Schriftelijke vragen en antwoorden alle programma's en paragrafen Programmabegroting 2023-2026.docx

Het doorlopen proces Totstandkoming meerjarenbegroting 2023 - 2026 Begroting 2022 -2025

goed leven in elke kern

mei circulaire

eerste conceptbegroting 2023-2026 3,5 mln tekort

consultatie

8 juni 2022

1 juni 2022

23 augustus 2022

30 augustus 2022

begroting 2023-2026 inclusief sept-circulaire

september circulaire

Bestuursakkoord

Portefeuillehouder & fracties

consultatie

30 september 2022

26 september 2022

college

conceptbegroting

2023-2026 saldo + 17.000 4 oktober 2022

raads

toelichting

P&C commissie

schriftelijke ronde

4 oktober 2022

11 oktober 2022

14-20 oktober 2022

2023-2026 raadsleden

op weg naar sluitende begroting 2023-2026

23 september 2022

conceptbegroting

1

raads

dialoog vergaderingen 31 okt en 1 nov 2022

september 2022

Besluitvorming begroting 2023-2026 8 en 10 november 2022

Raadsvergadering 8 november 2022 Schriftelijke vragen Raadsvoorstel Programmabegroting 2023-2026 Programma 1 Kwaliteit van leven

Geen vragen.

Vraag 1 2.1 een gezond verenigingsleven “Pagina 18: wat gaan we ervoor doen in 2023 Ondersteunen verenigingen bij verbreden maatschappelijke rol in kernen; We schrijven onder deze tegel over de rol van de verenigingsondersteuner die de scan “vitale club” uitvoert en daarnaast verenigingen ondersteunt wanneer zij vragen hebben op het gebied van bijv. aanpassingen accommodaties en het aanbieden van activiteiten.” Krijgt deze verenigingsondersteuner ook de opdracht van gemeente om proactief / preventief verenigingen te benaderen en te spreken over de snel toenemende uitdagingen voor de verenigingen in de nabij toekomst? Denk hierbij aan verduurzaming van de accommodaties tegen de torenhoge energielasten, teruglopende leden aantallen omdat huishoudens hun contributieverplichtingen niet meer kunnen betalen etc. etc. Uitdagingen die mogelijk de levensvatbaarheid van vele verenigingen in gevaar kan brengen en indirect invloed heeft op de kwaliteit van leven van onze inwoners. Antwoord: De verenigingsondersteuner ondersteunt de verenigingen samen met collega’s van het fysiek domein op het gebied van verduurzamen van accommodaties. Middels de tool “vitale club” worden verenigingen actief bevraagd naar problemen / vragen t.a.v. onder meer levensvatbaarheid, duurzaamheid en energie.

Vraag 2 1.4. Ontmoetingsruimte in elke kern “Voor het voormalig voetbalcomplex Oranje Boys wordt een plan van aanpak opgezet om hier een jongeren inlooppunt te realiseren.” Waarom wordt dit inlooppunt gerealiseerd? Wat houdt dit inlooppunt in? Voor welke leeftijden zal dit inlooppunt bedoeld zijn? Antwoord: Dit inlooppunt wordt gerealiseerd omdat de jeugd, zeker na corona, de behoefte heeft om samen te komen. Het gaat niet alleen om het sociale aspect maar ook om preventie. Zo proberen we ook meer grip te krijgen op overlast van jongeren. Jongerenwerk organiseert ook voorlichtingsmomenten over 2

o.a. alcohol, drugs en seksualiteit. Daarnaast is altijd begeleiding aanwezig. Zo kan ook sneller bepaalde problemen worden gesignaleerd. Het inlooppunt is bedoeld voor de leeftijd vanaf ongeveer 16 jaar.

Vraag 3 1.5. Sporten en bewegen voor jong en oud. - Waar staat de afkorting SWEM voor? - Waarom wordt er niks genoemd over de aanleg van een skatebaan in Banholt waarover de raad een motie heeft aangenomen? Antwoord: - de afkorting SWEM staat voor Stichting Sport en Welzijn Eijsden-Margraten. Stichting SWEM exploiteert voor de gemeente het zwembad de Treffer en voert de regie op het uitvoeren van het Meer bewegen voor ouderen (MbvO) -

Onderzocht wordt of er daadwerkelijk behoefte is aan een skatepark op betreffende plek of dat de lokale jeugd liever een andere buitenfaciliteit gerealiseerd wil hebben. De jeugd van Banholt en Mheer zullen hier actief over worden bevraagd.

Vraag 4 Pagina 51: Wat gaan we ervoor doen in 2023 Investeren in inzet consulent welzijn jeugd; - Kan er concreet worden aangegeven op welke werkzaamheden de inzet van de (nieuwe) consulent welzijn jeugd afwijkt / vernieuwend is ten opzichte van de werkzaamheden die de consulenten tot op heden uitvoerden? Antwoord: Er is een verschil tussen de taken van de consulenten uit het sociaal team en de consulent welzijn (voorheen participatiecoach). De consulenten van het sociaal team voeren de WMO en de jeugdwet uit en geven maatwerkvoorzieningen af indien nodig. De consulent welzijn richt zich meer op preventie en voorliggende voorzieningen. De consulent welzijn richt zich vooral op ouderen en bevordert de participatie (meedoen) van inwoners en richt zich op verminderen eenzaamheid. Daarnaast komt er een consulent welzijn die zich gaat richten op preventieve activiteiten gericht op jeugd. Het gaat er hierbij om maatwerkvoorzieningen te voorkomen.

3

Vraag 1: In de Aanbiedingsbrief wordt melding gemaakt van lasten verminderen op de WMO (-€350k) en Jeugd (-€350k) door meer inzet op preventie. Daarnaast wordt een extra Consulent Jeugdpreventie aangesteld voor 1 fte, dus extra lasten. In het programma staat weinig tot niets over preventie bij ouderen, bij Jeugd alleen preventie rond Drugs en Alcohol. Wat is nu precies het plan, met welke concrete activiteiten wordt deze lastenvermindering gerealiseerd? Antwoord: Er is in de begroting gekozen om “minder meer” budget op te nemen. In de primaire begroting zijn de budgetten verhoogd en in het vervolgproces met € 350k naar beneden gebracht. Dit is gebaseerd op kostenbeheersing en niet als zodanig op lastenvermindering. Voor wat betreft de Jeugdwet. Via versterking van de inzet van de praktijkondersteuner huisarts, preventie op scholen, versteviging aansluiting voorliggend veld op maatwerkvoorzieningen, de inzet van een gedragswetenschapper en uitbreiding van de personele capaciteit bij het sociaal team met als doel om de mate van regievoering te verhogen, pogen wij de inzet van maatwerkvoorzieningen terug te dringen. Voor wat betreft de WMO. 1. In voorbereiding is het Wmo-beleidsplan voor de periode 2023-2026. Dit plan zal in februari 2023 ter vaststelling aan uw raad worden aangeboden.

Het plan voorziet in allerlei (preventie)maatregelen om te komen tot een situatie, waarin burgers minder beroep hoeven te doen op dure/duurdere maatwerkvoorzieningen en passend kunnen worden ondersteund via voorzieningen in het voorliggende veld en algemeen toegankelijke voorzieningen. Inzet op Positieve Gezondheid en Preventie vormen de basis van het beleidsplan. Bedoeling is dat op basis van het beleidsplan een regionaal en een lokaal actieplan wordt opgesteld. In het lokale actieplan willen wij de volgende maatregelen opnemen: ✓

Het versterken van het sociale netwerk van kwetsbare burgers.

✓

Het versterken van algemeen toegankelijke voorzieningen.

✓

Het versterken van mantelzorgondersteuning.

2. Resultaatgerichte inzet van maatwerkvoorzieningen vanaf 2022 maakt verdere versterking van casusregie mogelijk. Hierdoor kan inzet van zwaardere en duurdere maatwerkvoorzieningen eerder worden afgebouwd. 3. Door een personeelstekort binnen de thuiszorg worden niet alle toegekende uren voor hulp bij het huishouden in de praktijk geëffectueerd waardoor daarvoor in de begroting gereserveerde budget niet wordt aangesproken.

4

Vraag 2 Door het ontbreken van een concreet plan is er een reëel risico dat deze lastenvermindering, in totaal €700.000, niet gerealiseerd gaat worden, wat dan? Antwoord: Er is in de begroting gekozen om “minder meer” budget op te nemen. In de primaire begroting zijn de budgetten verhoogd en in het vervolgproces met € 350k naar beneden gebracht. Dit is gebaseerd op kostenbeheersing en niet als zodanig op lastenvermindering. Hoe doordacht plannen ook zijn, zowel de Jeugdwet als de WMO zijn en blijven open einderegelingen. Mocht in de praktijk blijken dat een verminderde inzet van maatwerkvoorzieningen niet haalbaar blijkt te zijn, is verhoging van budgetten onvermijdelijk om de benodigde ondersteuning van cliënten te kunnen bieden. Vanzelfsprekend zullen we u hierover via de P&C-cyclus tijdig informeren.

Vraag 3 Paragraaf 1.5: er wordt geld uitgetrokken voor sportclubs om een tekort aan vrijwilligers op te vangen. Wat wordt er hiermee bedoeld? Betekent dit dat in plaats van vrijwilligers mensen worden ingehuurd om dit werk op te vangen? Antwoord: Betreft ondersteuning van verenigingen om deze in staat stellen hetzelfde werk met minder vrijwilligers te doen. Er zijn hiervoor vooralsnog geen extra middelen vrijgemaakt. We zoeken het in samenwerking tussen verenigingen en de verenigingsconsulent en gezamenlijk aanschaffen van hulpmiddelen.

Vraag 4 Kunnen mensen in onze gemeente gebruik maken van de voedselbank? Biedt onze gemeente hier financiële ondersteuning in? Antwoord: Inwoners uit Eijsden-Margraten kunnen gebruik maken van de Voedselbank. Gemeente EijsdenMargraten biedt geen financiële ondersteuning aan de Voedselbank.

Vraag 1 Pag. 10. 1.1 Een inclusieve samenleving, Investeren in begeleiding statushouders en nieuwkomers. Kunt u aangeven welke opgave er in 2023 te verwachten is, gesplitst naar achterstand en aanname nieuwe gevallen? Hoe denkt u deze te huisvesten.?

5

Antwoord: Meest recente update van 13 okt jl. Rest taakstelling 2021: 22 Taakstelling 2022: 35 Geplaatst tot op heden en planning: 49 Nog te plaatsen 2021 en 2022: 8 Taakstelling eerste helft 2023: 31 Huisvesting komend jaar is een grote uitdaging. We onderzoeken momenteel mogelijkheden voor realisatie van een aantal tijdelijke woningen en verbouw van een bestaand panden voor huisvesting groot gezin. Op de langere termijn is er nu een planning voor zo’n 700 nieuwbouwwoningen in de gemeente, waarvan er 160 specifiek voor statushouders zullen zijn (20 woningen per jaar t/m 2030).

Vraag 2 Continueren vroeg signalering schuldenproblematiek U regelt de toegang schuldhulpverlening bij de gemeente zelf. Zijn er geen langdurige contracten met de Kredietbank waardoor een “uitstapregeling” van toepassing kan zijn? Antwoord: Gemeente Eijsden-Margraten maakt geen onderdeel uit van de Gemeenschappelijke Regeling Kredietbank Limburg, maar sluiten een dienstverleningsovereenkomst (DVO)af. De huidige DVO loopt tot 31-12-2024.

Vraag 3 Pag .12. 1.2 Een gezond verenigingsleven Het maatschappelijke stimuleringssubsidie is wegbezuinigd. Welk betreft dit nu, het reeds in de begroting opgenomen bedrag of het bedrag welk bestemd is voor extra ondersteuning bij het verwerven van vrijwilligers of tijdelijke oplossing van knelpunten zoals in het bestuursakkoord was voorzien? Antwoord: Het betreft de extra middelen die hiervoor in het bestuursakkoord zijn aangegeven. Niettemin houden wij vast aan de inhoudelijke lijn van het bestuursakkoord. Uitvoering vindt gefaseerd plaats binnen de bestaande middelen.

Vraag 4 Pag. 37. 1.5 Sporten en bewegen voor jong en oud Afname van beschikbaarheid van vrijwilligers. Hiervoor was € 50.000 opgenomen in het bestuursakkoord. Lezen wij het goed dat dit is wegbezuinigd? Zie onze vraag hiervoor onder 1.2 Antwoord: Zie het antwoord op de vorige vraag.

6

Vraag 5 Pag. 51. De kosten voor WMO en Jeugd scherp monitoren en beleidskaders actualiseren. Nieuwe aanbestedingen zorgen ervoor dat we bouwen aan partnership waarin gemeente meer regie kunnen voeren en gemeente en zorgaanbieders samen in positie komen om de transformatie vorm te geven. Welke partijen zijn dit en wordt hier samen met andere gemeenten mee "opgetrokken" c.q. worden ervaringen van andere gemeenten in de selectie van aanbieders meegenomen? Antwoord: Ja, ervaringen van andere gemeenten worden meegenomen in de selectie van de aanbieders. De WMO-maatwerkvoorzieningen worden namelijk gezamenlijk met de regiogemeenten ingekocht. De Jeugdzorg in Zuid-Limburg, en dus ook Eijsden-Margraten, wordt vanuit de Jeugdhulpregio ZuidLimburg gezamenlijk aanbesteed. De zorgaanbieders zijn opnieuw aanbesteed en met ingang van 11-2023 (en enkele segmenten vanaf 1-7-2023) zijn de nieuwe contracten inclusief bijbehorende afspraken van kracht. Hierbij gaan we uit van een open-house constructie waarin alle zorgaanbieders individueel contracten konden afsluiten naar een systematiek met enkele strategische partners zorgpartners. Naast de zorgaanbieders zoeken we ook partnership in de transformatie van andere partners die van belang zijn voor de jeugdigen. Denk hierbij aan scholen, jongerenwerk en sport- en beweging.

Het bereiken van de transformatiedoelen in samenwerking met aanbieders geldt voor wat betreft de WMO met name voor de maatwerkvoorzieningen Begeleiding Individueel, Begeleiding Groep en Beschermd Wonen. Inkoop van Begeleiding Groep en Beschermd Wonen wordt via de centrumregeling Verwerving Wmoondersteuning Maastricht-Heuvelland gerealiseerd. De centrumregeling is opgericht om de samenwerking met de andere gemeenten te versterken en van elkaars kennis en ervaringen te profiteren. De maatwerkvoorzieningen Begeleiding Groep en Begeleiding Individueel zijn in 2021 aanbesteed voor meerjaren volgens een resultaatgerichte inkoopsystematiek. De selectie van de zorgaanbieders hebben de gemeenten gezamenlijk gedaan op basis van gezamenlijk vooraf gestelde criteria. De procedure van Inkoop/aanbesteding van Beschermd Wonen is op dit moment gaande. Het opbouwen van partnership met aanbieders vormt de basis van de aanbesteding. In een aanbestedingsleidraad zijn de selectiecriteria voor aanbieders zijn vooraf vastgelegd. Omdat de aanbesteding nog niet is afgerond kunnen wij nog niet de geselecteerde zorgaanbieders benoemen.

Vraag 6 Pag. 52. De kosten voor WMO en Jeugd scherp monitoren en beleidskaders actualiseren Bij de eerste ambtelijke presentatie van deze begroting hebben wij gevraagd naar een vergelijking tussen hetgeen voor deze taakvelden in de algemene uitkering is opgenomen en de werkelijke kosten voor onze gemeenten. Kunnen wij dit overzicht nog van u tegemoet zien? Antwoord: De inkomsten van de algemene uitkering zijn in clusters verdeeld. De begroting 2023 (inclusief de inkomsten 2023) is omgezet naar deze cluster indeling. De eerste analyse en bevindingen zijn gedeeld en gepresenteerd in de commissie P&C. Deze is via ibabs gedeeld.

7

Vraag 7 Pag. 60. Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners Kunt u de voorgenomen herijking bibliotheekwerk nader toelichten? Betekent dit dat er verder bezuinigd gaat worden op dit onderdeel? Antwoord: Nee, er is aanvullend budget opgenomen in de programmabegroting. In 2022 / 2023 zetten we in op continuering huidige beleid & uitvoering en continuering van de ingezette koers van innovatie en pilots, waarmee we ervaring opdoen en die bijdragen aan herijking bibliotheekwerk. Parallel hieraan ontwikkelen we in 2023, in samenwerking met alle betrokken partners, een meerjarige visie op herijking van het bibliotheekwerk, a.d.h.v. een door het college geaccordeerd plan van aanpak. Het herijken van Bibliotheekwerk is vooral verbonden met specifieke behoeften binnen gemeente Eijsden-Margraten, in relatie tot het culturele en educatieve klimaat. . Bibliotheken ontwikkelen zich steeds meer tot ontmoetingsplekken waar kennis, contact en cultuur bij elkaar wordt gebracht. We zetten dan ook in op verdere innovatie binnen het bibliotheekwerk die jong en oud hierbij ondersteunen. In de programmabegroting is € 10.000 opgenomen om het herijkingsproces gedurende 2023 ten uitvoer te brengen.

Daarnaast is -aanvullend aan de jaarlijkse subsidie voor bibliotheekwerk- een aanvullend budget opgenomen voor gemeente-specifieke projecten op het vlak van leesvaardigheid en laaggeletterdheid à € 40.000. In november wordt hier door de raad een besluit over genomen.

Vraag 1 P9, 1.1 Inclusieve samenleving In 2017 zijn tijdelijke woonplekken gecreëerd voor statushouders. Er was echter geen gedegen plan om te zorgen dat mensen hier goed konden integreren in onze samenleving. Nu is er geïnvesteerd in verbetering van die woningen bovendien is de verantwoording voor de inburgering nu bij de gemeente terecht gekomen. In Noorbeek komen een paar grote gezinnen wonen. Wat is nu het sociale plan? Antwoord: De grote gezinnen ontvangen net als andere statushouders maatschappelijke begeleiding gedurende het eerste jaar van hun plaatsing in onze gemeente van Vluchtelingenwerk. Binnen SEM zijn klantmanagers statushouders aangesteld t.b.v. de regie op inburgering en voor zaken betreffende werk en inkomen. Voor de indicatie wordt het Sociaal Team (wmo en jeugd) betrokken voor uitgebreidere begeleiding en ondersteuning. Vraag 2 Hoe voorkomt u dat de omgeving van de school in Noorbeek weer verpaupert, de vrouwen vereenzamen en de mannen niet integreren? hoe regelt u het vervoer naar school? Antwoord: 8

Nu de appartementen in de school Noorbeek verbouwd worden en opgeknapt zijn en de buitenkant van de school ook onderhanden is genomen, wordt samen met de nieuwe bewoners een plan gemaakt voor de inrichting van het schoolplein en het groen rond de school. Door de bewoners hier actief bij te betrekken is de verwachting dat deze ook meer gaan bijdragen aan onderhoud van de omgeving. Vluchtelingenwerk zorgt voor de maatschappelijke begeleiding van de gezinnen en de inburgering in Nederland. Het vervoer naar school voor basisschoolleerlingen is een knelpunt, waarvoor we een oplossing zoeken zodat de kinderen naar school kunnen gaan.

Vraag 3 Wat gaat u doen aan de situatie in de J. Partounstraat in Eijsden? Komen daar meer en betere (tijdelijke) woningen voor statushouders? Sociale woningbouw? Antwoord: Momenteel worden de mogelijkheden bezien voor het ontwikkelen van locaties voor tijdelijke woonunits voor de huisvesting van zogenaamde woonurgenten (o.a. statushouders). Ook de locatie aan de Joseph Partounsstraat wordt hierbij als mogelijke locatie bezien. In hoeverre dit kan leiden tot een andere invulling van deze locatie met meer en betere (tijdelijke) woningen voor statushouders wordt dus nog nader onderzocht.

Vraag 4 P 24, Elke school een Tiny Forest/ Groene school Wat is het voordeel van een Tiny Forest op school/ inrichten van een groene schoolomgeving als kinderen toch al opgroeien in een groene omgeving en daar buitenspelen? Antwoord: Een groene schoolomgeving biedt een rijk speel- en leerlandschap waar ruimte is voor kinderen om vrij te spelen en natuurlijk te bewegen. Ook biedt een groene omgeving ruimte voor leerkrachten om lessen te combineren met de buitenomgeving. Daarnaast draagt het positief bij aan de klimaatopgave waar wij voor staan. Vraag 5 Waarom kiest u, ook in het kader van hittestress, droogte, stikstofreductie en dergelijke niet voor vergroening van de kernen, door meer straten schaduwrijk en gezonder te maken met bomen. Antwoord: Dat is nu juist het voorstel dat we doen. Groen zorgt voor opname van CO2, zorgt voor schaduw, zorgt voor een betere en prettigere leefomgeving. In het klimaatadaptatieplan dat we in december aan de raad voorleggen ter besluitvorming zullen we u hier nader over informeren. Vraag 6 Wat verstaat u onder meertalig onderwijs? Antwoord: Meertalig onderwijs is als term voor meerderlei uitleg vatbaar en om die reden wat ongelukkig gekozen. Wat wordt bedoeld is dat kinderen naast de Nederlandse taal kinderen op school ook kennismaken met talen zoals Engels en Frans gedurende de lessen.

9

Vraag 7 Met welk doel wilt u de ontwikkeling van aantallen leerlingen in klassen kritisch volgen? Antwoord: Het kritisch volgen van de ontwikkelingen is belangrijk in relatie tot de toekomstige onderwijshuisvesting. Door deze ontwikkeling kritisch te volgen kan er tijdig ingespeeld worden op de onderwijshuisvestingsopgaven bij bijvoorbeeld uitbreiding of inkrimpen van een schoolgebouw. Dit is tevens een belangrijk onderdeel in het nog vast te stellen Integraal huisvestingsplan Onderwijs ( IHP).

Vraag 8 P 39 1.6 Trendbreuk is gericht op gezondere jeugd. Op dit moment wijzen de cijfers erop dat het met de jeugd al beter gaat, maar dat met name volwassenen neigen naar een ongezondere situatie (overgewicht bijvoorbeeld) Welk programma’s lopen er of worden ontwikkeld voor volwassenen? Antwoord: Een gezonde toekomst begint natuurlijk bij een gezonde jeugd. In de Trendbreuk werd daarom fors ingezet op de gezondheidsbevordering van jongeren. De gezondheidsbevordering van overige doelgroepen ligt volledig in handen van de lokale aanpak. In E-M vragen de cijfers voor volwassenen en ouderen inderdaad de nodige aandacht. Deze aanpak moet lokaal ontwikkeld en uitgevoerd worden. Hier wordt het komende jaar op ingezet. Er lopen wel al programma’s zoals In Beweging, Sociaal Vitaal, MBVO en wandelgroepen om een gezond gewicht en gezonde leefstijl te bevorderen. Daarnaast draagt de lokale aanpak om eenzaamheid tegen te gaan ook bij aan een Positieve Gezondheid voor iedere inwoner in E-M. En tot slot zorgen programma’s zoals JOGG en Preventieakkoord activiteiten reeds al voor bewustwording bij zowel jongeren als ouderen.

Vraag 9 Eijsden-Margraten heeft geen JOGG-regisseur. Daaruit concluderen wij dat deze gemeente niet alle voordelen die JOGG biedt benut. Wat doen we concreet wel aan JOGG? Antwoord: Eijsden-Margraten heeft sinds 2016 een JOGG-regisseur. Zij is werkzaam als Adviseur Gezondheidsbevordering bij de GGD Zuid-Limburg. Iedere gemeente heeft een eigen adviseur gezondheidsbevordering. In Zuid-Limburg hebben enkele gemeenten ervoor gekozen om de taken van de JOGG-regisseur te beleggen bij de adviseur gezondheidsbevordering. Zo ook EijsdenMargraten. Naast dat wij een JOGG-gemeente zijn zoeken we de samenwerking op met JOGG Heuvelland en JOGG Zuid-Limburg. Onderstaand een greep uit de vele initiatieven die wij, al dan niet in samenwerking met hen, hebben kunnen realiseren in E-M: - Watertappunten op alle scholen in E-M (lokaal in Eijsden-Margraten) - Placemats die een gezonde leefstijl promoten (in samenwerking met JOGG Heuvelland) - Broodtrommelboekjes voor een gezonde lunch te promoten (in samenwerking met JOGG Heuvelland). - De Peuter en Kleuter4daagse (in samenwerking met JOGG Zuid-Limburg). 10

-

Een tussendoortjes- en drankenbord om kinderen te inspireren een gezonde keuze te maken op alle scholen (in samenwerking met JOGG Zuid-Limburg).

Bovendien gaat JOGG om bewustwording van een gezonde leefstijl. Zo hopen we dat kinderen opgroeien in een omgeving waarin de gezonde keuze een normale keuze is. We investeren niet alleen in de bewustwording van kinderen maar ook in die van ouders en verzorgers.

Vraag 10 P 52, 1.7 zorg op maat met focus op kostenbeheersing U streeft naar kostenbeheersing maar bevordert huisvesting voor jeugdige zorgvragers. Dat lijkt tegenstrijdig. Hoe rijmt u dat met elkaar? Antwoord: In de begroting is aangegeven dat we planologisch willen sturen op de locaties voor huisvesting voor jeugdige zorgvragers. Ons doel is om dergelijke voorzieningen gericht te laten landen op de locaties die hiervoor het best geschikt zijn vanuit het perspectief van zowel de jeugdige zorgvrager als de directe omgeving.

Vraag 11 1.8 cultuur P62 ontwikkelen van een nieuwe bibliotheekvisie. Als gesprekspartner en financier zult u voor uzelf helder moeten hebben wat u van de bibliotheek verwacht. Met die insteek zult de gesprekken ingaan. Wat zijn uw verwachtingen ten aanzien van het bibliotheekwerk, wat hoopt u in de visie vast te leggen? Antwoord: In 2022 / 2023 zetten we in op continuering huidige beleid & uitvoering en continuering van de ingezette koers van innovatie en pilots, waarmee we ervaring opdoen en die bijdragen aan herijking bibliotheekwerk. Parallel hieraan ontwikkelen we in 2023, in samenwerking met alle betrokken partners, een meerjarige visie op herijking van het bibliotheekwerk, a.d.h.v. een door het college geaccordeerd plan van aanpak. Het herijken van Bibliotheekwerk is vooral verbonden met specifieke behoeften binnen gemeente Eijsden-Margraten, in relatie tot het culturele en educatieve klimaat. . Bibliotheken ontwikkelen zich steeds meer tot ontmoetingsplekken waar kennis, contact en cultuur bij elkaar wordt gebracht. We zetten dan ook in op verdere innovatie binnen het bibliotheekwerk die jong en oud hierbij ondersteunen. In de programmabegroting is € 10.000 opgenomen om het herijkingsproces gedurende 2023 ten uitvoer te brengen.

Daarnaast is -aanvullend aan de jaarlijkse subsidie voor bibliotheekwerk- een aanvullend budget opgenomen voor gemeente-specifieke projecten op het vlak van leesvaardigheid en laaggeletterdheid à € 40.000. In november wordt hier door de raad een besluit over genomen. Vraag 12 P68 beleidsindicatoren Hoe verklaart u dat E-M als grijze gemeente minder maatwerkarrangementen WMO heeft, maar wel verhoudingsgewijs veel jongeren die hulp nodig hebben? Antwoord: De beleidsindicator Jeugdhulp geeft een beeld van het percentage jeugdigen (t/m 18 jaar) dat gebruik maakt van enige vorm van jeugdhulp. Dit percentage is (nagenoeg) gelijk aan gemeenten van gelijke 11

omvang en het percentage in heel Nederland. Daar het gaat om het percentage van onze populatie jeugdigen is het voor deze indicator dus niet relevant dat de gemeente Eijsden-Margraten relatief vergrijst.

12

Raadsvergadering 8 november 2022 Schriftelijke vragen Raadsvoorstel Programmabegroting 2023-2026 Programma 2 Landbouw, landschap en Plattelandseconomie Paragraaf 3 Kapitaalgoederen

Geen vragen.

Vraag 1 2.1 Behoud en versterken landschapskwaliteiten “Uitgangspunt is dat de bermen gemaaid worden indien de verkeersveiligheid in gedrang komt”. - Betekent dit dus ook dat de bermen niet meer gemaaid worden als er een processie staat aan te komen terwijl de verkeersveiligheid niet in het gedrang is? Antwoord: Het bermenbeleid (2015-2025) is in 2016 door de raad vastgesteld. Daarin is opgenomen dat de bermen in mei/juni (1 week voor de bronk) worden gemaaid.

Vraag 2 2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving. “ De wielerevents Volta Limburg Classic, Jeugdwielercriterium, Bart Brentjens Challenge en Gravel Series worden ondersteund in 2023” - Klopt het dat dit een uitbreiding betreft van het aantal wielevents dat ondersteund wordt? - Welke events zijn er bijgekomen en waarom worden deze ondersteund? - Wordt hierdoor niet de druk op de leefomgeving en het landschap verder vergroot? - Betreft het een incidentele of structurele uitbreiding van het aantal wielerevents dat gesteund wordt? Antwoord: Sinds 2018 worden de Gravel Series als nieuwe tak van wielersport ondersteund vanwege haar vernieuwende aanpak, promotie van de gemeente en het uitdragen van Cittaslow. In 2019 organiseerden zij op verzoek een activiteit in het kader van Liberation. We zijn van mening dat dit kleinschalige event niet leidt tot een grote druk op de leefomgeving en het landschap, aangezien drukke wegen vermeden worden. Deze organisatie heeft juist veel oog voor die leefomgeving en het landschap, reden waarom ze graag van het Cittaslow genootschap deel willen uitmaken. De organisatie maakt deel uit van het project Team Heuvelland en heeft de akte van Ambitie ondertekend. In 2023 staat een wedstrijd gepland die meetelt voor het NK.

13

Inmiddels is de Gravel Series dus verworden tot een vast event op de wielerkalender, vooralsnog ondersteund door onze gemeente. Vraag 3 2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving. “In 2023 wordt de Vuursteenroute ontwikkeld en aangelegd……” - Wat is het verschil met de bestaande Vuursteenroute” Antwoord: De bestaande route van 23 km is verouderd en te lang. In verband met de opening van de vernieuwde vuursteenmijn en een infocentrum is een nieuwe brochure in de maak. Deze zal naar alle waarschijnlijkheid uit 2 wandelroutes bestaan en duidelijke, toegankelijke beschrijvingen geven.

Vraag 1 Wat is de definitie bij de gemeente Eijsden-Margraten van duurzaam? Wat wordt verstaan onder duurzaam voedsel? Antwoord: Van duurzaam voedsel is sprake als bij de productie zuinig wordt omgegaan met natuurlijke bronnen als water, energie en land. Tevens komen bij de productie zo min mogelijk verontreinigende stoffen zoals bestrijdingsmiddelen, antibiotica en CO2 in het milieu terecht. Ingezet wordt op bevordering van productie en verwerking van duurzaam voedsel in de korte keten. Vraag 2 p. 88: Er wordt gesproken over fijnschaligheid (ipv. Grootschaligheid) en diversiteit (ipv. monocultuur), maar: “we staan constructief tegenover uitbreiding van bestaande bedrijven”. Er bestaat een risico dat dit toch niet leidt naar de fijnschaligheid en diversiteit waar in een alinea eerder naar wordt gerefereerd. Hoe verhouden deze twee alinea’s zich tot elkaar? Spreekt dit elkaar niet tegen? Antwoord: In deze paragraaf staat tevens: Voorwaarde is wel dat hun activiteiten de aanwezige kwaliteiten duurzaam versterken en in harmonie met het landschap plaatsvinden. Hiermee wordt aangegeven dat er onder bepaalde voorwaarde wordt meegewerkt aan uitbreiding. Vraag 3 Instellen landschapsfonds: Deze reserve wordt gevoed middels een jaarlijkse dotatie van € 100.000 en vanuit de meeropbrengsten toeristenbelasting van 0,30 eurocent per overnachting.

Nu de toeristenbelasting wordt verhoogd met 20 cent per nacht, gaat (een deel van) deze verhoging in het landschapsfonds bovenop de 0,30 eurocent?

14

Antwoord: De toeristenbelasting wordt verhoogd met 30 cent per overnachting. Dit bedrag komt ten gunste van de reserve Landschap. De aanvullende verhoging met € 0,20 gaat niet naar de reserve Landschap. Vraag 4 Wie neemt de besluiten over bestedingen vanuit het landschapsfonds, wordt de raad hier in meegenomen? Is de raad in de lead voor de bestedingen van het landschapsfonds? Antwoord: Hier dient nog een besluit over te worden genomen. Vraag 5 Aangezien de provincie al een subsidiestelsel heeft voor het subsidiëren van het beheer van landschapselementen, moet de gemeente daar dan nog extra bijdrages uit het landschapsfonds tegenover zetten? Hoe wordt dit gecoördineerd? Ligt deze taak bij de provincie of de gemeente? Antwoord: Provincie heeft op dit moment geen operationeel subsidiestelsel voor landschapselementen. Op dit moment bereidt de provincie een nieuw stelsel voor. Hiervan is toegezegd dat wij € 100.000 krijgen als wij een goed plan indienen voor het landschapsfonds. Vraag 6 We hebben ook al een kwaliteitsfonds, dat wordt gevoed uit bijdragen ter compensatie van verstening van het buitengebied. Is het mogelijk en wenselijk om deze fondsen samen te voegen in een Landschapskwaliteitsfonds? Antwoord: Dit wordt bij het opstellen van het landschapsfonds nader bekeken.

Vraag 7 P.77: Het bomenplan van de gemeente wordt samen met de provincie bezien hoe hier invulling aan te geven. Waarom wordt de provincie meegenomen hierin? Gaat het hier om een extra subsidie? Wat is de status/budget van het bestaande bomenplan? Antwoord: De provincie kent het 1 miljoenbomenplan. Hier hebben wij aanspraak opgemaakt, maar helaas niets ontvangen. Bestuurlijk is de vraag uitgezet bij gedeputeerde Gabriels, dat wij als gemeente over een bomenplan beschikken en met een extra financiële bijdrage van de provincie het aantal te planten bomen kunnen vermeerderen. In 2023 hebben we € 51.000 gepland voor uitvoering van het bomenplan, te weten: 1. Uitbreiding hoofdstructuur. 2. Groene omzoming van de kernen 3. Tiny forest 4. Vergroeningsregeling tuinen 5. Jubileumbomen 6. bosaanleg

15

Vraag 8: P. 77: De kaarten kleine landschapselementen bestaat al, is er hier sprake van een update? Zo ja, wat zijn dan de verschillen met de bestaande kaarten? Worden de twee bestaande kaarten voor de beide voormalige gemeenten samengevoegd? Wordt dat dan van een betere, goed doorzoekbare kwaliteit zoals bijvoorbeeld de kaart van beschermde bomen? Kunnen beide kaarten worden samengevoegd voor een groter gebruiksgemak? Wanneer krijgt de raad deze nieuwe kaart te zien? Kunnen er dan nog correcties en aanvullingen op worden aangebracht? Hoe wordt omgegaan met gebleken verdwenen beschermde landschapselementen van de bestaande kaarten? Worden nieuwe elementen toegevoegd? Hoe wordt inbreng van de inwoners op de nieuwe kaart geregeld? Antwoord: Hier is inderdaad sprake van een update. De bestaande kaarten van Eijsden en Margraten worden gecombineerd en aangevuld waar nodig. Op het moment dat de kaart gereed is, zullen de bewoners gevraagd worden om eventueel aanvullende elementen aan te dragen. Deze inventarisatie maakt vooralsnog geen onderdeel uit van een bestemmingsplan en is dan ook nog geen toetsingskader. Handhaving maakt nog geen onderdeel uit van de inventarisatie. Dit wordt wel geregeld in het omgevingsplan. Vraag 9 De huidige kaarten zijn het uitgangspunt voor handhaving.

Worden alle beschermde elementen en inbreng van expertise van lokale inwoners ook meegenomen in het nieuwe omgevingsplan waarop straks gehandhaafd wordt? Als deze in Q1 is afgerond, vindt er dan nog inbreng plaats? Antwoord: Streven is dat alle landschapselementen op kaart worden gezet. De bewoners wordt gevraagd om aanvulling op de concept kaart. De inventarisatie vormt input in het omgevingsplan. In het omgevingsplan staande de regels mbt landschapselementen. Vooralsnog zijn deze niet bekend. Hoe omgegaan wordt mbt handhaving is opgenomen in het omgevingsbeleidsplan Eijsden-Margraten. Vraag 10 P. 86 (transformatie van de landbouw): � Op welke manier word de “Voorwaarde (-) dat hun activiteiten de aanwezige kwaliteiten duurzaam versterken en in harmonie met het landschap plaatsvinden” geborgd in het genoemde actieplan om de landbouwtransformatie in goede banen te leiden? Zeker ook in relatie tot verkeersleefbaarheid en toeristisch overlast voor omwonenden? Antwoord: Op het moment dat het nodig is dat we in 2024 een actieplan zouden moeten ontwikkelen, wordt gekeken hoe we dit kunnen borgen. Eea is afhankelijk van het beleid van uit het Rijk en de Provincie de komende jaren.

Vraag 11 Wat is de status van de “gebiedsdifferentiatiekaart” die opgesteld wordt, door wie wordt die opgesteld, wanneer en op welke wijze wordt de raad hier in meegenomen? Is dit hetzelfde als de “ natuurwaardenkaart”die in begin 2022 klaar had zullen zijn . Wat wordt de legale status van deze kaart? Antwoord: De gebiedsdifferentiatiekaart is niet het zelfde als de natuurwaardekaart. Op de natuurwaardekaart staan de landschapselementen die wij belangrijk vinden en die behouden moeten blijven. De gebiedsdifferentiekaart is een uitwerking vanuit het programma “Buitengewoon Buitengebied” en moet 16

een antwoord geven op de vraag waar we welke functie in het buitengebied wel willen en welke niet meer wenselijk is. De provincie moet nu eveneens met een dergelijke kaart aan de slag. In januari 2023 zullen wij uw raad informeren via een raadsthemabijeenkomst over het stikstofdossier en de gevolgen voor onze gemeenten en de beleidsinstrumenten die we hiervoor willen inzetten. We zullen in deze bijeenkomst u ook vragen een afvaardiging van de raad aan te stellen om deel te nemen aan de stuurgroep Buitengewoon Buitengebied waarin dit soort beleidsinstrumenten zullen worden besproken. Vraag 12 P. 95 of 97: “We zullen echter waken voor toeristisch, recreatieve overdruk. Te veel bezoekers, te veel toeristisch verkeer, te veel evenementen legt een druk op de leefbaarheid van de kernen maar legt ook een druk op het landschap.

Derhalve zetten we in op kwaliteit en spreiding.” Hoe wordt geborgd dat vrjjetijdseconomie in balans is met landschap, natuur en omgeving? Wat zijn de kaders en de specifieke randvoorwaarden, waar zijn die beschreven? Kan er iets als een “kwaliteitsmenu” voor ontwikkelingen worden opgenomen in het vast te stellen “lokaal actieplan vrijetijdseconomie” die genoemde balans borgen? Wanneer spreken wij van teveel toerisme? Hebben inwoners ook inspraak in deze definiëring? Antwoord: Medio 2020 heeft de raad een motie aangenomen inzake het toeristisch recreatief verkeer. Gezamenlijk met de gemeenten Gulpen-Wittem en Vaals is een projectgroep en stuurgroep opgericht om de probleemstelling duidelijk te maken en samen met de stakeholders oplossingen aan te dragen. We komen gezamenlijk tot de conclusie dat het ‘ecosysteem’ in het Heuvelland is verstoord, waardoor de nadelige effecten van de vrijetijdseconomie te zwaar wegen, met als gevolg dat het draagvlak en de draagkracht voor toerisme in de omgeving afneemt. De balans wordt verstoord door de toename in goedkoop, eendaagse massarecreatie en meer algemeen de toeristische druk die zich richt op populaire delen van het Heuvelland. De toename van het één zorgt voor verdringing van andere belangen, te denken valt aan de leefbaarheid van inwoners, maar ook de kwaliteitstoerist (rust en ruimte).

De inbreuk op het landschap is een inbreuk op de economische en toeristische waarde van het gebied. Gelet op de probleemstelling en de dynamiek in de stakeholdersbijeenkomsten zouden we ons af moeten vragen wat we als regio willen zijn: wat is onze Stip op de horizon (2030) en langs welke lat zouden we onze beleidsopvattingen moeten leggen om verantwoorde en toekomstgerichte besluiten te nemen. We willen niet een nieuwe visie formuleren, maar gebruik maken van reeds eerder beschreven beleid en visies op ruimtelijk-, mobiliteits- en toeristisch recreatief gebied. We hebben dit samen met de stakeholders in de tweede sessie opgepakt en onder ander gebruik gemaakt van de vastgetselde bouwstenennotitie die ook in lijn 50 verband wordt geformuleerd. We hebben de volgende Stip op de horizon 2030 geformuleerd: ‘In 2030 is het Heuvelland nog steeds gastvriendelijk, authentiek en bourgondisch. Naast de hectiek van alledag komen we – inwoners, dagrecreanten en verblijfstoeristen – hier tot rust, met respect voor elkaar. We ontvangen graag gasten die deze manier van ‘slow living’ waarderen en respecteren. We genieten van de fijnschaligheid en onze lokale producten die op duurzame wijze worden geproduceerd. We ondernemen innovatief. Kwaliteit in het algemeen en kwalitatief recreëren staan voorop. We beschermen de kwaliteit van leven voor onze inwoners.

We handhaven en ontwikkelen waardevolle landschappen, cultuurhistorie en biodiversiteit.’ Deze stip op de horizon, het afwegingskader en het uitvoeringsprogramma is medio 2021 vastgesteld door de raad.

17

Vraag 13 “Verdere uitvoering geven aan het programma Verantwoord op Weg.” Wat betekent de budget reductie in concreto voor de Meerjaren Uitvoeringsagenda Team Heuvelland 2022-2030? Is hierover overlegd met de lijn50 partners, en wat vonden die er van? Wat gaat er wel nog gebeuren en krijgt de raad nog de kans daarover te debatteren? Antwoord: Dinsdag 11 oktober heeft de gemeenteraad van Vaals besloten om per 1 januari 2023 de samenwerking in Team Heuvelland te beëindigen. De gemeenten Gulpen-Wittem en EijsdenMargraten zijn voornemens de samenwerking voort te zetten en kijken welke projecten zij samen met Zuid-Limburg Bereikbaar en de provincie kunnen voorzetten. Vraag 14 Kan “Ondersteuning geven aan wielerevenementen.” En “Samenwerking bevorderen tussen ondernemers onderling en met de gemeente.” Kosten neutraal worden uitgevoerd, dwz zonder subsidies voor de respectievelijke organisaties. Antwoord: De ondersteuning van wielerevenementen door onze gemeente is voor organisatoren niet de enige inkomstenbron. Uiteraard maken zij zoveel als mogelijk gebruik van de diensten en bijdragen van ondernemers. Echter ervaring leert dat deze wielerevenementen niet zonder de gemeentelijke steun kunnen bestaan. Vraag 15 P. 106: Waarom zijn meer recente kaderstellende beleidsstukken als uitvoeringsprogramma VTE, Uitvoeringsplan Midden gebied, Verantwoord op Weg, Toeristische visie 2030, etc.

etc…niet opgenomen als relevante kaderstellende beleidsstukken, en kan dat alsnog gebeuren? Antwoord: Dit kan zeker worden geregeld. Vraag 16 P. 108: Vanaf 2024 worden de uitgaven voor 2.1 Behoud en versterken landschapskwaliteiten verminderd met bijna €100,000 (40%) per jaar. Over welke uitgaven gaat dit en waarom is dat? Antwoord: In de begroting 2023 zijn enkele incidentele budgetten opgenomen, o.a. : • kleine landschapselementen € 10.000 bestuursakkoord ; in beeld brengen • opstellen groenstructuurplan € 50.000 • bomenplan € 51.000 loopt af in 2023 Deze budgetten zijn alleen opgenomen in 2023 en vervallen in 2024 hetgeen het verschil verklaart. Vraag 17 P. 108: Waarom stijgen de baten VTE niet als de toeristenbelasting met 10% wordt verhoogd? Antwoord: De stijging is te zien van 2022 naar 2023. De overige jaren worden constant gehouden. 18

Vraag 1 Pag. 73. 2.1 Behoud en versterken landschapskwaliteiten Kunt u aangeven hoeveel bomen er tot nu toe aangeplant zijn en welke opgave er ligt voor 2023? U geeft aan dat u dit bomenplan samen met de provincie oppakt. Was het niet zo dat de provincie daar niet meer aan meedeed? Antwoord: De provincie kent het 1 miljoenbomenplan. Hier hebben wij aanspraak opgemaakt, maar helaas niet ontvangen. Bestuurlijk is de vraag uitgezet bij gedeputeerde Gabriels, dat wij als gemeente over een bomenplan beschikken en met een extra financiële bijdrage van de provincie het aantal te planten bomen kunnen vermeerderen. In 2023 hebben we € 51.000 gepland voor uitvoering van het bomenplan, te weten: 1. Uitbreiding hoofdstructuur. 2. Groene omzoming van de kernen 3. Tiny forest 4. Vergroeningsregeling tuinen 5. Jubileumbomen 6. Bosaanleg

We hebben in 2021 de volgende bomen geplant: • fruitbomen 47 stuks • laanbomen 64 stuks • haagplanten 1140 stuks • bosplantsoen 2900 stuks We hebben in Cadier en Keer en in Margraten een tiny forest aangeplant. We hebben in 2021 26 positieve beschikkingen afgegeven voor het verwijderen van 700 m2 verharding en het aanbrengen van groen, er zijn 23 bomen geplant. Daarnaast maken regelmatig inwoners gebruik van de regeling van de herdenkingsboom. Omdat deze afgehaald kunnen worden, is niet duidelijk wat de exacte aantallen zijn. Voor 2022 zijn we nog bezig met de aanplant. De maanden november december zijn daar uitermate voor geschikt. In de rekening 2022 zullen wij u hierover berichten.

Vraag 2 Pag. 77. Instellen landschapsfonds. Dit wordt onder andere gevoed door de primair voorgestelde verhoging van de toeristenbelasting met € 0,30 per overnachting. Nu wordt voorgesteld de toeristenbelasting extra te verhogen met € 0,20 per overnachting. 19

Wordt deze extra inkomst nu ook in het landschapsfonds gestort? Zo nee blijft tot een lengte van dagen de storting beperkt tot € 0,30 per overnachting? Antwoord: De toeristenbelasting wordt verhoogd met 50 cent per overnachting. Hiervan wordt 30 cent ten gunste van het landschapsfonds gebracht. Dit is meerjarig in de begroting opgenomen. Vraag 3 Pag. 77. Transformatie van de landbouw Er wordt een gebiedsdifferentiatiekaart opgesteld. Wanneer denkt u dat deze gereed zal zijn? Welk budget is hiervoor geraamd en waar kunnen wij dit vinden in de begroting? Antwoord: De gebiedsdifferentiekaart is een uitwerking vanuit het programma “Buitengewoon Buitengebied” en moet een antwoord geven op de vraag waar we welke functie in het buitengebied wel willen en welke niet meer wenselijk is. De provincie moet nu eveneens met een dergelijke kaart aan de slag. In januari 2023 zullen wij uw raad informeren via een raadsthemabijeenkomst over het stikstofdossier en de gevolgen voor onze gemeenten en de beleidsinstrumenten die we hiervoor willen inzetten. We zullen in deze bijeenkomst u ook vragen een afvaardiging van de raad aan te stellen om deel te nemen aan de stuurgroep Buitengewoon Buitengebied waarin dit soort beleidsinstrumenten zullen worden besproken. In de begroting 2022 is een budget van € 100.000 gevoteerd voor het opstellen van de gebiedsdifferentiekaart.

Dit budget is nog niet geheel opgesoupeerd en zal in 2023 ook nog worden ingezet. Vraag 4 Pag. 88. Een aanspreekpunt voor de agrarische sector instellen. Het openstellen van een vacature regisseur landbouw kan op onze instemming rekenen! Antwoord: Dank voor uw ondersteuning.

Vraag 5 Pag. 97. 2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving Een van de pijlers om overdruk in het Heuvelland tegen te gaan is zoals u benoemd, de invulling van het programma Verantwoord op weg. Nu is bij de bezuinigingen hierop een flink bedrag gekort. Welk effect heeft dit op het uitvoeringsprogramma? Antwoord: Dinsdag 11 oktober heeft de gemeenteraad van Vaals besloten om per 1 januari 2023 de samenwerking in Team Heuvelland te beëindigen. De gemeenten Gulpen-Wittem en EijsdenMargraten zijn voornemens de samenwerking voort te zetten en kijken welke projecten zij samen met Zuid-Limburg Bereikbaar en de provincie kunnen voorzetten.

20

Vraag 1 Pag.73 Inleiding “Unieke waarden van ons buitengebied” en “landschap vormt het basiskapitaal”, vervolgens wordt gesteld dat de “middelen voor beheer nemen af”. Hoe valt het te rijmen als je zegt dat landschap, buitengebied en natuur zeer grote waarde hebben maar de middelen voor beheer nemen af? Antwoord: De provincie Limburg verstrekt subsidie voor natuur en landschap. Deze middelen zijn veelal rijks en Europees gefinancierd en gekoppeld aan ecologische doelen en doelsoorten. Doordat de effectiviteit voor agrarisch natuurbeheer voor de Europese doelsoorten onvoldoende is, neemt de geldstroom de komende jaren af. Voor ons als gemeente is het landschap echter uniek en van groot belang voor onze bewoners. Europa kijkt puur naar de ecologische waarde terwijl de gemeente ook kijkt naar beleving en leefbaarheid. Vraag 2 Door het wegvallen van middelen voor beheer en de afname van de agrarische sector, zijn nieuwe verdienmodellen nodig” • Begrijpen wij het goed? Het beheer van natuur, landschap en biodiversiteit, moet enkel en alleen afhankelijk zijn van nieuwe verdienmodellen? Antwoord: De instandhouding en ontwikkeling en het beheer en de exploitatie van het landschap vragen in het kader van de gewenste transitie naast overheids- en fondsbemoeienis óók om nieuwe, duurzaam verantwoorde verdienmodellen. Bij voorkeur is een fraai landschap een resultante van het landgebruik.

• Waar zit de verantwoordelijkheid van de gemeente in dit verhaal? Antwoord: Naast wet- en regelgeving draagt de gemeente verantwoordelijkheid voor de vastgestelde beleidskeuzes en maatregelen en stimuleringsacties in het kader van de gewenste transitie. • Is het een taak van de gemeente om deze nieuwe verdienmodellen te creëren? Antwoord: In het samenspel met eenieders eigen verantwoordelijkheid kán de gemeente vanuit haar verantwoordelijkheid zoals bovengenoemd regie voeren op gewenste transitie en in dat kader samen met onder andere branche- en deskundigen-partijen initiatieven voor nieuwe verdienmodellen stimuleren en indien wenselijk/noodzakelijk faciliteren. Daarnaast kan de gemeente in het kader van de Omgevingsvisie invloed uitoefenen op de toekomstige gewenste ontwikkeling in deze. • Wat als de verdienmodellen minder opleveren dan verwacht? Antwoord: De ontwikkeling van nieuwe verdienmodellen en de ‘opbrengst’ daarvan wordt niet alleen uitgedrukt in euro’s. Wij hechten vooral ook veel waarde aan waardecreatie en samenwerking onder andere in de korte ketenbenadering. • Welk effect heeft dit op de biodiversiteit, het landschap en de natuur? Antwoord: Dat is moeilijk te voorspellen. Hoe minder intensief het landgebruik hoe hoger de ecologische waarde. 21

•

Wat moeten we ons voorstellen bij het opzoek gaan op innovatieve wijze naar inbreng van ondernemers en inwoners voor het beheer van het landschap? Antwoord: Denk bijvoorbeeld aan nieuwe boeren die kleinschalig bijzondere groenten gaan telen in een kleinschalig landschap. Een particulier die plezier beleeft aan het beheer van een boomgaard. Bewoners die een collectief oprichten en samen de boomgaarden rondom het dorp gaan beheren. Naast de in het algemene genoemde nieuwe verdienmodellen zien wij bijvoorbeeld het burgerinitiatief voor korte ketenontwikkeling (de werkgroep Korte Keten Zeker (W)eten EijsdenMargraten) als een goed voorbeeld van innovatie door burgerparticipatie.

Vraag 3 “We zetten tevens in op het vergroten van de biodiversiteit en vergroening in het buitengebied. We passen ecologisch bermenbeleid toe en bevorderen het bijenwelzijn.” • Hoe draagt het eenmaal maaien van bermen in het voorjaar of het maaien van bermen in november/december bij aan het afvoeren van voedingsstoffen? Antwoord: De voedingsstoffen die het gras omzet in biomassa wordt afgevoerd dmv maaien en afvoeren. • Het gaat hier om wilde bijen? Antwoord: Ja, als gemeente stimuleren we geen honingbijen al zullen die uiteraard meeprofiteren van meer bloei in de berm. • Welke rol speelt bermbeheer hierbij? Antwoord: Door het verschralen van de bermen ontstaat er een grotere kruidenrijkdom in de berm. De bloeiperiode van de diverse planten verschilt dus daarmee ook het voedselaanbod en periode voor de bij. • Hoe gaat men om met imkers in relatie tot wilde bijen wetende dat honingbijen concurrenten voor wilde bijen zijn? Antwoord: De gemeente Eijsden- Margraten faciliteert imkers niet.

Vraag 4 Strategische grondaankopen t.b.v. ecologische verbindingszones. • Heeft de gemeente een duidelijke visie op grondaankopen voor ecologische verbindingszones? Zo ja, is dit ook al in kaart gebracht? • Hoeveel grond is er afgelopen jaar aangekocht? •

Waar liggen die gronden? Zijn ze gebruikt voor ruilgrond of direct ingezet voor natuur?

Antwoord: In 2022 zijn (nog) geen gronden aangekocht. Verantwoording over 2020 en 2021 is verwoord in de beantwoording van artikel 36 vragen, terug te vinden in postbox raad onder nummer 10a20220907. Vraag 5 Renderend landschap • Is dit verder uitgewerkt? • Wie toetst of iets versterkend is? 22

•

Heeft deze persoon enige landschap-ecologische know how?

Antwoord: Dit is een tekst uit het bestuursakkoord. De minister van Landbouw heeft in zijn perspectievennota van juni 2022 een pakket van maatregelen geïntroduceerd die zouden moeten bijdragen aan nieuwe verdienmodellen voor de agrarische sector. Deze verdienmodellen en de perspectieven dienen nog nader te worden uitgewerkt door het Rijk en mogelijk door de Provincie.

Vraag 6 Pag.75 2.1 Wat willen we bereiken? Behoud en versterken landschapskwaliteiten Instellen landschapsfonds: Er is reeds een bestemmingsreserve landschap ingesteld in onze begroting, welke ingezet kan worden voor klimaatadaptatie, het beheer en onderhoud van het landschap, de vergroening van het landschap en het bomenplan. 1. Is er zicht op wat er met die 100.000 de afgelopen jaren is gebeurd? 2. Is er een kaartbeeld waarop te zien is wat er met dit geld is gerealiseerd? 3. Wat is de stand van zaken van het Bomenplan? Antwoord: Ad 1 in het verleden zijn diverse projecten opgevoerd en uitgevoerd in het landschap, te denken aan de Galling van Mheer, de uitzichttoren in Mesch, diverse wandelroutes. Allen projecten die voortkomen uit het LOP Eijsden-Margraten. De laatste jaren is het budget gebruikt om met name de groenstructuur aan te pakken en heeft dit geleid tot het bomenplan 2020-2024. Ad 2 nee Ad 3 zie voor het antwoord op vraag 1 van de VVD Vraag 7 Kleine landschapselementen • Hoe beschermt de gemeente kleine landschapselementen beschermen. Herstellen en uitbreiden? • Inventarisatie Q1 2023: Wat wordt er met deze inventarisatie gedaan? Wat is het doel van deze inventarisatie? Antwoord: De huidige inventarisatie van landschapselementen maakt onderdeel uit van het bestemmingsplan en zijn daarin beschermd.

Herstellen en uitbreiden wordt gefaciliteerd door een nog op te stellen aanplantregeling voor landschappelijke beplanting. Vraag 8 Pag.77 2.2 Transformatie van de landbouw “We streven naar een agrarische sector die bijdraagt aan het behoud van de unieke waarden in onze gemeente, hetgeen gekenmerkt wordt door fijnschaligheid in plaats van grootschaligheid, diversiteit in plaats van monocultuur en waarbij weidegronden en fruitteelt boven akkerland gaat.” Agrarische sector die bijdraagt aan waarden van onze gemeente • Hoe gaat gemeente streven naar een agrarische sector die bijdraagt aan het behoud van de unieke waarden in onze gemeente, hetgeen gekenmerkt wordt door fijnschaligheid in plaats van grootschaligheid, diversiteit in plaats van monocultuur en waarbij weidegronden en fruitteelt boven akkerland gaat. • Hoe verhoudt uitbreiding van bedrijven zich met de problematiek op het gebied van stikstof, waterkwaliteit en water kwantiteit? 23

•

Hoe denkt de gemeente agrariërs te kunnen helpen bij de perspectievennota van de minister van landbouw?

Antwoord: Dit is inderdaad de vraag waar het in de kern op dit moment over gaat voor onze agrariërs. Gelet op de brief van de Minister van natuur en stikstof aan de Tweede Kamer, de perspectievennota van de Minister van Landbouw en de onlangs verschenen rapportage van de heer Remkes kunnen wij nu geen concrete antwoorden geven op uw vragen. Wat wij in ieder geval graag willen is een beleidsadviseur Landbouw in stellen die als contactpersoon kan dienen voor de agrarische sector en die ons kan helpen beleid te formuleren om de doelen te behalen en agrariërs te helpen gebruik te maken van de regelingen die vanuit het Rijk of de Provincie zullen worden opgesteld. Vraag 9 “Ook ten aanzien van andere vormen van landbouw …. zien wij kansen, mits deze passen binnen het streefbeeld.” • Over welk streefbeeld heeft men het hier? • Hoe wordt dit geborgd? Antwoord: Dit is een tekst die rechtstreeks uit het bestuursakkoord is overgenomen. Vraag 10 “blijven we onze vooraanstaande rol op het beleidsterrein landbouw en landschap binnen de regio voortzetten.” • Wat is dan die rol en hoeveel geld is hiermee gemoeid? Antwoord: We zijn zowel bestuurlijk als ambtelijk trekker van diverse gremia in de regio. Te denken aan bestuurlijk overleg Middengebied voor Landbouw en Landschap, Bestuurlijk overleg Maastricht en Heuvelland.

Ten aanzien van het middengebied is een governance afgesproken waarbij gemeenten een bedrag per inwoner betalen. Uit het regionale budget wordt de inzet van de trekkers betaald. Vraag 11 Actieplan transformatie van de landbouw • Is het actieplan hetzelfde als de gebiedsdifferentatiekaart? Zo nee wat is het verschil? • Wanneer worden actieplan en gebiedsdifferentiatiekaart opgeleverd? • Wanneer wordt het noodzakelijk geacht (indien nodig) om een actieplan voor 2024 te ontwikkelen • Op welke manier worden initiatieven die bewust produceren van duurzaam voedsel stimuleren, ondersteund? Antwoord: Het actieplan is niet het zelfde als een gebiedsdifferentiekaart. Het actieplan heeft te maken met de transformatie van de landbouw en is afhankelijk van het beleid van uit het Rijk en de Provincie de komende jaren. De gebiedsdifferentiatiekaart is een uitwerking van het project “Buitengewoon Buitengebied” en zal dadelijk inzicht moeten geven in welke functie op welke plaats geschikt is en welke functie we op welke plek liever niet wensen. In de raadsthemabijeenkomst van januari 2023 zullen we hierop terugkomen. Het programma Korte Keten zeker (W)eten ondersteunt initiatieven die bewust produceren van duurzaam voedsel stimuleren. 24

Vraag 12 Aanspreekpunt agrarische sector: top • Wat gaat concreet de taak zijn van de regisseur landbouw? • Hoe groot is de formatie? • Is dit echt een taak van de gemeente? Antwoord: In het bestuursakkoord is aangegeven dat een aanspreekpunt voor de landbouwsector gewenst is. Gelet op de ontwikkelingen in de landbouw, de transitie, het stikstofdossier etc. is het belangrijk dat dit een persoon is met kennis en kunde over deze onderwerpen. Daarnaast staat in de perspectievennota van de minister van Landbouw dat er diverse regelingen en initiatieven worden ontwikkeld om de agrarische sector te helpen. Deze persoon zal ons agrariërs gaan helpen hoe hun bedrijf het beste gebruik kan maken van deze regelingen. We willen 1 fte werven.

Vraag 13 Stroopgedachtengoed Kan de stroopstokerij inmiddels niet op eigen benen staan? Antwoord: Aangezien de stroopstokerij in de toekomst ook een rol gaat vervullen in het kader van bewustwording en educatie in het kader van de activiteiten van het Slowfood Presidium Limburgse Stroop (Kenniscentrum Stroop-aanbod op locatie van de stroopstokerij) hetgeen aansluit op onze prioritaire thema’s Landbouw-Landschap, Leefstijl en Duurzaamheid achten wij ondersteuning bij de ontwikkeling en opzet op zijn plaats. Waarom worden de plannen tot een zelf-oogstakker (bij Eckelrade) niet genoemd? Antwoord: Deze plannen zijn inderdaad ook een goed voorbeeld in het kader van transitie van de landbouw en korte keten ontwikkeling. Waarom naast ‘Korte Keten zeker (w)eten’, ‘met fruit erop uit’ en ‘cittaslow’ nog een actie: ‘Ontdek, proef en koop lokaal’? Antwoord: Ontdek en proef en koop lokaal’ is één van de acties die voortvloeien uit bovengenoemde beleidslijnen en uit het ondersteuningspakket voor lokale ondernemers tijdens COVID-19. De campagne ‘Ontdek en proef en koop lokaal’ is bedoeld om overkoepelend de lokale economie te versterken, gebaseerd op de kernwaarden van Cittaslow en daarmee ook ondersteunend aan initiatieven als Korte Keten Zeker (W)eten en Met Fruit Erop Uit.

Vraag 14 Buitengewoon buitengebied • Wat is de stand van zaken van het Buitengewoon- Buitengebied-project? • Wanneer komt de beleidsnota wijnbouw? Antwoord: We hebben begin 2022 de laatste bijeenkomst gehad van de stuurgroep Buitengewoon Buitengebied. Hierin is afgesproken dat na de verkiezingen de raad een nieuwe afvaardiging zou samenstellen om deel te nemen in de Stuurgroep. Tijdens de raadsthemabijeenkomst van januari 2023 zullen wij u informeren over het stikstof dossier en zullen wij u oproepen om namens de raad een afvaardiging te benoemen die deel zal uitmaken van de stuurgroep Buitengewoon Buitengebied.

25

Daarnaast is afgelopen jaar de fruitveiling Mergelland samen gaan werken met de fruitveiling Geldermalsen. Ook deze ontwikkeling heeft consequenties voor onze fruitteeltsector. Volledigheidshave moeten we natuurlijk aangegeven dat door ontwikkelingen op het gebied van stikstof de rechtelijke uitspraken omtrent vergunningen, opkoopregelingen in de veeteeltsector het buitengebied in een andere stroomversnelling is komen te staan en dat met deze actualiteit natuurlijk ook naar ons buitengebied moet worden gekeken. Een en ander heeft natuurlijk zijn effect op de wijnbouw sector. Dit zullen we in het licht van het stikstofdossier ook verder moeten bezien. We streven ernaar in 2023 een notitie te maken. Vraag 15 Pag.88 2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving Het streven is dat ook in 2030 onze gemeente nog steeds gastvriendelijk, authentiek en bourgondisch is, waar bewoners, recreanten en ondernemers tot rust komen, met respect voor elkaar. We zullen echter waken voor toeristisch, recreatieve overdruk. • Hoe gaan we dit realiseren? Antwoord: Onder andere door verdere ontwikkeling van het project Verantwoord op Weg. Daarnaast werken we in regioverband onder andere aan een databank met het oog op sturing en spreiding. De databank levert straks actuele input ten behoeve van marketing, events, toeristische ontwikkeling, kennis- en informatie-uitwisseling.

Gemeenten kunnen hiermee afzonderlijk en vooral ook in de samenwerking meerjarenbeleid gericht op vermindering toeristisch, recreatieve overdruk maken. • Wanneer kunnen we een uitgewerkt uitvoeringsplan van VVTE op lokaal niveau verwachten? Antwoord: Het Uitvoeringsprogramma Plattelands- en Vrijetijdseconomie Eijsden-Margraten 2023 zal worden vastgesteld voor 31 december 2022.

Vraag 16 Actieplan vrijetijdseconomie Voortbouwen op, ondersteuning, verbinding maken: • Wat betekent dit concreet? • Betekent dit dat u het uitvoeringsplan plattelandseconomie 2023 gaat uitvoeren? Antwoord: Met het Actieplan Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg (regionaal) én het Uitvoeringsprogramma Plattelands- en Vrijetijdseconomie Eijsden-Margraten 2023 (lokaal) wordt ingespeeld op huidige en toekomstige ontwikkelbehoeften binnen de sector, zowel overkoepelend in samenwerking met de branche-organisaties (b.v. kennis- en informatie-uitwisseling, trend- en ontwikkeladvisering, regioprofilering) als op individueel ondernemersniveau onder andere in het kader van strategisch innoveren, kwaliteitsverbetering, ontwikkeling duurzaam verblijf (waarbij kwaliteit boven kwantiteit), samenwerking en ketenbenadering. Na vaststelling van het Uitvoeringsprogramma Plattelands- en Vrijetijdseconomie Eijsden-Margraten 2023 vóór 31 december 2022 zal dit worden uitgevoerd in 2023.

26

Vraag 17 Innovatief investeren • Wat gebeurt er nu concreet? Er wordt alleen naar allerlei projecten verwezen, maar wat gaat de gemeente hieraan doen in 2023? • Hoeveel bedrijven hebben afgelopen jaar gebruik gemaakt van de gelden van strategisch innoveren? • Wat zijn de resultaten? Antwoord: Vooraleer daadwerkelijk te investeren in innovatie op basis van samenwerking en participatie, is nader onderzoek en (ondersteuning/advisering) noodzakelijk. In 2023 geven wij hier een vervolg aan. Vier initiatiefnemers hebben deelgenomen in het traject strategisch innoveren. De afgelopen periode is naast individuele ondersteuning de onderliggende samenwerking met de diverse partners gestimuleerd. Hoe kunnen zij elkaar versterken en op welke wijze kunnen zij samen en individueel meer inhoud geven aan de gemeentelijke visie: Buitengewoon Buitengebied. Ondernemers zijn met elkaar actief in contact gebracht. Zo is er vanuit het traject Strategische Innovatie samen met de eigenaar van Kasteel Oost een discussiemiddag georganiseerd op Hei 15. Er is overleg inzake productontwikkeling met Snoepgroen Christophe de Warrimont uit Noorbeek (Hoeve de Peul). Ook Stevens Catering Eijsden is bij de gesprekken betrokken. Zowel Hoogcruts, Hei 15, Hoeve de Peul, Loods 81 zijn opgenomen in een verkenningstocht voor ondernemers op 19 oktober 2022.