CConstaterende datEijsden-Margraten
Koppel je AI →
Document · PDF

Reactie eerste termijn wethouder Gerritsen

Raadsvergaderingen 12 november 2026, gemeente Eijsden-MargratenBij agendapunt: Wethouder M. Gerritsen2.904 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Reactie eerste termijn Begrotingsvergadering 2027 Geachte voorzitter, beste raadsleden, Voorzitter, ik begin met een mededeling. Gisteren hebben wij gesproken met de provincie. De provincie houdt toezicht op onze begroting. Het gesprek ging over één tabel: het ‘Overzicht incidentele baten en lasten 2027-2030’. Na dat gesprek hebben wij deze tabel aangepast. De griffie heeft u daarover gistermiddag een e-mail gestuurd. Ik leg kort uit wat er is veranderd. Onze begroting heeft één uitkomst: het begrotingssaldo. Dat saldo bestaat uit twee delen. Het eerste deel is structureel. Dat zijn inkomsten en uitgaven die elk jaar terugkomen. Het tweede deel is incidenteel. Dat zijn inkomsten en uitgaven die eenmalig of tijdelijk zijn. Die twee delen samen vormen het begrotingssaldo. Na het gesprek met de provincie hebben wij een aantal posten verplaatst. Sommige posten stonden in het incidentele deel en staan nu in het structurele deel. Andere posten zijn juist van het structurele naar het incidentele deel gegaan. Wat betekent dat voor u? Het totaal verandert niet. Het begrotingssaldo blijft precies gelijk. Alleen de verdeling is anders. Per saldo wordt het structurele deel gunstiger. Het incidentele deel wordt even veel minder gunstig. Ik vind het heel vervelend dat dit gesprek pas gisteren was. Daardoor krijgt u deze wijziging erg laat. Daarvoor bied ik u mijn excuses aan.

In mijn reactie op uw eerste termijn wil ik starten met dank voor de door u in eerste termijn uitgesproken algemene beschouwingen. Het waren waardevolle en kwalitatief goede bijdragen op een eerste begroting van een nieuw college. Een begroting gebaseerd op het coalitieakkoord “Samen Vooruit”. Een akkoord dat EML, CDA en PRO in juni hebben gesloten en waar het college graag haar schouders onder zet. Met deze begroting laat het college zien vooruit te willen kijken. En dat moet ook! Er zijn vele uitdagingen die voor ons liggen die vragen om visie en ambitie. Het college is trots dat we dit in deze begroting hebben kunnen laten landen. Een begroting die de lijnen voor de komende jaren neerzet, met focus op Wonen, Economie en Landschap. Thema’s die deels nog verder uitgewerkt moeten worden, maar waarvoor we in deze begroting al wel middelen hebben kunnen vrijmaken. In uw beschouwingen heb ik brede waardering gehoord over de focus die we voorstellen, onze aandacht voor de hoognodige woningbouw, investeringen in landschap en leefomgeving en versterken van de uitvoeringskracht. Vanzelfsprekend zijn er verschillende inzichten door elke fractie gedeeld. Ik hoorde echter vrijwel in elke bijdrage dezelfde wens: een leefbaar, betaalbaar en toekomst bestendig Eijsden-Margraten. Voorzitter, de kern van deze begroting is dat wij vandaag verantwoordelijkheid nemen voor morgen.

We kiezen er bewust voor om nu maatregelen te treffen, zodat we in de ravijnjaren niet geconfronteerd worden met abrupte en veel ingrijpendere keuzes. Vanuit de financiële verantwoordelijkheid staan we voor grote uitdagingen. De financiële vooruitzichten van gemeenten staan onder grote druk. Bezuinigingen vanuit het Rijk staan vanaf 2028 voor onze deur, terwijl de onzekerheden vanuit zowel het sociaal als ook het fysieke domein groot zijn. Juist in een periode waarin we moeten doorpakken op de genoemde thema’s om ook in de toekomst een mooie gemeente te blijven, vraagt dit om zorgvuldigheid, keuzes maken, inventiviteit en gedeelde verantwoordelijkheid. We hebben afgelopen jaren al veel gedaan om de kosten van onze gemeentelijke taken verantwoord te beperken. In 2025 hebben we hiervoor al een discussie met u gevoerd en hebben we veel administratieve besparingsopties én efficiency maatregelen doorgevoerd. Juist vanuit het oogpunt om maatregelen die onze inwoners treffen niet te hoeven doorvoeren. Ook voor deze begroting hebben we met dezelfde blik gekeken naar onze begroting. Hiervoor hebben we als aanpak de zogenaamde ombuigingsladder gebruikt. Op zich niet iets spectaculair nieuw, maar wel een goede leidraad in alle gesprekken in de organisatie, met als doel om zorgvuldig afwegingen te maken voordat we aan de lokale belastingen komen.

Een heel belangrijke keuze is om dekking te zoeken voor toekomstige posten die als investering, project of incidenteel kunnen worden gezien. Hiervoor hebben we nieuwe bestemmingsreserves opgevoerd. Hierdoor zijn we in staat om onze ambities op landschap en natuur en economie, net als onze al aanwezige ambitie op wonen niet op de toekomstige begrotingen te laten drukken maar hiervoor de aanwezige vrij besteedbare reserves te benutten. De ambities die we op deze wijze in de begroting hebben opgenomen hebben hierdoor dus geen relatie met stijging van de onroerendezaakbelastingen. Voorzitter, een raadsbreed gedeelde zorg is de lastendruk van onze inwoners. Terecht stelt u, vragen bij de voorgestelde OZB-tarieven. Ik heb verschillende stijgingspercentages gehoord. Het is daarom belangrijk om dit hier goed te duiden. Voor de begrotingsjaar 2027 stellen we een stijging van 10,5% voor. Dit is inclusief de inflatiecorrectie 2027. Met het vaststellen van deze begroting stemt u ook in met dit percentage voor 2027. Overigens betreft de OZB ca de helft van de gemeentelijke woonlasten voor woningeigenaren. De totale woonlastenstijging is daarom fors minder dan de aangehaalde 10%.

Voor de jaren 2028 en 2029, hebben we ter overbrugging van de 2 ravijnjaren 10% stijging, inclusief inflatie, per jaar ingerekend, zodat we een solide financiële basis hebben, waardoor we voor 2030 met alleen een inflatiecorrectie op de OZB een positief begrotingssaldo voorzien. Het is daarbij belangrijk dat de opbrengsten uit OZB een structureel karakter hebben. Uitstel van deze opbrengsten in 2027 weegt zwaar mee in de toekomstige begrotingsjaren. U neemt pas een definitief besluit over de tarieven voor 2028 en 2029 in de begrotingsvergaderingen van komend jaar en het jaar daarop. EML, CDA en PRO geven aan de aangekondigde stijging fors te vinden, maar erkennen tegelijkertijd de noodzaak om een structureel sluitende begroting op te stellen, met dus naast een sluitende begroting voor 2027 ook een uitzicht op een positieve begroting aan het einde van de vier-jarige begrotingsperiode. De drie partijen benadrukken hun gezamenlijke standpunt met de MOTIE BELASTINGVERHOGING ALLEEN IN 2027. Deze motie roept op om de OZB-verhoging vanaf 2028 integraal te heroverwegen op basis van de dan beschikbare financiële inzichten. Deze oproep sluit geheel aan met het al door het college uitgesproken standpunt voor de toekomstige jaren.

Als we aanvullende financiële ruimte ontvangen vanuit het Rijk, zoals bijvoorbeeld de compensatie van de extra kosten voor jeugdhulp, is ook ons uitgangspunt om dit in te zetten voor een sluitende begroting én verminderen van de ingerekende OZB-belasting. Het tweede punt van deze motie is dat het begrotingsproces 2028 dient te worden gestart met als uitgangspunt dat de maximale stijging van de gemeentelijke belastingen en heffingen het inflatie tarief betreft. Voor het college gaat dit, voor nu nog te ver. Helaas kunnen we niet begroten op politieke toezeggingen vanuit het Rijk. We hebben bijvoorbeeld nog onvoldoende uitzicht op structurele aanvullende rijkscompensatie op de jeugdzorg. Als wij ons nu vastleggen om de belastingen niet boven inflatie te verhogen, kiezen we voor een uitkomst voordat de cijfers er zijn en zetten we ons bij voorbaat financieel vast. Blijft compensatie van het Rijk uit, dan resteren alleen ombuigingen op taken en voorzieningen. Een keuze die de raad op dat moment moet maken met zicht op de gevolgen op tafel. Omwille van dit tweede punt ontraden we deze motie. We hebben echter wel dezelfde intentie: Het zo beperkt mogelijk houden van de lastenstijging voor onze inwoners. Bij de kadernota 2028 zullen we daarom de ingerekende belastingverhoging integraal heroverwegen, op basis van de meicirculaire en de dan bekende Rijksmiddelen.

De Raad krijgt dan scenario’s voorgelegd, waaronder een scenario met alleen inflatie en de ombuigingen die daarvoor nodig zijn. Valt de uitkering van het Rijk mee, dan weegt het college de lastenverlichting als eerste. Met deze appreciatie op de motie, ontraden we ook het amendement van de VVD AANPASSING TARIEFSTELLING OZB. Aangezien de VVD ook het tarief van 2027 wil verlagen geldt hiervoor nog een aanvullend argument. De genoemde dekking voorziet alleen in het jaar 2027. De opbrengst uit de OZB is echter structureel, waardoor dit voorstel niet is gedekt voor de jaren na 2027. ODE stelt dat een besparing van 225.000 euro best gevonden kan worden, waarmee 4% OZB stijging in 2027 voorkomen kan worden. Deze stelling bestrijden we, immers anders hadden we dit vanuit de toegepaste ombuigingsladder ook al toegepast. Overigens geldt ook hier dat de OZB-opbrengst structureel is, en dus niet met een eenmalige bezuiniging kan worden gecompenseerd. 50PLUS vraagt om de toezegging dat als er geld overblijft de extra verhoging van de OZB van tafel gaat. Voorzitter, volgens mij heb ik deze toezegging, zelfs in meer concrete woorden uitgesproken bij de appreciatie van de motie van EML, CDA en PRO. Voorzitter, de gekozen inzet van bestemmingsreserves leidt ook tot vragen en standpunten vanuit uw Raad.

In mijn betoog heb ik al aangegeven dat we bewust gekozen hebben voor het instellen van een aantal reserves waardoor ambities op landschap en natuur én economie niet ten koste gaan van de begroting. Eerder hebben we ook aangegeven dat we onze visie op deze terreinen nog moeten omzetten naar beleid en uitvoeringsprogramma’s. Om dit zorgvuldig te doen hebben we tijd nodig en kunnen we dit niet aan u voorleggen voordat u de begroting 2027 moet vaststellen. Omdat we wel al in 2027, na vaststelling van de betreffende beleidsplannen door uw raad, willen starten met het uitvoeren daarvan, ontstaat de situatie dat we u met deze begroting wel vragen om de benodigde bestemmingsreserves aan te leggen, maar nog niet beschikken over een onderliggend beleidsplan en uitvoeringsplan. Vanzelfsprekend hebben we wel nagedacht over welke bedragen we schatten nodig te hebben. De bedragen die we hiervoor in de reserve bestemmen betreffen dus de totale uitgaven die we verwachten de komende 4 jaar nodig te hebben voor uitvoering van de ambities! We begrijpen uw terughoudendheid. Zowel op basis van de omvang van gevraagde bedragen als op uw positie ten aanzien van het budgetrecht. Het budgetrecht is een van de belangrijkste rechten van de raad. Juist daarom legt het college in deze begroting expliciet de instelling, het doel en de omvang van deze reserves aan u voor.

In het amendement van EML, CDA en PRO ‘Middelen nadat de richting is bepaald en beschikkingsbevoegdheid’ wijzigt u bij de nieuw in te stellen bestemmingsreserves de tekst “beschikkingsbevoegdheid College” door “beschikkingsbevoegdheid Raad”. U stelt daarbij dat de Raad na vaststelling van de begroting “geen enkele invloed” heeft op de besteding van de reserves door het college. De vraag is niet of de raad invloed heeft, maar op welk moment. Het college stelt voor dat de raad vooraf de kaders vaststelt en achteraf controleert. Het amendement verschuift die rol naar besluitvorming over individuele uitgaven. Dat is een legitieme politieke keuze, maar niet de keuze die het college maakt. U stelt begin 2027 de economische visie vast en bepaald daarmee de kaders voor uitnutting van deze reserve. Vervolgens legt het college verantwoording af via de BURAP en de jaarstukken. Het college ontraadt daarom dit deel van het amendement. Om beter tegemoet te komen om uw budgetrecht goed te kunnen invullen, kunnen we wel toezeggen dat het college de rapportage met de BURAPS zal aanpassen, waardoor ook alle onttrekkingen uit de betreffende bestemmingsreserves aan u worden gerapporteerd. Daarnaast stelt het amendement een begrenzing aan de reserve pilot economische agenda van 672.000 euro.

Zoals net al gesteld begrijpt het college dat de raad de financiële inzet vanuit deze reserve wil verbinden aan de vaststelling van de economische visie door de raad. Met de door u voorgestelde begrenzing is het voor het college mogelijk om voor 2027 uitvoering te geven. We hebben vertrouwen dat na vaststellen van de economische visie door de raad in de begroting 2028 kan worden voorzien van de benodigde middelen voor de jaren vanaf 2028. In dat licht zouden we het oordeel over deze voorgestelde wijziging in dit amendement willen overlaten aan de Raad. Echter doordat in dit amendement beide wijzigingen zijn opgenomen, is het voorstel over dit amendement ontraden. Amendementen betreffen een directe aanpassing van een raadsvoorstel en in deze dus ook mogelijk de inhoud van de begroting. Aangezien de begroting de primair verantwoordelijkheid is van de portefeuillehouder Financiën zal ik ook de overige amendementen namens het college voorzien van een eerste appreciatie. De inhoudelijk betrokken portefeuillehouders zullen daar waar van toepassing een nadere inhoudelijke onderbouwing hiervoor geven. Het amendement van ODE BESTEMMINGSRESERVES wordt door het college ontraden.

Dit amendement stelt in haar onderbouwing de eis voor de reserve pilot economische agenda eerst concreet moet vastleggen wat met de middelen moet worden bereikt, echter deze zelfde eis geldt niet voor 2 andere doelen die in dit amendement worden voorgelegd. Daarbij is het gestelde inzet ten aanzien van de kosten sociaal domein structureel, terwijl bestemmingsreserves niet mogen worden ingezet voor structurele posten. Het AMENDEMENT Instellen bestemmingsreserve Maatschappelijk Vastgoed en Accommodaties van EML (CHECK INDIENERS) ontraadt het college. We delen de noodzaak van toekomstbestendige maatschappelijke accommodaties, maar de inhoudelijk verantwoordelijke portefeuillehouder zal onze negatieve appreciatie nader toelichten. Naast deze amendementen heeft EML nog het amendement gefaseerd afschaffen hondenbelasting ingediend. Hierin vraagt EML de tarieven vanaf 2028 te halveren en vanaf 2030 af te schaffen. Dekking hiervoor in 2027 is voorzien uit het positieve saldo van dat jaar. Voor de jaren 2028 en 2029 wordt als dekking aangegeven dat de lagere opbrengst van ca. 80.000 ten laste komt van de geraamde begrotingssaldi van deze jaren. Echter in de aan het begin van mijn betoog genoemde motie Belastingverhoging alleen in 2027 wordt door onder andere EML gesteld dat geen lastenstijging op de OZB meer dan inflatie mag plaatsvinden voor deze jaren.

Deze motie in relatie tot deze extra last maakt dat het college dit amendement ontraadt. Wel zullen we (TOEZEGGING?), in overeenstemming met het coalitieakkoord, in 2027 verkennen op welke wijze en met welke dekking de hondenbelasting in deze coalitieperiode kan worden afgeschaft. De uitkomst van deze verkenning zullen we betrekken in de voorbereiding van de begroting 2028. Voorzitter, tot zover mijn reactie in eerste termijn op de vragen vanuit mijn financiële portefeuille en ga ik verder met mijn overige reacties. Voorzitter, een belangrijk fundament onder alle ambities uit deze begroting is onze organisatie. Woningen bouwen, landschap versterken, ondernemers ondersteunen en zorg organiseren lukt alleen als wij beschikken over voldoende deskundige medewerkers. Daarom investeren wij bewust in onze uitvoeringskracht. Niet omdat groei van de organisatie een doel op zich is, maar omdat onze inwoners mogen verwachten dat besluiten van deze raad ook daadwerkelijk worden uitgevoerd. De fractie van de VVD stelt verduidelijkende vragen over externe inhuur. Externe inhuur is voor ons geen gewenste situatie, maar soms een noodzakelijke oplossing. Het college kiest nadrukkelijk voor het aantrekken en behouden van eigen medewerkers waar dat mogelijk is. Tegelijkertijd kunnen wij onze inwoners niet uitleggen dat projecten stilvallen omdat de arbeidsmarkt niet meewerkt.

We worden geconfronteerd met een arbeidsmarkt is krap is, waardoor vacatures niet altijd direct worden ingevuld en medewerkers die ziek worden en uitvallen terwijl het werk wel verricht moet worden. Dit leidt dan tot inhuur. Inhuur vindt plaats dwars door de hele organisatie. Ziekte kijkt niet naar loonschaal. We huren in secretaresses, administratief personeel maar ook projectleiders of adviseurs. We verstrekken geen overzicht van de loonkosten per schaalgroep, daar deze snel herleidbaar is naar personen. Allen de functies die vallen onder de WNT (Griffier en Gemeentesecretaris) worden op naam en functie in de jaarrekening gerapporteerd. We kennen 3 soorten inhuur, die vanuit verschillende bronnen worden gefinancierd: 1. Opvang ziekteverzuim, pieken en expertise; budget inhuur ziek, piek, expertise 2. Vacatures die we nog niet ingevuld hebben; budget onderuitputting staat B 3. Project inhuur; budget projectbudget. Het begrote inhuurpercentage van 9,86% is gebaseerd op de geraamde inhuurkosten van 616.000 euro inhuur ziek/piek/expertise en overige inhuur van 195.000 euro ten opzichte van de totaal geraamde loonsom. Het genoemde percentage van 20% betreft de werkelijke en totale inhuur. Hierbij zit ook de inhuur op vacatures die we nog niet hebben kunnen invullen met eigen personeel.

Dit percentage duidt dus niet op een budgetoverschrijding dan wel een te ruime invulling door inhuur, aangezien de totale inhuur binnen het totale personeelsbudget (dus incl. dekking vanuit de onderuitputting). Ook in de afgelopen jaren hebben we altijd binnen het beschikbare personeelsbudget kunnen handelen. Verder spreekt de VVD over structurele inhuur. Dit is nooit het geval (en is ook niet toegestaan). We huren in op tijdelijke basis ten behoeve van opgaven en uitdagingen die er liggen. Een plan voor afbouw van structurele externe inhuur is dus niet aan de orde. Vanzelfsprekend sturen we op de personeelskosten. Dit doen we op verzuimcijfers, in- en uitstroomcijfers en vacature invulling. En natuurlijk ook op de personele kosten in relatie tot het budget. Ook is er aandacht voor het feit dat er geen afhankelijkheid moet ontstaan van inhuur/externen. Afsluitend op het thema inhuur vraagt u naar inzage en rapportages. Hiervoor kan ik u verwijzen naar de gebruikelijke stukken van de P&C cyclus. In-, door-, en uitstroomcijfers kunnen indien gewenst (functioneel geacht door de raad) hieraan worden toegevoegd. Tot slot voorzitter heeft EML de MOTIE SCHOON EIJSDEN-MARGRATEN ingediend. Het college vind dit een mooi initiatief waarvoor het zeker de moeite waard is om middels een pilot de belangstelling en het effect te bepalen. Het college kan deze motie dus omarmen.

Voorzitter tot slot, deze begroting vraagt om keuzes. Niet alle keuzes zijn gemakkelijk. Maar het college kiest ervoor om verantwoordelijkheid te nemen voor de toekomst van onze gemeente. Met investeringen in wonen, economie, landschap én een sterke organisatie leggen wij vandaag de basis voor een financieel gezond en leefbaar Eijsden-Margraten van morgen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://eijsdenmargraten.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/c2634ed8-9381-4737-8ee9-ed4a1631bf37?agendaItemId=4ab649ee-6400-4f5d-8594-bf40abd136e1