20240516 Proces en criteria uitreiking ereburgerschap Eindhoven 2024 (nieuw)

Memo Criteria en proces Ereburgerschap Eindhoven 2024 Inleiding In Eindhoven wordt gemiddeld iets minder dan een keer per jaar het Ereburgerschap van de stad uitgereikt. De vorige beschrijving van het proces en de criteria stamt uit 2008. Sindsdien is Eindhoven veranderd, grootstedelijk en internationaler geworden. Daarnaast ligt er de wens tot het breder uitdragen van het Ereburgerschap, zodat meer mensen weten dat ze mensen hiervoor kunnen voordragen, zonder de criteria daarvoor te versoepelen. In deze notitie zijn de criteria, het proces van voordragen, toekenning en uitreiking van het Ereburgerschap in het licht van 2024 opnieuw beschreven Eindhovense criteria voor toekenning per categorie Er zijn 2 categorieën: 1. Uitzonderlijke persoonlijke prestatie 2. Uitzonderlijke verdienste voor de Eindhovense samenleving als vrijwilliger of beroepshalve. Ad 1. Criteria voor iemand met een uitzonderlijke, persoonlijke prestatie • De persoon heeft een zeer uitzonderlijke prestatie geleverd. • De prestatie heeft een grote bekendheid en uitstraling (liefst regionaal, landelijk of internationaal) die breder is dan de organisaties waarmee iemand al verbonden is.

Dat kan op allerlei gebieden, zoals sport, kunst/design, bedrijfsleven, wetenschap, onderwijs, et cetera; • De persoon heeft een onberispelijke voorbeeldfunctie (dat wil zeggen een positieve uitstraling, niet controversieel); • De persoon is woonachtig in Eindhoven, werkzaam in Eindhoven of de prestatie is duidelijk verbonden met of gericht op Eindhoven. De betreffende persoon moet aan alle criteria voldoen. Ad 2a. Criteria voor uitzonderlijke verdienste voor de Eindhovense samenleving als vrijwilliger • •

• •

De vrijwilliger levert een duidelijk positieve, exceptionele bijdrage aan de Eindhovense samenleving; De persoon onderscheidt zich van andere vrijwilligers door inzet en/of geboekte resultaten. Het gaat hierbij om een uitzonderlijke verdienste die verder gaat dan reguliere vrijwilligersfuncties en aantoonbaar van grote betekenis is voor de gehele samenleving. De persoon heeft lokaal of regionaal een onberispelijke voorbeeldfunctie (d.w.z. een positieve uitstraling, niet controversieel); De persoon is gezaghebbend en breed bekend binnen het eigen werkterrein.

De betreffende persoon moet aan alle criteria voldoen.

Ad 2b. Criteria voor uitzonderlijke verdienste voor de Eindhovense samenleving beroepshalve • • • •

De persoon heeft aantoonbaar uitzonderlijke en aansprekende resultaten binnen/voor de Eindhovense samenleving neergezet; De persoon onderscheidt zich van anderen binnen zijn/haar/hen vakgebied; De persoon is gezaghebbend en breed bekend in het eigen werkterrein, ook buiten Eindhoven (liefst landelijk of internationaal); De persoon heeft een onberispelijke voorbeeldfunctie (d.w.z. een positieve uitstraling, niet controversieel).

De betreffende persoon moet aan alle criteria voldoen. De criteria zijn bewust grotendeels kwalitatief geformuleerd, zodat deze recht doen aan de verscheidenheid van de mensen die voor het Ereburgerschap in aanmerking komen. Het verzoek (zijnde een volwaardige aanvraag) moet ondersteund worden door vijf ondersteuningsbrieven, van verschillende organisaties of personen (niet zijnde van één organisatie). Deze brieven moeten de criteria inkleuring geven, om zo de verdienste op waarde te kunnen schatten. Voordracht Iedereen kan een persoon voordragen voor het Ereburgerschap van de stad Eindhoven. Dat kan ook postuum. Het proces is voor iedereen als volgt: 1. De initiatiefnemer schrijft een motivatiebrief aan de burgemeester. Daarin licht de initiatiefnemer toe waarom de persoon in kwestie het Ereburgerschap verdient. De initiatiefnemer verwijst hierbij naar de vereisten, die te vinden zijn op de website van de gemeente [wordt aangepast]. Op de website doorloopt de initiatiefnemer een formulier, zodat aan de criteria wordt voldaan. En bij de motivatie(brief) die wordt geüpload, worden tegelijk vijf ondersteuningsbrieven toegevoegd. Indien er sprake is van een speciaal moment rondom die persoon (bijvoorbeeld afscheid), dan kan de initiatiefnemer dat eveneens aangeven. Alleen een volledig ingevuld formulier, inclusief de benodigde bijlagen, wordt in behandeling genomen. 2.

De burgemeester stuurt de initiatiefnemer een ontvangstbevestiging en geeft aan hoe het proces verder gaat en wanneer een advies te verwachten is. Dit is afhankelijk van de aanvraag, hoe duidelijk en compleet die is. Het secretariaat van de burgemeester stuurt de motivatiebrief, het formulier en de bijlagen naar de griffie. Deze bekijkt alle ingediende stukken zorgvuldig en gaat na of de persoon daadwerkelijk aan de criteria voldoet. 3. Tegelijkertijd wordt het team Representatie & protocol (R&P) om advies gevraagd. Zij checken of de voorgedragen persoon al een onderscheiding heeft ontvangen of mogelijk in aanmerking komt voor een andere onderscheiding. Dat is relevant, omdat de voordracht mogelijk beter aansluit bij de criteria voor een andere onderscheiding c.q om bij een afwijzing te weten of een andere onderscheiding nog binnen de mogelijkheden ligt. Dat advies volgt binnen vijf werkdagen.

4. Beide adviezen, van de griffie en van R&P worden aan de burgemeester voorgelegd, die vervolgens besluit om de voordracht wel of niet door te geleiden naar het fractievoorzittersoverleg. 5. De burgemeester en griffier agenderen de voordracht en het ambtelijk advies voor het fractievoorzittersoverleg. Dit gebeurt onder geheimhouding. Formele besluitvorming Het fractievoorzittersoverleg geeft een bindend advies over het toekennen van het Ereburgerschap. Een positief advies vereist de steun van de meerderheid van de aanwezige fractievoorzitters, waarbij deze meerderheid van fractievoorzitters gezamenlijk ook een meerderheid van het aantal raadszetels moet vertegenwoordigen. Als er geen meerderheid is zoals hierboven, dan is het advies negatief. De burgemeester besluit, na bindend advies van de fractievoorzitters van de raad, over het verlenen van het Ereburgerschap 1. Indien de voorgedragen persoon de burgemeester zelf betreft, neemt de plaatsvervangend voorzitter van de raad de rol van de burgemeester in dit proces over. Voor toekenning van het Ereburgerschap is breed politiek draagvlak wenselijk 2. De voorbereidingen voor de uitreiking van het Ereburgerschap gebeuren in beslotenheid.

De redenen hiervoor zijn: • een eventuele uitreiking een verrassing te laten zijn voor de persoon in kwestie • de persoon in kwestie niet in verlegenheid te brengen bij het uitblijven van een uitreiking; • dat de stemverhouding en overwegingen van de fractievoorzitters geen afbreuk doen aan het aanzien van het Ereburgerschap en de voorgedragen persoon. Na besluitvorming Positief advies 1. De burgemeester neemt een positief besluit over het toekennen van het Ereburgerschap. 2. De burgemeester informeert de griffie en team R&P over zijn besluit. 3. De initiatiefnemer wordt vervolgens bij een positief advies door de griffie gebeld, waarna verdere afspraken worden gemaakt. Dat gebeurt zo snel mogelijk na het fractievoorzittersoverleg. De griffie overlegt met de initiatiefnemer en het secretariaat van de burgemeester over een geschikt moment. De griffie blijft het eerste aanspreekpunt voor de initiatiefnemer. De griffie bereidt de uitreiking van het Ereburgerschap voor. Hierbij neemt zij contact op met de persoon die de voordracht heeft gedaan. De griffie stemt af met het secretariaat van de burgemeester m.b.t. de uitvoering, zoals oorkonde, tijdstip en speech. De begeleiding van de burgemeester wordt verzorgd door het team R&P. 4. De burgemeester reikt het Ereburgerschap uit, meestal op een natuurlijk moment, zoals een huldiging of een receptie, en anders in een raadsvergadering.

De reden om te kiezen voor deze werkwijze is dat de burgemeester als eenkoppig bestuursorgaan een formeel besluit kan nemen. Een raadscommissie (c.q. het fractievoorzittersoverleg) kan dit niet. 2 Om dit te verwezenlijken brengen de fractievoorzitters wel een bindend advies uit. Adviseren behoort wel tot de wettelijke competenties van een raadscommissie. Dit betekent ook dat het Reglement van orde moet worden gewijzigd. 1

Negatief advies 1. De burgemeester neemt een negatief besluit over het toekennen van het Ereburgerschap. 2. De burgemeester informeert de griffie en het team R&P over zijn besluit, met onderbouwing. De initiatiefnemer wordt bij een negatief advies schriftelijk op de hoogte gesteld. Dat gebeurt door de griffie binnen 2 werkdagen na het fractievoorzittersoverleg. Als het team R&P in het advies de mogelijkheid heeft geopperd dat een andere onderscheiding mogelijk is of beter aansluit, zal de initiatiefnemer daarover per brief worden geïnformeerd. Voor de diverse onderscheidingen bestaan verschillende procedures, die via de website te vinden zijn. Andere onderscheidingen Hieronder in het kort de andere Eindhovense, gemeentelijke onderscheidingen die we toekennen: • Vrijwilligersonderscheidingen, penning en oorkonde (toekenning door college van B&W) • Jeugdlintje (toekenning door commissie Jeugdlintjes) • Eindhovense Sportpenning en -awards (toekenning door jury) • Vriendschapspenning (toekenning door college) Met de vriendschapspenning kan de burgemeester op korte termijn een blijk van waardering geven aan personen die een belangrijke rol spelen voor de promotie van Eindhoven. Zij beschikken al over een andere onderscheiding of komen daarvoor niet in aanmerking.

De laatste jaren is de Vriendschapspenning slechts beperkt uitgereikt: Guus Meeuwis (2015), Peter Pan Speedrock (2016) en de familie Brokken (2019) zijn de laatsten. Tevens kennen we landelijke, persoonlijke onderscheidingen, zoals Koninklijke onderscheidingen, onderscheiding Carnegie Heldenfonds, Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon. Mocht een voordracht meer van toepassing zijn voor een van deze onderscheidingen, dan wordt dat in het advies door het team R&P meegenomen. Aandacht voor Ereburgerschap en weerspiegeling diversiteit Tot op heden hebben 64 mensen de titel Ereburger van Eindhoven gekregen. Daarvan is 84% man en 16% vrouw. De gemiddelde leeftijd op het moment van uitreiking is 65 jaar; 73% is ouder dan 60 jaar. De jongste ereburger was 30 en de oudste 100 jaar op het moment van uitreiking. Van alle ereburgers valt 14% in de categorie oudburgemeesters. Het gemeentebestuur wil dat de eregalerij een weerspiegeling wordt van de diversiteit in onze stad. Gemeenteraad en college hebben een belangrijke rol in het voordragen van personen. Om een bredere groep te bereiken, is bekendheid hierover wenselijk. Dat kan via onze gebruikelijke media, zoals in Groot Eindhoven en social media. Voor veel mensen is alles rondom onderscheidingen en het voordragen van personen niet iets waar ze zich dagelijks mee bezighouden.

Daarom gaat de gemeente het ook bij verschillende organisaties en groeperingen die actief zijn in onze stad, onder de aandacht te brengen. Bij elke uitreiking zal de gemeente via de media (online, offline en

via social media) daaraan bekendheid geven. De gemeentelijke site over Onderscheidingen wordt uitgebreid met criteria voor Ereburgerschap en een aanvraagformulier.

Bijlage Lijst met Ereburgers en het jaartal waarop ze het Ereburgerschap ontvingen. Op de website www.eindhoven.nl/ereburgers leest u meer informatie over de personen. Ereburgers van Eindhoven | Gemeente Eindhoven Vanaf 2021 2024 Peter Kentie 2024 Eric Boselie 2023 Joe Cattini 2022 John Jorritsma 2022 Toon Gerbrands 2022 Dré Rennenberg 2021 Hans de Jong 2011-2020 2017 Sjef Wolfs 2016 Rob van Gijzel 2013 Frans Heesterbeek 2012 Jacco Verhaeren 2012 Elies Lemkes 2011 Joke de Haas 2001 - 2010 2010 Ad Engbers 2009 Theo van de Laar 2008 Willem Sterenberg 2008 Pieter van den Hoogenband 2008 Lidewij Edelkoort 2007 Richard Winters 2007 Frits van Geffen 2007 Alexander Sakkers 2006 Wim van der Leegte 2006 Guus Hiddink 2004 Harry van Raaij 2003 Rein Welschen 2002 Henk de Wilt 2002 Cynthia Deane 1991 - 2000 1998 Riky van Herk 1998 Jos Vroemen 1997 Jan Timmer 1996 Zuster Veronique van Woerkum 1996 Theo Hurks 1996 Rene Daniels 1996 Paul Haarhuis 1992 Karel Vermeeren

1992 Jos van Kemenade 1981 - 1990 1988 Henny Houben-Sipman 1987 Gilles Borrie 1986 Wisse Dekker 1986 Piet de Rooij 1984 Mari den Teuling 1984 Bernard Verkooijen 1982 Tiny van Bussel 1982 Onno Zwanenburg 1981 Mies Mignot-Schellens 1981 Goof Mijnsbergen 1971 - 1980 1980 Piet Joosten 1980 Jan van Gijzel 1980 Jaap van der Lee 1979 Theo van den Donk 1979 Bart Combee 1978 Frans Roeterink 1978 Ben Ullings 1973 Herman Witte 1971 Wim van Doorne 1939 - 1970 1968 Frans van Vliet 1966 Harry van Lieshout 1965 Frits Philips 1961 Frans Gijzels 1959 Hub van Doorne 1957 Hans Kolfschoten 1956 Hans s'Jacob 1955 Frans Otten 1949 Theo Tromp 1949 Clemens Schellens 1945 Anton Verdijk 1939 Anton Philips