-0,1

-1,1

-6,0

4. Veilige wijken

-1,0

-0,7

-1,6

-2,1

5. Levendige stad

-1,1

0,3

-0,8

6. Organisatie

-5,1

-2,7

Overig

-6,9

3,1

-5,3

-4,3

-0,1

Totaal

-16,8

-3,8

-14,5

-15,2

-17,3

Onderstaand zijn per programma de intensiveringen en de inzet van stelposten kapitaallasten strategische investeringen nader beschreven. Zie bijlage 3a voor het volledige beeld van de stelposten kapitaallasten strategische investeringen. Klimaat en weer Intensiveringen • Beheer en onderhoud groen: Voor het groen kent de gemeente Eindhoven drie door de raad vastgestelde kwaliteitsniveaus. De binnenstad en de directe omgeving van het winkelcentrum Woensel kent kwaliteitsniveau Hoog (A). De parken, natuur- en recreatiegebieden en de landbouwgebieden kennen kwaliteitsniveau Laag (C). En alle overige gebieden (het grootste gedeelte van de stad) hebben het onderhoudsniveau Basis (B). De ambitie is dat 90% voldoet aan deze kwaliteit. In 2023 blijkt dat 87% van het groen hieraan voldoet. Op basis van een trendanalyse loopt dit echter terug naar 80% in 2029. De huidige beschikbare middelen zijn onvoldoende om aan het kwaliteitsniveau te kunnen voldoen. Om aan de ambitie te kunnen voldoen en daarmee kapitaalvernietiging te voorkomen is het nodig dat structureel meer in groen geïnvesteerd wordt. Het bedrag loopt op naar 1,6 mln structureel.

Bestaande middelen (stelpost kapitaallasten) • Inzet wordt voorgesteld voor een grondtransactie in Eindhoven Noord-West (0,023 mln), voor portfolio energiebedrijf EBE voor aardgasvrije wijken (3,2 mln), en het realiseren van een lokaal waterstofnetwerk (0,514 mln) inclusief aftakking naar DLR voor het verduurzamen van bedrijventerreinen. Voor deze toekomstige investeringen stellen we middelen beschikbaar vanuit de reserve strategische investeringen voor de voorbereiding en ontwikkelkosten hiervan. Ondernemende stad Intensiveringen • Team voorzieningen: In het bestuursakkoord, de omgevingsvisie Eindhoven, de Koers Sociaal 040, de opdracht van het Dagelijks Bestuur van de MRE en het Beethovenconvenant staat dat we in relatie tot de groei van de stad een aanpak op voorzieningen gaan ontwikkelen en uitvoeren. De komende jaren moeten we input leveren voor 8 gebiedspaspoorten, 9 gebiedskaders en jaarlijkse initiatieven via intake en daar zetten we 0,2 mln structureel op in. • Met het Toekomstfonds Bedrijventerreinen en de steun voor het Regionaal Bedrijventerrein Brainport-Oost wordt ingezet op een vitale Eindhovense economie, een versterking van het Brainport ecosysteem én een verbeterde verhouding tot leefomgeving en milieu.

Aanpak is het verkleinen van de negatieve impact op de leefomgeving, verduurzaming van de bedrijventerreinen en intensiveren/herstructureren van (delen van) bedrijventerreinen. We zetten hiervoor 2,3 miljoen incidenteel in. Formele besluitvorming volgt op een later moment. Onderwijs Intensiveringen • Rijke schooldag (pm): het Kabinet-Schoof heeft besloten om te bezuinigen op initiatieven voor Rijke Schooldag. De bezuiniging heeft impact op scholen in Eindhoven. In juni 2025 wordt bekend welke scholen subsidie ontvangen vanuit het Rijk. Richting begroting bekijken we of aanvulling -al dan niet via het transformatiefonds sociaal domein- nodig is. • IHP: we voegen de jaarschijf 2029 van 0,9 mln toe in 2029 (als onderdeel van de volumecompensatie). Sociale stad Intensiveringen • Extra indexatie maatschappelijke infrastructuur (zie onder ‘levendige stad’ voor cultuur): zonder een sterke maatschappelijke infrastructuur geen levendige en inclusieve stad. We maken de helft van de eerder toegekende middelen structureel en de andere helft is incidenteel. • Ergon: we gaan de reguliere GR-systematiek voor indexatie ook toepassen op Ergon. Daarnaast vangen we in onze financiële meerjarenstrategie het structurele tekort van 2,4 mln in 2026 op middels mitigerende maatregelen. Richting de begrotingsbehandeling 2026 komt er mogelijk inzicht 8

•

• • •

over aanvullende rijksmiddelen voor sociaal ontwikkelbedrijven die dan in het begrotingsproces meegenomen kunnen worden. Lokale Bed Bad Brood: De lokale BBB-middelen zijn wegens dubbeling met landelijke middelen eerder uit de begroting gehaald. Nu de landelijke middelen verdwijnen, plaatsen we vanaf 2027 de lokale middelen weer terug in de begroting voor een bedrag van 1,1 mln structureel. WMO: De invoering van de eigen bijdrage is uitgesteld. We compenseren daarom de verwachte gemiste inkomsten van 1,5 mln incidenteel voor 2026. WMO/Beschermd wonen: In het gemeentefonds is een bedrag van 1,3 mln opgenomen voor extra volumegroei; dit zetten we één op één door (als onderdeel van de volume-compensatie). Project Storm: Middels de STORM-aanpak komen we tot actie om een positieve bijdrage te leveren aan de mentale gezondheid van jongeren. Dit doen we vanuit een regionale samenwerking tussen onderwijs, GGzE, GGD Brabant-Zuidoost en de verschillende gemeenten. Voor 2026 is er nog dekking; voor 2027 dekken we onze bijdrage hieraan, groot 0,4 mln incidenteel.

Woningbouw en fijne wijken Intensiveringen • Pact Woensel Zuid: we borgen hiermee de jaarlijkse bijdrage (0,4 mln structureel ) die de gemeente doet als partner in Pact van Woensel. Die financiering vanuit de incidenteel beschikbare middelen houdt op, maar het Pact van Woensel loopt door. • Wonen: Betreft serieel incidenteel gefinancierde fte’s (0,9 mln) die langer geborgd moeten worden (voor innovatie, regionale urgentieverklaring, huurteam en regie op doelgroepen). • Eindhoven Bouwt Door (EBD): dit blijft een topprioriteit waarvoor budget beschikbaar is; indien aan de orde zoeken we naar aanvullende dekking (zonodig uit het weerstandsvermogen) met als randvoorwaarde dat te ontvangen realisatiesubsidies worden ingezet voor woningbouw. Bestaande middelen (stelpost kapitaallasten) • Woningbouw: Inzet wordt voorgesteld voor de openbare ruimte Stationsgebied en herinrichting Raiffeisenstraat (0,2 mln) als randvoorwaarde voor de bouwopgave. • Fijne en veilige wijken: Voorgesteld wordt om middelen in te zetten voor Stadhuisplein fase 2 (deel niet uit mobiliteit – 0,3 mln), aanvulling stadsdeelbibliotheek 6 (0,286 mln) en inzet voor maatschappelijke functies zoals buurthuizen in de wijken (0,25 mln). Naast deze inzet op maatschappelijke functies willen wij tevens werken met garantstelling om maatschappelijke voorzieningen van derden in bij bouwprojecten te kunnen faciliteren.

Dat doet geen direct beroep op deze stelpost of onze begroting maar in voorkomende gevallen op ons weerstandsvermogen indien deze achtervang ingezet moet worden. Bereikbaarheid • Eindhoven werkt aan het verbeteren van de bereikbaarheid en leefbaarheid door ruimte te creëren en alternatieven voor de auto te bevorderen, zoals voetgangers, fietsen en openbaar vervoer. Er wordt geïnvesteerd in verkeersveiligheid, het verminderen van CO2-uitstoot en het verbeteren van mobiliteit met een plan van €465 miljoen voor de verkeerscirculatie binnen de Ring en Verbeterplan voor de Ring zelf. Daarnaast zijn er investeringen van €118 miljoen nodig voor nieuwe fietspaden en fietsinfrastructuur. • In een open marktverkenning onderzoeken we de mogelijkheid van een concessie voor (elektrische) deel(bak)fietsen. Met de huidige stelpost voor kapitaals- en exploitatielasten van € 8,4 miljoen vanaf 2029 is er ruim voldoende financiële ruimte om van start te gaan met de concrete voorbereiding van veel investeringsprojecten. Het is echter waarschijnlijk dat in de komende jaren meer financiële ruimte in onze begroting moet worden gezocht voor de kapitaalslasten na 2030. We gaan ook naar cofinanciering van deze plannen op zoek.

• Het college gaat ook nader onderzoek doen naar de mogelijkheden voor ondertunneling van de Ring op twee plaatsen (bij de Kanaalzone en kruising met de Geldropseweg en van de kruising bij de Aalsterweg tot en met de St Bonifaciuslaan). Ongelijkvloerse oplossingen bij de Berenkuil en bij de aansluiting van de John F. Kennedylaan op de Ring brengen we in bij de actualisatie van het MIRT. Dit deel van het wegennet is van groot belang voor Eindhoven en de regio en willen we dus ook samen met de MRE oppakken. Potentieel lopen ook deze investeringen op tot vele honderden miljoenen euro’s. Bij de actualisatie van het MIRT bepleiten we ook een onderzoek naar de 9

mogelijke betekenis van het bestaande spoor voor de bereikbaarheid van wijken en mogelijke OVknooppunten bij Acht en Tongelre. • Parkeertarieven in het centrum zullen vanaf 2026 stapsgewijs stijgen om in 2030 het gemiddelde tarief van vergelijkbare steden te bereiken. Tegelijk wordt het aantal bezoekersuren uitgebreid van 200 tot 250. In de tweede helft van 2025 wordt een uitvoeringsagenda voor de investeringen opgesteld, met participatie van bewoners en organisaties. Veilige wijken Intensiveringen • VRBZO: Voor de VRBZO is op basis van een noodzakelijke investering in de organisatie in het bestuur van de VRBZO besloten tot een aanvullende bijdrage van de gemeenten, oplopend naar 2,1 mln structureel voor Eindhoven. • Handhaving O&N: Met de komst van de jaarlijkse vuurwerkshow is handhaving benodigd op het vuurwerkverbod. We nemen dit nu 2 jaar incidenteel mee (totaal 0,3 mln) en evalueren dan. Levendige stad Intensiveringen • Extra indexatie cultuur: gezien het belang van onze culturele voorzieningen voor de stad passen we hetzelfde principe toe als bij als bij sociale stad, dit bedraagt 0,3 mln structureel en in 2026 0,3 mln incidenteel. • Jong Cultuur: het Rijk stopt na drie jaar met de Impuls Jongeren Cultuur.

Gezien het mooie cultuuraanbod wat is ontstaan met cultuurweekenden, events en talloze cultuurparticipatieactiviteiten, gaan we op basis van de evaluatie en input van jongeren verder met het programma JongCultuur. Voor de komende 2-3 jaar reserveren we 0,5 mln incidenteel. Een investering in de toekomst. • Congresmarketing: Het congresbureau is opgezet vanuit Eindhoven365 met middelen vanuit de regiodeal. De congresmarketing is succesvol en willen we voortzetten in 2026 met een bedrag bij van 0,3 mln incidenteel. Daarna willen we evalueren of deze marketing zich terugverdient middels groei van het aantal overnachtingen. • Voorzieningen: in lijn met de groei van de stad zijn extra investeringen in voorzieningen noodzakelijk. Via het programma voorzieningen wordt de toekomstige opgave in beeld gebracht. Naast de IHP’s op onderwijs en sport wordt gewerkt aan een IHP cultuur waarmee de toekomstige ruimte voor culturele voorzieningen en ateliers in kaart wordt gebracht. Omdat de bestaande stelpost levendige stad nagenoeg is uitgeput wordt dit opgehoogd met 1,1 mln vanuit de parkeerinkomsten en 0,6 mln overgeheveld vanuit ondernemende stad (zie hieronder). Bestaande middelen (stelpost kapitaallasten)

•

Ondernemende en sociale stad (Eindhoven Noordwest): van de resterende ruimte op deze stelpost wordt 0,6 mln overgeheveld naar de stelpost levendige stad vanuit de forse opgave die de groei van de stad in het kader van voorzieningen noodzakelijk is. De bibliotheek heeft in een groeiende, diverser wordende stad een steeds belangrijkere sociaalmaatschappelijke én culturele rol. Aanvullend op de eerder gereserveerde middelen voor de vernieuwing van de centrale bibliotheek wordt 0,5 mln structureel toegevoegd. Aanvulling IHP Sport (0,1 mln voor een extra kunstgrasveld) en erfgoed (0,05 mln).

Organisatie Intensiveringen • Energiekosten: Uit een eerste analyse lijken de recente verhogingen van de energieprijzen deels blijvend te zijn (op basis van gestegen energiebelasting en netwerkkosten). Dit werken we richting begroting verder uit. In de kadernota nemen we nu 4,3 mln incidenteel mee. Als de nadere analyse bevestigt dat de verhoging inderdaad een structurele component bevat, dan nemen we die mee in de begroting. • Serieel-incidenteel: De serieel incidenteel gedekte fte’s moeten voor de jaarschijf 2029 worden verlengd (8,4 mln incidenteel). Met het oog op reductie van de (interne) risico’s in de begroting kiezen we in plaats daarvan om nu 2 mln van deze problematiek structureel te maken.

• IOP/Brainport voor Elkaar: De teams voor Inwoners en Overheidsparticipatie (IOP) en Brainport voor Elkaar (BvE) zijn tot op heden gedekt uit de incidentele middelen bestuursakkoord. Met een bedrag van 0,3 mln trekken we deze activiteiten structureel door, waaronder ook de contributie aan de vereniging BvE. • Team Ethiek, Veilig werken en Integriteit (EVI): Betreft de wettelijke taak voor een veilige werkomgeving en het bevorderen van de (ambtelijke én bestuurlijke) integriteit (0,3 mln incidenteel en 0,3 mln structureel) • Verbonden partijen: Benodigde versterking als gevolg van de verwerving van nieuwe verbonden partijen waarmee de complexiteit groeit (0,1 mln structureel) • Groei stad / groei organisatie: de groei van de organisatie moet gelijke tred houden met de groei van de stad. Daarvoor hebben we een systematiek ontwikkeld met als doelstelling de dienstverlening door de uitvoerende functies mee te kunnen laten groeien met de vraag. Daartoe nemen we nu voor 2 jaar een bedrag mee van 1,7 mln vanuit de volumegroei van het gemeentefonds. Dat doen we nu voor 2 jaar, terwijl we doorwerken aan een eenduidige benchmark hiervoor. Overig Intensiveringen • Fractieondersteuning: In het bestuursakkoord is de fractieondersteuning tijdelijk incidenteel gedekt tot 2026.

Diverse onderzoeken onderstrepen de vergrote druk op raadsleden en de complexiteit in (bovenregionale) problematiek. Ook is de versterking van het decentrale bestuur een actiepunt van BZK. We verlengen de dekking 0,1 mln structureel en voegen daar 2 mln incidenteel aan toe voor versterking van fractieondersteuning. Incidenteel is daarnaast een bedrag van 50K nodig voor ondersteuning van de coalitievorming in 2026. • Dotatie aan de Reserve Strategische Investeringen (RSI): Vanuit deze reserve betalen we o.a. de voorbereidingskosten van grote infrastructurele projecten. Om te voorkomen dat deze reserve negatief loopt is een dotatie nodig van 11,0 mln incidenteel.

Bijlage 1: Model van indexatie We houden vast aan het principe ‘we geven door wat we krijgen’. Hierop zijn 3 uitzonderingen: eigen personeel (cao), gemeenschappelijke regelingen (regionaal, voortaan ook inclusief Ergon) en specifieke contracten voor jeugd (OVA). In de meest recente raming van het CPB staat het percentage bbp-prijs voor 2026 op 2,7%. Voor OZB woningen hanteren we 3,5% (het gemiddelde van de lasten voor prijs én volume) en voor OZB niet-woningen 6% (ingroei). Voor de GR’en gaan we later dit jaar in regionaal verband kijken naar een nieuw te hanteren methode. Volumegroei kennen in dit model toe aan Wmo/Beschermd wonen (1,3 mln) , IHP (jaarschijf 2029 0,9 mln) en groei stad/groei organisatie (1,7 mln). Beschrijving Onderdeel

Uitgaven (prijs)

€m

Categorie

Onderdeel

Personeel

Exclusief inhuur

240

3,5%

8,4

Personeel

Inhuur

2,7%

0,7

Goederen en Diensten

Regulier

163

2,7%

4,4

Subsidies en Overdrachten

Jeugd (OVA)

4,5%

3,0

Subsidies en Overdrachten

WMO en Jeugd (niet OVA)

140

2,7%

3,8

Subsidies en Overdrachten

WIJeindhoven

2,7%

1,0

Subsidies en Overdrachten

Cultuursubsidies

2,7%

0,6

Subsidies en Overdrachten

GR'en (incl. Ergon)

4,1%

2,0

Subsidies en Overdrachten

Overig

2,7%

2,1

Investeringen

Kapitaallasten

2,7%

0,8

853

3,1%

26,8

Subtotaal Baten

Regulier

3,5%

0,7

Belastingen

Regulier

3,5%

2,9

OZB niet woningen

6,0%

2,9

Prijs

608

2,7%

16,4

760

3,0%

23,0

Inkomsten Belastingen (prijs) Gemeentefonds Subtotaal Gemeentefonds Inkomsten Gemeentefonds (volume) Belastingen

Volume

7,3

Volume WMO/BW

1,3

Areaalgroei OZB

0,5

Subtotaal Uitgaven (volume)

Basis 2026 € mln.

9,1

WMO / BW

Gelabelde inkomsten

1,3

IHP

Jaarschijf 2029

0,9

Organisatie / WijEHV

Systematiek groei stad

1,7

Subtotaal

3,9

Legenda Loonvoet overheid

3,5%

Index BBP

2,7%

Gemiddelde kostenstijging

3,5%

OZB niet-woningen (ingroei)

6,0%

OVA

4,5%

4,1%

Bijlage 2: Reserve SMMM Bedragen x 1.000 Onderwerp

SMMM oorspr.

Saldo JRR24

2025

Verwachte realisatie in 2026 2027 2028

Klimaat, isolatie, verduurzamen vastgoed

5.000

4.078

-2.078

-2.000

Groenplan centrum

1.500

435

-347

-88

Wijkeconomie en wijkwinkelcentra

1.000

Onderwijs/arbeidsmarkt

533

513

-200

-100

Werk

534

501

-100

-200

-201

2.000

1.875

-1.030

-422

-423

533

474

-474

Woningbouw, grond, onrendabele toppen

3.500

1.715

-1.415

Cofinanciering Volkshuisvestingsfonds

3.200

-29

Wijkagenda, gebiedsgericht werken

5.000

1.046

-511

Binnenstad

1.700

699

-699

Mobiliteit, fiets op één, verkeersveiligheid, ring

3.000

120

-120

141

-141

2.000

1.726

-1.726

Cultuur

667

700

-390

-310

Broedplaatsen/makerspaces

667

752

-526

-226

Nachtleven

666

-31

Armoede, energiearmoede, gratis OV minima MKB

Veiligheid en preventie Innovatie, digitalisering, launching customer, bedr.terreinen

2029

-100

-300 -535

Diversiteit en inclusie

2.000

764

-455

-309

Erfgoed

2.000

1.054

-454

-600

Sport

1.000

-99

Brainport voor iedereen, inwonersparticipatie

3.500

-40

Informatiebeveiliging

1.800

1.895

-1.311

Ontwikkelprogramma: P&O

100

Ontwikkelprogramma: Toekomstvaste Financiële Functie

500

446

-446

Bedrijfsvoering

700

-700

Organisatie-ontwikkeling

700

152

-152

43.800

19.987

-13.474

-235

-320

-29

-5.325

-1.044

-129

Bijlage 3: Strategische investeringen

3.a Strategische kapitaallasten (bedragen x 1 mln.) Strategische structurele kapitaallasten per thema Omschrijving 1. Klimaat en weer - beginstand

2026

2027

2028

3,2

2,4

0,7

-0,7

-1,3

-1,2

Inzet EBE Inzet Lokaal waterstofnetwerk

-0,39

Inzet aftakking DRC Grondtransactie Eindhoven Noord-West Eindsaldo 2. Ondernemende en sociale stad - beginstand

-0,124 -0,023 3,2 0,7

BIC Noord verkeersmaatregelen

2,4

0,7

-0,5

0,1

0,4

0,2

p.m.

Overheveling naar levendige stad

-0,6

Eindsaldo

0,1

0,4

3a. Woningbouw - beginstand Openbare ruimte stationsgebied en herinrichting Raiffeisenstraat Eindsaldo 3b. Bereikbaarheid - beginstand

2029

-0,2 0,4

0,4

0,2

0,6

1,00

0,75

0,164

Gereserveerd / ingezet Eindsaldo 4. Fijne en veilige wijken - beginstand Stadhuisplein fase 1&2 (deel dat niet uit mobiliteit wordt gedekt)

-0,3

Stadsdeelbibliotheek 6

-0,286

Maatschappelijke functies gebiedsontwikkeling

-0,25

Eindsaldo

0,75

0,164

0,75

0,65

5. Levendige stad - beginstand Moderne bibliotheek

-0,5

Voorzieningen

p.m.

IHP sport

-0,1

Erfgoed (monumenten)

-0,1

Overheveling van ondernemende en sociale stad

0,6

Toevoeging vanuit parkeeropbrengsten Eindsaldo Totaal

1,1 0,65

0,65

1,75

5,677

4,267

2,377

2,277

3.b Reserve Strategische investeringen (RSI) 2025

2026

2027

2028

2029

54.532

3.238.707

Stand reserve 01-01

27.017.282

7.278.282

11.493.232

Geprognosticeerde storting niet ingezette middelen

10.678.000

14.828.550

13.267.650

12.487.200 11.706.750

-5.304.000

-11.109.000

-1.291.000

-158.000

-171.000

Eenmalige storting Beethoven zacht

5.000.000

Onttrekkingen 2025 en verder, reeds besloten:

-34.141.000

BO MRT afspraken Brainport City

-1.720.000

Intentieverklaring Internationale Knoop XL

-214.000

Knoop XL adviseurs (tot en met 2028)

-158.000

Try-out cultuur

-400.000

Knoop XL formatie (tot en met 2029)

-50.000

-1.051.000

-1.120.000

Aanvullen tekort reserve BOVO (rentecomponent)

-966.000

-250.000

-2.600.000

-2.950.000

Sectie C en Woensel

-499.000

Dedicated team SMO opgaven

-883.000

Aanpak Microchip Talent en Klimaatbanen

-221.000

-114.000

-13.597.350

-8.012.025

-8.903.025

-3.370.000

-1.700.000

-1.300.000

-249.000

Herinrichting binnenstad (incl. rente)

-6.800.000

Fietsenstalling Zuidzijde

-3.258.000

Moderne Stadsbieb (incidenteel)

-2.200.000

Vonk

-2.800.000

Beethoven personele kosten 73,5 fte

-8.910.000

Prognose terugstorting voorfinanc. Beethoven 2/3 Open Eindhoven Energiebedrijf Eindhoven Bijdrage investering Station Strijp S (aan Prorail)

Dossier Spark Netcongestie Onttrekkingen 2025 en verder, voorstel kadernota:

-6.700.000

-1.400.000 -812.000 -1.276.000

-5.309.600

Dotatie uit algemene middelen

11.000.000

Voorbereiding/ontwikkelkosten aardgasvrije bedrijventerreinen en wijken (inclusief restant stelpost kapitaallasten 2026-2028)

-4.200.000

Stadhuisplein fase 1&2 incidentele kosten

-1.000.000

Stadhuisplein fase 3&4 voorbereidingskosten

-275.000

Gebiedskaders (MMC- Parkforum Oost, TUE/campus, 3 nieuwe)

-225.000

-375.000

-300.000

Programmakosten Kanaalzone zuid, masterplan Stadhuisplein, gebiedsontwikkeling Binnenstad Brainportlijn

-750.000

-475.000

-400.000

Bijdrage aan bedrijventerrein Brainport Oost

-500.000

Toekomstfonds

-890.000

-990.000

Aanpak Microchip Talent en Klimaatbanen (in 2030 249k)

-890.000 -351.000

-249.000

-7.900.000

-3.000.000

-712.000

Sectie C - Woensel XL (fte)

-499.000

SMO (fte)

-883.000

Knoop XL formatie (tot en met 2029)

-1.291.000

Uitvoering Beethoven (fte) Netcongestie (fte)

Onderuitputting specifiek (o.a. Beethoven) Onderuitputting algemeen: 1e jaar 10%, daarna 5% Geprognosticeerde eindstand 31-12

2.000.000 364.000

858.400

715.650

-969.025

7.278.282

11.493.232

54.532

3.238.707

6.042.432

Bijlage 4: Inzet beschikbare middelen (bedragen x 1 mln.) Onderwerp

inc.

2026

2027

2028 2029

Subtotaal beschikbare middelen

16,8

3,8

14,5

15,2

17,3

-1,2

-0,9

-1,1

-1,3

-1,6

-0,1

1. Noodzakelijke correcties instandhouding Beheer en onderhoud groen Verbonden partijen Energiekosten

-4,3

Serieel incidenteel structureel maken (icm herijking GF)

-0,4

-2,0

Subtotaal na correcties

10,9

0,8

11,3

11,8

13,6

VRBZO

-0,7

-1,6

-2,1

Subtotaal na verwerken onontkoombare besluitvorming

10,2

0,1

9,7

11,5

2. Verwerken onontkoombare besluitvorming

3. Keuzes investeringsagenda (binnen bestaande middelen) Masterplan Mobiliteit

-0,1

-1,1

-6,0

Restant stelpost van ondern./soc. stad naar levendige stad

-0,6

Toevoeging stelpost levendige stad

0,6

0,1

9,6

8,6

5,5

-1,1

-1,8

-0,4

-0,3

10,2 4. Borging in gang gezet beleid Lokale bed, bad, brood (BBB) Extra indexatie maatschappelijke infrastructuur

2,0

Wmo: latere invoering eigen bijdrage

-1,5

Project Storm

-0,4

Pact Woensel Zuid Wonen

-0,9

Handhaving O&N

-0,3

Extra indexatie cultuur

-0,3

Stelpost strategische kapitaallasten - levendige stad

-1,1

Team voorzieningen

-0,6

-0,2

IOP/Brainport voor Elkaar

-0,1

-0,3

Team EVI (weerbare overheid)

-0,3

Fractieondersteuning (incl. coalitievorming)

-2,1

-0,1

Dotatie RSI

-11,0

Subtotaal na borging in gang gezet beleid

-5,4

-3,2

5,2

4,2

0,0

5. Ambities Congresmarketing

-0,3

Jong Cultuur

-0,5

Egalisatie

6,2

3,2

-5,2

-4,2

Subtotaal na ambities

0,0

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15393370/3