Bijlage 1 - Ambulante handel in Eindhoven

Ambulante handel in Eindhoven Een gedeelde visie op markten en standplaatsen

Marco

gemeente Eindhoven EC - Economie & Cultuur, EC.EZA - Economische Zaken en Arbeidsmarkt Concept maart 2021

maart 2021

Ambulante handel in Eindhoven - Een gedeelde visie op markten en standplaatsen

Concept

Colofon Uitgave Gemeente Eindhoven EC - Economie & Cultuur, EC.EZA - Economische Zaken en Arbeidsmarkt Datum maart 2021

maart 2021

Ambulante handel in Eindhoven - Een gedeelde visie op markten en standplaatsen

Concept

Inhoudsopgave

Inhoud 1 1.1 1.2 1.3 2 2.1 2.2 2.3 2.4 3 3.1 3.2 3.3 4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.5.1 4.5.2 4.5.3 4.6 4.7 4.7.1 4.7.2

Inleiding Aanleiding (tijdelijke) effecten covid-19 Daarom een nieuwe visie op de ambulante handel in Eindhoven Hoe werkt het nu met de ambulante handel? Detailhandelsbeleid als kader Warenmarkten Verkoopstandplaatsen Promotiestandplaatsen Het functioneren van markten en standplaatsen Ontwikkelingen warenmarkten Ontwikkelingen Standplaatsen. Ontwikkelingen promotiestandplaatsen Een nieuwe koers voor de ambulante handel Gebaseerd op een gedeelde analyse en uitgangspunten Warenmarkten die passen bij de ambitie van de stad Markten en standplaatsen voor de behoeftes van de stad en de ‘markt’ De Europese dienstenrichtlijn en schaarse vergunningen Flexibele standplaatsen Vergunningplicht voor flexibele standplaatsen Huidige APV biedt geen mogelijkheid voor flexibele standplaatsen Optimaliseren aanpak flexibele standplaatsen Markt-Light (Nieuwe) Voorwaarden voor promotiestandplaatsen Mogelijk nieuwe locaties voor promotiestandplaatsen Een marktconforme prijs voor promotiestandplaatsen

gemeente Eindhoven

3

4 4 4 4 5 5 5 6 7 8 8 8 9 10 10 10 10 11 12 12 12 12 13 13 13 14

maart 2021

Ambulante handel in Eindhoven - Een gedeelde visie op markten en standplaatsen

Concept

1

Inleiding

1.1 Aanleiding De afgelopen jaren hebben we gezien dat de behoefte van de stad met betrekking tot markten aan het veranderen is. Het aantal kooplieden neemt af, ook op de grotere “goed” lopende markten. De vaste standplaatsen buiten de weekmarkten om, veelal kramen zoals visverkoop en frietverkoop nabij bestaand winkelbestand, kunnen onvoldoende in de behoefte voorzien omdat het gebruik van de plekken niet flexibel is. We zien daardoor een toename van het aantal niet-legale verkooppunten. Naast die latente behoefte aan standplaatsen door de stad heen zien we nog een ander fenomeen; De specialiteiten markt. Voorbeelden hiervan zijn de “platenbeurs” op het 18 Septemberplein, de Catharina Market op het Catharinaplein en de Duurzame weekmarkt op het Wilhelminaplein. Daarnaast komen er zo nu en dan verzoeken uit de stadsdelen voor specialiteitenmarkten in bepaalde stadsdelen, zoals Meerhoven en het burgerinitiatief uit Acht. 1.2 (tijdelijke) effecten covid-19 De gevolgen van de coronacrisis zijn voor de warenmarkten behoorlijk geweest. Na in eerste instantie gesloten te moeten zijn geweest, is dit later als onderdeel van de essentiële voedselvoorziening, teruggedraaid voor dat deel van de warenmarkt wat voedingsmiddelen verkoopt. Dit was niet zonder succes.

Door de gesloten horeca hebben de consumenten meer aan voedingsmiddelen besteed in de detailhandel en dus ook bij de ambulante handel. Daarnaast was de aandacht voor ventilatie i.r.t. tot de besmettelijkheid van covid-19 een pluspunt voor de populariteit van de markten. De bezoekers voelden zich veiliger op een markt dan in de supermarkt. Voorwaarde daarbij was dat de markten ruimer werden opgezet om loopstromen en wachtrijen zoveel mogelijk te spreiden. Of en in hoeverre dit de populariteit van de warenmarkten blijvend beïnvloedt, is nu nog lastig in te schatten. Een ander effect van covid-19 is de druk van foodtruckondernemers e.d. op standplaatsen. Door het wegvallen van evenementen zijn de foodtruckondernemers op zoek (gegaan) naar alternatieven. Deze werden o.a. gevonden op markten en op locaties in de openbare ruimte waar veel mensen komen. Goed voorbeeld hiervan zijn parken en natuurgebieden, die massaal door de inwoners zijn opgezocht tijdens de lockdowns. 1.3 Daarom een nieuwe visie op de ambulante handel in Eindhoven Binnen ons huidige marktbeleid, de huidige marktverordening en de APV hebben we onvoldoende mogelijkheden om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen. En we zien dat er sprake is van verandering van wetgeving, de komst van de omgevingswet en de gemeente heeft een structureel tekort op de begroting van de markten.

Dit alles vraagt om een herijking van onze visie op markten met bijpassende beleidskaders en een verordening. Voor u ligt het voorstel voor de herijking van het beleidskader en de verordeningen. Deze koers is voorgesproken en enthousiast ontvangen door de Marktadviescommissie en de Beleidsadviescommissie markten.

4

gemeente Eindhoven

maart 2021

Ambulante handel in Eindhoven - Een gedeelde visie op markten en standplaatsen

Concept

2

Hoe werkt het nu met de ambulante handel?

2.1 Detailhandelsbeleid als kader De raad van de gemeente Eindhoven heeft op 15 december 2015 “Wie kiest, wordt gekozen - Detailhandelsnota Gemeente Eindhoven” vastgesteld. Deze nota heeft als ondertitel ‘Er gebeurt steeds meer op steeds minder plekken’. Dit motto geldt voor alle plekken waar consumenten naar toe gaan om diensten en/of producten af te nemen. Dus ook voor de detailhandel, standplaatsen en de warenmarkten. In deze detailhandelsnota wordt vanuit enkele uitgangspunten geredeneerd, kijkend naar de toekomst van de detailhandelsstructuur waar de ambulante handel deel van uitmaakt. Deze uitgangspunten gaan uit van de vraag van de consument, deze is leidend. Daarbij streven we naar compacte winkelgebieden en duurzaam ruimtegebruik. Qua positionering van de winkelgebieden is het koopgedrag een leidraad. Dus welk gebied is primair voor het doen van boodschappen en waar koopt men minder frequent benodigde artikelen en waar gaat men heen om ‘te shoppen’. Door de locatie van de verschillende typen winkelcentra, veelal centraal en zichtbaar in woongebieden, spelen ze een belangrijke rol in de leefbaarheid en levendigheid (vgl. de marktdag eens met de andere dagen van de week) van wijken en is b.v. het beperken van (mogelijke) leegstand een belangrijk onderdeel van dit beleidskader. Ook willen we echter de vernieuwing faciliteren.

Zowel in gevestigde detailhandel als de ambulante handel gaan de ontwikkelingen snel. Zie bijvoorbeeld de gevolgen van het toenemende aandeel van het online winkelen. 2.2 Warenmarkten De warenmarkten worden in Eindhoven door de gemeente georganiseerd op basis van de volgende documenten / besluiten: • de “Marktverordening Eindhoven 2012” en • het “Marktreglement Eindhoven 2017” • de “Verordening op de heffing en de invordering van marktgeld in de gemeente Eindhoven 2021” • het “Branchebesluit warenmarkten Eindhoven 2017” Marktverordening In het kort beschrijft de Marktverordening (raadsbevoegdheid) dat er markten in Eindhoven zijn en definieert alle relevante begrippen. Ook staat hierin beschreven dat het college bevoegd is nadere regels te stellen betrekking tot o.a.: • dag, tijd, plaats, afgelasting en verplaatsing van de markt; • opstelling en indeling van de markt; • aantal en de afmetingen van de standplaatsen; • branchering en brancheverdeling; • de vergunningverlening etc. Verder staat in de Marktverordening beschreven dat er een Marktadviescommissie en een Beleidsadviescommissie markten zijn, die het college adviseren inzake de markten. In de Marktadviescommissie vindt frequent reguliere afstemming plaats op basis van de ‘vulling’ van de markt. In de Marktadviescommissie zitten vertegenwoordigers van de kooplieden / ambulante handel en (het hoofd van) de marktmeesters.

Daar waar het mogelijk verplaatsing en aanpassing van openingstijden betreft, adviseert de Beleidsadviescommissie Markten het college van burgemeester & wethouders hierover. In deze commissie zitten vertegenwoordigers van de kooplieden / ambulante gemeente Eindhoven

5

maart 2021

Ambulante handel in Eindhoven - Een gedeelde visie op markten en standplaatsen

Concept

handel en de gevestigde detailhandel alsmede een vertegenwoordiger van Eindhoven365, Economische Zaken van de gemeente Eindhoven en het hoofd van de marktmeesters. Marktreglement In het Marktreglement (collegebevoegdheid) is vastgesteld dat in de gemeente Eindhoven de volgende markten worden gehouden: 1. maandag Tarwelaan, van 12.00 tot 16.30 uur 2. dinsdag Centrum, van 09:00 tot 16.00 uur 3. woensdag Winkelcentrum Woensel, van 09.00 tot 12:00 uur 4. woensdag Kastelenplein, van 13:00 tot 16:30 uur 5. donderdag Tongelresestraat, van 09:00 tot 12:00 uur 6. donderdag Sint Trudoplein, van 13:00 tot 16:30 uur 7. vrijdag Sint Gerardusplein, van 12:00 tot 16:30 uur 8. zaterdag Catharinaplein Catharinamarket, van 10:00 tot 18:00 uur 9. zaterdag Woenselse Markt, van 10:00 tot 17:00 uur Uitzondering hierop is de zgn. Duurzame Weekmarkt, die elke zaterdag op het Wilhelminaplein wordt gehouden. Deze markt is ca. 15 jaar geleden via een evenementenvergunning gestart en is vanaf het begin een volledig zelfstandige markt. In het Marktreglement staan verder alle ‘spelregels’, zoals dat het college op grond van dringende redenen van openbare orde en veiligheid, van economisch en/of van maatschappelijk bijzonder belang kan bepalen dat een markt tijdelijk wordt gehouden op een andere dag, op een andere tijd of op een andere plaats.

Hierin is ook opgenomen hoe de vergunningverlening werkt en welke typen standplaatsen er op de weekmarkten zijn (vaste plaats, dagplaats, standwerkersplaats of vrije plaats) evenals regels omtrent schoon, heel en veilig. Marktgeld Onder de naam ‘marktgeld’ heffen we rechten voor het ter beschikking stellen van een standplaats en voor het door of vanwege de gemeente verstrekken van diensten ten gunste van een standplaats. Het marktgeld (voor 2020) bedraagt per markt, per strekkende meter standplaats die je inneemt: • Voor een losse standplaats / dagplaats per dag: € 3,20 • Voor een vaste standplaats per kwartaal: € 31,60 • Voor een standwerkersplaats per dag: € 9,10 Deze bedragen zijn ongeacht de duur van de markt. Voor het gebruik van stroom en bij het huren van een kraam worden extra kosten gerekend. Voor één standaard kraam (breedte 4 m) betaalt een koopman op één weekmarkt in Eindhoven dus € 505,60 per jaar. De meeste kooplieden hebben uiteraard grotere kramen en staan vaak 6 dagen in de week op een markt. Branchebesluit Het branchebesluit bevat zgn. brancheringslijsten welke zijn opgesteld in overleg met de Marktadviescommissie. De branchering gaat over het aanbod op de markten. Dit om een compleet, afgewogen en op de eisen van de tijd afgestemd aanbod te kunnen bieden.

2.3 Verkoopstandplaatsen Naast de wekelijkse markten die Eindhoven heeft, kennen we vaste standplaatsen waarbij ondernemers hun waren te koop aanbieden. Deze verkoopstandplaatsen zijn vaak een aanvulling op het winkelbestand. Dit is geregeld in de APV. Artikel 5:18 van de

6

gemeente Eindhoven

maart 2021

Ambulante handel in Eindhoven - Een gedeelde visie op markten en standplaatsen

Concept

APV stelt dat het verboden is zonder vergunning van B&W een standplaats in te nemen of te hebben. Momenteel verlenen we, in afwachting van dit nieuwe beleid, geen standplaatsvergunningen meer. Uitzondering hierop is de vergunning voor oliebollenkramen in november en december. Er zijn momenteel 12 vaste standplaatsen in Eindhoven. En in de maanden november en december zijn er nog 12 seizoensgebonden standplaatsen (oliebollen) extra. 2.4 Promotiestandplaatsen Hoewel dit op het eerste gezicht mogelijk een vreemde eend in de bijt lijkt, past dit onderwerp binnen deze visie op de ambulante handel. Voor partijen die een product of dienst promoten (gratis weggeven of aanprijzen) en dit op een vaste plek willen doen, hebben we binnen de gemeente Eindhoven 2 promotiestandplaatsen beschikbaar. Hiervoor hebben we het 18 septemberplein en het Stationsplein aangewezen. Een vergunning voor een promotiestandplaats verlenen we alleen voor winkeltijden. Voor het 18 Septemberplein verlenen we geen vergunning voor dinsdagen in verband met de weekmarkt. Promotiestandplaatsen kun je innemen voor een dag of voor een langere periode.

De kosten zijn: • €250,- Standplaats voor 1 dag €126,- voor organisaties zonder winstoogmerk • €889,- Standplaats voor 2 dagen of meer €222,- voor organisaties zonder winstoogmerk De kosten voor 2 dagen of meer zijn eenmalige kosten, ongeacht het aantal dagen (dus de prijs is hetzelfde voor 2 dagen, als voor bijvoorbeeld 15 dagen). Voor het aanvragen van een promotie- of verkoopstandplaats vragen we om een situatietekening van de gewenste standplaats, met de oppervlakte die men inneemt, de exacte plaats, de periode en wat het doel van de promotie is. Bij een complete aanvraag krijgen ze binnen 2 weken de beschikking per post. Het gaat hierbij dus niet om het zgn. flyeren en samplen of venten. Flyeren en samplen is het uitdelen van gratis producten (flyers of artikelen), terwijl je van de ene plek naar de andere gaat. Dit kan van deur tot deur zijn en door mensen te benaderen op straat. Bij venten gaat het om hetzelfde principe, met als belangrijke verschil dat je producten verkoopt, in plaats van gratis uitdeelt. Venten is in het centrum van Eindhoven niet toegestaan, flyeren en samplen wel. Als partijen alleen producten gratis willen uitdelen in het centrum, hoeven ze zich niet bij ons te melden. Wel moeten ze rekening houden met de volgende zaken: 1.

Flyeren of samplen is niet toegestaan op plaatsen die geheel of gedeeltelijk overdekt zijn, zoals de Heuvelgalerie of Piazza, of tijdens markten of evenementen. 2. Tijdens het uitdelen van de materialen verplaats je je door het centrum. Dit betekent dat je niet enkele minuten achter elkaar op dezelfde plaats stilstaat. 3. Je zorgt zelf voor het schoon achterlaten van de directe omgeving. 4. Je mag alleen gratis producten uitdelen wanneer je minimaal 200 meter bent verwijderd van plaatsen waar ze dezelfde of soortgelijke artikelen verkopen.

gemeente Eindhoven

7

maart 2021

Ambulante handel in Eindhoven - Een gedeelde visie op markten en standplaatsen

Concept

3

Het functioneren van markten en standplaatsen

Zoals in de aanleiding aangegeven, zijn diverse ontwikkelingen van invloed op het functioneren van de detailhandel en daarmee ook op de ambulante handel. Meer in het algemeen is de consument steeds vaker op zoek naar (online) gemak en ‘one-stopshopping’ in grotere supermarkten. Hierdoor komen b.v. speciaalzaken onder druk te staan. Er zijn voor de ambulante handel in het bijzonder echter ook enkele ontwikkelingen die voor kansen en bedreigingen zorgen. 3.1 Ontwikkelingen warenmarkten Een groot deel van de marktbezoekers combineert hun bezoek aan de markt met een bezoek aan nabijgelegen winkels. Een sterke warenmarkt kan dan ook de attractiviteit van een winkelgebied op een bepaalde dag, vergroten. De laatste jaren staan met name de doordeweekse en kleinschalige warenmarkten op wijk- buurtniveau onder druk, o.a. door opvolgingsproblemen (vergrijzing van de ondernemers) en nivellering prijsniveau t.o.v. winkels. Zie b.v. de groei van een keten als Action die op prijsvriendelijkheid sterk met het aanbod op de warenmarkten concurreert. Ook in Eindhoven hebben de warenmarkten te maken met een neerwaartse ontwikkeling. Het volgende overzicht illustreert de krimp van de markten wat het aantal kooplieden betreft. 2020 61 6 15 6 31 5 41 3 73

Centrum dinsdag Tongelresestraat Kastelenplein Chatharinamarket St. Gerardusplein St. Trudoplein WC WoensXL Tarwelaan Woenselsemarkt

2016 67 11 17 7 34 4 48 8 106

Aan de andere kant zien we ook een Duurzame Weekmarkt op het Wilhelminaplein die vanaf het begin in een behoeft (b)lijkt te voorzien en waar een vaste kern van ondernemers ook al 15 jaar de markt zelfstandig organiseert. Ook komen er zo nu en dan ideeën en initiatieven voor een nieuwe markt. Onder andere in Meerhoven is hier eerder een poging voor een nieuwe markt ondernomen (hiervoor was te weinig animo) en recent is het burgerinitiatief voor een weekmarkt in Acht positief ontvangen. 3.2 Ontwikkelingen Standplaatsen. Ook standplaatsen kunnen de attractiviteit van een winkelgebied op een bepaalde dag, vergroten. Van oudsher is de viskraam op vrijdag een vertrouwd beeld bij winkelcentra waar geen vaste viswinkel gevestigd is. Maar ook andere branches en horecaaanbieders kunnen een toevoeging zijn. Dit geldt ook voor andere locaties waar meer mensen samen komen, zoals vrijetijdsvoorzieningen, parken ed.. Overigens zijn er veel partijen die aangeven in het centrum op prominente plaatsen een standplaats in te willen nemen, maar hier worden sowieso geen plaatsen uitgegeven (evenementen uitgezonderd). In het huidige systeem wordt een vaste standplaats voor 365 dagen per jaar verhuurd aan één en dezelfde kraamhouder. Door de kosten die dit met zich meebrengt, stagneert de verhuur van vaste standplaatsen. Er wordt door de kraamhouders voor 365 dagen

8

gemeente Eindhoven

maart 2021

Ambulante handel in Eindhoven - Een gedeelde visie op markten en standplaatsen

Concept

betaald, terwijl er in de praktijk veel minder gebruik van wordt gemaakt. Hierbij worden overigens ook standplaatsen gehuurd om er voor te zorgen dat een concurrent het niet kan doen. Gevolg hiervan is dat er weinig belangstelling is voor het huren van vaste standplaatsen en dat de standplaats vervolgens slechts beperkt gebruikt wordt. Sinds maart 2020 is er echter een toename van het aantal partijen wat een standplaats zoekt. Vanwege covid-19 en het annuleren van alle evenementen zijn veel foodtruckondernemers op zoek naar alternatieven. Omdat we geen standplaatsen meer uitgeven i.v.m. de ontwikkeling van dit nieuwe beleid, hebben diverse partijen illegaal (zonder te vragen, zonder kennisgeving en uiteraard zonder vergunning) een standplaats ingenomen. In eerste instantie is hier vanuit handhavingsperspectief geen prioriteit aan gegeven. Maar in september 2020 zijn er meldingen ontvangen met het verzoek te handhaven. Deze klachten kwamen enerzijds van de foodtruckondernemers die constateerden dat ‘hun vaste standplaats’ werd ingenomen door een andere foodtruckondernemer of dat er een andere foodtruckondernemer gelijktijdig in de buurt stond. Anderzijds hebben Eindhovense ondernemers een verzoek tot handhaving ingediend. Ook zij hebben in de coronatijd hun inkomsten fors zien dalen terwijl vaste lasten inclusief de gemeentelijke belastingen betaald moesten worden.

Zij zagen dat foodtrucks voor hun ondernemingen werden geparkeerd en hoorden dat er werd gehandhaafd. Dat stemde tot onvrede. Sindsdien treden we op tegen foodtrucks die ná corona (maart 2020) zijn gekomen en waartegen klachten worden ingediend. 3.3 Ontwikkelingen promotiestandplaatsen Vanwege het succes van en daarmee gepaard gaande drukte in het centrum van Eindhoven, is het een gewilde plek om promotie te maken voor nieuwe producten. Als we meer plaatsen zouden hebben, zouden we die zeker kunnen vullen. Hierover ontstaat regelmatig onvrede bij gevestigde ondernemers als hier b.v. gratis producten (samples) worden uitgedeeld waarvoor men normaal gesproken een winkel of horecabedrijf bezoekt. Dit heeft ook regelmatig te maken met het uitzwermen van promotie-activiteiten over een groter gebied dan vergund. Uiteraard heeft dit het afgelopen coronajaar minder aandacht gehad maar we kijken verder dan de covid-19 crises. Behalve eventuele ongewenste concurrentie met onze gevestigde ondernemers is er ook het aspect, van wat we als stad willen uitstralen. Eindhoven maakt al jaren scherpe keuzes die bewijzen dat Technologie, Design en Kennis belangrijke merkwaardes van de stad zijn. Vanuit citymarketing is de wens geuit om meer ‘controle’ te hebben op wat er op de prominente promotiestandplaatsen gebeurt.

Deze wens om meer controle raakt overigens ook het aspect van veiligheid een aansprakelijkheid. Partijen bedenken steeds creatievere uitingen om de aandacht van het publiek te trekken. Hierbij hebben we b.v. al schommels en andere, soms ook hoge, constructies voorbij zien komen. Het huidige standplaatsenbeleid voorziet hier niet in. Actueel is verder dat vanwege de bouwwerkzaamheden die de komende jaren in het centrum plaatsvinden, de promotiestandplaats op het 18 septemberplein moet verdwijnen.

gemeente Eindhoven

9

maart 2021

Ambulante handel in Eindhoven - Een gedeelde visie op markten en standplaatsen

Concept

4

Een nieuwe koers voor de ambulante handel

4.1 Gebaseerd op een gedeelde analyse en uitgangspunten In de visie van de Beleidsadviescommissie Markten voegt een warenmarkt die in of tegen een winkelcentrum aan ligt, bij voorkeur waarde toe aan het gebied. Dit betekent dat qua locatie, branchering, prijsstelling en openingstijd afstemming plaats vindt. Voor een goede warenmarkt moeten de randvoorwaarden op orde zijn (voldoende ruimte, bereikbaar, kruisbestuiving met winkels). Om het perspectief van de markten verder te versterken is vernieuwing noodzakelijk. Kansen liggen in het bieden van kwaliteit en beleving. Denk hierbij aan proeverijen met seizoensproducten (bijv. haring en mosselen) of verse bereiding van producten (bijv. persen vruchtensappen of grillen van kippen). Voor een aantal markten moet gekozen moeten worden voor inkrimping en/of thematisering (bijv. biologische markt). De aantrekkelijkheid en mate van beleving zijn taken voor de kooplieden. 4.2 Warenmarkten die passen bij de ambitie van de stad Eindhoven is een innovatieve stad en vooruitstrevend als het gaat om Technologie, Design en Kennis. We hechten daarbij ook aan het behoud van de authentieke stad, met verschillende gebieden ieder met eigen stedelijke en dorpse kwaliteiten. Markten passen perfect in deze ambitie. Van oudsher is de markt een ontmoetingsplek en van grote maatschappelijke waarde.

Samen met de marktkooplieden willen we in die geest de weekmarkten nieuw elan geven. We willen duurzaam, vernieuwend en innovatief zijn en met behoud van kwaliteit en authenticiteit streven naar de titel “Beste markt van Nederland”. In de visie van de Beleidsadviescommissie Markten is het evenals bij winkelgebieden, wenselijk om in te zetten op de perspectiefrijke warenmarkten. Om dit te kunnen realiseren brengen we de focus terug naar de vier grotere warenmarkten: • Dinsdagmarkt Centrum • Winkelcentrum WoensXL • Sint Gerardusplein Stratum en • de Woenselse Markt. Het komende jaar werken we samen met de marktkooplieden de koers uit om te komen tot “Beste markt van Nederland”. 4.3 Markten en standplaatsen voor de behoeftes van de stad en de ‘markt’ Een belangrijke groeiende behoefte is het toevoegen van flexibiliteit. In de detailhandel ontstaat de trend dat flexibiliteit wordt ingebouwd met betrekking tot de invulling van panden. Er zijn al detailhandelsontwikkelingen waar men op voorhand kiest om 20% niet te verhuren. Dit gedeelte is bestemd voor nieuwe concepten, wisselende invullingen, pop-up initiatieven et cetera. Kortom: het verrassingseffect voor de bezoeker. Dit zien we als ook een waardevol uitgangspunt voor de warenmarkten en de standplaatsen in de stad.

Naast boodschappen doen, waarbij het van belang is dat de bezoeker weet wat hij/zij kan verwachten, wenst de bezoeker op de markt ook verrast te worden. Door wisselend aanbod is dit mogelijk. Dit biedt ook ruimte voor de trend dat zogenaamde ‘pure players’ op het internet behoefte hebben aan meer zichtbaarheid door middel van productpresentaties. Steeds vaker zie je dat deze spelers een standplaats huren om hun product te testen bij het grote publiek. Dit is goedkoper dan een stenen winkel. Maar ook voor winkeliers die meer aandacht wensen (bijvoorbeeld omdat zij op een C-locatie

10

gemeente Eindhoven

maart 2021

Ambulante handel in Eindhoven - Een gedeelde visie op markten en standplaatsen

Concept

gevestigd zijn), behoort dit tot de mogelijkheden. Met de introductie van zgn. “flexibele standplaatsen” en een “Markt-Light” vorm willen we kunnen blijven voorzien in de deze behoeftes in de stad. Het gaat hierbij dan om de zgn. ‘kleinere’ weekmarkten, de vaste standplaatsen, de seizoensplaatsen, promotiestandplaatsen maar ook een ‘evenementachtige’ markt als de Platenmarkt. 4.4 De Europese dienstenrichtlijn en schaarse vergunningen Toen we met de Beleidsadviescommissie Markten de herijking van het beleid bespraken, leidde dit tot vragen en onrust over de impact van de Europese dienstenrichtlijn. Uit de Europese Dienstenrichtlijn volgt dat schaarse vergunningen niet voor onbepaalde tijd mogen worden verleend. Als er sprake is van een schaarse vergunning, mag het niet zo zijn dat die vergunning op voorhand niet verleend kan worden, omdat er reeds vergunningverlening voor onbepaalde tijd aan een aantal partijen heeft plaatsgevonden. Met andere woorden, iedereen moet het recht hebben om op enig moment in aanmerking te kunnen komen voor een schaarse vergunning. Een vergunning voor de markt is een schaarse vergunning. De te verlenen vergunningen worden immers beperkt door de omvang van het marktterrein. De praktijk tot nu toe is dat marktkooplieden een vergunning voor onbepaalde tijd krijgen.

De marktkooplieden vreesden dat met de Europese Dienstenrichtlijn een einde komt aan die onbepaalde tijd voor de marktvergunning. En dat er in plaats daarvan een vergunning voor bepaalde tijd komt en dat die bepaalde tijd wellicht te kort is om de gedane investeringen terug te verdienen en daar bovenop voldoende winst te realiseren. Wij willen die onrust zo veel als mogelijk weg nemen. Daarom stellen we voor om de vergunningen voor een langere bepaalde tijd te verlenen. Hierbij zijn we overeenstemming met Beleidsadviescommissie Markten uitgekomen op een termijn van 15 jaar met een overgangstermijn van 5 jaar. Hiermee bereiken we een termijn waarin gedane investeringen terug kunnen worden verdiend en waarbij ook voldoende winst kan worden gerealiseerd. Indien we nog steeds vergunningen voor onbepaalde tijd zouden blijven verlenen, creëren we feitelijk een soort van schijnzekerheid. Juridisch is de marktvergunning immers schaars en in economische zin is dat in de gemeente Eindhoven nu niet het geval. Het aanbod van standplaatsen op de weekmarkten is nu groter dan de vraag, zodat de vergunningen in economische of feitelijke zin niet schaars zijn. Maar gezien de ambities met de grotere markten kan dit veranderen en dan moet we alsnog een termijn vaststellen.

Door nu de duidelijkheid van 5 + 15 jaar te bieden, geven we vertrouwen en commitment aan de kooplieden om samen met ons de ambities met de markten te realiseren. Na deze termijn wordt, zoals we dat nu kunnen voorzien, de vergunning weer voor 15 jaar aan standplaatshouders aangeboden. Deze procedure werken we uit in het Marktreglement. Hiervoor worden gunningscriteria opgesteld over de toegevoegde waarde van de gevoerde branche, uitstraling etc. maar ook positieve ervaringen op andere markten en de voorgaande periode. Hierbij kan uiteraard de voorgaande vergunninghouder weer meedingen.

gemeente Eindhoven

11

maart 2021

Ambulante handel in Eindhoven - Een gedeelde visie op markten en standplaatsen

Concept

4.5 Flexibele standplaatsen De behoefte aan flexibiliteit en variëteit in bezetting willen we faciliteren door een nieuwe vorm van standplaats te introduceren, “de flexibele standplaats”. Het idee is dat de aangewezen flexibele standplaatsen door het gebruik van een boekingssysteem eenvoudig door meerdere aanbieders kan worden benut. De flexibele standplaatsen kunnen b.v. maximaal 12 maanden vooruit geboekt worden en per kalenderweek kan een standplaatshouder éénmaal dezelfde locatie huren. Een standplaats kan voor een dagdeel of een gehele dag worden gehuurd. Omdat de standplaatsen makkelijker (want digitaal) gehuurd en sneller “leeg opgeleverd” moeten worden, is het eenvoudiger om ad hoc en stads-breed in te spelen op lokale behoeften in wijken en buurten. Daarbij kunnen we b.v. ook standplaatsen toevoegen als een locatie heel populair blijkt te zijn of schrappen als er geen of weinig gebruik van wordt gemaakt. We kunnen ook volledig nieuwe locaties toevoegen als er voldoende vraag voor is. En daarbij kunnen we ook steeds bepalen of dit bijvoorbeeld maar voor enkele momenten / dagen in de week is of voor een hele week of bepaalde dagen uitgezonderd etc.

Om te beginnen gaan we dit polsen bij de prioritaire gebieden van het Transformatie Team Centrumgebieden (dit zijn de binnenstad, Winkelcentrum WoensXL, Kruisstraat – Woenselse Markt, de Geldropseweg, de Aalsterweg, Kastelenplein en het winkelcentrum Meerrijk) waar nog geen weekmarkten en standplaatsen zijn. Ook kijken we naar de mogelijkheid om private partijen mee te laten doen. Bedrijventerreinen of bijvoorbeeld de TU/e kunnen hun locatie dan toevoegen aan het boekingssysteem. Op die manier weten ze zeker dat als zij marktkramen/foodtrucks toelaten op hun eigen terrein, deze voldoen aan de eisen die worden gesteld om een vergunning te krijgen. 4.5.1 Vergunningplicht voor flexibele standplaatsen Hoewel we streven naar meer flexibiliteit blijft een vergunning blijft de zgn. ingangsvoorwaarde voor het verkrijgen van een standplaats. Het verschil met de vaste standplaats en dagplaats is dat de flexibele standplaats door een ieder met een vergunning kan worden ingenomen, mits die plaats tijdig is gereserveerd. Het nieuw te ontwerpen reserveringssysteem is hiervoor leidend. De exacte voorwaarden om te kunnen reserveren, werken we nader uit in het uitvoeringskader. Hier moeten we in ieder geval opmerken dat de flexibele standplaats alleen kan worden ingenomen als er een vergunning is, het marktgeld is betaald en er wordt voldaan aan eisen van kwaliteit en uitstraling.

4.5.2 Huidige APV biedt geen mogelijkheid voor flexibele standplaatsen De huidige Algemene Plaatselijke Verordening (APV) biedt onvoldoende ruimte voor de gewenste vernieuwing zoals we die in de afgelopen jaren hebben bedacht en besproken in de Beleidsadviescommissie Markten. De belangrijkste wijziging in de APV is het mogelijk maken van de flexibele standplaats. Op basis van het nieuwe artikel 5:18 mag het college flexibele standplaatsen aanwijzen en nadere regels stellen. Daarnaast geven we in de nieuwe verordening een toelichting op het niet meer verlenen van vergunningen voor onbepaalde tijd voor vaste standplaatsen. In het kader van de Europese Dienstenrichtlijn is dit immers niet zonder meer toegestaan. 4.5.3 Optimaliseren aanpak flexibele standplaatsen Een zgn. pilot-aanpak biedt de mogelijkheid om de nieuwe werkwijze te testen en te optimaliseren naar de behoefte van de stad. Het concept van de flexibele standplaatsen

12

gemeente Eindhoven

maart 2021

Ambulante handel in Eindhoven - Een gedeelde visie op markten en standplaatsen

Concept

is niet zomaar over de stad uit te rollen. Het staat en valt met een goed boekingssysteem, goede juridische kaders en duidelijke keuzes. Eén keuze die we hebben gemaakt is op welke termijn een vergunning voor een flexibele standplaats kan worden aangevraagd. Een vergunning aansluitend op de vaste standplaats (vijftien jaren) past niet bij het beoogde en gewenste flexibele karakter. We kiezen er dus voor om de vergunning voor de flexibele standplaats kort te houden, en dus één jaar. Een jaarlijkse overweging om de vergunning al dan niet opnieuw aan te vragen past bij het flexibele karakter van de standplaats. We stellen daarom voor om te beginnen met een kleinschalige pilot van ongeveer 20 aangewezen flexibele standplaats locaties. Dit zijn de standplaatsen die al langer in gebruik zijn en een aantal nieuwe (na)bij winkelcentra. Daarnaast overwegen we om ook de Duurzame Weekmarkt op het Wilhelminaplein en de gewenste markt in Acht te gebruiken om de methode / techniek die we gaan gebruiken voor de flexibele standplaatsen te testen. Dit biedt de mogelijkheid om het boekingssysteem goed te testen en tevens de tijd om samen met de Beleidsadviescommissie Markten, de Marktadviescommissie, marktkooplieden en de gemeente te komen tot betere kaders voor de verdere uitrol.

4.6 Markt-Light De hiervoor genoemde Duurzame Weekmarkt op het Wilhelminaplein en de nieuwe gewenste markt in Acht, willen we ook als eerste benaderen als een nieuwe Markt-Light. Omdat we de bestaande kleinere markten en de specials wel hun bestaande locaties en tijden willen laten behouden, introduceren we eveneens een zgn. Markt-Light. Deze aangewezen markten zijn geheel zelfstandig en worden buiten het beschikbaarstelling van de standplaats verder niet gefaciliteerd (marktmeester, opbouw, toilet enz.). In het boekingssysteem staan deze locaties op de vooraf bepaalde tijden voor de bestaande marktkooplieden afgeblokt. Op de tijden daarbuiten zijn de standplaatsen te huur voor overige aanbieders. De organisatie van een Markt-Light kan ook door een eigen stichting ed. plaatsvinden. Het lijkt in eerste instantie voor de hand te liggen om bij minder betrokkenheid van de gemeente bij de Markt-Light ook het marktgeld hier op aan te passen. We verwachten echter dat de veranderingen in het eerste jaar de nodige extra inzet zal vragen. Het wordt namelijk voor alle partijen wennen. Belangrijker is echter dat we met de ervaringen met de flexibele standplaatsen en de Markt-Light zicht moeten krijgen op het functioneren (hoe verloopt het aantal kooplieden en het aantal bezoekers) en de marktwaarde van de verschillende locaties. Ook dit maakt een wezenlijk onderdeel uit van de pilot.

4.7 (Nieuwe) Voorwaarden voor promotiestandplaatsen Zoals eerder aangegeven is het centrum van Eindhoven een gewilde plek om promotie te maken voor nieuwe producten. De vraag is groter dan ons aanbod maar het schuurt ook regelmatig met onze gevestigde ondernemers en het beeld dat we als stad op deze drukbezochte en prominent plekken willen uitstralen. Daarnaast spelen veiligheid en de bouwwerkzaamheden in het centrum een rol bij de vergunningverlening van de promotiestandplaatsen. 4.7.1 Mogelijk nieuwe locaties voor promotiestandplaatsen Vanuit de aantrekkelijkheid van het centrum geredeneerd zijn we er niet van overtuigd dat we promotiestandplaatsen op de (echt) drukke plekken moet blijven toestaan. Dit gemeente Eindhoven

13

maart 2021

Ambulante handel in Eindhoven - Een gedeelde visie op markten en standplaatsen

Concept

geeft een rommelig beeld en er is vaak een (hinderlijk) obstakel. Momenteel denken we aan enkele potentiële geschikte locaties die ook handhaafbaar zijn qua plaatsafbakening. Vaak zwermen promotie-aanbieders immers verder uit dan toegestaan en gewenst. Het gaat hierbij om het 18 septemberplein tussen de winkelgevel van de Piazza en de Bijenkorf en de overkappingen van de toegangen naar de fietskelder, het pleintje tussen de Blob / kantoorgebouw De Admirant / bioscoopblok Nieuwe Emmasingel en het Catharinaplein. 4.7.2 Een marktconforme prijs voor promotiestandplaatsen We overwegen voor commerciële promotieactiviteiten (door organisaties met een winstoogmerk) de prijs meer marktconform te maken. Samen met onze partners in de stad investeren we al jaren tijd en middelen in een aantrekkelijk centrum en met succes. Het aantal passanten is daardoor hoog en feitelijk leggen we daarmee de basis voor een aantrekkelijke promotiestandplaats. De kosten van een promotiestandplaats staan in geen verhouding tot de middelen die bedrijven investeren in promotiecampagnes. Als we bijvoorbeeld de tarieven voor buitenreclame als referentie hanteren of wat de kosten zijn voor een totale campagne waar het gebruik van promotiestandplaatsen een onderdeel van is, vormen onze huidige tarieven in ieder geval zeker geen drempel. Een andere referentie is b.v.

de huurwaarde van winkelvastgoed op locaties met dezelfde passantenaantallen. Het onderscheid tussen organisaties met en zonder winstoogmerk moet blijven. Overwogen zou moeten worden om bij het commerciëler exploiteren van de promotiestandplaatsen voor de organisaties zonder winstoogmerk een nieuwe, goede locatie aan te wijzen. De verhuur van de promotiestandplaatsen kunnen we opnemen in de methodiek van de Flexibele Standplaatsen. Dit biedt dan ook heel eenvoudige de mogelijkheid om aparte tarieven te hanteren voor b.v. doordeweeks (ma t/m vrij), de zaterdag en de zon- en feestdagen, of tijdens evenementen als de DDW, GLOW, wedstrijddagen van PSV etc. Hierover gaan we nader in gesprek met o.a. Eindhoven247 en Eindhoven365 waarbij de deze en andere onderdelen (kunnen we b.v. TDK als criterium hanteren?) nog nader worden bekeken en later via een separaat dossier worden aangeboden. Hierbij is het ook van belang om te bepalen of en hoe we de bestemming van de opbrengst kunnen labelen zodat deze ook ten goede komt aan de (binnen)stad.

14

gemeente Eindhoven