23bst01624 Raadsvoorstel Kaders voor participatie concept gebiedsvisie ontwikkelas zuidwest

gemeente Eindhoven Inboeknummer 23bst01624 Dossiernummer 23.47.451 B&W beslisdatum 21 november 2023

Raadsvoorstel Kaders voor participatie concept gebiedsvisie ontwikkelas zuidwest

Inleiding In het Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (BOMIRT) van 2022 zijn investeringsafspraken gemaakt. Rijk, Provincie, Regio en private partijen investeren gezamenlijk € 270 miljoen in de HOV4 verbinding tussen het station van Eindhoven en bedrijventerrein De Run in Veldhoven, in combinatie met de toevoeging van 11.400 woningen langs de HOV4-as (oftewel de ontwikkelas zuidwest) in Eindhoven en Veldhoven. De rijksbijdrage voor HOV4 is aan de realisatie van deze woningen gekoppeld. Het Verstedelijkingsakkoord (2022) en het MIRT-onderzoek (2020) vormen de onderleggers voor deze afspraken. U bent daar reeds over geïnformeerd. Voor de zomer heeft u een besluit genomen over het voorkeurstracé voor de HOV4. Het nu voorliggende voorstel heeft betrekking op de toevoeging van woningen langs deze openbaar vervoersas. In het verstedelijkingsakkoord voor het Stedelijk Gebied Eindhoven (juni 2022) is een aantal principes geformuleerd voor de opgave van 40.000 nieuwe woningen tot 2040. Een belangrijk principe, dat inmiddels ook via het ontwikkelperspectief voor de stad geformaliseerd is, is de stedelijke ontwikkeling langs bestaande en nog nieuw te realiseren OV-assen (zoals de HOV4-as).

Om deze 11.400 woningen te realiseren, is samen met de gemeente Veldhoven en andere partijen (zoals de woningcorporaties) een integrale gebiedsvisie in concept opgesteld. De ontwikkelas zuidwest kan worden onderverdeeld in drie gebieden: • Het centrum van Eindhoven (binnen de ring); • Gestel (buiten de ring tot aan de A2/N2); • Veldhoven. De concept gebiedsvisie (zie bijlage) richt zich op Gestel. Dit omdat de woningbouwontwikkelingen in het centrum (binnen de ring) al meer uitgekristalliseerd en

Inboeknummer 23bst01624 concreter zijn. Voor Veldhoven is een separate gebiedsvisie opgesteld, maar met een duidelijke samenhang en grote overeenkomsten met de nu voorliggende visie voor Gestel. In deze gebiedsvisie gaan we nader in op richtinggevende principes die noodzakelijk zijn voor de verdichtingsopgave. Het is nodig om te investeren in de wijken; om de bestaande stad beter voorbereid te laten zijn op de toekomst, maar ook om intensievere bebouwing en gebruik te kunnen faciliteren. Zo is het van belang om meer ruimte te creëren voor groen en voorzieningen, zijn goede fiets- en voetgangersverbindingen tussen de haltes en de woningen randvoorwaardelijk voor het optimaal functioneren van het nieuwe HOV-systeem en is er aandacht nodig voor klimaatadaptatie en energievoorzieningen. De visie geeft richting aan de ruimtelijke ontwikkeling van dit gebied, en biedt kaders voor de verdere uitwerking in deelgebieden en uiteindelijk concrete projecten. Er is een brede ruimtelijke benadering aangehouden, waarbinnen vier hoofdthema’s zijn onderscheiden: • Ruimtelijke en functionele kwaliteit; • Sociale samenhang en leefkwaliteit; • Groen, gezondheid en klimaat; • Mobiliteit en bereikbaarheid. Gelijktijdig met de concept gebiedsvisie leggen we ook het participatieplan aan u voor.

Om te komen tot een definitieve integrale gebiedsvisie, is het van belang om de omgeving zorgvuldig te betrekken. Met hun ervaring en kennis van het gebied, kan de gebiedsvisie mogelijk worden aangevuld en kunnen we nieuwe inzichten toevoegen. Daarnaast zorgt de participatie voor meer duidelijkheid, draagvlak en betrokkenheid van de omgeving. In dit voorstel wordt aan u gevraagd in te stemmen met de concept gebiedsvisie ontwikkelas zuidwest en het participatieplan om te kunnen starten met de participatie. Rond de zomer van 2024 komen we bij u terug voor de vaststelling van de definitieve gebiedsvisie en doen we verslag van het participatietraject.   Wettelijke taak  Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college   Onvermijdelijk Doelstelling • Duidelijke principes definiëren in de concept gebiedsvisie waarmee we een eerste stap zetten richting de realisatie van extra woningen langs de ontwikkelas zuidwest; • Op basis van het participatieplan de omgeving betrekken en de input gebruiken om de gebiedsvisie beter te maken. Aan het einde van het proces een helder overzicht afleveren van de input en de wijze waarop deze wel of niet is verwerkt.

2

Inboeknummer 23bst01624 Voorstel 1. In te stemmen met de inhoudelijke principes in de concept gebiedsvisie voor start participatie concept gebiedsvisie ontwikkelas zuidwest, met als belangrijkste uitgangspunten: a. Ruimtelijke en functionele kwaliteit - verdichting met Eindhovense identiteit • Stedelijke accenten toevoegen • Respect voor historische structuur en buurtkarakter • Efficiënt gebruik van de ruimte • Dwarsverbindingen rijgen (ruimtelijke) kwaliteiten aaneen b. Sociale samenhang en leefkwaliteit - goede stedelijke voorzieningen voor iedereen bereikbaar • Klimaatneutraal wonen en werken • Functiemix rond de HOV-haltes • Maatschappelijke en stedelijke voorzieningen groeien mee • Aandacht voor menselijke maat en kleinschaligheid in de buurten • Kwalitatief hoogwaardig ingerichte openbare ruimte • Bouwen volgens woonbeleid dat mee gaat in een veranderende stad en doorstroming stimuleert c. Groen, gezondheid en klimaat – (bio)divers groen als dragende structuur • Vergroening van de buurten • Diversiteit in groenstructuren • Robuust maken beekdalensysteem • Aandacht en ruimte voor waterberging en hittestress • Oriëntatie op groenstructuren • Groene wandelrondjes creëren d.

Mobiliteit en bereikbaarheid – actieve mobiliteit in de buurten, Karel de Grotelaan voor alle verkeerssoorten • Prioriteit voor actieve mobiliteit in de wijken, ruimte creëren op straat • Opgave: parkeren op straat flink verminderen • Toevoegen van buurthubs met diversiteit aan deelvervoer • Strategische halteligging • Ruimte voor HOV baan • Mobiliteit energieneutraal

2. In te stemmen met de proceskaders uit het participatieplan voor start participatie concept gebiedsvisie ontwikkelas zuidwest, met als belangrijkste uitgangspunten: a. Ruimte geven voor mee-weten en meedenken b. In dialoog met een goede mix van georganiseerde partijen door het houden van bijeenkomsten/workshops c. Straatgesprekken op verschillende plekken in het gebied met huidige en toekomstige bewoners d. Verdiepingsbijeenkomst met excursie naar een stad met vergelijkbare opgaven e. Communicatie in begrijpelijke taal, herkenbaar en aanspreekbaar f. Participatie van andere ontwikkelingen in het gebied waar mogelijk combineren g. Evalueren met participanten na het gelopen participatieproces

3

Inboeknummer 23bst01624

Argumenten 1.1 De concept gebiedsvisie is een eerste stap naar de daadwerkelijke toevoeging van woningen langs de ontwikkelas zuidwest (HOV4-as) in Gestel. De woningnood is hoog en dat is ook in onze regio te merken. Om de verdichting aan de ontwikkelas zuidwest te faciliteren en een significant aantal woningen toe te voegen aan onze woningvoorraad biedt dit een unieke kans: de bestaande stad kan voldoende robuust worden gemaakt voor de toevoeging van een dergelijk aantal woningen en er kan tegelijkertijd worden geïnvesteerd in de kwaliteit van de stedelijke structuren, groen, voorzieningen en meer diversiteit in het woningaanbod voor de huidige bewoners. In de visie is indicatief aangegeven waar de verdichtingsopgave gaat plaats vinden, maar wordt nog geen keuze gemaakt over de exacte locaties waar de woningen moeten komen of hoe deze eruit komen te zien. Wel is inzicht gegeven in de kwaliteitsverbetering die nodig is om deze verdichtingsopgave werkelijkheid te laten worden. De richtinggevende principes zijn hiervoor leidend en bieden voldoende kaders en houvast om de volgende stappen te kunnen zetten. 1.2 Er wordt invulling gegeven aan de gemaakte afspraken in het BO-MIRT. In het BO-MIRT is als voorwaarde voor de subsidie voor de HOV4 afgesproken dat er langs de ontwikkelas zuidwest 11.400 woningen worden toegevoegd.

De ontwikkelas is opgeknipt in 3 delen (centrum Eindhoven, Gestel en Veldhoven). In het centrum van Eindhoven zijn de woningbouwprojecten al concreter en zullen ongeveer 5.000 woningen worden toegevoegd. Voor de overige twee delen is op dit moment een bandbreedte bepaald. In Gestel zullen 3.500 – 6.000 woningen worden toegevoegd en in Veldhoven 1.500 – 3.000 woningen. Een gedeelte van de woningen zal nog voor 2030 worden gerealiseerd en in zijn totaliteit zal alles in 2040 gereed zijn. 1.3 In de concept gebiedsvisie komen belangrijke, maatschappelijke thema’s bij elkaar; het is een integrale visie op het gebied Bij het opstellen van de concept gebiedsvisie is breed gekeken. Thema’s zoals groen, parkeren, energie, biodiversiteit, klimaatadaptatie, wonen en stedenbouw zijn meegenomen. Dit is altijd in afstemming en samen met de gemeente Veldhoven en de woningcorporaties gedaan. De gebiedsvisie geeft op hoofdlijnen aan wat de ruimtelijke opgave is met daarin duidelijke richtinggevende principes voor de genoemde thema’s. In de nadere uitwerking van het gebied in deelgebieden zal de uitwerking steeds gedetailleerder worden waarbij we uiteindelijk de woningen kunnen realiseren en de openbare ruimte kunnen optimaliseren/opwaarderen. Hierbij is ook nadrukkelijk aandacht voor de huidige bewoners van het gebied.

Zo wordt samen met de woningcorporaties naar de huidige samenstelling van het gebied gekeken en wordt onderzocht hoe het gebied aantrekkelijk gemaakt kan worden voor een meer diverse doelgroep en het woningaanbod tegelijkertijd aansluit op de wens van de huidige bewoners om doorstroming te faciliteren.

4

Inboeknummer 23bst01624 2.1 Participatie zorgt voor een betere gebiedsvisie, omdat de omgeving heeft meegedacht. Een groep is slimmer dan haar slimste individu. We willen zoveel mogelijk andere inzichten ontvangen, zoals die van huidige en toekomstige bewoners, om de gebiedsvisie te versterken. Daarom is een zorgvuldig participatieplan opgesteld waarin door diverse betrokkenen is nagedacht over de gewenste input vanuit belanghebbenden en de daarvoor geschikte werkvormen. Een belangrijk onderdeel hiervan is dat we communiceren in begrijpelijke taal. De concept gebiedsvisie is geen eenvoudig stuk en moet goed en helder worden uitgelegd aan de betrokkenen. 2.2 Het participatieniveau sluit aan bij de omvang van de ontwikkeling en het abstractieniveau van de concept gebiedsvisie We roepen mensen op om mee te denken, maar de omgevingsvisie is omvangrijk, op hoofdlijnen en abstract. Het animo om in dialoog te gaan met de gemeente is op basis van de ervaringen in het participatietraject voor de eerste versie van de omgevingsvisie 2.0 wisselend. Daarom is in de nota participatie omgevingswet afgesproken dat bij vergelijkbare visies gekozen wordt voor een getrapte participatieaanpak waarbij eerst gekozen wordt in dialoog te gaan met een goede mix van georganiseerde partijen. Voor de gebiedsvisie zijn dit de woningcorporaties, bewonersorganisaties en belangenorganisaties.

Om ook de bredere middengroep die niet is aangesloten bij een georganiseerde partij te betrekken, nemen we op verschillende plekken in het gebied straatgesprekken af. Op deze manier horen we in deze fase ook al de stem van het stille midden. 2.3 Er wordt geparticipeerd conform gemeentelijk beleid Het participatieplan is opgesteld conform de gemeentelijke participatieverordening. Kanttekeningen 1.1 Er heeft nog geen financiële doorrekening plaats gevonden In dit stadium heeft nog geen financiële doorrekening plaats gevonden. Samen met de woningcorporaties (zij hebben het meeste bezit in dit gebied) en wellicht andere eigenaren, zal worden bepaald hoe we het gebied het best kunnen verdelen in deelgebieden. Per deelgebied kan vervolgens een eerste financiële doorrekening plaatsvinden op basis van aantal woningen, type woningen, m2 openbare ruimte, etc. waarbij de richtinggevende principes die in de definitieve gebiedsvisie staan worden meegenomen en uitgewerkt. 1.2 Een goede parkeeroplossing is noodzakelijk voor de gebiedsontwikkeling Het gebied vraagt om een kwalitatief hoge ruimtelijke kwaliteit en tegelijkertijd gaat er flink verdicht worden. Voor de toekomstige parkeeroplossing zijn nog meerdere combinaties van denkrichtingen mogelijk.

Dat vraagt bij de uitwerking van de ontwikkelstrategie voor dit gebied om concrete keuzes van de oplossingen en de verwerking van de consequenties in de te definiëren deelgebieden. Afhankelijk van waar een deelgebied om vraagt, welk type woningen er wordt gebouwd, de doelgroep en financiën zal de parkeeroplossing per deelgebied vervolgens verder uitgekristalliseerd worden. Het is van belang dat de definitieve

5

Inboeknummer 23bst01624 parkeeroplossing(en) verdichtingsopgave.

niet

botst

met

de

gewenste

ruimtelijke

kwaliteit

en

de

1.3 De realisatie van een robuuste energie-infrastructuur is essentieel Wellicht wat minder zichtbaar, maar gezien de huidige ontwikkelingen op het gebied van energie ook essentieel, is het aanleggen van een robuuste energie-infrastructuur. Hiervoor zijn basisprincipes opgesteld en zal er voor dit gebied een gebiedsenergieprogramma worden opgesteld. Daarin wordt naast de toe te voegen woningen ook de aardgasvrij opgave voor de bestaande woningbouw meegenomen, zodat het hele gebied op termijn zonder aardgas van energie kan worden voorzien. 2.1 Het participatietraject moet op maat en zorgvuldig worden ingericht Door het betrekken van participanten is het mogelijk dat verkeerde verwachtingen ontstaan. Het is daarom belangrijk om de verwachtingen vooraf goed aan te geven door duidelijk te maken waar men wel en geen invloed op heeft. Er is bijvoorbeeld geen invloed op eerder genomen besluiten, wetten en kaders. Wel is er ruimte om mee te denken over de vier hoofdthema’s. Dat geldt voor iedereen. Het is mogelijk dat bewoners die niet bevraagd zijn, in de gesprekken met bewonersorganisaties of in de straatgesprekken, zich gepasseerd voelen. Maar iedereen is welkom in het participatieproces, ook deze bewoners. Zij kunnen via de website de laatste informatie zien en zo alsnog met ons in contact komen om mee te denken.

Deelprojecten die opvolging geven aan de gebiedsvisie zullen concreter zijn en zich richten op deelgebieden. Bij deze concretere projecten wordt participatie met huidige en toekomstige bewoners geïntensiveerd. Dit is dus slechts de eerste stap in het participatietraject. Personele consequenties Er is rekening gehouden met de benodigde capaciteit voor de verdere uitwerking richting een definitieve gebiedsvisie en er is budget beschikbaar om bij te schakelen met externe capaciteit. Dit besluit heeft geen directe personele consequenties. Financiële consequenties Er is een projectbudget beschikbaar gesteld voor het opstellen van de gebiedsvisie ontwikkelas zuidwest, een ontwikkelstrategie en een businesscase. Dit besluit valt binnen dit eerder beschikbaar gestelde budget. Communicatie Concept gebiedsvisie De concept gebiedsvisie is opgesteld met collega’s van diverse expertises, woningcorporaties, de gemeente Veldhoven en de provincie. De externe partijen staan achter de richtinggevende principes in de gebiedsvisie en nemen deze over richting de verdere uitwerking van (deel)gebieden en projecten. In dat proces zal de participatie ook een vervolg krijgen en zal de raad op de juiste momenten worden meegenomen/om een besluit worden gevraagd conform de Omgevingswet.

6

Inboeknummer 23bst01624 Participatie Na besluitvorming van de raad over de kaders omtrent participatie wordt er gestart met de uitvoering van het participatieplan. Conform het proces opgenomen in het participatieplan wordt er een participatieverslag gemaakt. De definitieve gebiedsvisie en het participatieverslag worden ter besluitvorming aan de raad aangeboden. Evaluatie Concept gebiedsvisie Voordat de definitieve gebiedsvisie aan de raad wordt aangeboden, wordt samen met de betrokken partijen gekeken of de visie compleet is om voortvarend verder te kunnen met de ontwikkeling van het gebied. Na het besluit wordt het proces geëvalueerd en worden de punten meegenomen in de inrichting van het vervolgproces. Participatie Na afloop vindt er een evaluatie plaats conform participatieplan. De participatie zal eveneens getoetst worden aan de nota participatiebeleid omgevingswet. Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: • Concept gebiedsvisie inclusief bijlage • Participatieplan Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

7

Inboeknummer 23bst01624

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van ;

besluit: 1. In te stemmen met de inhoudelijke principes in de concept gebiedsvisie voor start participatie concept gebiedsvisie ontwikkelas zuidwest, met als belangrijkste uitgangspunten: a. Ruimtelijke en functionele kwaliteit - verdichting met Eindhovense identiteit • Stedelijke accenten toevoegen • Respect voor historische structuur en buurtkarakter • Efficiënt gebruik van de ruimte • Dwarsverbindingen rijgen (ruimtelijke) kwaliteiten aaneen b. Sociale samenhang en leefkwaliteit - goede stedelijke voorzieningen voor iedereen bereikbaar • Klimaatneutraal wonen en werken • Functiemix rond de HOV-haltes • Maatschappelijke en stedelijke voorzieningen groeien mee • Aandacht voor menselijke maat en kleinschaligheid in de buurten • Kwalitatief hoogwaardig ingerichte openbare ruimte • Bouwen volgens woonbeleid dat mee gaat in een veranderende stad en doorstroming stimuleert c. Groen, gezondheid en klimaat – (bio)divers groen als dragende structuur • Vergroening van de buurten • Diversiteit in groenstructuren • Robuust maken beekdalensysteem • Aandacht en ruimte voor waterberging en hittestress • Oriëntatie op groenstructuren • Groene wandelrondjes creëren d.

Mobiliteit en bereikbaarheid – actieve mobiliteit in de buurten, Karel de Grotelaan voor alle verkeerssoorten • Prioriteit voor actieve mobiliteit in de wijken, ruimte creëren op straat • Opgave: parkeren op straat flink verminderen • Toevoegen van buurthubs met diversiteit aan deelvervoer • Strategische halteligging • Ruimte voor HOV baan • Mobiliteit energieneutraal

2. In te stemmen met de proceskaders uit het participatieplan voor start participatie concept gebiedsvisie ontwikkelas zuidwest, met als belangrijkste uitgangspunten: a. Ruimte geven voor mee-weten en meedenken

8

Inboeknummer 23bst01624 b. In dialoog met een goede mix van georganiseerde partijen door het houden van bijeenkomsten/workshops c. Straatgesprekken op verschillende plekken in het gebied met huidige en toekomstige bewoners d. Verdiepingsbijeenkomst met excursie naar een stad met vergelijkbare opgaven e. Communicatie in begrijpelijke taal, herkenbaar en aanspreekbaar f. Participatie van andere ontwikkelingen in het gebied waar mogelijk combineren g. Evalueren met participanten na het gelopen participatieproces

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

9