Beantwoording raadsvragen GL (Lammers) over ‘Bijstand geen vetpot’

gemeente Eindhoven Inboeknummer 21bst00213 Beslisdatum B&W 9 februari 2021 Dossiernummer 21.06.103_2.4.2.

van het raadslid S. Lammers (GL) over ‘Bijstand geen Raadsvragen vetpot’

Inleiding De bijstand is geen vetpot. Afgelopen week moest een vrouw 7.000 euro terugbetalen omdat ze te hoge vaste lasten had om rond te kunnen komen, en haar moeder haar regelmatig boodschappen bracht. In de hoop dat de Gemeente Eindhoven schappelijker is en met meer maatwerk kijkt naar de bijstand, een aantal vragen: Raadsvragen 1. Bij diverse gemeenten wordt er schappelijk met giften omgegaan. Zo is het in Gemeente Amsterdam de praktijk om tot 100 euro/mnd aan giften (1.200 euro/jaar) geen maatregelen toe te passen. Wat is het bedrag wat in Eindhoven gehanteerd wordt? Mocht zo’n bedrag nog niet vermeld zijn, is het college dan bereid zo’n soort bedrag in de uitvoeringspraktijk op te nemen? (Hierover wordt overigens landelijk een amendement in stemming gebracht). 2. Het probleem is natuurlijk dat de bijstand inclusief toeslagen/regelingen vaak niet voldoende is om rond te komen, zeker als de vaste lasten hoger zijn. In hoeverre past Eindhoven maatwerk toe als bijv. het huishoudboekje niet overeenkomt met de Nibudvoorbeelden (bijv. als de huur/energielasten flink hoger liggen, en alternatieve woonruimte/huurverlaging niet mogelijk is)? In november constateerde het Nibud na onderzoek van vijf jaar in 80 gemeentes dat een grote groep onvoldoende kan rondkomen van de bijstand/minimumloon inclusief toeslagen/gemeentelijke regelingen. Bijv.

jongeren 18-21 jaar, gezinnen met oudere kinderen, gezinnen met hoge zorgkosten en flexwerkers (werkende armen, zie ons initiatiefvoorstel begin 2020). Zo schrijven zij: “Het Nibud ziet dat het kabinet momenteel veel geld vrij maakt het oplossen van schulden. En dat is goed en nodig. Maar als wij niets doen aan de gaten in ons inkomensondersteuningssysteem, blijven we dweilen met de kraan open.” Ons college is ambitieus op weg met het nieuwe armoede/schuldenbeleid en het Huis van Werk, maar om echt te slagen is ook inzet van het Rijk nodig. 3. Is het college bereid om in opmaat naar de landelijke coalitieonderhandelingen op te roepen gezamenlijk met gemeenten te werken aan een stevigere basis van inkomensondersteuning die past bij de huidige samenleving? (hoogte

Inboeknummer 21bst00213

bijstand/minimumloon icm toeslagen/regelingen, vereenvoudiging/toegankelijkheid stelsel, herijking verplichtingen/menselijke maat) GroenLinks vraagt al jaren aandacht voor een meer stimulerende bijstand (zie het aangenomen initiatiefvoorstel uit 2015). Hierbij is het ook mogelijk om schappelijker om te gaan met de verplichtingen vanuit de Particpatiewet en bij te verdienen/giften mogelijk te maken. Inmiddels zijn de pilots rondom stimulerende bijstand en onze citydeal inclusieve stad geëvalueerd. Mocht de Participatiewet/uitvoeringsmogelijkheden onvoldoende wijzigen: 4. Welke mogelijkheden ziet de gemeente dan om aan te sluiten bij de verdergaandere pilotgemeentes en daarmee meer ruimte mbt verplichtingen Participatiewet en bijverdien/giften mogelijk te maken? Alvast bedankt voor de beantwoording, Eindhoven, 4 januari 2021

Antwoord van burgemeester en wethouders 1.

Bij diverse gemeenten wordt er schappelijk met giften omgegaan. Zo is het in gemeente Amsterdam de praktijk om tot 100 euro/mnd aan giften (1.200 euro/jaar) geen maatregelen toe te passen. Wat is het bedrag wat in Eindhoven gehanteerd wordt? Mocht zo’n bedrag nog niet vermeld zijn, is het college dan bereid zo’n soort bedrag in de uitvoeringspraktijk op te nemen? (Hierover wordt overigens landelijk een amendement in stemming gebracht).

Wij hebben geen vast bedrag in beleid vastgelegd, omdat algemene bepalingen over de hoogte en bestemming van giften niet volgens de bedoeling van de Participatiewet is. In de Participatiewet is bepaald dat enkel giften die naar het oordeel van het college vanuit het oogpunt van bijstandsverlening verantwoord zijn, niet worden aangemerkt als inkomen en dus ook niet worden gekort op de uitkering. Deze bepaling is nader uitgewerkt in de bijbehorende Memorie van Toelichting. Daarin staat dat ‘wanneer cumulatie van de gift met de bijstand leidt tot een bestedingsniveau dat niet verenigbaar is met hetgeen op bijstandsniveau gebruikelijk is of als de gift betrekking heeft op kosten die in de algemene bijstand zijn begrepen of ter vrije besteding is, dit aanleiding kan zijn om de gift volledig als inkomen in aanmerking te nemen’. Omdat het voor iedere individuele situatie anders is of een gift vanuit het oogpunt van bijstandsverlening verantwoord is, moet dit ook per individuele situatie worden beoordeeld en kunnen hier geen algemene kaders voor worden opgesteld. Vragen als tot welk bedrag een gift nog verantwoord is alsook de weging van de persoonlijke omstandigheden hierbij, maken de uitvoeringspraktijk complex. Voor bepaalde incidentele en gebruikelijke giften is dit kader duidelijk. Zo hebben bijvoorbeeld verjaardagscadeaus geen invloed op de hoogte van de uitkering.

Maar er zijn ook voorbeelden die lastiger liggen, zoals wanneer de bijstandsgerechtigde op regelmatige

2

Inboeknummer 21bst00213

basis giften ontvangt. Dit signaal heeft ook oud staatssecretaris Van ’t Wout bereikt. Samen met de gemeenten wil hij kijken of meer algemene kaders kunnen worden gesteld. We gaan daarom samen met andere gemeenten en het Ministerie van SZW kaders opstellen hoe we met giften omgaan. 2.

Het probleem is natuurlijk dat de bijstand inclusief toeslagen/regelingen vaak niet voldoende is om rond te komen, zeker als de vaste lasten hoger zijn. In hoeverre past Eindhoven maatwerk toe als bijv. het huishoudboekje niet overeenkomt met de Nibudvoorbeelden (bijv. als de huur/energielasten flink hoger liggen, en alternatieve woonruimte/huurverlaging niet mogelijk is)?

In de Participatiewet staan de reguliere uitkeringsnormen opgenomen en deze zijn leidend voor wat betreft de hoogte van de uitkering. Alleen in uitzonderlijke gevallen is het mogelijk om de bijstand (tijdelijk) af te stemmen op de omstandigheden en middelen van een belanghebbende. We kunnen dan denken aan een situatie waarbij er sprake is van samenwonenden waarbij één partner niet rechthebbend is. De bijstandsnorm zou dan 50% zijn, dit wordt dan aangevuld. Of waarbij sprake is van bijvoorbeeld tijdelijk zeer hoge woonkosten als gevolg van bijzondere omstandigheden. Wanneer dus in een uitzonderlijke situatie een casus aanleiding geeft om de hoogte van de bijstand af te stemmen op die individuele situatie, wordt gebruik gemaakt van de bevoegdheid om maatwerk te leveren. 3.

Is het college bereid om in opmaat naar de landelijke coalitieonderhandelingen op te roepen gezamenlijk met gemeenten te werken aan een stevigere basis van inkomensondersteuning die past bij de huidige samenleving? (hoogte bijstand/minimumloon icm toeslagen/regelingen, vereenvoudiging/toegankelijkheid stelsel, herijking verplichtingen/menselijke maat)

Ja, we hebben ons eerder al sterk gemaakt op Rijksniveau en we zijn bereid dit verder landelijk aan te kaarten en deel te nemen aan de oproep van de staatssecretaris. 4.

Welke mogelijkheden ziet de gemeente dan om aan te sluiten bij de verdergaandere pilotgemeentes en daarmee meer ruimte mbt verplichtingen Participatiewet en bijverdien/giften mogelijk te maken?

Momenteel vinden er op rijksniveau allerlei ontwikkelingen plaats met betrekking tot eventuele wijzigingen van de Participatiewet om meer ruimte te geven met betrekking tot verplichtingen en duidelijkere kaders voor giften. Er lijkt meer beleidsvrijheid voor gemeenten te komen en oog voor de menselijke maat. Zoals reeds aangegeven willen we samen met andere gemeenten ons hier voor inzetten. We willen zoveel mogelijk mensen kansen bieden op de arbeidsmarkt. Als er pilots zijn die daar naar verwachting een goede bijdrage aan kunnen leveren, dan doen we graag mee met pilots.

3

Inboeknummer 21bst00213

Eindhoven, 9 februari 2021

4