220214 Initiatiefvoorstel Risicoanalyse benoembaarheid wethouders

gemeente Eindhoven Raadsnummer Inboeknummer Dossiernummer

Initiatiefvoorstel Uitvoering van een risicoanalyse op benoembaarheid van wethouders Inleiding Het ministerie van BZK adviseert gemeenteraden met klem wethouders voorafgaand aan hun benoeming een risicoanalyse integriteit te laten ondergaan. Dat is belangrijk voor de kwaliteit van de democratie. In 2018 heeft de gemeenteraad dit ook laten doen. Doel van zo’n analyse is dat de wethouders straks hun werk voor de stad goed kunnen doen. Om deze risicoanalyse te kunnen laten uitvoeren, dient de raad hierover expliciet te besluiten. Dit kan worden vastgelegd in het Regelement van Orde (hierna: RvO), het kan ook in de vorm van een apart raadsbesluit. Het RvO zal later dit jaar integraal herzien worden, reden om het besluit over de risicoanalyse nu separaat aan de raad voor te leggen. De risico analyse die de gemeente zal uitvoeren is de Weerbaarheidsscan. Met deze scan worden, naast een toetst op geschiktheid en benoembaarheid, ook integriteits- en veiligheidsrisico’s in kaart gebracht en gewerkt aan netwerkbewustzijn. In voorliggend voorstel wordt tevens de door de raad op 6 april 2021 aangenomen vrije motie geregeld om voorafgaand aan de benoeming door de raad van wethouders, gelegenheid te bieden aan de raad om met de kandidaten kennis te maken.

Doelstelling Het bieden van een juridische grondslag in de zin van de AVG voor het uitvoeren van een risicoanalyse integriteit ter bevordering van de rechtszekerheid van kandidaatwethouders. Voorstel De raad besluit tot de volgende werkwijze rondom de benoeming van wethouders: 1. De geloofsbrievencommissie onderzoekt of de benoeming van de kandidaatwethouder voldoet aan de vereisten van de artikelen 36a, 36b, 41b, eerste, derde en vierde lid, en 41c, eerste lid, van de wet en kan aanvullend de kandidaatwethouder een verklaring omtrent het gedrag vragen als bedoeld in artikel 28 van de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens. 2. De burgemeester geeft voor de aanvang van iedere ambtstermijn opdracht om de kandidaat-wethouders aan een risicoanalyse integriteit te onderwerpen. De burgemeester brengt over het eindresultaat daarvan verslag uit aan de geloofsbrievencommissie. De risicoanalyse en de eindconclusie zijn niet openbaar.

Raadsnummer

3.

4.

De geloofsbrievencommissie betrekt het eindresultaat van de risicoanalyse integriteit bij haar onderzoek en brengt vervolgens advies uit aan de raad over de benoeming tot wethouder. Alvorens wordt overgegaan tot de benoeming van de kandidaat-wethouder wordt de raad in staat gesteld om de kandidaat-wethouder inhoudelijk te bevragen middels een openbare bevraging.

Argumenten 1.1 Het uitvoeren van een risicoanalyse integriteit geeft invulling aan het borgen van het algemeen belang en een wettelijke plicht. De weerbaarheidsscan geeft inzicht in de weerbaarheid van de kandidaat tegen oneigenlijke druk (integriteits- en veiligheidsrisico's) en helpt de kandidaat voorbereiden op het ambt. De gemeenteraad dient het algemeen belang op een zorgvuldige en integere manier. De burgemeester is daarnaast verantwoordelijk voor het bevorderen van de bestuurlijke integriteit. Een manier om hier invulling aan te geven is het uitvoeren van een risicoanalyse bij kandidaat bestuurders. Deze analyse gaat verder dan de benoembaarheidsvereisten. De weerbaarheidsscan die in Eindhoven wordt toegepast kijkt ook naar mogelijke integriteits- en veiligheidsrisico’s bij het uitoefenen van het ambt. Doel is om deze risico’s zoveel als mogelijk weg te nemen of te verkleinen. Daarnaast wordt de kandidaat bestuurder voorbereid op het uitoefenen van zijn functie en wordt er vanaf de start actief gewerkt aan deze thema’s. 1.2 Het vastleggen van de uitvoering van de risico analyse komt de rechtszekerheid van de kandidaat wethouder ten goede. Dit is conform het advies van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De risico analyse integriteit is (nog) niet wettelijk verplicht.

Echter, om te kunnen voldoen aan de in 1.1 opgenomen invulling wordt door het ministerie geadviseerd om de uitvoering van een risicoanalyse lokaal vast te leggen. De rechtszekerheid wordt bovendien gewaarborgd omdat de kandidaat-wethouder vooraf geïnformeerd wordt over de uitvoering van de analyse. 1.3 Het Regelement van Orde wordt op een later moment integraal herzien. Deze herziening komt te laat voor de uitvoering van een risico-analyse integriteit voor kandidaat wethouders. De raad dient expliciet te besluiten over het uitvoeren van een risicoanalyse (de juridische grondslag). Dit kan worden vastgelegd in het RvO of door een apart raadsbesluit. Het RvO zal later dit jaar integraal herzien worden, reden om het besluit over de risicoanalyse nu separaat aan de raad voor te leggen. Kanttekeningen 1.1 De risico analyse integriteit maakt inbreuk op de privacy van kandidaat bestuurders. Het uitvoeren van een risico analyse vraagt van kandidaat wethouders om persoonsgegevens te delen. In het kader van het algemeen belang én de wettelijke

2

Raadsnummer

verplichting (benoembaarheid) is dit aanvaardbaar. De informatie zoals wordt verwerkt met de weerbaarheidsscan voldoet aan AVG-richtlijnen.

Financiële consequenties n.v.t. Communicatie n.v.t. Planning en uitvoering Na vaststelling van het raadsbesluit zal de burgemeester voor de aanvang van iedere ambtstermijn opdracht geven om de kandidaat-wethouders aan een risicoanalyse integriteit te onderwerpen. De geloofsbrievencommissie betrekt het eindresultaat van de risicoanalyse bij haar onderzoek naar en advies over de geschiktheid van de kandidaat. Weerbaarheidsscan In Eindhoven wordt de weerbaarheidsscan uitgevoerd bij kandidaat bestuurders. Het is een individuele rapportage voor wethouders, burgemeester en gemeentesecretaris en bestaat uit drie delen: Deel 1: benoembaarheids- en geschiktheidstoets (cf. gemeentewet en basisscan integriteit en alleen tijdens benoemingsprocedure). Deel 2: veiligheidsanalyse (op basis van de vragenlijst, antecedentenonderzoek- VOG). Deel 3: netwerkbeeld en netwerkbewustzijn. Deze delen geven gezamenlijk een oordeel over de weerbaarheid: zicht en inzicht in de benoembaarheid en geschiktheid van de (kandidaat) bestuurder, het netwerkbewustzijn én integriteits- en veiligheidsrisico’s. De rapportage eindigt met aanbevelingen om risico’s aan te pakken en de weerbaarheid te verhogen. Bovendien helpt het (aankomende) politici om zich beter voor te bereiden op het ambt Timing: 1. De scan wordt bij aanvang van het ambtstermijn uitgevoerd. 2.

Delen 2 en 3 worden halverwege de collegeperiode herhaald en vormt onderdeel van periodieke voortgangsgesprekken tussen de wethouder en de burgemeester. Doel hiervan is om het gesprek op gang te houden én nieuwe kwetsbaarheden tijdig te detecteren. De weerbaarheidsscan is een manier van risico analyse. De scan is ontwikkeld in samenwerking met BZK, Taskforce RIEC en door Hogeschool Saxion. De weerbaarheidsscan wordt niet alleen toegepast bij kandidaat wethouders, de scan wordt ook geïmplementeerd t.b.v.. de burgemeester en de gemeentesecretaris. Naast de weerbaarheidsscan is er ook een weerbaarheidscheck ontwikkeld. Dit is een gespreksleidraad voor politieke partijen bij de werving en selectie van kandidaat

3

Raadsnummer

raadsleden en kandidaat wethouders. Het geeft inzicht in de pro’s en contra’s van de diverse netwerken waarin volksvertegenwoordigers zich begeven. Voor benoemingscommissies is de weerbaarheidscheck een kant en klare gespreksleidraad waarin integriteit, veiligheid en netwerkbewustzijn concreet en bespreekbaar worden gemaakt. Over de ontwikkeling van de weerbaarheidsscan en de weerbaarheidscheck zijn in 2020 de fractievoorzitters geïnformeerd. Voorts zijn de politieke partijen hierover in 2021 geïnformeerd en is ten behoeve van de weerbaarheidscheck is aan alle partijen tevens een workshop aangeboden op 31 maart 2021. Op 19 oktober 2021 is de raad door middel van een burgemeestersbrief (nr. 21bst01612) over de weerbaarheidsscan en de weerbaarheidscheck geïnformeerd.

Bijlage(n) 1. Bijlage - Aangenomen Vrije motie VM1A - Openbare bevraging bij kandidaatwethouders en presentatie nieuwe coalitieprogramma x

De bijlagen worden meegestuurd

Een ontwerp raadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan.

De agendacommissie

4

Raadsnummer

Raadsbesluit De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het initiatiefvoorstel van de agendacommissie; gelet op de behandeling in de meningsvormende vergadering van 22 februari 2022; besluit tot de volgende werkwijze rondom de benoeming van wethouders: 1. De geloofsbrievencommissie onderzoekt of de benoeming van de kandidaatwethouder voldoet aan de vereisten van de artikelen 36a, 36b, 41b, eerste, derde en vierde lid, en 41c, eerste lid, van de wet en kan aanvullend de kandidaatwethouder een verklaring omtrent het gedrag vragen als bedoeld in artikel 28 van de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens. 2. De burgemeester geeft voor de aanvang van iedere ambtstermijn opdracht om de kandidaat-wethouders aan een risicoanalyse integriteit te onderwerpen. De burgemeester brengt over het eindresultaat daarvan verslag uit aan de geloofsbrievencommissie. De risicoanalyse en de eindconclusie zijn niet openbaar. 3. De geloofsbrievencommissie betrekt het eindresultaat van de risicoanalyse integriteit bij haar onderzoek en brengt vervolgens advies uit aan de raad over de benoeming tot wethouder. 4. Alvorens wordt overgegaan tot de benoeming van de kandidaat-wethouder wordt de raad in staat gesteld om de kandidaat-wethouder inhoudelijk te bevragen middels een openbare bevraging.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 8 maart 2022.

W. van der Meer, waarnemend griffier.

5