Bijlage 1.1 - Resultaten internetconsultatie

Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s

48

Vooraf Willen we je graag enkele achtergrondvragen stellen. We wijzen je er op dat alle gegevens die je invult anoniem verwerkt worden en vertrouwelijk worden behandeld. Deze achtergrondvragen gebruiken we om de antwoorden achteraf uit te kunnen splitsen naar specifieke kenmerken, zoals leeftijdsgroepen. 1.

Woon je in een huur- of koopwoning?

   

Koopwoning

2.

Waar woon je?

    

Landelijk gebied / in het buitengebied (buiten de bebouwde kom)

3.

Wat is je leeftijd?

4.

Wat is je hoogst afgeronde opleiding (met een diploma)?

      

Lagere school / basisonderwijs / geen onderwijs

Huurwoning van een woningcorporatie Huurwoning via particulier Anders, namelijk: …

Aan de rand van de bebouwde kom met vrij uitzicht (op weilanden, natuur, etc.) Aan de rand van de bebouwde kom zonder vrij uitzicht Midden in de bebouwde kom Anders, namelijk:

Vmbo / mavo Havo / vwo Middelbaar beroepsonderwijs (mbo) Hoger beroepsonderwijs (hbo) Wetenschappelijk onderwijs (universiteit) Wil ik niet zeggen / weet ik niet

Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s

49

Algemeen 5.

A. De energietransitie gaat over de overgang van traditionele, fossiele brandstoffen als olie, kolen en gas, naar duurzame energie uit bijvoorbeeld zon of wind. Als je kijkt naar wat je nu weet over de energietransitie, hoe sta je dan in het algemeen tegenover de energietransitie? Klik op de schaal om het handvat te plaatsen. Zeer negatief -------1-------2-------3-------4--------5 ------- zeer positief B. Als je kijkt naar wat je nu weet over duurzame energie, hoe sta je dan in het algemeen tegenover het stimuleren van duurzame energie in Zuidoost Brabant. Met duurzame energie bedoelen we energie, die wordt opgewekt uit bronnen die niet op kunnen raken, zoals zon of wind. Zeer negatief -------1-------2-------3-------4--------5 ------- zeer positief 6.

Heb je [voordat je met deze vragenlijst startte] wel eens iets gehoord over de Regionale Energie Strategie (RES)?

 

Ja, ik ben op de hoogte van het proces en de inhoud



Nee, ik was hiervan niet op de hoogte

Ja, ik heb wel eens van een RES gehoord, maar geen idee van het proces of de inhoud

(Invullen voor de ‘ja’s’ uit vraag 6) 7. Op welke manier ben je aan informatie gekomen over de RES?

 

Mijn gemeente

     

De RES-nieuwsbrief

De website van Meteropoolregio Eindhoven / van de Energietransitie regio Zuidoost Brabant Mensen in mijn omgeving Sociale media Televisie, krant of radio Via mijn werk (beroepsmatig) Anders, namelijk: …

Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s

50

8.

Kun je aangeven in hoeverre jij het eens of oneens bent met de volgende stellingen?

Klimaatverandering is een groot probleem Ik maak mij zorgen over de extreme weersveranderingen van de afgelopen jaren (zoals de hete zomers en stortbuien) Ik vind de aandacht voor klimaatverandering sterk overdreven Het stimuleren van energiebesparing is nutteloos

helemaal eens

eens

niet eens/ niet oneens

oneens

helemaal oneens

n.v.t / dat weet ik niet

















































9. Als je kijkt naar jouw energiegebruik, wat vind je dan belangrijk? Niet belangrijk

Een beetje belangrijk

Belangrijk

Zeer belangrijk

Dat de energie die ik gebruik altijd beschikbaar is









Dat de energie die ik gebruik geen schade veroorzaakt aan natuur, milieu en klimaat Dat de energie die ik gebruik betaalbaar is









 

 

 

 

Dat de opwekking van de energie, die ik gebruik, geen hinder oplevert voor omwonenden Dat er zo min mogelijk aan het landschap verandert op plekken waar energie wordt opgewekt Dat de energie die ik gebruik wordt opgewekt met duurzame bronnen, zoals wind, zon en biomassa Dat de opwekking van de energie die ik gebruik veilig is

































Dat mijn energiegebruik goed is voor de werkgelegenheid in Brabant Dat de energie die ik gebruik in mijn eigen directe omgeving wordt opgewekt

















Dat ik zelf de energie opwek, die ik gebruik

Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s

51

Energie besparen 10. De meest duurzame energie is energie die niet hoeft te worden opgewekt. Isoleren van huizen, nieuwe huizen die energieneutraal worden gebouwd en het opslaan van energie zijn daarbij belangrijk. In de RES hebben we de ambitie om het besparen van energie te versnellen. Wie vind je dat daarin het voortouw moet nemen?



De overheid: door goede communicatie, betrouwbare informatie, hulp bij advies, aantrekkelijke aanbiedingen en subsidies



Alle huiseigenaren: iedereen draagt hierin eigen verantwoordelijkheid (zij kunnen dit doen of niet, en eventueel gebruik maken van een duurzaamheidslening of subsidieregeling)



Niemand: deze ontwikkeling gaat vanzelf, extra tijd en geld van de overheid is niet nodig



Zowel de overheid als de huiseigenaren: de overheid faciliteert, de huiseigenaren nemen de eigen verantwoordelijkheid en moeten aan de slag

 

Anders, namelijk: … Dat weet ik niet / geen mening

11. Waar moet de overheid prioriteit aan geven als het gaat om energiebesparing? Maximaal 2 antwoorden mogelijk.

   

Advies geven over de mogelijkheden tot aanpassing in en rond de woning



Het verhogen van de urgentie bij inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen

 

Verplicht stellen van maatregelen

Verlenen van subsidies voor energiebesparende maatregelen Geven van een lening voor energiebesparende maatregelen Organiseren van collectieve acties (zoals het gezamenlijk inkopen van isolatie of interessante aanbiedingen voor duurzame apparaten)

Anders, namelijk…

Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s

52

12. Om als bewoner (of bedrijf) energie te kunnen besparen zijn verschillende dingen nodig: 1. Gedragsverandering (bijv. thermostaat structureel paar graden lager of korter douchen) 2. Duurzame aankopen (bijv. vervangen oude koelkast door energiezuinige A++-versie) 3. Duurzame verbouwingen (bijv. isolatie van dak of muren). Welke van volgende besparingsactiviteiten doe jij al of overweeg je in de komende 10 jaar te doen?

Ik zet de verwarming een paar graden lager als ik niet thuis ben / gedurende de nacht Ik zet de verwarming op 19 graden en trek een warme trui aan Ik doe het licht uit wanneer ik een ruimte verlaat Ik zet de televisie uit in plaats van op standby als ik geen televisie kijk Ik gebruik energiezuinige huishoudelijke apparaten (met label A+, A++ of A+++) Ik vervang bestaande apparaten versneld voor duurzamere apparaten als ik weet dat ik de besparing terugverdien Ik kies bewust voor een energiezuinige of elektrische auto Ik pas binnen de komende 10 jaar mijn huis aan door duurzame maatregelen te nemen, bijvoorbeeld muur- of dakisolatie of isolerende ramen

Doe ik al

Bereid om dit te gaan doen

Niet bereid om dit te gaan doen

Ben er niet mee bekend

N.v.t. / Dat wee ik niet

















































































12a. Doe jij nog andere dingen of neem jij nog andere maatregelen om energie te besparen?

Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s

53

Alleen invullen door ‘kopers – vraag 1’ 13. In hoeverre ben jij bereid om de komende tien jaar te investeren in energiebesparing of duurzame energie rondom jouw woning?

Het plaatsen van zonnepanelen op het dak van mijn woning / de woning waarin ik woon Het investeren in isolatie, bijvoorbeeld muur- of dakisolatie of isolerende ramen Het aanschaffen van een elektrische auto Het plaatsen van een warmtepomp Het aanschaffen van energiezuinige apparaten (bijvoorbeeld een energiezuinigere wasmachine of koelkast)

Heb ik al

Bereid om hier in te investeren

Niet bereid om hier in te investeren

Ben er niet mee bekend

N.v.t. / Dat wee ik niet



















































Zonne- en windenergie In de toekomst willen we maximaal gebruik maken van de energie die we via de zon op daken van huizen en op grote daken van bedrijven kunnen opwekken. 14. Liggen er in 2030 ook zonnepanelen op jouw dak?

    

Ja, ik heb ze nu al → verder naar vraag 17 Ja, omdat … → verder naar vraag 15 en 16 Weet ik niet, ik woon in een huurhuis → verder naar vraag 17 Misschien, omdat … → verder naar vraag 15 en 16 Nee, omdat….→ verder naar vraag 17

15. Wat heb je nodig om in de toekomst zonnepanelen op je dak te leggen? Meerdere antwoorden mogelijk. (routing voor mensen die ja of misschien hebben ingevuld bij vraag 14).

   

Informatie over zonnepanelen en leveranciers



Anders, namelijk…

Advies op maat wat past bij mijn dak en welke aanpassingen daarvoor nodig zijn Een aanbod waarbij ik met mijn buren zonnepanelen kan kopen Een duurzaamheidslening, bijvoorbeeld om noodzakelijke aanpassingen te doen aan mijn dak (isolatie) of om zonnepanelen te kunnen betalen

Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s

54

16. Op welke termijn verwacht je zonnepanelen op jouw dak te installeren?

    

< 1 jaar 1 – 5 jaar 5 – 7 jaar > 7 jaar Dat weet ik niet

17. Met alleen zonnepanelen op daken kunnen we niet aan de energieopgave voldoen. Ook niet als we maximaal inzetten op energiebesparing. We zullen daarom een combinatie van zonnedaken, zonneparken (parken met meerdere zonnepanelen bij elkaar) en windmolenparken (parken met meerdere windmolens bij elkaar) moeten toepassen. Welke oplossingen spreken jou het meest aan? Maximaal 3 antwoorden mogelijk.

  

Windmolens bij boerenbedrijven in mijn gemeente



Zonneparken gekoppeld aan (energie)infrastructuur (zoals wegen, kanalen en hoogspanningslijnen)



Windmolens plaatsen in nieuwe bossen die natuurgebieden uitbreiden en met elkaar verbinden



Zonneparken met ruimte voor biodiversiteit aan de randen van natuurgebieden (biodiversiteit is de aanwezigheid van verschillende soorten dieren en planten in een bepaald gebied)

 

Ik heb geen voorkeur

Zonneparken bij boerenbedrijven in mijn gemeente Windmolens gekoppeld aan (energie)infrastructuur (zoals wegen, kanalen en hoogspanningslijnen)

Ik wil überhaupt niet dat er wordt geïnvesteerd in zonne- en windenergie.

17a. Kan je jouw bovenstaande antwoord toelichten?

Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s

55

18. Om een goed beeld te krijgen van wat jij vindt van zonne- en windenergie leggen wij je enkele stellingen voor. Met zonneparken bedoelen we parken met meerdere zonnepanelen bij elkaar. In hoeverre ben je het eens of oneens met de volgende stellingen?

A. Ik zou willen dat mijn regio volop inzet op windenergie en ook gebieden hiervoor aanwijst in mijn regio B. Ik vind dat windmolens altijd in een cluster van windmolens op enkele aangewezen locaties neergezet moeten worden en niet als een mozaïek door het landschap C. Ik sta sowieso negatief ten opzichte van windenergie, ongeacht waar windmolens geplaatst worden D. Ik zou graag willen dat mijn regio volop inzet op zonneparken en ook gebieden hiervoor aanwijst in mijn regio E. Ik vind dat zonneparken altijd in een cluster op enkele aangewezen locaties neergezet moeten worden en niet als een mozaïek door het landschap F. Ik sta sowieso negatief ten opzichte van zonneparken, ongeacht waar de zonneparken geplaatst worden G. Ik vind dat mijn regio volop moet inzetten op een combinatie van windmolens en zonneparken en ook gebieden aanwijst voor een combinatie van beiden in mijn regio H. Ik zie graag dat in iedere gemeente zonneparken en/of windmolens geplaatst worden en iedere gemeente hiermee bijdraagt aan de energieopgave I. Ik vind dat we 1 tot 3 plekken in mijn regio (ook al is dit bij mij in de buurt) moeten aanwijzen voor de plaatsing van zonneparken en windmolens, dat voldoende is voor de gehele regio

helemaal eens

eens

niet eens/ niet oneens

oneens

helemaal oneens













































































































Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s

56

Weet / g men

Warmte In de meeste huishoudens is aardgas nu nog een vanzelfsprekende keuze voor verwarmen en koken. Daar komt de komende 30 jaar verandering in. Niet in één keer, maar geleidelijk. De komende periode maakt iedere gemeente een plan hoe de eerste woningen van het aardgas af gaan. 19. Hoe kijk je naar de overstap van aardgas naar een andere warmtebron voor warm water en het verwarmen van jouw woning? Als je wilt kun je jouw antwoord toelichten.

A. Het is haalbaar dat alle woningen in 2050 van het aardgas af zijn B. Ik maak mij zorgen over de monopoliepositie van grote energiebedrijven en wat dat betekent voor mijn energierekening C. Ik maak mij zorgen over de kosten om mijn huis aan te passen D. Ik maak mij geen zorgen als het gaat over het verwarmen van mijn woning zonder aardgas. E. Ik vind het ingewikkeld dat ik zelf niet kan kiezen hoe ik mijn woning zonder aardgas ga verwarmen.

helema al eens

eens







niet eens/ niet oneens

helema al oneens

Weet niet / geen mening

N.v.t.

oneens

































































19a. Als je wilt kun je jouw antwoorden van bovenstaande vraag toelichten.

20. In hoeverre hebben onderstaande warmtebronnen jouw voorkeur? Totaal niet mijn voorkeur -------1-------2-------3-------4--------5 ------- Volledig mijn voorkeur



Warmte uit biomassa (grondstof uit planten, bomen, plantaardig afval dat je als bron voor energie kan gebruiken)

  

Restwarmte uit industrie (warmte dat vrijkomt bij industrieprocessen)



Warmte uit water (aquathermie, bijvoorbeeld via riool-, afval-, drink- en oppervlaktewater)

 

Warmte uit de lucht (warmtepomp)



Dat weet ik niet / geen mening

Warmte uit afval (restafval omzetten naar warmte) Warmte uit de aarde (geothermie, gebruikmakend van temperatuurverschillen in de aardoppervlakte, warmte en kou-opslag)

Rechtstreekse warmte van de zon (via zonnecollectoren, die zonlicht omzetten in warmte)

Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s

57

21. Welke warmtevoorziening heeft de voorkeur voor jouw woning?

   

Een individuele warmtevoorziening met eigen installaties Een collectieve warmtevoorziening met (deels) gezamenlijke voorzieningen Niet van toepassing, ik woon in een huurhuis Dat weet ik niet / geen mening, omdat: …

Betrokken worden Hoe wil je betrokken worden bij de overstap naar duurzame energie? Moet iedereen kunnen profiteren van de financiële opbrengsten, of profiteren diegenen die investeren? Wil je meepraten en op welke manier? Daarover stellen we je graag enkele vragen. 22. Op welke manier ben jij geholpen om jouw woning te verduurzamen en/of om energie te besparen? Meerdere antwoorden mogelijk.

   

Door algemene informatie te ontvangen over de mogelijkheden die er zijn

   

Door ervaringen van anderen te horen die in een vergelijkbare woning wonen

Door algemene informatie te ontvangen over subsidiemogelijkheden Door een keuzehulp of een duurzaamheidsscan van mijn woning Door deel te nemen aan collectieve duurzaamheidsprojecten in mijn omgeving Iets anders, namelijk: Dat weet ik niet / geen mening Ik heb hier überhaupt geen behoefte aan

Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s

58

23. In hoeverre vind je de volgende aspecten belangrijk?

Inwoners kunnen meedenken bij windprojecten Inwoners kunnen meedenken bij zonneprojecten Inwoners kunnen investeren in windprojecten in mijn regio en er zo geld aan verdienen Inwoners kunnen investeren in zonneprojecten in mijn regio en er zo geld aan verdienen Inwoners kunnen mede-eigenaar worden van windprojecten in mijn regio (bijv. via een energiecoöperatie) Inwoners kunnen mede-eigenaar worden van zonneprojecten in mijn regio (bijv. via een energiecoöperatie)

Heel belangrijk

Belangrijk

Niet belangrijk / niet onbelangrijk

Onbelangrij Weet niet / k geen mening





























































24. Hoe vind je dat de opbrengsten van een zonnepark (park met zonnepanelen in het landschap) of windpark in jouw gemeente verdeeld zouden moeten worden? Meerdere antwoorden mogelijk.

 

De grondeigenaren ontvangen de opbrengsten.



Een deel van de opbrengsten komt ten goede aan alle inwoners van de gemeente, bijvoorbeeld door te investeren in collectieve acties voor isolatie en energiebesparing (denk aan een voetbalclub).



Een deel van de opbrengsten komt ten goede aan alle inwoners van de regio door middel van een fonds dat wordt opgericht van waaruit investeringen in de regio worden gedaan.



Alle investeerders ontvangen de opbrengsten, ook als deze niet direct in de regio wonen.

 

Anders, namelijk: ..

Een deel van de opbrengsten is voor direct omwonenden, bijvoorbeeld voor de verduurzaming van hun huis.

Dat weet ik niet

Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s

59

25. Stel, er komt in jouw omgeving een zonnepark of een windmolen. Zou je daaraan willen meedoen?

     

Ja, via een lokaal samenwerkingsverband of een lokale energiecoöperatie Ja, via aandelen, certificaten of obligaties Nee, ik heb hier geen interesse in (routing ->naar vraag 27) Misschien, dat kan ik niet nog niet inschatten Ik neem al deel in een zonnepark of windmolen (routing ->naar vraag 27) Anders, namelijk…

26. Stel, je overweegt om deel te nemen aan een project op het gebied van duurzame energie bij jou in de gemeente. Wat heeft dan je voorkeur en waarom?

    

Ik wil deelnemen aan een project met zon op grote daken, omdat … Ik wil deelnemen aan een zonnepark, omdat … Ik wil deelnemen aan een windmolen, omdat… Ik heb hier geen voorkeur voor, omdat… Ik wil niet deelnemen, omdat …

27. Wanneer ben jij bereid om een windpark (park met meerdere windmolens bij elkaar) in jouw directe omgeving te accepteren? Meerdere antwoorden mogelijk.

 

Als ik heb kunnen meebeslissen over waar het windpark komt



Als ik weet dat er in mijn omgeving op veel andere plekken ook windparken worden geplaatst



Als ik samen met andere inwoners en/of grondeigenaren kan beslissen over het ontwikkelgebied, bijvoorbeeld over de inrichting van het windpark en de verdeling van de opbrengsten

  

Ik ben hiertoe nooit bereid

Als ik kan investeren en daardoor meeprofiteren van de opbrengsten van het windpark

Dat weet ik niet / geen mening Anders, namelijk: …

28. Wil je door jouw gemeente betrokken worden bij of geïnformeerd worden over plannen rondom duurzame energie?

 

Ja → routing vraag 30 Nee → routing vraag 29

29. Wat is de reden dat je niet mee wilt praten in jouw gemeente over dit onderwerp? → verder met vraag 32

Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s

60

30. Waar wil je zeker bij betrokken worden? Meerdere antwoorden mogelijk.

   

Over waar windmolens komen te staan



Over hoe een deel van de opbrengsten ten goede kan komen aan de omwonenden



Over hoe een deel van de opbrengsten ten goede kan komen aan collectieve projecten (zoals cultuur, sport en leefbaarheid in de omgeving)



Over het besluitvormingsproces rondom duurzame energie in zijn algemeenheid van mijn gemeente



Over andere zaken, namelijk: …

Over waar zonneparken komen te staan Over hoe ik zelf kan investeren in en profiteren van windenergie in mijn gemeente Over hoe ik zelf kan investeren in en profiteren van zonne-energie in mijn gemeente

31. Op welke manier wil je graag betrokken / geïnformeerd worden? Meerdere antwoorden mogelijk.

       

Via bijeenkomsten (bijv. van dorps- of wijkraden) Via websites Via een nieuwsbrief Via digitale vormen (bijv. via apps, social media of online platforms) Via de (lokale) krant Via enquêtes / vragenlijsten Via persoonlijk contact Anders, namelijk: …

32. Online doorpraten Graag willen we vanuit de RES Zuidoost Brabant met bewoners doorpraten over de onderwerpen uit deze vragenlijst. Dit doen we via een online besloten platform in januari 2021. Hierop kunnen we op een interactieve, leuke en creatieve manier dieper op thema’s ingaan en met elkaar van gedachten wisselen. Heb je interesse om hier aan deel te nemen? Vul dan hieronder je e-mailadres in zodat we je op een later moment meer informatie over aanmelding kunnen sturen. Op een later moment kan je dus nog beslissen of je mee wilt doen of niet. We gebruiken je e-mailadres alleen om je informatie over het online platform te sturen.

 

Ja, ik heb interesse. Mijn e-mailadres is: …. Nee, ik heb geen interesse

Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s

61

33. Heb je nog overige opmerkingen over deze vragenlijst? Dan kun je deze hieronder kwijt.

Wil je meer weten over wat er in het plan van de RES Zuidoost Brabant staat? Klik dan hier voor meer informatie. Hartelijk dank, je antwoorden zijn succesvol opgeslagen. Je kunt deze pagina nu sluiten.

Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s

62

Over Het PON & Telos Maatschappelijke besluitvorming verbeteren Wij zijn een sociale kennisonderneming in het hart van de samenleving. We beschouwen het als onze opdracht om maatschappelijke besluitvorming te verbeteren. Dat doen we door wetenschappelijke kennis met kennis van de praktijk te verbinden. We zijn van data, feiten en cijfers, maar geven die altijd een gezicht. Waarbij iedere stem telt. Voorkeuren en meningen halen we op, onderzoeken we, analyseren we en duiden we. Met prikkelende aanpakken en innovatieve methoden. Daarbij zijn we altijd gericht op duurzaamheid: de harmonieuze verbinding tussen sociale, ecologische en economische doelstellingen. Zo dragen we bij aan de kwaliteit van samenleven, nu en in de toekomst. Met een multidisciplinair en creatief team van bijna 30 adviseurs en onderzoekers werken we vooral voor lokale en regionale overheden in Nederland (met een sterke kennispositie in Noord-Brabant), maar ook voor corporaties, banken, zorg- en welzijnsinstellingen, fondsen en maatschappelijke organisaties. We werken daarbij intensief samen met universiteiten en andere kennisinstellingen en zijn officieel partner van Tilburg University. Met onze kennis en inzichten adviseren we beleidsmakers en bestuurders. Zodat ze afgewogen keuzes kunnen maken. Zodat ze bestuurlijk kunnen vernieuwen.

En zodat ze een positieve impuls kunnen geven aan de samenleving van morgen.

Stationsstraat 20c 5038 ED Tilburg +31 (0)13 535 15 35 info@hetpon-telos.nl hetpon-telos.nl