Bijlage 1.1 Beschrijving zeven Publieke Waarden

Bijlage 1.1: Beschrijving zeven publieke waarden Er zijn zeven publieke waarden geformuleerd: autonomie, mens centraal, privacy, veiligheid, controle over technologie, rechtvaardigheid en duurzaamheid. In het gesprek over de wenselijkheid kunnen de verschillende waarden worden besproken. Om het gesprek op gang te helpen zijn er enkele hulpvragen geformuleerd waarin wordt gesproken over de ‘Eindhovenaar’. Wij verstaan daaronder ‘iedereen die in Eindhoven leeft, werkt, beweegt of bezoekt’. Per waarde zijn er een aantal hulpvragen geformuleerd om het gesprek hierover op gang te brengen of er verdieping aan te geven. Voor het voeren van een gestructureerd gesprek wordt aangeraden om de stakeholdersanalyse naast deze waarden te leggen. Bespreek ook welke waarden zwaarder wegen in het project dan andere waarden. Autonomie: de Eindhovenaar kan vrij van invloed en onbevangen zijn leven invulling geven. • In hoeverre worden Eindhovenaren door dit project beperkt in de mate waarin hij/zij kunnen bepalen hoe zij hun leven leiden? • In hoeverre wordt de Eindhovenaar geraakt in zijn of haar de capaciteit om die vrijheid tot uiting te brengen? • In hoeverre wordt de Eindhovenaar mogelijk beperkt in zijn (beleving van) vrijheid, bewegingsvrijheid of vrijheid om samen te komen? Mens centraal: Bij de Gemeente staat de Eindhovenaar als mens centraal.

• In hoeverre wordt de Eindhovenaar door dit project behandeld als mens? • In hoeverre heeft dit project mogelijk invloed op de (beleving van) vrije expressie van de Eindhovenaren? • In hoeverre verbetert deze digitalisering de menselijke relaties en sluiten deze aan bij de leefwereld van de stad? • In hoeverre wordt de (lichamelijke) integriteit van mensen aangetast? • In hoeverre heeft dit project invloed op de (mentale) gezondheid van de Eindhovenaar? • In hoeverre verandert mogelijk het vertrouwen in de gemeente door dit project? • In hoeverre wijzigt de verhouding tussen inwoners en de gemeente door dit project? • In hoeverre vraagt deze oplossing een bepaalde mate van kennis van digitalisering? • In hoeverre kan de technologie en/of de uitleg daarvan op zo’n manier worden vormgegeven of gecommuniceerd dat het voor iedereen te begrijpen is? Privacy: de Eindhovenaar wordt niet aangetast in zijn persoonlijke levenssfeer; de Gemeente heeft de digitale gegevens van de Eindhovenaar in bruikleen. • Hoe wordt de privacy van de Eindhovenaren gewaarborgd? • In hoeverre wordt de Eindhovenaar geraakt in zijn of haar persoonlijke levenssfeer? • In hoeverre zijn data herleidbaar tot personen? • In hoeverre wordt privacy by design toegepast? • In hoeverre wordt privacy als Grondrecht geraakt?

Inboeknummer 21bst00745

Veiligheid: de Eindhovenaar voelt zich veilig in de stad en veilig bij de Gemeente In hoeverre is het project direct of indirect van invloed op het gevoel van veiligheid van de Eindhovenaar? • In hoeverre heeft het project invloed op de openbare orde? • In hoeverre heeft het project invloed op de fysieke veiligheid? • Hoe garandeer je dat de data veilig en vertrouwelijk gebruikt en opgeslagen worden? • Wat zijn in dit project de cybersecurityrisico’s? Controle over technologie: de Eindhovenaar mag erop vertrouwen dat de Gemeente grip heeft op de gebruikte technologie en krijgt zelf grip waar mogelijk • Op welke manier heeft de gemeente de mogelijkheid om te sturen op deze slimme oplossing? • Hoe vinden de datastromen plaats? Hoe wordt de data opgeslagen? • Zijn de antwoorden op bovenstaande vragen buitenproportioneel nadelig voor bepaalde groepen? • Wat kan er worden gedaan om degenen van wie de data wordt gebruikt een eerlijke, betekenisvolle en vrije keus te geven over wat er gebeurt met hun gegevens? • In hoeverre worden de Open Data Principes nageleefd? • Tot op welke hoogte is het mogelijk om transparant te zijn over wat er gebeurt met de data? Hoe organiseer je deze transparantie? Rechtvaardigheid: de Eindhovenaar mag erop vertrouwen dat de Gemeente een technologische oplossing kiest die voor iedereen heilzaam is.

• In hoeverre zijn de slimme oplossingen laagdrempelig en waardevol voor iedereen? • In hoeverre is er een risico dat het gebruik van de technologie stigmatiserend of discriminerend werkt of daartoe leidt? • In hoeverre hebben bepaalde individuen of groepen meer baat bij dit project dan anderen? In hoeverre is dat te verantwoorden? • Als mensen verschillend worden behandeld door deze technologische oplossing, wat is daar dan de rationale of rechtvaardiging voor? Duurzaamheid: de Gemeente kiest voor een oplossing die gunstig is voor leefomgeving en het klimaat. • Wat is de impact van het project op het klimaat, milieu, planten en dieren? • In hoeverre draagt het project bij aan de energietransitie en circulaire samenleving? • In hoeverre is de oplossingsrichting van het project duurzaam? • In hoeverre heeft het project (ongewenste) neveneffecten voor duurzaamheid van de stad? De vragen zijn gebaseerd op een vertaling van het raamwerk van het Rathenau Kader Waardevol Digitaliseren door de Gemeente Utrecht, de vragen uit het Data Ethics Canvas (ODI) en vragen die geformuleerd zijn n.a.v. data-ethisch onderzoek door Filosofie in actie. Het is raadzaam om bij deze bespreking (onafhankelijke) deskundigen, inwoners of belangengroepen te betrekken.

2

Inboeknummer 21bst00745

Bronnen: Rathenau Instituut (2017). Opwaarderen - Borgen van publieke waarden in de digitale samenleving. Den Haag, (auteurs: Kool, L., J. Timmer, L. Royakkers en R. van Est) Rathenau Instituut (2020). Voeten in de aarde – Datagestuurde innovatie in de stad. Den Haag (auteurs: Karstens, B., L. Kool & R. van Est). Rathenau Instituut (2020). Raad weten met digitalisering – Hoe de gemeenteraad kan sturen op de maatschappelijke impact van digitale technologie (auteurs: Das D., P. Faasse, B. Karstens en P. Diederen) Snijders, D., M. Biesiot, G. Munnichs, R. van Est, met medewerking van S. van Ool en R. Akse (2019). Burgers en sensoren – Acht spelregels voor de inzet van sensoren voor veiligheid en leefbaarheid. Den Haag: Rathenau Instituut. The Open Data Institute (2017) ‘The Data Ethics Canvas’, https://theodi.org/thedata-ethics-canvas Franzke, A.S., Muis, I. & Schäfer, M.T. Data Ethics Decision Aid (DEDA): a dialogical framework for ethical inquiry of AI and data projects in the Netherlands. Ethics Inf Technol (2021). https://doi.org/10.1007/s10676-020-09577-5

3