Bijlage 1 bij nadere toelichting - Overzicht mogelijkheden besteding incidentele middelen

Overzicht mogelijkheden besteding incidentele middelen armoede en schulden

Landelijke energietoeslag 2023 •

Energietoeslag 2023 bekostigd uit Rijksmiddelen (collegebesluit 23bst0146631)

•

Overschot verwacht op basis van verwachte aanvraag binnen doelgroep 130%

•

Inwoners hadden tot eind april (met enkele dagen coulance) de tijd om een aanvraag te doen

•

Half juli zijn alle aanvragen afgerond en dan weten we beter wat de eindstand is, maar verwacht wordt dat het restant niet uitgekeerd op 6 à 7 miljoen gaat uitkomen

•

Het te verwachte overschot wordt vermeld in de Turap

Criteria besteding middelen 1. Incidenteel → incidentele middelen 2. Duurzaam karakter → draagt bij aan uit de armoede komen of heeft een blijvend effect 3. Implementatie en uitvoering → beperkte uitvoeringskosten en capaciteit

Overzicht mogelijkheden en criteria: 1.

Incidenteel

2. Duurzaam karakter

3. Uitvoering(skosten)

Inschatting kosten

Witgoedregeling

€ 3.2 – 5.9 mln

Leenloket

€ 10k – € 25 k

Tegemoetkoming zorghuishoudens

NTB

Gratis OV uitbreiden doelgroep

> € 300k

Meedoenbijdrage incidenteel 130%

€ 1.3 mln

Mondzorg

€ 500k – 1 mln

IIT 3 jaar

> € 2.5 mln

Rente pers. Lening verlagen

> € 12.311,91

Klusbus verlengen

NTB

Ophoging gemeentepolis

> €1.3 mln

= ja, voldoet aan criteria

= gemiddeld, voldoet deels aan criteria

= nee, voldoet niet aan criteria

Witgoedregeling • Voorwaarden 1. 2.

3.

Incidentele middelen Actie wordt eenmalig ingezet totdat het geld op is Duurzaam karakter Met het omruilen van een oud apparaat naar een energiezuinig apparaat besparen inwoners op de korte en lange termijn geld. Enerzijds omdat een nieuw apparaat niet hoeft worden aangeschaft en anderzijds omdat het maandelijks kosten scheelt Zo min mogelijk uitvoeringskosten en capaciteit Via een Europese aanbesteding wordt de witgoedactie uitgezet bij opdrachtnemers die vervolgens de handeling en projectuitvoering op zich nemen

Witgoedregeling • • • •

Doelgroep: huishoudens die in 2023 de Meedoenbijdrage hebben ontvangen. Wenselijk is een minimale conversie van 50% wat neerkomt op rond de 7.500 huishoudens. Betreft een omruilregeling van noodzakelijk witgoed van 10 jaar of ouder (wasmachine, koelkast, vriezer, koel/vriescombinatie). We onderzoeken of vaatwassers onder een uitzondering kunnen vallen. Werken met een vouchersysteem waarbij huishoudens zelf een apparaat uitzoeken bij een van de aangesloten winkels. Voucherwaarde € 550 is minimaal en wenselijk. Waar mogelijk kan dit uitgebreid worden naar € 600.

Witgoedregeling • Projectplanning • • • •

Q3 (maar z.s.m.) raadsbesluit over de te besteden middelen vanuit sociaal domein Tegelijkertijd voorbereiding Europese aanbesteding zodat deze direct na raadsbesluit gepubliceerd kan worden Eind Q1 2025 opdrachtnemer rond Eind Q2 2025 start met actie

Witgoedregeling • Financiën •

•

•

Enkele scenario’s van minimale naar maximale conversie en minimale naar maximale voucherwaarde en de daarbij benodigde budgetten (exclusief projectkosten): Minimale voucherwaarde

Maximale voucherwaarde

€ 550

€ 600

Conversie

50%

€ 4.097500

€ 4.470000

Conversie

75%

€ 6.146250

€ 6.705000

Middelen vanuit Ruimtelijk Domein: Energiearmoede

€ 1.000.000

NIP

€ 69.152

TOTAAL

€ 1.069.152

Benodigde geschatte middelen vanuit Sociaal Domein: € 3.228.348 – € 5.885.848

Witgoedregeling • Risico’s • • •

Verwacht wordt dat we de actie een jaar moeten uitzetten. De middelen moeten daarom voor 2025 en 2026 nogmaals gereserveerd worden Projectkosten zijn nog onduidelijk. Op basis van een informele uitvraag naar offertes schatten we in dat in de minimale situatie €200.000 aan project-, handeling-, en communicatiekosten nodig zijn Hoe lager het bedrag wat wordt vrijgemaakt, des kleiner de groep is aan wie we een voucher kunnen verstrekken (ervaring gemeente Tilburg)

Leenloket • Voorwaarden 1. Incidenteel Pilot kan bekostigd worden met incidenteel geld. Het voornemen is wel om bij succes te verlengen/structureel aan te bieden. 2. Duurzaam karakter Inwoners kunnen klusjes in en rondom huis zelf uitvoeren. Dit heeft op korte termijn effect dat ze besparen op aanschaf of huur van gereedschap, of uitbesteding van de klus. En op lange termijn kan het effect hebben dat er geen oploop van kosten ontstaan door bijvoorbeeld achterstallig onderhoud. 3. Implementatie en uitvoering (kosten en tijd) Uitvoeringskosten en tijd zullen waarschijnlijk meevallen. We zijn met de studenten in gesprek om dit initiatief te realiseren. Daarin hebben zij wel begeleiding nodig. Middelen vanuit de energietoeslag kunnen gebruikt worden om dit initiatief handen en voeten te geven.

Leenloket •

Komt voort uit opdracht stadslab: initiatief vanuit Tu/e studenten

•

Probleemstelling: het gebrek aan betaalbare toegang tot essentiële maar zelden gebruikte gereedschap en (keuken)apparatuur (bv. Boormachine)

•

Oplossing: Lockers waar gereedschap en apparatuur tegen een minimaal tarief kunnen worden geleend zodat incidentele taken zoals huisreparaties of tuinieren gedaan kan worden

•

Start met één locker bij Werkplaats Financiën. Als er veel animo is kan er uitgebreid worden met nog 1 of 2 extra locker(s).

•

Geschatte kosten van één locker: €10.000 – €20.000,o

Operationele kosten per maand:

~ €500,-

Eenmalige of tweevoudige tegemoetkoming kosten 'zorghuishoudens' met inkomensgrens tot 140%. 1. incidenteel: dit zou tijdelijk toegepast kunnen worden 2. duurzaam: het zal nauwelijks een blijvend effect hebben. Het is voornamelijk een tijdelijke ondersteuning voor inwoners. 3. implementatie en uitvoering: Het zal nog veel tijd vragen om dit idee uit te werken en te implementeren. Daarnaast verwachten we dat het de uitvoering veel tijd gaat kosten.

Het is een feit (MER, Nibud o.a.) dat bepaalde huishoudens rond maar ook boven de inkomensgrens van 120%, met veel afname van zorg lager uitkomen in hun maandbegroting. Het eigen risico wordt naar verwachting gehalveerd per 2027. Het zou hier een overbrugging in 2025 en 2026 kunnen betreffen, om de eindigheid te duiden. De vraag is echter of halveren in 2027 gerealiseerd wordt.

Gratis met de Bus uitbreiden naar inkomensgrens 130 of 140% Voorwaarden: •

1. Incidenteel: mogelijk om het incidenteel aan te bieden maar niet wenselijk

•

2. Duurzaam: Het heeft geen duurzaam effect op inwoners, zodra het recht op ov voor minima voor deze doelgroep vervalt. En het kan gevolgen hebben voor het loop en fietsgedrag van inwoners.

•

3. implementatie & uitvoering: kost de uitvoering veel tijd om voor één minimaregeling aparte doelgroep te hebben en aanvragen toe te kennen. Ook gesprekken met Hermes en wijziging contact zal veel tijd in beslag nemen. De inwoner moet waarschijnlijk ook veel acties ondernemen voor gratis OV voor één jaar.

Verdere toelichting: Contract met Hermes op basis van lumpsum. In theorie en praktijk kunnen we binnen huidige contractwaarde meer volume aan. Maar bij een formele verruiming van de doelgroep zal de offerte voor 2025 hoger uitpakken, schatting: extra <300.000 per jaar. Vraagt voor één onderdeel een andere inkomenstoets = relatief veel werk voor de uitvoering.

Meedoenbijdrage tijdelijk naar 130% 1. Incidenteel Het tijdelijk ophogen van de doelgroep van de Meedoenbijdrage naar 130% van de geldende bijstandsnorm kan bekostigd worden met incidenteel geld. Echter is het belangrijk dat inwoners duidelijk van te voren weten dat ze hier tijdelijk aanspraak op kunnen maken. Na 1 of 2 jaar tijdelijke ophoging moet deze maatregel hoogstwaarschijnlijk teruggedraaid worden omdat er geen structureel budget beschikbaar is. 2. Duurzaam karakter Inwoners worden tijdelijk met een extra bedrag per jaar ondersteund. Dit heeft geen duurzaam karakter. 3. Implementatie en uitvoering (kosten en tijd) De meeste tijd zal zitten in het voorbereiden en implementeren van deze tijdelijke maatregel. Denk aan het aanpassen van beleidsregels en het systeem waarmee de uitvoering werkt. Ook aan communicatie om de doelgroep te bereiken en duidelijk te zijn in de tijdelijkheid van deze uitbreiding. We verwachten veel vragen van inwoners wanneer de maatregel stop wordt gezet en ze geen aanspraak meer kunnen maken op de Meedoenbijdrage als het weer naar 120% van de bijstandsnorm gaat. Kosten: circa € 1,3 miljoen per jaar

Mondzorg • Voorwaarden 1.

2.

3.

Incidentele middelen Via een subsidie is het mogelijk om een mondzorg actie incidenteel op te tuigen. Andere gemeenten zoals Groningen, Amsterdam en Den Bosch hebben dit ook gedaan of zijn hier mee bezig Duurzaam karakter Een mondzorg actie kan voor de inwoners die er op dat moment toevallig gebruik van willen en kunnen maken een besparend effect hebben op de korte en middellange termijn omdat hogere kosten worden vermeden. Echter sluit je hiermee ook een groep van inwoners uit die er op dat moment geen gebruik van kunnen maken. Daarnaast heeft een mondzorg actie geen lange termijn duurzaam effect. Implementatie en uitvoering Via een subsidie aan één of meerdere tandartspraktijken is het mogelijk om zo min mogelijk interne capaciteit te vragen. Implementatie kost veel tijd en inzet: Een nieuwe subsidie opzetten en besluitvorming daarover kost veel tijd. Ook tandartsen vinden die bereid zijn om mee te werken aan deze regeling.

Mondzorg • Toelichting: •

Er zijn verschillende mogelijkheden en vormen om te ondersteunen in mondzorgkosten. Kan zijn het bekostigen van een tandarts bezoek en daarvoor een voucher uitdelen, of dat tandartsen voor X aantal inwoners/bedrag inwoners helpen met mondzorg. Dit zou nog verder uitgewerkt moeten worden alvorens exacte kosten en uitvoeringstijd en kosten bekend zijn.

•

Amsterdam heeft een proef gedaan met een subsidie van € 500.000 waarmee 800 inwoners konden worden geholpen. Dure maatregel waarmee je weinig inwoners helpt.

Tijdelijk Individuele inkomenstoeslag naar 3 jaar • Uitgangspunten • • •

Incidenteel de IIT terug naar 3 jaar is niet mogelijk vanwege het verschil in doelgroep dat dan ontstaat in 5 en 3 jaar. Geeft risico dat inwoners in inkomen terugvallen. Het heeft geen duurzaam karakter, het is niet gericht op kostenbesparing Het vergt veel inzet van uitvoering ▪ ▪

Mailing en communicatie, afhandelen extra aanvragen Tijdelijke doelgroep vaststellen

• Kosten • > € 2.5 miljoen

Klusbus met een jaar verlengen •

Voorwaarden • • •

•

De middelen kunnen incidenteel worden ingezet De klusbus heeft een duurzaam karakter. Het is echter wel zo dat de doelgroep in de afgelopen jaren via meerdere projecten waaronder de klusbus, al voorzien is van kleine energiebesparende maatregelen. Er treedt verzadiging op. Opnieuw laten vaststellen van de subsidieregeling, een nieuwe samenwerkingsovereenkomst met de woningcorporaties en nieuwe contractafspraken met de aannemers zijn nodig. Dit realiseren vraagt veel interne capaciteit. Uitvoeringskosten zitten met name in de uren van de projectleider en de communicatie inspanningen.

Kosten •

€ 550 per huisbezoek. Kosten van de communicatie inspanning is afhankelijk van de grootte van de doelstelling en is vooraf lastig in te schatten. Voor ca. € 1 miljoen kan je 1563 huishoudens van maatregelen voorzien en in 4 buurten een buurtactie organiseren.

Renteverlaging persoonlijke leningen -

-

-

De rente die gemeenten mogen vragen voor sociale leningen is niet gebaseerd op winstbejag, maar is bedoeld om de uitvoeringskosten te dekken. De mogelijkheid om een persoonlijke lening af te sluiten bij de gemeente, is bedoeld als een extra dienstverlening, omdat ook vanuit de individuele bijzondere bijstand renteloze leningen kunnen worden verstrekt. Toch vinden we het huidige rentetarief niet meer passend en is het voorstel om het huidige rentetarief van 7,2% naar 2,5% te verlagen, en dit met terugwerkende kracht bij de lopende persoonlijke leningen toe te passen. Er zijn op dit moment 88 lopende leningen met een bruto verstrekt bedrag van € 189.559,35 Rentebedrag bedraagt hierover € 18.467,87 Bij een rentepercentage van 2,5% zullen de renteopbrengsten: € 6.155,96 bedragen (van de huidige lopende leningen). Met de aanpassing van de renteverlaging bedragen de eenmalige kosten € 12.311,91(ten gunste van de inwoners). Een structurele renteverlaging betekent ook minder renteopbrengsten van nieuwe leningen en is afhankelijk van het aantal aanvragen.

Renteverlaging persoonlijke leningen 1. Incidentele middelen Met terugwerkende kracht de rente naar 2,5% van lopende leningen gaat om incidentele kosten. Maar het is niet wenselijk om het rente percentage voor maar één jaar naar beneden bij te stellen. 2. Duurzaam karakter Er worden weinig persoonlijke leningen versterkt per jaar en het gaat daarnaast om lage bedragen. Het doorvoeren van lagere rente gaat uiteindelijk in absolute zin maar lage bedragen. Het verlagen van de rente heeft levert de inwoner een besparing op zolang de lening loopt en deze terugbetaald moet worden. Daarna is het effect voorbij. 3. Implementatie en uitvoering Meeste tijd zal zitten in met terugwerkendekracht rente verlagen. We schatten in dat de kosten en tijd die dit vraagt te overzien zijn.

Eenmalige of tweevoudige ophoging van de gemeentelijke bijdrage gemeentepolis. 1. incidenteel: is incidenteel toepasbaar, maar zal later teruggedraaid moeten worden waardoor inwoners weer opnieuw met hogere kosten te maken hebben 2. duurzaam: het zal weinig duurzaam effect hebben. Wellicht dat zorg niet wordt uitgesteld. 3. Implementatie en uitvoering: geen extra inzet nodig van de uitvoering. Voornamelijk capaciteit vanuit beleid en implementatie.

Kosten: hypothetisch: bij verhoging van lage pakket 8 naar 15 euro en uitgebreide pakket van 32 naar 50 euro: 1,6 miljoen per jaar, bij een gelijkblijvend bereik. Het eigen risico wordt naar verwachting gehalveerd per 2027. Het zou hier een overbrugging in 2025 en 2026 kunnen betreffen, als inhoudelijk argument en om de eindigheid te duiden.