2025022401 Initiatiefvoorstel Startnotitie Verdichtingsbeleid

gemeente Eindhoven Raadsnummer

Initiatiefvoorstel Startnotitie Verdichtingsbeleid Eindhoven Inleiding Eindhoven groeit de laatste jaren steeds harder dan verwacht. Het aantal inwoners, banen en innovaties blijft toenemen, en de vraag naar woningen, werkplekken en voorzieningen is groot. Het aantal vierkante meter dat de gemeente Eindhoven groot is blijft daarentegen hetzelfde. We willen zoveel mogelijk mensen een plek bieden in onze stad. Tegelijkertijd willen we de groene wiggen van Eindhoven en het landelijke gebied in de regio beschermen en behouden. Het blijven uitbreiden van de steden of dorpen in de regio zorgt er ook voor dat meer mensen verder weg wonen van hun werk en voorzieningen. Hierdoor zijn ze aangewezen op de auto, waardoor het wegennet verder vastloopt. Funest voor de leefbaarheid, klimaat, en het Brabantse landschap. We kiezen daarom voor duurzame verdichting binnen de stad. Dit betekent dat we efficiënter gebruik moeten maken van de beschikbare ruimte, soms door in de hoogte te bouwen en de bestaande omgeving te optimaliseren. Verdichting betekent een hogere dichtheid van mensen die bij elkaar wonen. Wat een betere kwaliteit van voorzieningen teweeg kan brengen, resulterend in een levendig en bruisend Eindhoven. Deze verdichting van onze stad is een gemeenschappelijke uitdaging die ondertussen al langere tijd speelt.

In 2008 werd door de gemeenteraad het momenteel geldende hoogbouwbeleid vastgesteld. Dit huidige beleid verdeelt de bebouwing van onze stad in twee varianten: hoogbouw of laagbouwmilieus. Dit versmalt de discussie omdat men alleen woontorens denkt bij hoogbouw. Verdichting is veel meer dan dat, denk aan middelhoge stedelijke blokken, optoppen en beter gebruik van de huidige gebouwvoorraad. Met de vaststelling van de Omgevingsvisie 2.0 is het College gestart met het opstellen van een nieuw verdichtingsbeleid. GroenLinks wil graag vooraf een aantal uitgangspunten meegeven om zo in Eindhoven het groenste en sociaalste verdichtingsbeleid van Nederland te krijgen.

Raadsnummer

Doelstelling In lijn met de conclusies uit het recent opgeleverde Woonbehoefteonderzoek is er een omslag in wooncultuur nodig. Veel inwoners geven de voorkeur aan traditionele grondgebonden eengezinswoningen, maar de werkelijkheid is dat deze woonvorm niet overal meer past in een groeiende stad als Eindhoven. Het is daarom belangrijk dat Eindhoven aansprekende woningen bouwt die deze inwoners helpt om in te zien dat aantrekkelijk wonen in hoge dichtheden ook mogelijk is. Aanbod dat met een aansprekende vormgeving, een slimme indeling en het delen van vertrekken en voorzieningen laat zien dat betaalbaar wonen op weinig vierkante meters in een inspirerende hoog-stedelijke woonomgeving heel aantrekkelijk kan zijn. Verdere verdichting van de stad is noodzakelijk om tegemoet te komen aan de stijgende woningbehoefte. Tot op heden hebben we de doelstelling gehad om tot 2040 zo’n 40.000 woningen te bouwen, waarvan nu nog 36.000 gebouwd moeten worden. Volgens het woonbehoefteonderzoek blijkt dat in het Hightech groeiscenario er tot 2040 in totaal 50.850 woningen bij moeten komen. Deze startnotitie doet een voorstel voor enkele uitgangspunten waar de verdichting van Eindhoven aan moet voldoen. We geven handvatten voor de borging van de kwaliteit van initiatieven op straat- en gebouwniveau.

Het College verwerkt deze uitgangspunten in het uiteindelijke verdichtingsbeleid om duidelijk te maken waar, hoe, en onder welke voorwaarden verdichting past in onze stad. Met als uiteindelijk doel om snel meer woningen te realiseren en tegelijkertijd fijne leefbare wijken te bouwen. Voorstel 1. De startnotitie Verdichtingsbeleid Eindhoven vast te stellen, met als belangrijkste uitgangspunten: a. Verdichting kan plaatsvinden middels optoppen, splitsen, middelhoogbouw en hoogbouw b. Aandacht voor gemeenschapsgevoel in gebouwen en met de omliggende buurt c. Zorgen dat omwonenden ook profiteren van de ontwikkelingen in hun buurt d. Bescherming van natuur en cultuur, door een duidelijkere indeling in vier regimes: i. Hoogbouw toegestaan ii. Standaard middelhoogbouw iii. Te koesteren stadsgezichten

2

Raadsnummer

iv. Te koesteren groenstructuren e. Versnellen van woningbouw door middel van meer verdichting f. Meer aandacht voor duurzaamheid door onder andere in te zetten op bio-based bouwen, vergroening, energieopwek, en energiebesparing. g. Meer aandacht voor de stad op ooghoogte 2. Het college de opdracht geven om de uitgangspunten in deze startnotitie door te voeren in het definitief Verdichtingsbeleid Eindhoven dat in opstelling is. 3. Het college de opdracht te geven om gedurende, of na vaststelling van het definitieve verdichtingsbeleid, de huidige gebiedsvisies en gebiedskaders tegen het licht te houden om te kijken waar zich kansen voordoen om meer woningen te bouwen. Argumenten 1.1. Eindhoven kent nog geen stadsbreed verdichtingsbeleid. In 2008 is het vigerende hoogbouwbeleid vastgesteld door de gemeenteraad, maar verdichting is meer dan alleen hoge torens. Denk aan middelhoogbouw maar ook aan het optoppen en splitsen van woningen. 1.2.

Het Hoogbouwbeleid uit 2008 is gedateerd. Het vigerende hoogbouwbeleid uit 2008 is vrij summier en geschreven met een andere tijdgeest. De toekomst van Eindhoven ziet er wezenlijk anders uit dan in 2008, toen er nog gesproken werd van een mogelijke krimp van het aantal inwoners in Eindhoven. Sinds het vaststellen van het huidige hoogbouwbeleid zijn er verschillende woontorens ontwikkeld in Eindhoven. Er zijn mooie projecten opgeleverd, maar er zijn ook lessen geleerd die we moeten verankeren in nieuw beleid. Tot voor kort was het hoogbouwbeleid uit 2008 nog te vinden op de website van de gemeente Eindhoven, maar deze linkt nu door naar de Verdichtingsvisie binnenstad. Over het toepassen van de Verdichtingsvisie binnenstad op andere delen van de stad is de gemeenteraad niet betrokken. Met deze startnotitie Verdichtingsbeleid geven we als gemeenteraad alsnog richting aan.

3

Raadsnummer

1.3.

Op dit moment wordt er al afgeweken van het vigerende hoogbouwbeleid uit 2008. Inwoners en ontwikkelaars weten op dit moment niet goed waar ze aan toe zijn. Met de vaststelling van het gebiedskader Sectie-C ontstaat daar ruimte ontstaat voor hoogbouwvolumes tot 16 bouwlagen hoog. Dit is in strijd met de eerder aangemerkte ’laagbouwmilieus’ uit het hoogbouwbeleid uit 2008. Ook het nieuwbouwproject van Mosaic World nabij de wijk Drents Dorp wordt gerealiseerd in een laagbouwmilieu. Deze ontwikkelingen zijn niet onwenselijk, maar actueel verdichtingsbeleid moet duidelijkheid scheppen naar zowel inwoners als projectontwikkelaars waar wat gebouwd mag worden. Met helder verdichtingsbeleid willen we hier invulling aan geven. Het definitieve beleid geeft aan ‘waar wel en waar niet’ verdichting is toegestaan. Deze uitwerking is nodig om aan de voorkant van het planproces, in de startfase van een stedenbouwkundig plan of hoogbouwproject, helder te zijn over wanneer initiatieven kansrijk zijn. Ook wordt in dit beleid uitgebreid aandacht gegeven aan kwaliteitseisen op gebouwniveau. Deze kwaliteitseisen zijn cruciaal om goede gebouwen te kunnen ontwikkelen, om beter op leefkwaliteit te kunnen sturen voor de bewoners als de omwonenden van de nieuwe gebouwen in onze stad.

1.4.

Er lijkt verwarring over de Verdichtingsvisie binnenstad te bestaan. In december 2020 is de Verdichtingsvisie binnenstad vastgesteld door de gemeenteraad. Dit beleid geldt, zoals de naam doet vermoeden, enkel voor de binnenstad. Ambtelijk wordt echter bij projecten in bijvoorbeeld de gebiedsontwikkeling Fellenoord nu ook getoetst aan de Verdichtingsvisie binnenstad. De Verdichtingsvisie binnenstad bevat goede uitgangspunten, maar zouden formeel eerst stadsbreed moeten worden vastgelegd.

4

Raadsnummer

1.5.

Er is noodzaak om de woningbouw in Eindhoven te versnellen. Het meest recente Woonbehoefteonderzoek laat zien dat in het Hightech groeiscenario behoefte is aan 50.850 woningen tot 2040. Tot op heden dachten we dat er nog zo’n 36.000 woningen bij moesten komen tot 2040. Door structureel meer woningen te programmeren en dus structureel meer te gaan verdichten vergroten we de kans dat we de doelen halen aanzienlijk. Ook projecten die qua business case niet rond komen zouden vlotgetrokken kunnen worden door ruimhartiger om te gaan met de ruimtelijke eisen.

1.6.

De verschillende taakvelden van het programma ‘Woningbouw en fijne wijken’ moet CO2 reductiedoelstellingen halen. Woningdelen, splitsen, en transformaties zijn het meest duurzaam. Toch zal er in Eindhoven ook veel nieuwbouw gerealiseerd moeten worden. Bij traditionele bouw komt veel CO2 vrij door het gebruik van beton. De gemeente Eindhoven heeft het convenant ‘Biobased bouwen en telen in de Metropoolregio Eindhoven’ ondertekend. Hiermee heeft de gemeente afgesproken om van alle gebruikte bouwmaterialen 50% biobased bouwmaterialen te gebruiken in 2030. Middelhoogbouw en optoppen van bestaande gebouwen leent zich hier goed voor.

1.7.

Sterke verdichting nabij OV-knooppunten en voorzieningen kan de mobiliteitstransitie aanjagen. Door veel woningen in de buurt van OV-knooppunten en voorzieningen te bouwen wonen inwoners dichterbij hun bestemming. Hierdoor zijn ze eerder geneigd te lopen, de fiets te pakken, of het openbaar vervoer. Wonen in de stad is een stuk duurzamer dan in een dunbevolkt gebied.

1.8.

Participatie blijft mogelijk dankzij deze startnotitie. Aanvankelijk was een initiatiefvoorstel aangekondigd met uitgewerkt verdichtingsbeleid. Omdat er ambtelijk ook gestart is met het opstellen van verdichtingsbeleid is besloten om met een startnotitie te werken. Op deze manier kan ook door de gemeente nog een participatieproces gestart worden.

5

Raadsnummer

Kanttekeningen 1.1. Een deel van de uitgangspunten uit deze startnotitie zijn geïnspireerd op, of overgenomen uit, beleidstukken van Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, en Utrecht. De regio Eindhoven is uitgegroeid tot de economische motor van Nederland. Eindhoven groeit qua inwonersaantal snel door naar een vergelijkbare grootte als de gemeente Utrecht tien jaar geleden. Het is van belang dat we qua voorzieningen en woningaanbod meegroeien naar het niveau van de grootste vier gemeenten van Nederland. De grootste vier gemeenten van Nederland kennen een aanzienlijk hogere dichtheid dan Eindhoven. Deze gemeenten kennen veel meer middelhoogbouw. Een concept dat in Eindhoven ook goed zou kunnen werken. Steden als Rotterdam en Den Haag hebben eveneens veel ervaring met hoogbouw, waardoor we de opgedane lessen uit deze steden in de praktijk kunnen brengen in plaats van het wiel opnieuw uit te vinden. Het zorgt ook voor duidelijkheid en consistentie voor ontwikkelaars, die hun gangbare werkwijze uit Rotterdam in Eindhoven kunnen toepassen. Kosten Het opvolgen en uitwerken van het verdichtingsbeleid brengt personele kosten met zich mee. Hier heeft de gemeenteraad met de vaststelling van de Omgevingsvisie 2.0 mee ingestemd. Het verwerken van de uitgangspunten in het definitieve verdichtingsbeleid brengt geen extra kosten.

De benodigde personele inzet kan geleverd worden vanuit de bestaande formatie. Planning en uitvoering Met de vaststelling van de Omgevingsvisie 2.0 heeft de raad ook besloten tot het vervangen van het hoogbouwbeleid 2008 door nieuw verdichtingsbeleid. Opstellen van het nieuwe beleid zal ongeveer een jaar zal duren. Ambtelijk is er al een projectteam gestart met de inventarisatie. Deze, door de raad geïnitieerde, startnotitie heeft geen impact op de planning. Met deze startnotitie geven we enkel vooraf nog uitgangspunten mee. Op dit moment wordt ambtelijk onderzocht op welke onderwerpen participatie plaats dient te vinden. Veel participatie heeft al plaatsgevonden, zoals bij de Verdichtingsvisie Binnenstad en de Omgevingsvisie 2.0. Enkel waar nog openstaande vraagstukken zijn

6

Raadsnummer

worden deze aan inwoners voorgelegd, met inachtneming van de gestelde kaders. Ambtelijk wordt nog de juridische vorm onderzocht waarin het definitieve verdichtingsbeleid wordt opgesteld. Het is daarom nog niet zeker welk bestuursorgaan de vaststelling doet. Dat kan college zijn, of raad, of een combinatie. Na vaststelling van het definitieve verdichtingsbeleid zullen huidige gebiedsvisies en gebiedskaders opnieuw bekeken worden waar zich kansen voordoen om meer woningen te bouwen. Bijlage(n) Als bijlage(n) bij dit voorstel behoren: 1. Startnotitie Verdichtingsbeleid Eindhoven  De bijlagen worden meegestuurd

Een ontwerpraadsbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. De leden van de raad. Rutger Rauws, raadslid (GroenLinks)

7

Raadsnummer

Ontwerp Raadsbesluit

De raad van de gemeente Eindhoven; gezien het initiatiefvoorstel Startnotitie Verdichtingsbeleid Eindhoven van Rutger Rauws (GroenLinks); besluit: 1. De startnotitie Verdichtingsbeleid Eindhoven vast te stellen, met als belangrijkste uitgangspunten: a. Verdichting kan plaatsvinden middels optoppen, splitsen, middelhoogbouw en hoogbouw b. Aandacht voor gemeenschapsgevoel in gebouwen en met de omliggende buurt c. Zorgen dat omwonenden ook profiteren van de ontwikkelingen in hun buurt d. Bescherming van natuur en cultuur, door een duidelijkere indeling in vier regimes: i. Hoogbouw toegestaan ii. Standaard middelhoogbouw iii. Te koesteren stadsgezichten iv. Te koesteren groenstructuren e. Versnellen van woningbouw door middel van meer verdichting f. Meer aandacht voor duurzaamheid door onder andere in te zetten op bio-based bouwen, vergroening, energie-opwek, en energiebesparing. g. Meer aandacht voor de stad op ooghoogte 2. Het college de opdracht geven om de uitgangspunten in deze startnotitie door te voeren in het definitief Verdichtingsbeleid Eindhoven dat in opstelling is. 3. Het college de opdracht te geven om gedurende, of na vaststelling van het definitieve verdichtingsbeleid, de huidige gebiedsvisies en gebiedskaders tegen het licht te houden om te kijken waar zich kansen voordoen om meer woningen te bouwen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van , griffier.

8