Verkeersadvies Bruisterbosch Fiets en Ruimte (Fietsersbond).pdf

Komovergangen Bruisterbosch Op 25 mei 2021 heeft de gemeente Eijsden-Margraten opdracht gegeven om een second opinion op te stellen met betrekking tot de inrichting van drie bebouwde komovergangen in Bruisterbosch. De aanleiding is het project ‘Verkeersveilig inrichten kern Bruisterbosch’. In dit project heeft de gemeente Eijsden-Margraten in overleg met de omwonenden schetsontwerp(en) voor de openbare ruimte opgesteld. Daarbij is er (nog) geen overeenstemming bereikt over de maatregelen nabij de komgrenzen. De werkgroep Bruisterbosch ziet het liefst bij de drie belangrijkste komingangen een grote reconstructie met uitbuigingen, terwijl de gemeente stelt dat dit gezien het karakter van de wegen de verkeersveiligheid niet ten goede komt. Aan ondergetekende is gevraagd om een onafhankelijk advies te geven over eventueel te nemen maatregelen bij de komingangen. Om een antwoord te geven op deze vraag is een eenvoudige praktische methode gevolgd. Allereerst is een schouw van de situaties ter plekke verricht. Vervolgens is een onderzoek gedaan naar vergelijkbare situaties. Op basis daarvan is met argumenten onderbouwd welke oplossingsrichtingen voor Bruisterbosch het best passend zijn. Onderstaand verslag volgt die drie stappen. Situatiebeschrijving Bruisterbosch is een klein buurtschap op het plateau van Margraten.

Het bestaat uit lintbebouwing langs knooppunten van historische wegen. Het landgebruik in de omgeving is hoofdzakelijk agrarisch. Het gebied heeft ook een belangrijke toeristische functie. In de kern zijn meerdere agrarische bedrijven en een vakantieboerderij met camping gevestigd. De wegen door Bruisterbosch vormen de kortste verbinding tussen Eijsden, Sint Geertruid, Mheer, Banholt en Margraten. Dit leidt tot een bepaalde mate van doorgaand autoverkeer. De Sint Geertruiderweg, de Bruisterboschweg en de Hoebesweg zijn daar tot op zekere hoogte op ingericht, met recent aangelegde fietspaden of fietssuggestiestroken en anderszins. Op het plateau is ook relatief veel toeristisch verkeer van vooral fietsers. De discussie over de komovergangen betreft alleen de drie wegen met doorgaand verkeer:

Laurent Theunissen

28-5-2021

1

Komovergangen Bruisterbosch Het gaat in het noorden om de Hoebesweg, de verbinding met Margraten, in het westen om de Bruisterboschweg, de verbinding richting Eijsden, en in het zuiden om Bruisterbosch-Bergweg, de verbinding met Banholt. Deze wegen hebben buiten de bebouwde kom alledrie een 60 km/uur-regime en nemen bij het naderen van Bruisterbosch min of meer de vorm van een holle weg aan. Binnen de bebouwde kom is een 30 km/uur-regime van kracht. Deze overgang vraagt van de automobilist dus een halvering van de snelheid. Gelet op de combinatie van de aanwezigheid van autoverkeer met bestemming elders en de gewenste snelheidsreductie bij de komovergangen is de vraag van de bewoners om aanvullende maatregelen voor de realisatie van de forse snelheidsreductie dan ook al begrijpelijk. Die wens wordt ondersteund door snelheidsmetingen die in 2019 zijn verricht ter hoogte van huisnummer 25. Daaruit blijkt dat de V85 53 kilometer per uur bedraagt. Dat kan als indicatie worden gezien dat automobilisten 50 km/uur hier meer als normgevend ervaren dan 30 km/uur. Het is dus inderdaad geen kwestie óf snelheidsremmende maatregelen nodig zijn, maar de vraag welke het meest passend zijn en welke minder of niet. Nadere beschouwing van de drie locaties Vanuit Margraten (Hoebesweg)

Richting Bruisterbosch gaat de weg hier omhoog. Opgaande beplanting aan de rechterzijde maakt de omgeving van de komovergang bijzonder in het gebied. De weg ligt diep en besloten en is bochtig. De overgang zelf ligt bij een bocht met aan beide zijden doorlopende beplanting. Er is niet veel bebouwing te

Laurent Theunissen

28-5-2021

2

Komovergangen Bruisterbosch zien. Vanaf de andere kant komend lijkt de overgang ook een eindje buiten de bebouwde kom, in het landschap, te liggen. In de steile berm staat bescheiden bebording met op een eenvoudige paal aan alleen de linkerkant van de weg. Er is een kleine profielverandering: van fietssuggestiestroken naar gemengd profiel. De verhardingssoort wijzigt niet. Verlichting ontbreekt. Alleen voor deze komovergang is een ontwerp binnen het project ‘Verkeersveilig inrichten kern Bruisterbosch’. Die bestaat uit een eenzijdig 60 km plateau waarbij alleen verkeer dat de kern binnenrijdt een hoogteverschil heeft (8 centimeter over een lengte van 3,10 meter). De wens van de werkgroep Bruisterbosch is om hier de weg uit te buigen. Dat betekent dat een flinke hap uit het talud gegraven moet worden. De gemeente heeft dit niet in het ontwerp meegenomen en stelt dat door een uitbuiging te realiseren de zichtlijnen richting de kern groter worden waardoor er waarschijnlijk harder gereden gaat worden. Vanuit Herkenrade (Bruisterboschweg)

Deze weg is helder vormgegeven en relatief breed en nodigt daardoor uit om snelheid te maken. Bij nadering van Bruisterbosch ligt de weg enigszins dieper dan de omgeving, maar het beeld is wijds. Op het punt van de overgang begint links een heg, wat echter niet heel bijzonder is in deze omgeving. Bebouwing is nog nauwelijks te zien. Laanbeplanting begint pas een eindje verderop. Vanwege de bocht in de weg is de locatie van de komovergang wel goed gekozen. Het wegprofiel loopt opvallend door, zowel de fietssuggestiestroken als de prominente kantopsluiting. Bij de overgang staat bescheiden bebording met op een eenvoudige paal aan alleen de rechterkant van de weg (vóór de reconstructie was er aan weerszijden bebording). Verlichting ontbreekt.

Laurent Theunissen

28-5-2021

3

Komovergangen Bruisterbosch Vanuit Banholt (Bergstraat)

Deze weg loopt naar beneden waardoor de situatie goed is te overzien. Bij de komovergang vormen bomen een tunnel. Een met heggetjes ingesnoerd kruispunt met rood plateau is te zien. De kantstroken vallen weinig op maar lopen niet door. Bij de overgang staat bescheiden bebording met op een dubbele paal aan alleen de rechterkant van de weg. Verlichting ontbreekt. Vergelijkend onderzoek In het eigen fotoarchief aangevuld met Streetview is gezocht naar alternatieve verkeersmaatregelen bij komovergangen naar 30 km/uur in Eijsden-Margraten en elders in Nederland. De volgende maatregelen komen in allerlei combinaties met elkaar voor:           

Zigzagmarkering 60 markering buitenzijde Verschillende soorten drempels, soms begeleidt door verkeerspaaltjes in de berm Dwarsliggend afwateringsrooster Tweezijdige bebording Hekjes of verkeerspaaltjes in de bermen Forse bebording Verkeerssluis met dubbelzijdige versmalling Verkeerssluis met eenzijdige versmalling, aan de zijde van inkomend verkeer Verkeerssluis met fietsers buitenom Twee verspringingen alternerend achter elkaar

Laurent Theunissen

28-5-2021

4

Komovergangen Bruisterbosch  

Verlichtingsmast Afwijkende invulling van de berm (stenen, muurtjes, schanskorven, dwarsgeplaatste heggen, boomgroep)

Er bestaat dus een grote variatie in de komovergangen. In vergelijking met andere situaties behoren de huidige komovergangen van Bruisterbosch tot de subtielste. Ze hebben alleen een bescheiden attentiewaarde. De meest extreme varianten zijn verkeerssluizen met een flinke drempel in de rijbaan (bijvoorbeeld in Weert, gemeente Meerssen). Die remmen niet alleen de snelheid maar hinderen ook de doorstroming. Zulke sluizen zijn vooral toepasbaar in situaties waar doorgaand verkeer ongewenst is en over een alternatieve verbinding beschikt. Van 33 verschillende komovergangen naar 30 km/uur in het eigen fotoarchief is er slechts 1 uitgebogen (Bouwbergstraat, een bosweg met fietspaden in Schinveld). Bij komovergangen naar 50 km/uur komen uitbuigingen met middengeleiders juist veelvuldig voor. Het verschil is begrijpelijk: bij 30 km/gebieden staat het verblijven doorgaans voorop en wordt de ruimte voor autoverkeer daarom vaak ingeperkt, bij 50 km/uur gaat het om verkeersaders en wordt getracht het gemotoriseerd verkeer in beweging te houden maar op beheerste snelheid. Overwegingen en aanbevelingen die daaruit volgen De snelheid is hoger dan beoogd, dus maatregelen zijn wenselijk. Er is geen reden om aan te nemen dat specifiek een uitbuiging effectiever is dan andere maatregelen. Een bocht werkt remmend, maar beperkt doordat rekening moet worden gehouden met zwaar verkeer.

Het ruimtelijker perspectief en de associatie met verkeersaders hebben een tegengesteld effect. Een kleine ingesloten weg zou als het ware over korte afstand een meer open, ruime weg worden. Terwijl de weg nu onderworpen is aan het landschap, zou de weg een verkeerslandschap creëren. Het heeft dus vanuit verkeer en landschap de voorkeur om de samenhang in het wegbeeld, waaronder de proporties, te behouden. Klein is hier een kwaliteit. Gelet op een bepaalde mate van doorgaande functie is ook een verkeerssluis minder wenselijk. Voor het doorgaand verkeer is geen alternatieve route en toeristisch verkeer kan ter plaatse niet worden ontmoedigd. Versmallingen op de hellingen (Hoebesweg en Bergweg) leiden tot tegen de helling optrekken na een stop, wat veel hinder veroorzaakt. Dat is ook lastig voor fietsers. Bovendien zullen fietsers de neiging hebben om zich ook met grotere snelheid tussen de versmallingen door te manoeuvreren, wat risicovol is. Het werken met obstakelvrije straatbrede drempels is voor de komovergangen van Bruisterbosch een beter perspectief. De verkeersdeelnemers kunnen daarbij zelf de meest gewenste positie kiezen op de rijbaan. De vraag is wel of een eenzijdige 60 km/uur-drempel voldoende effect zal hebben gelet op zowel de flauwe helling als het ontbreken van de terugbeweging van het voertuig. Een iets steilere eenzijdige drempel zou overwogen kunnen worden.

De drempels verdienen aanvulling met verticale elementen, zodat verticale elementen op beide bermen samen een symbolische poort vormen. Om van 30 km/uur een logische snelheid te maken is ook het wegbeeld binnen de vastgestelde bebouwde kom van groot belang. Dit is vooral bij de Bruisterboschweg verbeterbaar. Het wegbeeld zou vanaf de komgrens abrupt moeten wijzigen met de nadruk op gemengd profiel en meer details in de omgeving. Er zouden bijvoorbeeld bomen kunnen worden bijgeplaatst in de linkerberm. Laurent Theunissen, 28-5-2021 Laurent Theunissen

28-5-2021

5