23bst01294 Raadsvoorstel Vaststellen Begroting 2024

gemeente Eindhoven Inboeknummer 23bst01294 Dossiernummer 23.39.752 B&W beslisdatum 26 september 2023

Raadsvoorstel Vaststellen Begroting 2024 Inleiding De begroting voor 2024 is de uitwerking van de eerder vastgestelde kadernota. In de kadernota hebben we de grote uitdagingen geschetst op het gebied van wonen, leven en verblijven in een groeiende stad, mede in de context van de grote klimaatopgave. Het rijk is vooralsnog niet in staat om ons langjarig financiële zekerheid te geven voor deze grote opgaven. Ook de oplopende inflatie van de afgelopen periode werkt op veel gebieden door. In deze begroting hebben we een balans gezocht om de gestegen kosten op te vangen, ambities te continueren, te blijven sparen voor de lange termijn en de lasten voor onze inwoners en bedrijven in toom te houden.   Wettelijke taak conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) stelt de raad de begroting voorafgaand aan het begrotingsjaar vast. Conform de gemeentewet wordt de begroting voor 15 november bij gedeputeerde staten gedeponeerd. Doelstelling In de begroting vertalen we de maatschappelijke effecten die we willen bereiken in doelen en prestaties. Hierbij worden de wensen en middelen zodanig op elkaar afgestemd dat er sprake is van een structureel sluitende meerjarenbegroting. Voorstel 1. De Begroting 2024 met een totale omvang van 1,165 miljard vast te stellen, waarbij de lasten als volgt verdeeld zijn over de programma’s: 1. Klimaat en weer 95 miljoen 2a.

Ondernemende stad 23 miljoen 2b. Onderwijs 58 miljoen 2c. Sociale stad 500 miljoen 3a. Woningbouw en fijne wijken 107 miljoen 3b. Bereikbaarheid 76 miljoen 4. Veilige wijken 39 miljoen 5. Levendige stad 84 miljoen 6. Organisatie 148 miljoen Storting reserves 35 miljoen 2. De structurele gevolgen van nieuwe begrotingswijzigingen te verwerken in de meerjarenbegroting. 3. De reserve “Transformatiefonds Sociaal Domein” in te stellen:

Inboeknummer 23bst01294 - Doel: Het investeren in de transformatie van het sociaal domein. Door incidentele middelen te bundelen kunnen structurele effectiviteitsslagen worden gemaakt om verwachte toekomstige tekorten zo goed mogelijk op te vangen. - Type reserve: bestemmingsreserve met bestedingsfunctie - Mandaat: college - Voeding: vanuit bestaande middelen transformatie, vanuit reserve transformatieagenda, resterende intensiveringsmiddelen kadernota, de buffer energie en mogelijke overschotten binnen het SD (rekening houdend met het maken van een gemeentebrede, integrale afweging bij de verdeling van middelen) - Onttrekking: starten met projecten op de thema’s waar de komende jaren de grootste tekorten verwacht worden (Jeugd, WMO en BUIG) en op vereenvoudiging (incl. contractsturing en digitalisering); verdere projecten volgen op basis van het te ontwikkelen masterplan Sociaal Domein; opzetten transformatie organisatie - Maximum hoogte van de reserve: € 25 miljoen - Minimum hoogte van de reserve: € 0 miljoen - Looptijd: 31-12-2030 4a. De kredieten voor 2024 van 173 miljoen netto vast te stellen 4b. Het krediet openbare ruimte te verhogen met 8 miljoen en de gevolgen voor de kapitaallasten te dekken uit de reserve Bovenplanse voorzieningen (bovo). Argumenten 1.

Door de begroting vast te stellen kunnen we in 2024 aan de slag met onze voornemens Met een pragmatische insteek leggen we focus op de uitvoering en het realiseren van gemaakte afspraken. We maken op het gebied van inzicht in de begroting een grote stap door de taakvelden te clusteren naar nieuwe programma’s, die afgeleid zijn van het bestuursakkoord. Tenslotte integreren we het klimaatbeleid in de reguliere P&Ccyclus. Per taakveld zijn de reductiedoelstellingen vastgelegd. Hiermee voldoen we aan artikel 3, lid 1 t/m 3 van de Klimaatverordening 2016. Het opnemen van de doelstellingen is de eerste stap. Sectoren wordt gevraagd plannen te ontwikkelen om de doelstelling in te vullen. Vanzelfsprekend is een goede equipering van de sectoren een randvoorwaarde voor het realiseren van de plannen. 2. We willen de begroting actueel houden In 2023 zullen er nog begrotingswijzigingen komen met een effect naar 2024 en verder. Deze effecten verwerken we begin 2024 in de 1e update. 3. Via een reserve kunnen we extra inzetten op het voorkomen van zorg en het verlagen structurele kosten Gezien de toename van maatschappelijke en economische uitdagingen moeten we in het sociaal domein transformeren om de kosten beheersbaar te houden gekoppeld aan een passende dienstverlening.

We brengen focus aan in het transformatieprogramma en brengen diverse middelen gebundeld samen in een transformatiefonds om de slagkracht te vergroten. Het primaire doel van dit fonds is om te investeren in transformatie om zo de toekomstig verwachte tekorten zo goed mogelijk op te vangen. Zo worden er onder meer plannen gemaakt voor het verminderen van langdurige- en

2

Inboeknummer 23bst01294 jeugdwerkeloosheid om duurzame bestaanszekerheid te versterken, en voor initiatieven gericht op het dempen van de stijgende kosten voor jeugdhulp. We zetten daarnaast ook in op vereenvoudiging, een betere contractsturing en digitalisering van de dienstverlening. De middelen in dit transformatiefonds worden gericht ingezet met reële, meetbare doelen en businesscases. 4. Conform de financiële verordening stelt de raad bij de begroting de nieuwe kredieten vast De raad autoriseert met het vaststellen van de begroting de kredieten voor investeringen. Voor 2024 is dit in totaal netto 173 miljoen (bruto 202 miljoen minus 29 miljoen bijdragen van derden). In paragraaf 3i van de begroting (staat van investeringen) worden de kredieten uitgesplitst. Bij de Kadernota 2024 zijn vijf projecten voorgesteld waarbij dekking vanuit de reserve Bovenplanse voorzieningen (bovo) moet komen: Station Strijp S 3 mln., vergroening Wilhelminaplein 1,9 mln., Edisonstraat 2 mln., openbare toiletten 0,4 mln. en prijsstijgingen herinrichting binnenstad 0,7 mln.. Alle projecten vallen onder het krediet ‘openbare ruimte’. Kanttekeningen 1. Equipering sectoren De noodzakelijke equipering van sectoren voor het realiseren van de CO2 reductie doelstellingen wordt in kaart gebracht en kan financiële en personele consequenties hebben.

Financiele consequenties In de Kadernota hebben we op basis van een voorzichtig scenario een bedrag ingezet van 10 miljoen structureel en 101,9 miljoen incidenteel. De meicircirculaire wijst uit dat het kadernota-scenario inderdaad voorzichtig was. Ook het verwachte effect van de septembercirculaire is positief. We anticiperen daar op door nu twee technische stelposten in de raming van het gemeentefonds aan te passen. Gemeentebreed, bijvoorbeeld in de zorg en in de bouw, zien we de kosten als gevolg van de cao’s en materialen fors stijgen. Om dit probleem aan te pakken passen we de indexatie-systematiek voor 2024 aan. In de aangepaste systematiek sluiten we aan bij de groei van het gemeentefonds. Het rijk hanteert hiervoor 60% loonvoet sector overheid, 20% overheidsbestedingen (IMOC) en 20% overheidsinvesteringen (IBOI). Voor 2024 komt dit gemiddeld uit op 5,2%. Dit percentage passen we gemeentebreed toe. Voor contracten waar dit niet genoeg is, kijken we waar nog ruimte te vinden is en zetten we nu een stelpost apart die we bij Turap 1 in 2024 kunnen verdelen. Prijs- en CAO-stijgingen blijft een aandachtspunt, ook in komend jaar. We passen de uniforme indexering van 5,2% toe op ieder beleidsterrein. Zoals afgesproken in het bestuursakkoord is dit ook het percentage waarmee de lokale lasten maximaal mogen groeien.

Voor de OZB betekent dit bijvoorbeeld 1,7% voor woningen en 5,2% voor nietwoningen.

3

Inboeknummer 23bst01294 In de technische actualisatie zien we een negatief effect door de bijstelling van het rekeningresultaat 2022 (t.o.v. de aanname in de kadernota) en de toename van de kapitaallasten als gevolg van investeringen. In lijn met het VNG advies laten we - als signaal naar het Rijk- een negatieve begroting zien in 2027. Dit is gebaseerd op een groei van de stelpost strategische kapitaallasten met 5 miljoen. Begroting 2024 x 1 miljoen Meicirculaire gemeentefonds Indexatie lasten naar 5,2% Indexatie baten naar 5,2% Technische actualisatie begroting Sparen voor strategische investeringen Totaal

2024 16,1 -15,6 2,4 -2,9

2025 13,2 -14,6 2,4 -1,0

2026 13,2 -14,6 2,4 -1,0

0,0

0,0

0,0

2027 13,2 -14,6 2,4 -1,0 -5,0 -5,0

De financiële positie van de gemeente blijft in beweging. Richting de begrotingsbehandeling informeren we de Raad nog met een nadere toelichting over de effecten van de septembercirculaire gemeentefonds en het voorlopig BUIG budget. Communicatie De Begroting 2024 wordt digitaal ter beschikking gesteld via de website https://eindhoven.begroting-2024.nl/ In programma 1 kunt u doorklikken naar de bijbehorende klimaatrapportage. Planning en uitvoering Bijeenkomst technische vragen (Broodje Begroting)

9 oktober 2023

Indienen restant technische vragen

10 oktober 2023

Technische vragen schriftelijke beantwoording

27 oktober 2023

Meningsvorming begroting

31 oktober 2023

Raad begroting

7 november 2023

Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: 1. Begroting 2024 Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

4

Inboeknummer 23bst01294

Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 26 september 2023; besluit: 1. De Begroting 2024 met een totale omvang van 1,165 miljard vast te stellen, waarbij de lasten als volgt verdeeld zijn over de programma’s: 1. Klimaat en weer 95 miljoen 2a. Ondernemende stad 23 miljoen 2b. Onderwijs 58 miljoen 2c. Sociale stad 500 miljoen 3a. Woningbouw en fijne wijken 107 miljoen 3b. Bereikbaarheid 76 miljoen 4. Veilige wijken 39 miljoen 5. Levendige stad 84 miljoen 6. Organisatie 148 miljoen Storting reserves 35 miljoen 2. De structurele gevolgen van nieuwe begrotingswijzigingen te verwerken in de meerjarenbegroting. 3. - Doel: Het investeren in de transformatie van het sociaal domein. Door incidentele middelen te bundelen kunnen structurele effectiviteitsslagen worden gemaakt om verwachte toekomstige tekorten zo goed mogelijk op te vangen.

- Type reserve: bestemmingsreserve met bestedingsfunctie - Mandaat: college - Voeding: vanuit bestaande middelen transformatie, vanuit reserve transformatieagenda, resterende intensiveringsmiddelen kadernota, de buffer energie en mogelijke overschotten binnen het SD (rekening houdend met het maken van een gemeentebrede, integrale afweging bij de verdeling van middelen) - Onttrekking: starten met projecten op de thema’s waar de komende jaren de grootste tekorten verwacht worden (Jeugd, WMO en BUIG) en op vereenvoudiging (incl. contractsturing en digitalisering); verdere projecten volgen op basis van het te ontwikkelen masterplan Sociaal Domein; opzetten transformatie organisatie - Maximum hoogte van de reserve: € 25 miljoen - Minimum hoogte van de reserve: € 0 miljoen - Looptijd: 31-12-2030 4a. De kredieten voor 2024 van 173 miljoen netto vast te stellen 4b. Het krediet openbare ruimte te verhogen met 8 miljoen en de gevolgen voor de kapitaallasten te dekken uit de reserve Bovenplanse voorzieningen (bovo). Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

, griffier.

5