23bst00328 Raadsvoorstel Uitvoeringsstrategie Groenplan Centrum
Tekst van het document
gemeente Eindhoven Inboeknummer 23bst00328 Dossiernummer 23.14.252 Beslisdatum 4 april 2023
Raadsvoorstel Uitvoeringsstrategie Groenplan Centrum
Inleiding Eindhoven is de groenste van de grote 5 steden en die sterke groenstructuur is van fundamenteel belang. Groen draagt bij aan de biodiversiteit, gezondheid van de bewoners, de identiteit van onze stad/regio en de capaciteit van de stad om met het veranderende klimaat (wateroverlast, hittestress) om te gaan. Daarnaast is groen een belangrijke vestigingsvoorwaarde, ook vanuit economisch perspectief. Eindhoven is echter niet overal even groen. Over de hele stad genomen bestaat 44% van de oppervlakte uit groen. Voor Eindhoven binnen de Ring is dat slechts 18%. In het Verstedelijkingsakkoord is afgesproken dat Eindhoven de komende jaren 40.000 woningen gaat bouwen, waarvan grofweg de helft binnen de Ring. Dit vraagt een forse investering in de vergroening van het Centrum om de leefbaarheid voor de huidige en toekomstige bewoners te verbeteren. Het Groenplan Centrum (vastgesteld in maart 2022) dient als verdere uitwerking van het Groenbeleidsplan uit 2017, met het Ontwikkelperspectief Centrum Eindhoven 2040 en de Verdichtingsvisie in het achterhoofd. Het bestaat uit drie uitwerkingsniveaus. Ten eerste de ambitiekaarten die laten zien waar de kansen voor vergroening liggen op de schaal van de stad als geheel.
Daarnaast zijn een aantal typologieën (zoals daken, woonstraten en hoven) geïdentificeerd en wordt getoond hoe die ruimtes aangepakt kunnen worden om deze te vergroenen. Als laatste zijn 10 concrete en kansrijke plekken gedetailleerder uitgewerkt dan de typologieën. Bij de presentatie van het Groenplan Centrum aan de raad in 2022 is afgesproken dat het plan verder uitgewerkt zal worden tot een Uitvoeringsstrategie en deze ter besluitvorming zal worden voorgelegd. Met deze Uitvoeringsstrategie en de uit het Bestuursakkoord voortvloeiende middelen voor het vergroenen van het Centrum willen we op korte termijn concrete resultaten boeken en een aantal kansen voor de middellange termijn verder uitwerken. De Uitvoeringsstrategie Groenplan Centrum is dynamisch, adaptief en voortdurend (mede) afhankelijk van uitvoeringscapaciteit. Het proces zal daarom
Inboeknummer 23bst00328 regelmatig geëvalueerd worden en waar nodig wordt de uitvoeringsstrategie en de daarin opgenomen planning en dekking bijgesteld. Wettelijke taak Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Vergroenen van het Centrum maakt onderdeel uit van het Bestuursakkoord Onvermijdelijk Doelstelling Het doel van de Uitvoeringsstrategie is uitvoering geven aan het verbeteren van de leefbaarheid in het Centrum door te vergroenen. Voorstel 1. In te stemmen met de in de Uitvoeringsstrategie Groenplan Centrum gepresenteerde aanpak die uitgaat van: a. aanpak voor de korte termijn 1) karakteristieke pleinen 2) vergroenen van plekken 3) Groene Iconen 4) impulsregeling b. aanpak voor de middellange termijn 1) Superdommel 2) vergroenen Eindhovense laag c. afwegingskader d. financiën 2. In te stemmen met het verdelen van €1.425.000 incidentele middelen uit de reserve ‘Samen Morgen Mooier Maken’ en €500.000 structurele middelen van programma Groen en overige recreatie uit het bestuursakkoord 2022 voor uitvoering van de uitvoeringsstrategie van Groenplan Centrum; 3. In te stemmen met het verhogen van het krediet Openbare ruimte met €8.675.000, waarvan €2.800.000 inzetbaar wordt voor herinrichting Wilhelminaplein; 4.
In te stemmen met het verrekenen van de kapitaallasten met het krediet Openbare ruimte voor een bedrag van €88.000 in 2025, €330.000 in 2026, €414.000 in 2027 en €500.000 in 2028 en verder; 5. In te stemmen met bijgevoegde begrotingswijzigingen. Argumenten 1.1 De Uitvoeringstrategie Groenplan Centrum levert een belangrijke bijdrage aan de urgente en noodzakelijke vergroening van het Centrum Met de groei van de stad en te verwachten ontwikkelingen in het Centrum komt de leefbaarheid verder onder druk te staan, dus is het noodzakelijk om de vergroeningsambitie in de praktijk te brengen. De Uitvoeringsstrategie verbindt middelen
2
Inboeknummer 23bst00328 en een tijdspad aan die uitwerking om zo op korte termijn te komen tot concrete resultaten en kansen uit te werken voor de (middel)lange termijn. 1.2 De vergroening is een zaak van de hele stad en de Uitvoeringsstrategie biedt daarom een breed palet aan maatregelen De inwonersenquête 2022 heeft aangetoond dat de ingezette vergroening van het Centrum reeds zijn vruchten afwerpt. De waardering voor groen in het Centrum is gestegen van 5,6 naar 6,0. Een zesje is weliswaar onvoldoende voor een ambitieuze stad als Eindhoven, maar het laat een positieve trend zien. Een stijgende lijn die te danken is aan in het oog springende projecten als het Clausplein en de Vestdijk. Deze plekken dragen aantoonbaar bij aan de bewustwording van en waardering voor vergroening. Om die bewustwording verder te vergroten is gekozen voor een breed palet aan maatregelen. Zo wordt er ingezet op het vergroenen van een aantal karakteristieke pleinen in de stad, te vergroenen bij de voordeur van de inwoners (vergroenen van straten) én eigen initiatief te stimuleren (impulsregeling). Ook de Groene Iconen leveren een bijdrage aan de bewustwording door het verhaal te vertellen rondom de transformatie, verduurzaming en leefbaarheid van de stad. De vergroeningsopgave vraagt tevens om innovatieve oplossingen.
Daarom zal verder onderzoek gedaan worden naar het vergroenen van daken en zal een kansenkaart voor duurzame daken ontwikkeld worden. 2.1/ 3.1/ 4.1 De Uitvoeringsstrategie verenigt slagkracht en flexibiliteit Via dit dossier gaan we vanuit het bestuursakkoord 2022 toegekende incidentele middelen €1.425.000 en structurele middelen €500.000 verdelen voor het tot uitvoer brengen van de Uitvoeringsstrategie Groenplan Centrum. De verdeling van de incidentele middelen wordt meerjarig ingezet voor hoofdzakelijk 3 aspecten, te weten: - voortzetten onderzoek en ontwikkeling voor herinrichting Wilhelminaplein, vergroening van straten en Groene Iconen (€690.000). - verschillende onderzoeken naar vergroeningskansen op korte en middellange termijn (€215.000). - een impulsregeling ten behoeve van particuliere initiatieven voor het realiseren van groene gevels en/of het versterken van de biodiversiteit in het Centrum (€400.000). Om bovenstaande mogelijk te maken is nog €120.000 nodig voor communicatie, monitoring en werving bovenstedelijke middelen. Zie tabel bij paragraaf ‘financiële consequenties’ voor de verdeling van de incidentele middelen over de verschillende jaarschijven. De structurele middelen zullen ongeveer gelijkelijk worden verdeeld over de korte termijn en de middellange termijn.
- Voor de korte termijn betekent dit de vergroening van het Wilhelminaplein (€2.800.000), het vergroenen van meerdere straten in het Centrum (€1.500.000) en de realisatie van 2 Groene Iconen (€200.000). Voor de korte termijn is dit in een investering van €4.500.000. - De middellange termijn (PM) betreft het vergroenen van de Dommelzone (Superdommel), de Eindhovense laag en de Oost- en Westtangent en Stratumsedijk.
3
Inboeknummer 23bst00328 Deze locaties vergen nog verder onderzoek en uitwerking. Dit onderzoek zal leiden tot concrete deelprojecten. Voor de inzet van de middelen voor de middellange termijn worden na uitwerking de definitieve projectplannen voorgelegd ter besluitvorming. Het benodigde investeringsvolume hiervoor is volgens de huidige inzichten €4.175.000. Zie voor een verdeling over de jaarschijven en de dekking van de kapitaallasten het overzicht bij de paragraaf ‘financiële consequenties’. Het totale krediet voor Groenplan Centrum omvat €8.675.000. De totale kapitaallasten die voorvloeien uit de Uitvoeringsstrategie Groenplan Centrum zijn voor 2025 €88.000, 2026 €330.000, 2027 €414.000 en 2028 en verder €500.000. 3.2 De vergroening van het Wilhelminaplein levert een grote bijdrage aan de opgaven en de uitstraling van de stad én is een jarenlange wens van direct betrokkenen Het is een breed gedragen wens van bewoners én ondernemers om het Wilhelminaplein te veranderen van een parkeerplein in een aantrekkelijk, levendig en klimaatadaptief parkplein met een aantrekkingskracht die groter is dan de directe buurt. De eerste plannen hiervoor dateren al van 2010 en in 2018 hebben bewoners en ondernemers de ambitie uitgesproken om ‘het GROENSTE plein van Eindhoven te zijn in de duurzaamste wijk van Eindhoven: De Bergen’.
Het nabijgelegen Clausplein heeft bovendien laten zien wat een dergelijke vergroening voor impact heeft op de directe omgeving en welke uitstraling het geeft voor de hele stad. In de komende jaren is er nog geen technische noodzaak om het Wilhelminaplein aan te pakken, hetgeen betekent dat deze plek de komende jaren blijft zoals die is, dus nagenoeg zonder groen. Om de realisatie van het parkplein een flinke stap dichterbij te brengen is het legitiem om de helft van de deelramingen Water en Verharding te dekken vanuit middelen Groenplan Centrum. Dit komt neer op een investeringsbedrag van €2,8 miljoen, waarmee de dekking nog niet compleet is. Voor dekking van resterende middelen loopt een aanvraag bij het Fonds Bovenwijks en wordt ook naar andere aanvullende dekking gezocht. Op het moment dat een concreet projectplan wordt opgesteld komt er een dossier dat inzage biedt in de uitwerking van het ontwerp en de bijbehorende financiering. Kanttekeningen 1.1 Het Groenplan Centrum realiseert niet alle vergroeningsambities van de stad De plannen uit het Groenplan Centrum en de daarvoor beschikbaar gestelde middelen zijn onvoldoende om alle groenambities van deze stad waar te maken. Naast het Groenplan Centrum vragen we daarom ook een inspanning van de rest van de stad. Elke ontwikkeling moet 8m2 groen per woning toevoegen.
Deze afspraak is bekrachtigd in het Verstedelijkingsakkoord en wordt onderdeel van een nieuwe groenverordening die gepland staat voor Q4 2023. Het Groenplan Centrum en de daarvoor beschikbare middelen dienen als vliegwiel om de noodzakelijke vergroening van het Centrum een stevige impuls te geven op de korte termijn en kansen in kaart te brengen voor de middellange termijn. De onderzoeken naar de locaties voor de middellange termijn zullen leiden tot concrete deelprojecten. Een deel van deze projecten wordt gerealiseerd vanuit de structurele middelen uit het Bestuursakkoord. Naar verwachting zijn deze middelen niet
4
Inboeknummer 23bst00328 voldoende om alle projecten te financieren. Daarom lopen er tegelijkertijd ook trajecten voor het werven van aanvullende (boven)stedelijke financiering. 1.2 Met het vergroenen van straten dreigt versnippering van effect en middelen De lijst met kleinere vergroeningen is tot stand gekomen met inbreng vanuit de stad en zorgt daarmee voor draagvlak vanuit de stad. In totaal kan op deze manier circa 10.000m2 vergroend worden. Door deze verspreide aanpak moet iedereen in het Centrum de vergroening van dichtbij kunnen ervaren en daarmee wordt de bewustwording over de noodzaak en meerwaarde van vergroening vergroot. Het afwegingskader biedt daarnaast de mogelijkheid om de impact van de vergroening te beoordelen op de 4 groenthema’s. Ook wordt gewerkt aan de digitale monitoring van de verschillende projecten op basis van deze thema’s om het effect van de vergroening ook inzichtelijk te maken. Personele consequenties Vanuit reguliere inzet aangevuld met de financiering vanuit de geraamde budgetten voor de projectuitvoering worden de kosten voor personele inzet gedekt. Een nadere uitwerking zal plaatsvinden na vaststelling van de Uitvoeringsstrategie Groenplan Centrum.
Financiële consequenties De Uitvoeringsstrategie Groenplan Centrum wordt gedekt vanuit al eerder beschikbaar gestelde incidentele en structurele middelen in de begroting vanuit het Bestuursakkoord waarvan: - Incidentele middelen: €1.425.000 miljoen (€75.000 zijn al eerder ingezet voor vergroening van st. Catharinakerk.) - Structurele middelen: € 500.000 - Benodigd Krediet Openbare Ruimte is €8.675.000 o.b.v. de maximale jaarlijkse kapitaallast van € 500.000. Dit krediet is berekend a.d.h.v. toepassing van de componentenbenadering voor de afschrijvingstermijnen. - Groen overige recreatie 20 jaar - Bomen 40 jaar - Verharding binnen de ring 25 jaar - Water 60 jaar Incidentele middelen
Totaal per onderdeel
2023
2024
2025
2026
Korte termijn
€ 440
€ 220
€ 200
€ 250
€ 1.110
PM post Middellange Termijn
€ 195
€0
€0
€0
€ 195
Overig
€ 30
€ 30
€ 30
€ 30
€ 120
Totaal Incidentele kosten
€ 665
€ 250
€ 230
€ 280
€ 1.425
Bedragen x 1000
Investeringsvolume structurele middelen
2024
2025
2026
2027
Totaal per onderdeel
Bedragen x 1000
€ 475
€ 3.275
€ 375
€ 375
€ 4.500
PM middellange termijn
€ 1.075
€ 1.100
€ 1.000
€ 1.000
€ 4.175
Totaal investeringsvolume
€ 1.550
€ 4.375
€ 1.375
€ 1.375
€ 8.675
Korte termijn
5
Inboeknummer 23bst00328
Structurele kapitaallasten
Kapitaallasten kapitaallasten Kapitaallasten Kapitaallasten 2025 2026 2027 2028 en verder
Bedragen x 1000
Korte termijn
€ 23
€ 199
€ 218
€ 238
Overig PM
€ 65
€ 131
€ 196
€ 262
Totaal structurele middelen
€ 88
€ 330
€ 414
€ 500
Communicatie Tijdens de ontwikkeling van het Groenplan Centrum zijn van externe partners betrokken en om advies gevraagd. Zeker bij het Wilhelminaplein, de locatie die het meest concreet werd uitgewerkt, is ook uitgebreid gesproken met ondernemers en bewoners rondom het plein. Het heeft geresulteerd in een breed gedragen plan. Ook bij de uitwerking van de andere locaties zal opnieuw de dialoog gezocht worden met omwonenden en andere stakeholders. Daarnaast tal biedt de Uitvoeringsstrategie middels de impulsregeling ook concrete middelen aan voor vergroeningsinitiatieven vanuit de stad en ook daarover zal uitgebreid gecommuniceerd worden. Planning en uitvoering Er zal, na goedkeuring, direct gestart worden met de voorbereiding voor de vergroening van een aantal locaties, waaronder Wilhelminaplein en een aantal straten. Ook zal gestart worden met de verdere uitwerking en uitvoering van de Groene Iconen. Evaluatie De Uitvoeringsstrategie Groenplan Centrum is dynamisch, adaptief en voortdurend (mede) afhankelijk van uitvoeringscapaciteit. Het proces zal daarom regelmatig geëvalueerd worden en waar nodig wordt de uitvoeringsstrategie en de daarin opgenomen planning en dekking bijgesteld. Wanneer dit tot grote wijzigingen leidt zullen wij de raad daarover uiteraard informeren.
Bijlage(n) Als bijlage bij dit voorstel behoren: • Bijlage 1 Uitvoeringsstrategie Groenplan Centrum • Bijlagen 2 Begrotingswijzigingen: - 2a en 2b: concernbegrotingswijziging en toelichting - 2c t/m 2g: diverse sectorbegrotingswijzigingen Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,
, secretaris.
6
Inboeknummer 23bst00328
Ontwerp Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van ;
besluit: 1. In te stemmen met de in de Uitvoeringsstrategie Groenplan Centrum gepresenteerde aanpak die uitgaat van: a. aanpak voor de korte termijn 1) karakteristieke pleinen 2) vergroenen van plekken 3) Groene Iconen 4) impulsregeling b. aanpak voor de middellange termijn 1) Superdommel 2) vergroenen Eindhovense laag c. afwegingskader d. financiën 2. In te stemmen met het verdelen van €1.425.000 incidentele middelen uit de reserve ‘Samen Morgen Mooier Maken’ en €500.000 structurele middelen van programma Groen en overige recreatie uit het bestuursakkoord 2022 voor uitvoering van de uitvoeringsstrategie van Groenplan Centrum; 3. In te stemmen met het verhogen van het krediet Openbare ruimte met €8.675.000, waarvan €2.800.000 inzetbaar wordt voor herinrichting Wilhelminaplein; 4. In te stemmen met het verrekenen van de kapitaallasten met het krediet Openbare ruimte voor een bedrag van €88.000 in 2025, €330.000 in 2026, €414.000 in 2027 en €500.000 in 2028 en verder; 5. In te stemmen met bijgevoegde begrotingswijzigingen.
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van
, griffier.
7