22bst01643 Raadsvoorstel De Groene Zone isoleren als publieke taak en aanvraag Nationale Isolatieprogramma 2023

gemeente Eindhoven Inboeknummer 22bst01643 Dossiernummer 22.50.251 B&W beslisdatum 13 december 2022

Raadsvoorstel De Groene Zone Isoleren als publieke taak en aanvraag Nationale Isolatieprogramma 2023 Inleiding Het isoleren van woningen is een zogenaamde no regret maatregel. Het draagt meteen bij aan de verlaging van de energielasten, levert CO2- besparing op en is de eerste stap in het aardgasvrij ready maken van woningen en buurten. Isolatie is daarom een van actiepunten binnen de Energiebesparingsaanpak van de gemeente. Om onze CO2-doelstellingen te kunnen halen, zijn bijdragen vanuit het Rijk onmisbaar. Voor alle gemeenten in Nederland is het vanaf 1 maart 2023 mogelijk om een aanvraag te doen bij het Nationale Isolatieprogramma (NIP). Eindhoven kan maximaal € 1.021.000 aanvragen om 699 slecht geïsoleerde koopwoningen (energielabel E, F of G) te verduurzamen. Bij het isoleren van woningen lopen huiseigenaren tegen zaken aan die de daadwerkelijke uitvoering van de maatregelen moeilijk maakt: uitvoerende partijen zijn structureel druk en een goed aanbod voor maatregelen is daarmee beperkt beschikbaar. Bovendien is het lang niet altijd eenvoudig om zelf uit te zoeken welke maatregelen er nodig zijn en wat qua prijs en kwaliteit een goed aanbod is. Om huiseigenaren te ondersteunen en ontzorgen, is het project De Groene Zone Isoleren (DGZ-I) in ontwikkeling.

In dit project opereert Eindhoven samen met 18 andere regiogemeenten om isolatiemaatregelen voor particuliere huiseigenaren mogelijk te maken. Het zonnepanelenproject De Groene Zone 1.0 waaraan Eindhoven van 2018 tot en met 2022 deel heeft genomen, wordt gebruikt als leidraad voor het project DGZ-I. Het aanbod van DGZ-I wordt toegankelijk voor iedere eigenaar-bewoner in Eindhoven. Eigenaren van slecht geïsoleerde woningen, komen via deelname aan DGZ-I in aanmerking voor een extra korting vanuit de extra rijkmiddelen (NIP). Door de aanvraag bij het Nationale Isolatieprogramma te verbinden aan de deelname aan De Groene Zone Isoleren, kan de gemeente maximaal voordeel behalen voor het deel van de eigenaar-bewoners die wonen in een slecht geïsoleerd huis en risico lopen op energiearmoede. De Raad wordt gevraagd om DGZ-I tot een publieke taak te benoemen, zodat het aanbestedingstraject voor het vinden van een serviceprovider, gestart kan worden. Daarnaast wordt de Raad gevraagd in te stemmen met de aanvraag bij het Nationale Isolatieprogramma 2023 en de middelen te alloceren middels het projectdossier.

 Wettelijke taak  Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college  Onvermijdelijk

Inboeknummer

22bst01643

Doelstelling Doel van de aanpak is woningeigenaren te stimuleren om energie te besparen en daarmee hun CO₂ -uitstoot te verminderen in lijn met de klimaatverordening van 2016. Op sociaal - economisch vlak draagt de aanpak bij aan het verminderen en/of voorkomen van energiearmoede. Voorstel 1) Deel te nemen aan het Isolatieproject regio Zuidoost-Brabant (DGZ-I); 2) De uit het projectplan voortvloeiende en daarmee samenhangende activiteiten van DGZ-I tot de publieke taak van de gemeente Eindhoven te rekenen; 3) In te stemmen met het aanvragen van een Rijksbijdrage per 1 maart 2023 van afgerond € 1.021.000 in het kader van het Nationale Isolatieprogramma 2023. Dit om 699 koopwoningen met de laagste drie energielabels te isoleren; 4) Een toezegging te doen om een bedrag ad. € 634.000 in te zetten t.b.v. dit project, en te dekken uit de Saldireserve specifiek voor verduurzamen woningen (begroting 2023); 5) De financiële verwerking van de subsidie ad. € 1.021.000 en onttrekking reserve (ad. € 634.000) etc. meenemen in het projectendossier 2023. Argumenten 1.1 De Groene Zone Isoleren draagt bij aan de Klimaatverordening van Eindhoven om in 2030 de CO2 -uitstoot met 55% te verminderen. Om onze CO2-doelstellingen te kunnen halen, zijn bijdragen vanuit het Rijk onmisbaar. Net zo belangrijk is het feit dat iedere inwoner van Eindhoven kan deelnemen aan de energietransitie.

Het isoleren van woningen is de eerste stap in het aardgasvrij ready maken van woningen en buurten. De gemeente faciliteert met dit isolatieproject de inwoners om een bijdrage te leveren aan het verminderen van het aardgasgebruik. Ter illustratie een rekenvoorbeeld van de mogelijke besparing van een gemiddelde hoekwoning in Nederland1. Van geen naar goede isolatie Maatregel Besparing gas

Isoleren schuin 420 m3 dak, verwarmde zolder Isoleren 130 m3 onderkant vloer begane grond Isoleren 400 m3 spouwmuren Vervangen enkel 260 m3 glas door HR++ glas

1

Besparing per jaar Besparing per jaar bij CO2 besparing bij gasprijs 3 gasprijs 1,20 euro/m3 euro/m3 1250 500 1.600 kilo

comfort in huis

390

160

480 kilo

++

1200

480

1.545 kilo

++

770

310

900 kilo

++

Rekenvoorbeeld dd. 23-11-2022 op basis van data van Milieu Centraal

2

+

Inboeknummer Van matige naar goede isolatie Maatregel Besparing gas

22bst01643

Besparing per jaar bij gasprijs 3 euro/m3 260

Besparing per jaar bij gasprijs 1,20 euro/m3 100

CO2 besparing comfort in huis 366 kilo

++

Isoleren onderkant 45 m3 vloer begane grond

140

55

163 kilo

+++

Isoleren spouwmuren Vervangen enkel glas door HR++ glas

-

-

-

+++

210

80

243 kilo

+++

Isoleren schuin dak, 90 m3 verwarmde zolder

nvt, zijn al geïsoleerd 70 m3

1.2 De gemeente ontzorgt woningeigenaren van het begin tot het einde van het project. Veel particuliere woningeigenaren willen investeren in het isoleren van hun huis. Zij stuiten echter vaak op een aantal drempels waarvan het uitzoekwerk, de administratieve handelingen en de financiën de belangrijkste zijn. Particuliere woningeigenaren (met uitzondering van VvE’s) worden met DGZ-I op verschillende vlakken ontzorgd bij het isoleren van hun woning. Zo levert de DGZ-I energieadviezen van hoge kwaliteit. Na een scan van de gehele woning wordt een volledig rapport opgeleverd met een begrijpelijk en beknopt advies. Aan dit advies worden offertes voor diverse isolatiemaatregelen gekoppeld. De volgende isolatiemaatregelen worden aangeboden in dit project: gevelisolatie, dakisolatie, vloerisolatie, raamisolatie en kleine ventilatie toepassingen. De adviseur neemt in het advies ook maatregelen mee die we niet binnen dit project aanbieden. Het is daarnaast ook mogelijk om de financiering voor de maatregelen te regelen via een lening. Het Nationaal Warmtefonds opereert in opdracht van de Rijksoverheid en levert verantwoorde en betaalbare financiering voor de verduurzaming van woningen tegen een lage rente. Binnen DGZ-I kunnen deelnemers een lening afsluiten bij het Warmtefonds.

Er is vanaf 1 november 2022 financiering beschikbaar met een rentetarief van 0% voor woningeigenaren zonder leenruimte met een jaarinkomen tot € 45.014. De lening komt terecht bij het bouwdepot, waarmee de isolatiemaatregelen bekostigd kunnen worden. Alles rondom de lening wordt afgehandeld door het Warmtefonds. Voor deelnemers met voldoende eigen financiële middelen, is er de mogelijkheid om ISDE subsidie aan te vragen. Hier krijgt de deelnemer tussen 15% en 30% subsidie op diverse isolerende maatregelen. De ISDE subsidie mag gestapeld worden met de korting vanuit het NIP voor woningen met de laagste drie energielabels. 1.3 Aansluiten bij de gezamenlijke aanbesteding ontzorgt de gemeente zelf ook Door de omvang van dit project (een gezamenlijke som van ca. €64 miljoen) is het wettelijk verplicht een Europese aanbesteding te door lopen voor de selectie van de serviceprovider. De ambtelijke projectgroep bestaande uit de gemeenten Waalre, Deurne, Best en Son en Breugel heeft het voortouw genomen. Zij verzorgen de benodigde aanbestedingsdocumenten voor het zekeren van een serviceprovider die de gevraagde dienstverlening kan leveren. De serviceprovider neemt alle administratieve en uitvoeringstaken op zich, zoals het klantcontact, het energieadvies en offertetraject, het uitvoeren van de isolatiemaatregelen en de maandelijkse facturering.

Naar verwachting wordt het aanbestedingsproces na de zomer van 2023 afgerond.

3

Inboeknummer

22bst01643

2.1 Publieke taak is noodzakelijk onderdeel van De Groene Zone Isoleren Door gezamenlijk op te trekken in DGZ-I, begeven de 19 gemeenten zich op de isolatiemarkt in een positie gelijkend op die van een markpartij. Doordat de gemeente een deel van de huishoudens ontzorgd die niet vanzelfsprekend door de markt bediend worden, is dit toegestaan mits de gemeente dit als publieke taak vaststelt. Dit vloeit voort uit jurisprudentie opgedaan bij een vergelijkbaar project in de gemeente Landgraaf. 3.1 Het Nationale Isolatieprogramma biedt extra kansen voor de versnelde verduurzaming van woningen met de laagste drie energielabels In juni 2022 heeft het Rijk de hoofdlijnen van haar Nationaal Isolatieprogramma 2023 gepresenteerd. Een van de actielijnen is actielijn 1 ‘Lokale aanpak isoleren 750.000 koopwoningen met labels E, F en G samen met gemeenten’. Elke gemeente in Nederland kan tussen 1 maart en 1 mei 2023 een vooraf vastgesteld maximum bedrag aanvragen. De Rijksoverheid keert de middelen uit via een specifieke uitkering (SPUK). Iedere gemeente in Nederland kan deze specifieke uitkering (SPUK) aanvragen volgens een vaste verdeelsleutel. De hoogte is afhankelijk van het aantal huishoudens die te maken hebben met energiearmoede en het aantal koopwoningen met lage energielabels. Voor Eindhoven betreft het maximaal € 1.021.000.

Hiermee kunnen 699 koopwoningen met de laagste drie energielabels extra financiering ontvangen voor diverse isolatiemaatregelen. Via DGZ-I ontvangen de eerste 699 woningen die zich aanmelden in Eindhoven met de laagste drie energielabels een extra korting van ca. €1.000 bovenop de ISDE subsidie voor diverse isolatiemaatregelen. Kanttekeningen 1.1 Er speelt een capaciteitsvraagstuk op meerdere niveaus binnen de energietransitie. De energieprijzen zijn afgelopen jaar enorm gestegen en het einde hiervan is nog niet in zicht. Dat brengt een grote vraag naar verduurzamingsmaatregelen met zich mee, met als gevolg een markt die overspannen aan het raken is. Daarnaast wordt er ook een tekort voelbaar aan uitvoeringscapaciteit. Bij een aanbesteding van dergelijk omvang kan het lastig zijn om een (goede) marktpartij te vinden. Dit kan deels voorkomen worden door in de aanbesteding goed te kijken naar punten waar vrijheid in de invulling van de opdracht kan worden toegestaan (zonder af te doen aan de kwaliteit) en/of de aanbesteding op onderdelen (bijvoorbeeld in de uitvoering) in percelen op te delen. Het risico van faillissement van de serviceprovider kan worden beheerst via contractuele afspraken vooraf en via een opslag op de rentevergoeding ter dekking van de bedrijfsvoeringskosten van de serviceprovider.

Door te werken met een lokale serviceprovider en een groot gezamenlijk volume gegenereerd door 19 gemeenten in Zuidoost Brabant, hopen we de benodigde capaciteit te kunnen zekeren voor tenminste een periode van vier jaar. 1.2 Zowel de bewoner als de energietransitie kan enkel vooruit geholpen worden met kwalitatief goede dienstverlening. De kwaliteit van het energieadvies én de kwaliteit van de uitvoering zijn cruciaal voor de goede naam en het welslagen van dit project. De kwaliteit van het energieadvies is een belangrijke factor voor zowel de effectiviteit van het gehele traject, alsmede de beeldvorming hierover en daarmee het imago van de gemeente. Datzelfde geldt ook voor de goede uitvoering van de geadviseerde maatregelen. In alle onderdelen behorende bij de aanbesteding (zoals de aanbestedingsleidraad, gunning, overeenkomsten en procesbeschrijvingen) worden beide aspecten goed geborgd. Dat kan bijvoorbeeld door goede afspraken te maken met de aanbesteder over bijvoorbeeld de garantie van kosteloos vervangen bij kwaliteitsproblemen.

4

Inboeknummer

22bst01643

3.1 Indien de doelstelling, het bereiken van 699 woningen met de laagste energielabels niet wordt behaald wordt een deel van de subsidie teruggevorderd. Als niet alle woningen worden bereikt, is er een kans dat (een deel van) de subsidie teruggevorderd wordt door het ministerie. Omdat niet iedere woning in Nederland een energielabel heeft of dat de eerder afgegeven energielabels niet meer accuraat zijn, is het lastig om een goed beeld te krijgen van de precieze stand van zaken. In Eindhoven heeft 57% van de woningvoorraad echter een definitief energielabel. Dit betreft voornamelijk huurwoningen in corporatiebezit. Voor de woningen die geen definitief energielabel hebben is een voorlopig energielabel aangemaakt, dit is gebaseerd op openbare data (zoals type woning, bouwjaar en grootte). Het voorlopig energielabel kan daarom sterk afwijken van het definitieve energielabel. In Eindhoven zijn er daarom tussen de 26.631 – 52.152 woningen met een D-label of lager. Financiële consequenties Bij het Ministerie van BZK wordt door de gemeente Eindhoven per 1 maart 2023 een Specifieke Uitkering (SPUK) aangevraagd van afgerond € 1.021.000. Dit subsidiebedrag, aangevuld met eigen middelen (€ 634.000) en bijdragen vanuit de deelnemers (€ 112.000) wordt als volgt, uiterlijk 31 dec. 2026, ingezet:

Inzet middelen Nationaal Isolatieprogramma 2023 Lasten: Projectkosten (adm., communicatie, ondersteuning) Communicatiemiddelen project Isolatiemiddelen Kosten energieadviezen Totaal kosten Baten: Bijdrage vanuit deelnemers Dekking NIP Dekking Gemeente (vanuit reserve)

totaal € 112.000 € 102.000 € 715.000 € 838.000 € 1.767.000 € € € €

112.000 1.021.000 634.000 1.767.000

De kosten voor deelname aan de DGZ-I bedraagt € 838.000. Bij de raming van het benodigde maximale investeringsvolume is uitgegaan van het aantal woningen dat is opgenomen in het projectplan. Dat betekent dat bij deelname van 2096 woningeigenaren het gaat over een bedrag ad. €838.000. Van dit bedrag worden de energieadviezen voor de deelnemende woningeigenaren bekostigd. Deze kosten worden gedeeltelijk (€ 634.000) door de gemeente gedragen. Dit bedrag wordt bij inrichting van het project onttrokken uit de Saldireserve specifiek voor verduurzamen woningen (begroting 2023). Een bedrag ad € 204.000 wordt ten laste van NIP 2023 gebracht. De interne uren die gemaakt worden voor projectmanagement zijn niet in de regeling meegenomen en komen uit de bestaande formatie. De kosten die we maken voor communicatie (€ 102.000) kunnen wel ten laste gelegd worden van het NIP 2023. Daarnaast is een bedrag ad. € 715.000 bestemd voor Isolatiemiddelen (bijdrage). Deelnemers dienen nog € 112.000 bij te dragen t.b.v. projectkosten.

5

Inboeknummer

22bst01643

Na toekenning van de subsidie wordt bovenstaande aan u voorgelegd middels besluitvorming en een begrotingswijziging, via het projectendossier. Personele consequenties De benodigde personele inzet kan geleverd worden vanuit de bestaande formatie. Wij verwachten hier ca. 200 uur op jaarbasis mee kwijt te zijn. Communicatie Een goede marketing- en communicatiestrategie is nodig voor DGZ-I. Hierin wordt de samenwerking opgezocht met de Energiebesparingsaanpak van de gemeente. De primaire doelgroep in dit project is de particuliere woningeigenaren die ontzorgd willen worden in het isolatie proces en/of niet in staat zijn om isolerende maatregelen zelf te financieren. De communicatie zal inspelen op verschillende motivaties van woningeigenaren: klimaat & milieu, toekomstige generatie, kostenbesparing, stijging woningwaarde, toename wooncomfort en verminderen afhankelijkheid van landen als Rusland. Om de boodschap bij inwoners over te brengen zetten we verschillende communicatiemiddelen in. Denk aan: social media, persberichten in huis-aan-huisbladen, flyers, het organiseren van informatieavonden, aansluiten bij bestaande evenementen, het inzetten van ambassadeurs. Evaluatie Dit project wordt zowel regionaal als lokaal geëvalueerd. De uitkomsten hiervan worden onder meer via de reguliere planning- en controlcyclus met de raad gedeeld.

Bij succes, is het mogelijk om de doelstelling voor Eindhoven naar boven bij te stellen. Procedure en planning De Groene Zone Isoleren loopt na de vaststelling door de gemeenteraden door tot en met 2030. We monitoren jaarlijks de voortgang en beoordelen of doorgang, uitbreiding of tussentijdse beëindiging van het project gewenst is. De opdracht voor het (integraal) advies en de isolatiemaatregelen, die we binnen dit project aanbesteden, is in twee aanbestedingsperioden. Bij de start van de aanbestedingsprocedure bepalen we de gewenste doorlooptijd van deze opdracht. Voor de exacte planning, zie het projectplan dat als bijlage aan dit raadsvoorstel is toegevoegd. Bijlagen Projectplan De Groene Zone Isoleren Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van Eindhoven,

, secretaris.

6

Inboeknummer

22bst01643

Ontwerp Raadsbesluit

De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van De Groene Zone Isoleren als publieke taak en aanvraag Nationale Isolatieprogramma 2023, besluit: 1) 2) 3)

4)

5)

Deel te nemen aan het Isolatieproject regio Zuidoost-Brabant (DGZ-I); De uit het projectplan voortvloeiende en daarmee samenhangende activiteiten van DGZ-I tot de publieke taak van de gemeente Eindhoven te rekenen; In te stemmen met het aanvragen van een Rijksbijdrage per 1 maart 2023 van afgerond € 1.021.000 in het kader van het Nationale Isolatieprogramma 2023. Dit om 699 koopwoningen met de laagste drie energielabels te isoleren; Een toezegging te doen om een bedrag ad. € 634.000 in te zetten t.b.v. dit project, en te dekken uit de Saldireserve specifiek voor verduurzamen woningen (begroting 2023); De financiële verwerking van de subsidie ad. € 1.021.000 en onttrekking reserve (ad. € 634.000) etc. meenemen in het projectendossier 2023.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 14 februari 2023;

, griffier.

7