Programmabegroting 2027-2030-definitief
Tekst van het document
Programmabegroting 2027-2030 2 3 Inhoudsopgave Inhoudsopgave ...................................................................................................................................... 3 Aanbiedingsbrief begroting 2027-2030 ............................................................................................... 6 Leeswijzer............................................................................................................................................. 12 Thema's en themalijnen ...................................................................................................................... 15 Programma 0 - Bestuur en ondersteuning ....................................................................................... 29 Samenwerking & bestuurskracht................................................................................................... 30 Eigentijdse dienstverlening ............................................................................................................ 30 Organisatiekracht ............................................................................................................................ 31 Participatie .......................................................................................................................................
32 Financieel gezond beleid ................................................................................................................ 33 Wat mag het kosten? ...................................................................................................................... 34 Programma 1 - Veiligheid .................................................................................................................... 38 Veiligheid, weerbaarheid en handhaving ...................................................................................... 38 Wat mag het kosten? ...................................................................................................................... 40 Programma 2 - Verkeer, vervoer en waterstaat ................................................................................ 42 Mobiliteit ........................................................................................................................................... 43 Openbare ruimte .............................................................................................................................. 44 Wat mag het kosten? ......................................................................................................................
45 Programma 3 - Economie ................................................................................................................... 47 Economische structuur .................................................................................................................. 48 Buitengebied en landbouw ............................................................................................................. 49 Wat mag het kosten? ...................................................................................................................... 51 Programma 4 - Onderwijs ................................................................................................................... 53 Onderwijs ......................................................................................................................................... 54 Wat mag het kosten? ...................................................................................................................... 55 Programma 5 - Sport, cultuur, recreatie, landschap en natuur ...................................................... 57 4 Vitale samenleving ..........................................................................................................................
58 Landschap en natuur ...................................................................................................................... 59 Recreatie ........................................................................................................................................... 60 Wat mag het kosten? ...................................................................................................................... 62 Programma 6 - Sociaal domein .......................................................................................................... 65 Een inclusieve samenleving ........................................................................................................... 66 Inwonersondersteuning .................................................................................................................. 67 Preventie en positieve gezondheid ............................................................................................... 68 Wat mag het kosten? ...................................................................................................................... 69 Programma 7 - Volksgezondheid en milieu ......................................................................................
74 Volksgezondheid ............................................................................................................................. 75 Milieu, klimaat en afval .................................................................................................................... 75 Wat mag het kosten? ...................................................................................................................... 78 Programma 8 - Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en leefomgeving ..................................... 81 Woningbouw .................................................................................................................................... 83 Fysieke leefomgeving ..................................................................................................................... 84 Wat mag het kosten? ...................................................................................................................... 85 Paragrafen ............................................................................................................................................ 88 Paragraaf 1: Lokale heffingen ........................................................................................................ 88 Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..........................................................
101 Paragraaf 3: Kapitaalgoederen...................................................................................................... 118 Paragraaf 4: Financiering ............................................................................................................. 126 Paragraaf 5: Bedrijfsvoering ........................................................................................................ 132 Paragraaf 6: Verbonden partijen .................................................................................................. 137 Paragraaf 7: Grondbeleid .............................................................................................................. 165 Paragraaf 8: Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) ........................................... 173 Financiële begroting ......................................................................................................................... 175 1 - Incidentele baten en lasten en structureel en reëel evenwicht ........................................... 175 5 2 - Investeringsstaat ...................................................................................................................... 183 3 - Stand en verloop van reserves en voorzieningen ................................................................
187 4 - Overzicht algemene dekkingsmiddelen ................................................................................. 192 5 - Opbouw algemene uitkering ................................................................................................... 194 6 Aanbiedingsbrief begroting 2027-2030 Geachte raadsleden, Voor u ligt de eerste begroting van een nieuwe bestuursperiode. Daarin geven wij als nieuw college richting aan wat Eijsden-Margraten de komende jaren nodig heeft om een gemeente te blijven waar het goed wonen, werken en leven is. Het coalitieakkoord ‘’Samen Vooruit’’, is daarbij ons vertrekpunt. Deze begroting is bovendien mede tot stand gekomen in gesprek met u: in september hebben wij met iedere fractie gesproken over het financiële beeld, de richting en de keuzes. Uw inbreng is meegenomen in de afwegingen die gemaakt zijn bij het opstellen van deze begroting. Ambitie met focus In het coalitieakkoord gaven we het al aan: er is veel om trots op te zijn in onze gemeente; het unieke landschap met haar plateaus, hellingen en beekdalen, de authentieke kernen met haar beeldbepalend erfgoed, onze gemeenschappen, het verenigingsleven en onze tradities. Die landelijke kwaliteit, historische authenticiteit, kleinschaligheid en aandacht voor elkaar zijn voor ons allen belangrijk en moeten worden gekoesterd.
Onze eigen inwoners ervaren een kwaliteit van leven die ook onze bezoekers, die te gast zijn, waarderen. Dit alles is de reden dat mensen hier willen wonen, bezoekers graag in onze gemeente verblijven en ondernemers hier hun toekomst zien. Het vormt daarmee de basis van onze brede welvaart en van ons verdienvermogen. Met de begroting die nu voorligt investeren we gericht in datgene wat Eijsden-Margraten sterk en bijzonder maakt. We zorgen ervoor dat onze sociale basis stevig blijft, zodat inwoners kunnen rekenen op sterke gemeenschappen, goede voorzieningen en ondersteuning waar nodig. Hiervoor werken we een integrale visie voor het sociaal domein uit en geven we uitvoering aan een lokale inclusieagenda. De kwaliteit van onze dienstverlening en burgerbetrokkenheid krijgt extra aandacht. We trekken er geen grote extra middelen voor uit, maar wij doen het wel anders: met een andere focus en, waar dat nodig is, met meer intensiteit. 7 Tegelijkertijd kijken we vooruit en zetten we nadrukkelijk in op de ontwikkeling van onze gemeente. Daarbij kiezen we voor een heldere focus gericht op drie ambitiethema’s die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn: wonen , economie en landschap . Voldoende en passende woningen houden onze kernen vitaal en aantrekkelijk voor jong en oud. Een sterke lokale economie zorgt voor werkgelegenheid, ondernemerschap en voorzieningen dichtbij huis.
En ons uniek landschap vormt de basis van onze leefkwaliteit, onze identiteit en onze aantrekkingskracht. Deze drie thema’s versterken elkaar. Door gericht te investeren in deze onderlinge verbondenheid, versterken we wat Eijsden- Margraten zo bijzonder maakt: vitale en levendige kernen, een aantrekkelijke leefomgeving en een fijn thuis voor huidige én toekomstige generaties. Ambitiethema Wonen In het coalitieakkoord is al aangegeven dat Wonen hoge prioriteit heeft. Onze inwoners moeten kunnen wonen in een voor hen passende woning en plek. Wonen is daarmee meer dan het bouwen van woningen. We bouwen gemeenschappen. Het gaat om de leefbaarheid van onze kernen en om de sociale samenhang die daar bestaat: kernen waar generaties naast elkaar wonen en naar elkaar omzien. Om dat zo te houden zijn woningen nodig voor starters, gezinnen en senioren, verspreid over alle kernen. In de komende jaren draait het om realisatie van de woningbouw voor de juiste doelgroepen. Daarnaast is er een opgave rondom huisvesting van statushouders en vluchtelingen. Deze opgave blijft de komende jaren fors. Daarvoor moeten we met veel inzet, creativiteit en innovatieve oplossingen aan de slag. Deze begroting biedt daarvoor een goede financiële basis. In 2027 stellen wij een volkshuisvestingsprogramma op en een urgentieregeling voor wie met spoed een woning nodig heeft.
Wij geven uitvoering aan de gebiedsontwikkelingen in Eijsden (Stationsomgeving-Poelveld-Pannenslager), Margraten (Bloesemgaard) en Cadier & Keer (Poort van het Heuvelland). Daarnaast wordt in kleine kernen gewerkt aan het realiseren van ‘’een straatje erbij’’. Met een geactualiseerde nota grondbeleid, begin 2027, krijgen wij meer regie op waar en hoe er gebouwd wordt. Ambitiethema Economie Onze gemeente beschikt over een uitzonderlijk sterke economische uitgangspositie. Dankzij onze centrale ligging in de Euregio, de nabijheid van toonaangevende kennisinstellingen en de kansen die voortkomen uit ontwikkelingen rond de Brightlands Maastricht Health Campus en de Einstein Telescoop, liggen er volop mogelijkheden voor innovatie en nieuwe bedrijvigheid. 8 De kracht van onze economie ligt evenwel grotendeels bij het lokale midden- en kleinbedrijf. Ondernemers in de agrarische sector, de vrijetijdseconomie en vele andere branches vormen het fundament van onze welvaart en leefbaarheid. Zij zorgen voor werkgelegenheid, levendige kernen en leveren een belangrijke bijdrage aan de authenticiteit van onze gemeente. Echter, het zijn juist de agrarische sector en de toeristische sector die onder druk staan, voor grote uitdagingen staan en op zoek zijn naar nieuwe verdienmodellen.
Wij gaan de komende bestuursperiode dan ook investeren in het versterken en benutten van kansen in onze economie, waarbij we inzetten op een sterke, toekomstbestendige economie die bijdraagt aan brede welvaart, een aantrekkelijk woon-, werk- en vestigingsklimaat en goede voorzieningen voor onze inwoners. Economische ontwikkeling is daarbij geen doel op zich, maar een middel om onze gemeenschappen krachtig en veerkrachtig te houden. Immers, een sterke economie creëert kansen. Zij biedt mensen perspectief, houdt voorzieningen bereikbaar en draagt bij aan het behoud van ons unieke landschap. Waar werk en ondernemerschap floreren, blijven dorpen vitaal. En waar toekomstperspectief is, kiezen jongeren ervoor om hier hun leven op te bouwen, of keren zij terug om hun talenten en ambities in te zetten voor de toekomst van onze gemeente en regio. In dat licht ronden wij begin 2027 de economische visie af en vertalen wij die naar een uitvoeringsagenda, zodat de uitvoering vanaf medio 2027 kan starten. Wij versterken de samenwerking met ondernemers, onderwijs en regionale partners en benutten de kansen rond de Brightlands Maastricht Health Campus en de Engineering Hub Maastricht, die nauw verbonden is met de ontwikkelingen rond de Einstein Telescope.
Voor het landelijk gebied ondersteunen wij nieuwe verdienmodellen, zoals vezelteelt en biobased bouwen via het kenniscentrum Hoogcruts, en werken wij de vrijetijdseconomie uit in samenhang met landbouw, streekproducten en erfgoed. Ambitiethema Landschap: Met landschap bedoelen wij meer dan alleen natuur. Het gaat om onze hele fysieke leefomgeving: het buitengebied met zijn agrarische bedrijven, natuur en biodiversiteit, erfgoed en cultuurhistorie, en de openbare ruimte in en rond de kernen. Wij koesteren en versterken het unieke landschap dat onze gemeente zo bijzonder maakt. Door te investeren in natuur, groen, biodiversiteit, waterbeheer en landschapskwaliteiten behouden we het karakter van onze kernen en het buitengebied voor toekomstige generaties. We zetten in op een aantrekkelijk, klimaatbestendig en beleefbaar landschap dat ruimte biedt aan wonen, recreatie, landbouw en natuur, waarbij behoud en ontwikkeling hand in hand gaan. 9 In dat licht starten wij in de vorm van een pilot op basis van het Inspiratiekader Buitengebied in 2027 een gebiedsgerichte aanpak, samen met agrariërs, grondeigenaren en natuurorganisaties. Wij werken een grondstrategie voor het buitengebied uit, met ruimte voor vrijwillige kavelruil, en ondersteunen agrariërs bij de aanleg en het beheer van kleine landschapselementen.
De natuurontwikkeling op gemeentelijke gronden en de verbindingen tussen natuurgebieden richten wij op herstel en verbetering van de biodiversiteit. Het register van landschapselementen wordt geactualiseerd, we stellen een groenstructuurplan op, planten nieuwe bomen en hagen aan en zorgen voor het onderhoud van onze veldwegen. Ons erfgoed maken wij beter zichtbaar en beleefbaar. Een deel van de opbrengst van de toeristenbelasting vloeit terug naar het landschapsfonds, zodat ook bezoekers bijdragen aan het landschap dat zij zo graag bezoeken. Verantwoord kiezen: keuzes en middelen verbonden We realiseren ons dat de focus die we hebben aangebracht rondom de ambitiethema’s wonen, economie en landschap vraagt om een integrale aanpak en bovenal ontwikkelkracht. We staan er niet alleen voor, maar beseffen tegelijkertijd dat we de verschillende opgaven vanuit een zelfbewuste houding alleen in goede afstemming met andere overheden – waaronder de regio en het Samenwerkingsverband Zuid-Limburg – en uiteraard met inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen succesvol kunnen realiseren. Daarnaast zijn middelen nodig. In voorliggende begroting is dan ook investeringsruimte gecreëerd. Voor wonen zijn de middelen al beschikbaar gesteld. Voor economie en landschap waren die er nog niet.
Daarom stellen wij voor beide een bestemmingsreserve in: € 1,3 miljoen voor economie en € 1,15 miljoen voor landschap. Daarnaast wordt een eenmalige storting gedaan in de reserve personeel om ruimte te bieden voor het versterken van de uitvoeringskracht. Wij hebben in de financiële afwegingen de volgorde van de ombuigingsladder gevolgd. Eerst hebben wij onze eigen ramingen doorgelicht, rijksmiddelen en subsidies benut, werk anders georganiseerd en plannen gefaseerd. Van de gevraagde uitbreiding van de formatie hebben wij alleen overgenomen wat direct bijdraagt aan de focus. Toch is dat niet voldoende. Vanaf 2028 is het ravijnjaar terug: de rijksbijdragen aan gemeenten dalen, en dat zien wij ook in onze eigen cijfers. Om de ambities overeind te houden en de begroting in balans te brengen, zetten wij daarom deels een verhoging van de onroerendezaakbelasting in. Komen er vanaf 2028 meer rijksmiddelen beschikbaar, dan overwegen wij de stijging af te zwakken. Het resultaat is een begroting die in 2027 sluitend is en in 2029 en 2030 binnen de grenzen blijft die wij onszelf hebben gesteld. In 2028 resteert nog een opgave. 2027 2028 2029 2030 Saldo + 93.000 -660.000 -176.000 + 850.000 Tot slot Wij kunnen deze bestuursperiode gebruiken om een tekort te beheren.
Of wij gebruiken haar om te bouwen aan wat Eijsden-Margraten op lange termijn sterk maakt: levendige kernen, een economie die jongeren een toekomst biedt, en een landschap dat de moeite waard blijft. Wij kiezen voor het tweede. Wij nodigen u van harte uit om die keuze met ons te maken. Het college van burgemeester en wethouders van Eijsden-Margraten September 2026 Recapitulatie Programma's (bedragen x € 1.000) | Rekening | Begroting | Begroting | Meerjarenraming | Meerjarenraming | Meerjarenraming 2025 | 2026 na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging Lasten Programma 0 - Bestuur en | -37.527 | -30.665 | -34.600 | -23.570 | -21.270 | -22.497 ondersteuning Programma 1 - Veiligheid | -3.388 | -3.387 | -3.801 | -3.770 | -4.008 | -3.928 Programma 2 - Verkeer, | -4.709 | -5.237 | -5.447 | -5.894 | -6.166 | -6.447 vervoer en waterstaat Programma 3 - Economie | -969 | -1.195 | -1.374 | -1.459 | -1.471 | -1.482 Programma 4 - Onderwijs | -2.267 | -2.406 | -3.002 | -3.332 | -2.793 | -2.703 Programma 5 - Sport, cultuur, | -7.646 | -8.408 | -7.967 | -7.963 | -8.105 | -8.136 recreatie, landschap en natuur Programma 6 - Sociaal | -27.585 | -25.634 | -26.512 | -26.821 | -25.829 | -26.394 domein Programma 7 - | -10.917 | -12.791 | -13.287 | -13.333 | -13.612 | -13.628 Volksgezondheid en milieu Programma 8 - | -4.855 | -5.404 | -5.030 | -5.658 | -5.167 | -5.230 Volkshuisvesting, ruimtelijke
ordening en leefomgeving Totale lasten | -99.861 | -95.126 | -101.021 | -91.801 | -88.421 | -90.445 Baten Programma 0 - Bestuur en | 77.334 | 73.225 | 80.690 | 69.622 | 67.047 | 69.896 ondersteuning Programma 1 - Veiligheid | 238 | 262 | 289 | 289 | 289 | 289 Programma 2 - Verkeer, | 191 | 228 | 206 | 34 | 23 | 34 vervoer en waterstaat Programma 3 - Economie | 1.471 | 1.433 | 1.435 | 1.526 | 1.570 | 1.614 Programma 4 - Onderwijs | 361 | 487 | 332 | 268 | 316 | 320 10 Recapitulatie Programma's Programma 5 - Sport, cultuur, | 746 | 914 | 534 | 534 | 534 | 534 recreatie, landschap en natuur Programma 6 - Sociaal | 8.326 | 6.372 | 5.970 | 5.765 | 5.747 | 5.871 domein Programma 7 - | 8.578 | 10.290 | 10.460 | 10.533 | 10.740 | 10.759 Volksgezondheid en milieu Programma 8 - | 2.554 | 2.250 | 1.198 | 2.571 | 1.979 | 1.979 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en leefomgeving Totale baten | 99.799 | 95.461 | 101.114 | 91.141 | 88.245 | 91.296 Saldo Programma | -62 | 335 | 93 | -660 | -176 | 850 11 12 Leeswijzer Ook dit jaar wordt de programmabegroting digitaal gepresenteerd, via de applicatie Pepperflow. De programmabegroting is een omvangrijk geheel vol financiële, cijfermatige gegevens en tekstuele toelichtingen hierop. Om u hierin wegwijs te maken en er tevens voor te zorgen dat u uit de programmabegroting de maximale informatie haalt, is deze leeswijzer opgesteld.
Uitgangspunt voor de begroting 2027 is het coalitieakkoord 2026-2030 “Samen vooruit”. Anders dan voorgaande jaren, heeft de coalitie ervoor gekozen om de programmabegroting op te stellen conform de voorgeschreven taakvelden (programma's) van Iv3. Dit betekent dat de begroting nu bestaat uit 9 programma's. Het coalitieprogramma is vertaald in thema's en themalijnen ("Wat willen we bereiken?"), waarin is weergegeven wat we de komende 4 jaar willen bereiken. Vervolgens zijn de themalijnen uitgewerkt in de 9 programma's (“Wat gaan we ervoor doen?”). Middels de gekleurde klavertjes in de programma's is de relatie tussen de programma's en de thema's vanuit het coalitieakkoord aangegeven. Programma-opzet De begroting 2027 kent de volgende programma's: Nr.
Programma Inhoud 0 Bestuur en ondersteuning Kosten van bestuur, burgerzaken, bedrijfsvoering (overhead), belastingen en algemene inkomsten zoals het gemeentefonds 1 Veiligheid Brandweer, crisisbeheersing, openbare orde en handhaving binnen de gemeente 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Aanleg en onderhoud van wegen, verkeer, parkeren, havens en openbaar vervoer 3 Economie Bevordering van lokale economie, bedrijventerreinen, ondernemersloket en toerisme/promotie 4 Onderwijs Huisvesting en beleid rond (openbaar) onderwijs, leerlingenvervoer en leerplicht 5 Sport, cultuur, recreatie, landschap en natuur Sportaccommodaties, cultuurvoorzieningen (musea, bibliotheken) en openbaar groen/recreatie 6 Sociaal domein Wmo, jeugdzorg, participatie, bijstand en ondersteuning van inwoners die zorg of inkomen nodig hebben 7 Volksgezondheid en milieu Volksgezondheid (GGD), riolering, afvalinzameling, milieubeheer en begraafplaatsen 13 Nr. Programma Inhoud 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en leefomgeving Ruimtelijke planning, grondexploitatie, woningbouw en vergunningverlening Verder volgen, als vanouds, na de programma's de paragrafen en de financiële begroting. Paragrafen 1. Lokale heffingen – Overzicht van gemeentelijke belastingen en tarieven, beleid en effecten voor lokale lastendruk. 2.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing – Risico's in kaart brengen en de financiële buffer (weerstandscapaciteit) om die op te vangen. 3. Onderhoud kapitaalgoederen – Beleid en financiële consequenties van onderhoud aan wegen, riolering, gebouwen, groen en water. 4. Financiering – Treasurybeleid: leningen, rentelasten, kasbeheer en risico's rond financiering. 5. Bedrijfsvoering – Interne organisatie, personeel, ICT en overhead die de uitvoering van beleid ondersteunen. 6. Verbonden partijen – Deelnemingen, gemeenschappelijke regelingen en andere samenwerkingsverbanden met bestuurlijk/financieel belang. 7. Grondbeleid – Visie en uitvoering van grondexploitatie, verwerving en uitgifte van grond. 8. Openbaarheidsparagraaf (Wet open overheid, Woo) – Beschrijft de voortgang van actieve en passieve openbaarmaking, de informatiehuishouding, de Woo-contactpersoon en de besteding van Woo-middelen. Financiële begroting In dit onderdeel is een recapitulatie van de baten en lasten voor het begrotingsjaar en meerjarig opgenomen.
Voorts vindt u hier: • een overzicht van de incidentele baten en lasten, inclusief toelichting van de individuele posten; • het overzicht structureel begrotingssaldo; 14 • de investeringsstaat 2027-2030; • stand en verloop van reserves en voorzieningen; • een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen; • een overzicht omtrent de opbouw van de algemene uitkering 2027-2030. 15 Thema's en themalijnen Inleiding In dit hoofdstuk beschrijven wij de inhoudelijke koers van deze bestuursperiode. Het coalitieakkoord kent vier thema's, en binnen die thema's werken wij met themalijnen: samenhangende ambities die dwars door de programma's van de begroting heen lopen. Per themalijn leest u twee dingen. Eerst wat wij willen bereiken: de ambitie zoals die in het coalitieakkoord is vastgelegd. Daarna wat onze inwoners daarvan merken, want daar is het uiteindelijk om te doen. Wat wij daarvoor concreet gaan doen, staat niet in dit hoofdstuk. Die uitwerking vindt u in de negen programma's, waar de activiteiten en de middelen per jaar zijn opgenomen. Dit hoofdstuk geeft dus de richting; de programma's geven de uitvoering. In verbinding met elkaar Eijsden-Margraten is een gemeente waarin mensen naar elkaar omzien, iedereen kan meedoen en sterke gemeenschappen de basis vormen. Inwoners ontmoeten elkaar in hun eigen kern, bij verenigingen, scholen, voorzieningen, sport en lokale tradities.
Voorzieningen zijn toegankelijk en dichtbij. Inwoners, vrijwilligers, verenigingen, onderwijs en zorg werken samen, zodat ondersteuning tijdig en passend beschikbaar is. Gezondheid, bewegen en preventie zijn vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven. De gemeente is daarbij een verbindende en faciliterende partner. Zij versterkt wat inwoners en gemeenschappen zelf organiseren en investeert in ontmoeting, verenigingsleven, lokale identiteit en sociale samenhang. Zo blijft Eijsden-Margraten een gemeente waar mensen elkaar kennen, voor elkaar zorgen en samen de kracht van hun kern versterken. Themalijn 1 – Inclusieve samenleving Wij willen een inclusieve gemeente zijn waarin iedereen zich welkom voelt, zichzelf kan zijn en volwaardig kan meedoen. Verschillen in achtergrond, leeftijd, beperking, leefstijl en overtuiging zien wij als een kracht van onze gemeenschap. Drempels die inwoners belemmeren om mee te doen worden actief opgespoord en weggenomen. Voorzieningen, openbare ruimte en gemeentelijke dienstverlening zijn toegankelijk en laagdrempelig. We bereiken ook inwoners die niet vanzelf hun weg naar ondersteuning vinden. Nieuwkomers voelen zich welkom en krijgen de ruimte om onderdeel te worden van onze kernen en gemeenschappen. Wat merken onze inwoners hiervan? • Onze voorzieningen, informatie en activiteiten zijn beter toegankelijk voor alle inwoners.
• Inwoners met geldzorgen krijgen sneller passende ondersteuning, zodat schulden zoveel mogelijk worden voorkomen of beperkt. 16 • Inwoners met lage basisvaardigheden krijgen de ondersteuning die zij nodig hebben om zelfstandig hun zaken te regelen en te participeren in de samenleving. • Inwoners krijgen ondersteuning die aansluit bij hun situatie en behoeften • Nieuwkomers en statushouders kunnen hun kansen benutten en sneller zelfstandig participeren in de samenleving Themalijn 2 – Preventie en positieve gezondheid Wij willen dat inwoners gezond, veerkrachtig en zo zelfstandig mogelijk kunnen leven. Gezondheid gaat daarbij over lichamelijk, mentaal en sociaal welzijn. We willen gezondheidsverschillen verkleinen en voorkomen dat problemen onnodig groter worden. Daarom versterken we de verbinding tussen welzijn, sport, zorg, onderwijs, verenigingen en het sociale netwerk in de kernen. Een gezonde leefomgeving, bewegen, ontmoeting en vroegtijdige ondersteuning dragen eraan bij dat inwoners langer zelfstandig en actief kunnen blijven. Wat merken onze inwoners hiervan? • Inwoners voelen zich fysiek, mentaal en sociaal ge zond, hebben meer eigen regie en leven in een gezonde leefomgeving. • Inwoners profiteren van goed georganiseerde woon-z orgzones waarin wonen, welzijn en zorg samenkomen.
• Inwoners ervaren dat hun behoeften en ervaringen w orden meegenomen in de ontwikkeling van het sociaal domein. • Inwoners ervaren passende ondersteuning en dienstv erlening die aansluit bij hun behoeften en veranderende omstandigheden. Themalijn 3 – Inwonersondersteuning Wij willen dat inwoners die ondersteuning nodig hebben snel de juiste hulp krijgen, dichtbij en passend bij hun situatie. Inwoners kunnen zo lang mogelijk zelfstandig wonen en volwaardig deelnemen aan de samenleving en arbeidsmarkt. Zorg, welzijn en het informele netwerk werken samen en ondersteuning wordt zo vroeg mogelijk ingezet. We willen de afhankelijkheid van zware voorzieningen beperken door te investeren in sterke lokale teams, laagdrempelige ondersteuning en de eigen kracht en talenten van inwoners en gezinnen. Wat merken onze inwoners hiervan? • Jeugdigen en hun ouders krijgen tijdig passende ondersteuning, zodat problemen niet onnodig groter worden en zwaardere zorg zoveel mogelijk wordt voorkomen. • Inwoners die extra ondersteuning nodig hebben, krijgen meer kansen om zich te ontwikkelen en passend werk te vinden. • Inwoners kunnen elkaar beter ondersteunen en participeren in hun buurt dankzij sterke sociale netwerken, vrijwilligershulp en toegankelijke professionele voorzieningen.
17 Themalijn 4 – Vitale samenleving Wij willen sterke, actieve en toekomstbestendige gemeenschappen waarin inwoners elkaar kennen, ontmoeten en naar elkaar omzien. Verenigingen, vrijwilligers, sport, cultuur, scholen en burgerinitiatieven vormen hiervoor de basis. We zorgen dat zij de ruimte, ondersteuning en voorzieningen hebben om hun maatschappelijke rol te blijven vervullen. Zo dragen zij bij aan ontmoeting, gezondheid, inclusie, het voorkomen van eenzaamheid en de leefbaarheid van onze kernen. Wat merken onze inwoners hiervan? • Inwoners voelen zich verbonden met hun omgeving en kunnen actief participeren in hun gemeenschap. • Inwoners profiteren van maatschappelijke activitei ten en voorzieningen die beter aansluiten bij hun behoeften en bijdragen aan een sterke samenleving/of sterke sociale basis in hun omgeving Themalijn 5 – Onderwijs Wij willen dat ieder kind gelijke kansen krijgt om zich te ontwikkelen en zijn of haar talenten te benutten. Achterstanden worden zo vroeg mogelijk gesignaleerd en onderwijs, zorg en welzijn werken nauw samen wanneer extra ondersteuning nodig is. Scholen zijn veilige, gezonde en inspirerende plekken om te leren. Met toekomstbestendige onderwijshuisvesting zorgen we ervoor dat ook toekomstige generaties in goede omstandigheden kunnen leren en opgroeien.
Wat merken onze inwoners hiervan? • Doelgroepkinderen kunnen deelnemen aan voorschoolse educatie • Het bereik en de kwaliteit van de voorschoolse educatie is verbeterd. • Inwoners profiteren van een gebouw waarin hun kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen. Gerelateerde programma's Programma 4 - Onderwijs Programma 5 - Sport, cultuur, recreatie, landschap en natuur Programma 6 - Sociaal domein Programma 7 - V olksgezondheid en milieu 18 Toekomstbestendig met elkaar Eijsden-Margraten bouwt voort op de kracht van het Cittaslow-karakter: een aantrekkelijk landschap, sterke dorpskernen, cultureel erfgoed, streekproducten, rust en gastvrijheid. We zetten in op een duurzaam en beleefbaar landschap, waarin natuur, landbouw en biodiversiteit samengaan. Agrariërs zijn belangrijke partners in landschapsbeheer, streekproductie en de ontwikkeling van lokale beleving. Toerisme blijft kleinschalig, kwalitatief en passend bij het karakter van de gemeente, met aandacht voor lokale identiteit en de bevrijdingsthematiek. Tegelijkertijd bieden nieuwe regionale ontwikkelingen, zoals de Brightlands-campussen en de Einstein Telescope, kansen voor innovatieve bedrijvigheid, werkgelegenheid en een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Zo versterken we de balans tussen wonen, werken, recreëren en landschap.
Themalijn 1 - Buitengebied en landbouw De gemeente streeft naar een toekomstbestendig buitengebied waarin landbouw, landschap, natuur, water en leefbaarheid elkaar versterken, met behoud en versterking van het Nationaal Landschap Zuid-Limburg als leidend kader. Dit vertaalt zich in vier samenhangende pijlers uit het inspiratiekader buitengebied: 1. Gebiedsgerichte uitwerking en programmering — De ambities uit het Inspiratiekader worden vertaald naar concrete gebieden, projecten en maatregelen, waarbij opgaven per sector in samenhang worden opgepakt. 2. Grond, instrumenten en sturing — De gemeente wil beschikken over beleidsmatige, financiële en juridische instrumenten om gewenste ontwikkelingen mogelijk te maken en gericht te sturen. 3. Werkwijze en ruimtelijke afweging — Omgevingskwaliteit wordt structureel onderdeel van gemeentelijke processen: initiatieven worden vanaf het begin integraal beoordeeld, met eenduidige besluitvorming als resultaat. 4. Samenwerking, communicatie en netwerk — Realisatie gebeurt samen met agrariërs, inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere overheden, door kennis en initiatieven te verbinden. Burgerbetrokkenheid is daarbij het uitgangspunt: wij verbinden kennis en initiatieven en betrekken inwoners vroegtijdig bij plannen in hun leefomgeving.
De gemeente kiest voor een integrale, gebiedsgerichte aanpak waarbij ruimte voor ontwikkeling samengaat met sturing op omgevingskwaliteit, ondersteund door passende instrumenten en brede samenwerking. Wat merken onze inwoners ervan? • Een mooier, groener en toekomstbestendig buitengeb ied om in te wonen, werken en recreëren. 19 • Een aantrekkelijk en leefbaar buitengebied met rui mte voor natuur, landbouw en inwoners. • Een gezonde leefomgeving met een sterk landschap, toekomstbestendige landbouw en meer kwaliteit. • Concrete verbeteringen in de leefomgeving, met oog voor natuur, landschap en leefbaarheid. • Inwoners kunnen zien of een landschapselement op h un terrein erkend is. In combinatie met het Omgevingsplan is dan duidelijk wat de beschermingsstatus is. Themalijn 2 - Natuur en landschap Wij willen een sterke, samenhangende natuur waarin biodiversiteit zich kan ontwikkelen en natuurgebieden met elkaar verbonden zijn. Nieuwe ontwikkelingen moeten bijdragen aan de ecologische en landschappelijke kwaliteit waar dat mogelijk is. Natuur en biodiversiteit worden daarom volwaardig meegenomen in ruimtelijke besluitvorming. Samen met inwoners, agrariërs, natuurorganisaties en andere partners investeren we in natuurontwikkeling, ecologische verbindingen en herstel van landschapselementen.
Wat merken onze inwoners ervan? • Natuurgebieden raken beter met elkaar verbonden en de biodiversiteit in het landschap neemt toe, onder meer door natuurontwikkeling op gemeentelijke gronden en samenwerking met agrariërs, natuurorganisaties en andere grondeigenaren. • Inwoners kunnen zien welke landschapselementen en waardevolle bomen beschermd zijn, doordat wij het register landschapselementen actualiseren en de bescherming van monumentale en waardevolle bomen onderzoeken. • Ons unieke landschap blijft behouden en wordt vers terkt, ook over de gemeente- en landsgrens heen, onder meer via het Landschapsontwikkelingsplan en de samenwerking in Landschapspark Grenzeloos Bocageland en het Grenspark Jeker&Maas. Themalijn 3 - Milieu, klimaat en afval Wij willen een gezonde en klimaatbestendige leefomgeving waarin inwoners veilig en prettig kunnen wonen en werken. Lucht, water, bodem en geluid zijn op orde en milieuhinder wordt actief aangepakt. Met het Schone Lucht Akkoord werken wij toe naar een blijvend betere luchtkwaliteit en minder blootstelling aan schadelijke stoffen. We bereiden onze gemeente voor op meer extreme neerslag, droogte en hitte door water vast te houden, te vergroenen en de openbare ruimte klimaatbestendig in te richten. Daarnaast willen we het gebruik van grondstoffen en de hoeveelheid afval verminderen en toewerken naar een circulaire gemeente in 2050.
Wat merken onze inwoners ervan? • Iedere inwoner kan deelnemen aan de energietransit ie. • Een toekomstige warmtevoorziening voor iedereen, d oor het warmteprogramma Eijsden Margraten en het uitvoeren van de uitvoeringsplannen per wijk. 20 • De gemeente draagt bij aan een energiesysteem voor heel Zuid-Limburg, door samen te werken met de betrokken partners in het kader van RES ZL, de Heuvellandgemeenten, Maastricht, provincie Limburg en Enexis. Themalijn 4 - Economische structuur Wij willen een sterke, toekomstbestendige economie die bijdraagt aan werkgelegenheid, voorzieningen en de identiteit van Eijsden-Margraten. Landbouw, recreatie, cultuur en zorg blijven belangrijke economische dragers. Tegelijkertijd benutten we kansen vanuit de Brightlands-campussen en de mogelijke komst van de Einstein Telescope. We verbinden ondernemers, onderwijs, kennisinstellingen en regionale en grensoverschrijdende partners om innovatie, ondernemerschap en nieuwe werkgelegenheid te stimuleren. Het Cittaslow-gedachtegoed verdiepen wij daarbij als leidend principe, vanuit kwaliteit van leven, duurzaamheid, natuur, erfgoed en respect voor zowel tradities als innovatie. Wat merken onze inwoners ervan? • Inwoners en ondernemers ervaren een gemeente die d oelgericht werkt aan een sterke en toekomstbestendige economie.
Door een duidelijke koers, betere samenwerking en een slagvaardige uitvoering ontstaan meer kansen voor ondernemerschap, behoud van voorzieningen en een aantrekkelijk woon-, werk- en vestigingsklimaat. • Ondernemers krijgen meer ruimte om te investeren, innoveren en om te groeien, terwijl inwoners profiteren van werkgelegenheid, sterke voorzieningen en levendige kernen. • Een vitale vrijetijdseconomie die op basis van de Cittaslow-principes bijdraagt aan de leefbaarheid, met specifieke kansen voor de vrijetijdssector, de landbouw, het landschap en bedrijvigheid in verbinding met (Eu)regionale ontwikkelingen. Gerelateerde programma's Programma 3 - Economie Programma 5 - Sport, cultuur, recreatie, landschap en natuur Programma 7 - V olksgezondheid en milieu Samen leven met elkaar Eijsden-Margraten biedt ruimte aan verschillende generaties en huishoudens, met een divers woningaanbod in verschillende prijsklassen. Door passende woningbouw en doorstroming kunnen inwoners in hun eigen kern blijven wonen en wordt de sociale samenhang versterkt. Nieuwe woonwijken worden groen, toekomstbestendig en verbonden met voorzieningen zoals scholen en sport. Daarbij blijft de authentieke identiteit van de kernen behouden.
Ook het erfgoed en de bevrijdingstraditie, met de Amerikaanse Begraafplaats als belangrijk symbool, vormen een verbindend onderdeel van de identiteit van Eijsden-Margraten en dragen bij aan het doorgeven van waarden als vrijheid en medemenselijkheid. 21 Themalijn 1 - Woningbouw Wij willen een aantrekkelijke woongemeente zijn waar inwoners in iedere levensfase een passende woning kunnen vinden en zoveel mogelijk binnen hun eigen kern kunnen blijven wonen. De komende tien jaar werken wij aan een planvoorraad die een groei van circa 2.000 woningen mogelijk maakt, voor onder andere starters, gezinnen, senioren en andere doelgroepen. We streven naar een gevarieerd woningaanbod en een goede balans tussen sociale huur, betaalbare en duurdere woningen. Woningbouw draagt bij aan doorstroming en sterke gemeenschappen en gaat samen met voldoende voorzieningen, zorg, infrastructuur en een zorgvuldige landschappelijke inpassing. Wat merken onze inwoners ervan? • Inwoners kunnen een passende woning vinden voor el ke levensfase. • De gemeente beweegt zich actiever op de grondmarkt om woningbouwontwikkelingen sneller mogelijk te maken. Daarnaast is voor onze inwoners duidelijker onder welke voorwaarden wij gronden uitgeven, zowel bij verkoop, bruikleen, pacht, etc.
• Woningen worden op een transparante en eenduidige manier toegewezen, doordat wij een volkshuisvestingsprogramma opstellen en een urgentieregeling vaststellen. Themalijn 2 - Fysieke leefomgeving Wij willen een aantrekkelijke en toekomstbestendige leefomgeving waarin ruimte is voor ontwikkeling zonder dat de kwaliteiten van Eijsden-Margraten verloren gaan. Wonen, werken, recreatie, landbouw, natuur en landschap worden in samenhang afgewogen. Omgevingsplannen bieden duidelijke kaders, maar ook ruimte voor maatwerk en initiatieven met aantoonbare maatschappelijke meerwaarde. Zo beschermen we wat waardevol is en maken we tegelijkertijd gewenste ontwikkelingen mogelijk. Wat merken onze inwoners ervan? • De werkwijze van de gemeente bij planontwikkeling kenmerkt zich door inwoners in een vroegtijdig stadium mee te nemen en tijdens het proces de verwachtingen goed te managen. • Inwoners voelen zich serieus genomen. Hun inbreng wordt beargumenteerd verwerkt of niet verwerkt en er is altijd terugkoppeling over. • Inwoners en ondernemers kunnen hun plannen sneller realiseren door zo kort mogelijke procedures en een goede balans tussen wonen, werken, natuur en landbouw. Themalijn 3 - Mobiliteit Wij willen dat inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig en goed door de gemeente kunnen verplaatsen.
De bereikbaarheid van onze kernen en voorzieningen blijft op orde, terwijl de leefbaarheid en het landelijke karakter behouden blijven. Fietsers, voetgangers, automobilisten, landbouwverkeer en andere verkeersdeelnemers kunnen zich veilig bewegen. We versterken veilige fiets-, wandel- en schoolroutes en benutten de mogelijkheden van openbaar vervoer, collectief vervoer en deelmobiliteit. 22 Wat merken onze inwoners ervan? • Onze wegen zijn veilig voor iedereen, ook voor kwe tsbare verkeersdeelnemers zoals kinderen en ouderen. • De verschillende dorpen en voorzieningen zijn goed bereikbaar, ook zonder auto. Het openbaar vervoer is aantrekkelijk en er zijn veilige fiets- en voetgangersverbindingen. Daarnaast is er deelvervoer beschikbaar. • In en rond de kernen wordt de snelheid op meer weg en verlaagd naar 30 km per uur en werken wij met andere wegbeheerders aan het oplossen van verkeersknelpunten. Station Eijsden ontwikkelen wij verder als OV-knooppunt. Themalijn 4 - Openbare ruimte Wij willen een schone, veilige, aantrekkelijke en goed onderhouden openbare ruimte die past bij het karakter van onze gemeente. Tegelijkertijd maken we deze ruimte beter bestand tegen klimaatverandering. We vergroenen, versterken de biodiversiteit, herstellen de bodem en houden water zoveel mogelijk vast.
Bij nieuwe ontwikkelingen en de inrichting van de openbare ruimte wegen waterveiligheid, natuur en landschap nadrukkelijk mee. Wat merken onze inwoners ervan? • De openbare ruimte is netjes verzorgd en voldoet a an niveau B. Onze riolering voert het vuilwater af richting de waterzuivering. • Onze bewoners zullen zien dat er in de openbare ru imte meer groen wordt aangebracht, meer bomen in het straatbeeld staan en dat het groen dat wordt aangebracht de biodiversiteit verbetert. • Bij rehabilitaties worden inwoners betrokken bij h et ontwerp van de openbare ruimte. Hun inbreng wordt beargumenteerd verwerkt of niet verwerkt en er is altijd terugkoppeling over. Bij groot onderhoud aan riool en wegen worden de inwoners geïnformeerd over de werkzaamheden en over de planning van de werkzaamheden. Gerelateerde programma's Programma 2 - Verkeer, vervoer en waterstaat Programma 5 - Sport, cultuur, recreatie, landschap en natuur Programma 7 - V olksgezondheid en milieu Programma 8 - V olkshuisvesting, ruimtelijke ordening en leefomgeving 23 Luisteren naar elkaar Eijsden-Margraten wil een nabije, toegankelijke en dienstverlenende gemeente zijn. Bestuurders en ambtenaren zoeken actief inwoners en ondernemers op en luisteren vroegtijdig naar wat er leeft, voordat plannen worden vastgesteld.
We investeren in burgerbetrokkenheid, transparantie en begrijpelijke communicatie, zowel fysiek als digitaal. Inwoners krijgen eenvoudig inzicht in plannen, besluiten en mogelijkheden om mee te denken. Daarnaast versterken we onze dienstverlening aan inwoners: persoonlijk waar nodig, digitaal waar het kan en altijd praktisch en toegankelijk. Tot slot benutten we actief subsidies en externe fondsen en versterken we de samenwerking tussen raad, college, ambtelijke organisatie en maatschappelijke partners om meer maatschappelijke waarde te realiseren. Themalijn 1 - Samenwerking en bestuurskracht Wij willen een gemeentebestuur dat zichtbaar, effectief en samenhangend opereert en in staat is maatschappelijke opgaven daadwerkelijk te realiseren. Raad, college en ambtelijke organisatie werken vanuit vertrouwen en informeren en betrekken elkaar tijdig. We benutten regionale en grensoverschrijdende samenwerking waar dit aantoonbare meerwaarde oplevert, zonder de lokale democratische zeggenschap uit het oog te verliezen. Samen met inwoners en partners maken we duidelijke keuzes en zorgen we voor uitvoering. Wat merken onze inwoners ervan? • Inwoners worden zo vroeg mogelijk betrokken bij vr aagstukken en plannen, zodat hun inbreng kan bijdragen aan de uiteindelijke keuzes.
• Informatievoorziening en communicatie richting inw oners en raad is beter afgestemd op de behoeften van inwoners en raad. Themalijn 2 - Participatie We willen dat inwoners zich gehoord en serieus genomen voelen en actief betrokken zijn bij ontwikkelingen in hun leefomgeving. Door inwoners vroegtijdig te informeren en te betrekken, vergroten we het vertrouwen in, en de betrokkenheid bij, de gemeente. Wij zien inwoners als volwaardige partners bij het vormgeven van beleid en plannen. Daarbij zoeken we actief de dialoog op, niet alleen om standpunten uit te wisselen, maar ook om samen tot betere oplossingen te komen en deze waar mogelijk gezamenlijk uit te voeren. We hebben daarbij nadrukkelijk aandacht voor de stem van de stille meerderheid en de mening van jongeren. Wij werken vanuit vertrouwen in de kracht van onze samenleving, luisteren naar wat leeft in onze kernen en communiceren open en eerlijk over keuzes, mogelijkheden en afwegingen. Wat merken onze inwoners ervan? 24 • Er is een visie op burgerbetrokkenheid met een pra ktisch participatiekader en passende instrumenten. • Inwoners voelen zich serieus genomen. Hun inbreng wordt beargumenteerd verwerkt of niet verwerkt en er is altijd terugkoppeling over. • Jeugd en jongeren krijgen een duidelijke stem en w orden op voor hun relevante onderwerpen betrokken.
Themalijn 3 - Eigentijdse dienstverlening Goede dienstverlening begint bij een sterke organisatiecultuur. Daarom investeren wij organisatiebreed in een manier van werken die uitgaat van de bedoeling: niet de regels of interne processen staan centraal, maar de vraag van de inwoner, ondernemer of maatschappelijke partner. We versterken een cultuur van eigenaarschap, samenwerking, leren en continu verbeteren, waarbij medewerkers de ruimte krijgen om vanuit maatschappelijke meerwaarde en klantbehoeften te handelen. Vanuit deze basis vertalen we onze organisatieontwikkeling naar onze dienstverlening. We werken aan een toegankelijke dienstverlening waarbij inwoners eenvoudig zaken kunnen regelen via het kanaal dat het beste bij hen past. Digitale dienstverlening maakt het mogelijk om 24 uur per dag gebruik te maken van onze dienstverlening voor zakelijke handelingen, terwijl persoonlijk contact laagdrempelig en drempelloos beschikbaar blijft voor inwoners die behoefte hebben aan ondersteuning, maatwerk of persoonlijk contact. Om inwoners zo goed mogelijk te ondersteunen, versterken we de samenwerking tussen het Klant Contact Centrum (KCC) en de andere teams in de organisatie. Daarnaast richten we regievoering in voor teamoverstijgende vraagstukken, zodat inwoners waar mogelijk één aanspreekpunt hebben en vragen integraal worden opgepakt.
Dit vraagt om een goede samenwerking, informatie-uitwisseling en afstemming tussen teams, waarbij medewerkers over de grenzen van hun eigen vakgebied heen samenwerken om te komen tot passende oplossingen. Tegelijkertijd investeren we in het verbeteren van onze primaire dienstverleningsprocessen en in een informatievoorziening die inwoners ondersteunt en vertrouwen geeft. Informatie moet op orde, betrouwbaar, actueel en begrijpelijk zijn. Een toekomstbestendige informatievoorziening vormt daarbij het fundament voor goede dienstverlening, zodat inwoners inzicht hebben in de status van hun aanvragen, meldingen en verzoeken en tijdig beschikken over de informatie die zij nodig hebben. Zo bouwen we aan een gemeente die toegankelijk, betrouwbaar en mensgericht is. Waarin werken vanuit de bedoeling en het centraal stellen van de klantvraag zichtbaar zijn in alles wat we doen. Wat merken onze inwoners ervan? • Inwoners kiezen zelf hoe zij contact opnemen met de gemeente; • Inwoners regelen gemeentelijke zaken wanneer het hun uitkomt via het gekozen kanaal; 25 • Inwoners ervaren snelle, toegankelijke en passende dienstverlening. Themalijn 4 - Veiligheid, weerbaarheid en handhaving Wij willen een veilige en weerbare gemeente waarin inwoners, ondernemers en organisaties zich beschermd voelen en weten waar zij terechtkunnen.
We zijn alert op ondermijnende criminaliteit, juist vanwege onze ligging en het uitgestrekte buitengebied. Zorg, preventie en veiligheid worden sterker met elkaar verbonden, met bijzondere aandacht voor huiselijk geweld, intimidatie en discriminatie. Handhaving is duidelijk en consequent, maar ook mensgericht en gericht op het voorkomen van problemen. Wat merken onze inwoners ervan? • De gemeente waarborgt de continuïteit van haar die nstverlening, ook tijdens cyberincidenten en crisissen. • Persoonsgegevens worden beter beschermd tegen verl ies, misbruik en onbevoegde toegang. • De gemeente is digitaal weerbaar en kan snel reage ren op nieuwe risico’s • Ondermijnende criminaliteit wordt zichtbaar aangep akt via integrale controles, bestuurlijke maatregelen en samenwerking met veiligheidspartners. Inwoners en ondernemers weten beter waar zij verdachte situaties kunnen melden. • Slachtoffers van huiselijk geweld, kindermishandel ing en ouderenmishandeling worden eerder in beeld gebracht en geholpen, doordat zorg en veiligheid sterker met elkaar worden verbonden. • Ondernemers op onze bedrijventerreinen en in het b uitengebied werken samen met de gemeente en veiligheidspartners aan een veilige werkomgeving, onder meer via het Keurmerk Veilig Ondernemen.
Themalijn 5 - Organisatiekracht Wij werken aan een vitale en toekomstbestendige organisatie die effectief kan inspelen op maatschappelijke opgaven, veranderende wet- en regelgeving en de verwachtingen van inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Wij investeren in vakbekwame, betrokken en duurzaam inzetbare medewerkers. Tegelijkertijd versterken wij de samenwerking binnen de organisatie en met externe partners. Onze dienstverlening richten wij zoveel mogelijk in vanuit de behoeften van inwoners en ondernemers. Daarbij werken wij vanuit de bedoeling: welk maatschappelijk vraagstuk willen we oplossen, wat heeft de inwoner nodig en welke mogelijkheden zijn er om dat goed en doelmatig te organiseren? 26 Deze ambitie is uitgewerkt in drietal samenhangende doelen: 1. Een vitale, wendbare en toekomstbestendige organisatie; 2. Integraal werken aan maatschappelijke opgaven; 3. Integrale en klantgerichte dienstverlening. Een vitale organisatie vormt de basis. Vanuit die basis werken medewerkers over teams en vakgebieden heen samen aan maatschappelijke opgaven. Deze werkwijze vertalen wij naar een toegankelijke, begrijpelijke en samenhangende dienstverlening. Een vitale, wendbare en toekomstbestendige organisatie Wij willen een organisatie zijn waarin medewerkers gezond, betrokken, vakbekwaam en duurzaam inzetbaar zijn.
De organisatie moet zich tijdig kunnen aanpassen aan veranderingen in de samenleving, op de arbeidsmarkt en binnen het gemeentelijke takenpakket. Daarom investeren wij in vitaliteit, leiderschap, professionele ontwikkeling en strategische personeelsplanning. Hiermee zorgen wij ervoor dat de organisatie ook op langere termijn beschikt over voldoende en goed toegeruste medewerkers. Wij werken daarbij waar nodig samen met andere gemeenten, regionale partners, onderwijsinstellingen en de arbeidsmarktregio. Zo kunnen wij kennis delen, medewerkers ontwikkelmogelijkheden bieden en talent aantrekken en behouden. Integraal werken aan maatschappelijke opgaven Wij willen dat maatschappelijke vraagstukken centraal staan in de manier waarop wij ons werk organiseren. Medewerkers werken daarom steeds meer over de grenzen van teams, vakgebieden en organisaties heen samen. Als gemeentelijke organisatie hebben we continu te maken met toenemende ambities, wensen, projecten en wettelijke taken. Het risico is dat alles belangrijk is, ambities zich stapelen en onvoldoende in beeld is of de uitvoering nog voldoende bijdraagt aan de strategische doelen, dan wel middelen (menskracht en geld) ingezet worden waar ze de meeste maatschappelijke waarde opleveren.
Om meer verbinding te leggen tussen strategie (maatschappelijke opgaven) en uitvoering (activiteiten en projecten), focus aan te brengen, meer grip op risico's en voortgang en schaarse middelen effectief in te zetten helpt het introduceren van portfoliomanagement. Voor complexe opgaven is vaak kennis uit meerdere disciplines nodig. Door deze kennis vanaf het begin samen te brengen, komen wij sneller tot samenhangende, uitvoerbare en duurzame oplossingen. Daarbij betrekken wij inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners wanneer hun kennis of ervaring nodig is. Dit alles vraagt om een meer programmatische en projectmatige werkwijze. Integrale en klantgerichte dienstverlening 27 Wij willen een gemeente zijn die toegankelijk, betrouwbaar en begrijpelijk is. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners moeten gemakkelijk contact kunnen opnemen en zoveel mogelijk in één keer goed worden geholpen. Wij richten onze dienstverlening daarom in vanuit de behoefte en situatie van de inwoner of ondernemer, en niet uitsluitend vanuit de interne structuur van de organisatie. Medewerkers kijken verder dan hun eigen taakgebied, nemen verantwoordelijkheid voor een goede opvolging en werken waar nodig samen met andere teams of ketenpartners. Digitale dienstverlening is belangrijk, maar mag geen drempel vormen.
Daarom blijven wij aandacht houden voor persoonlijk contact en ondersteuning aan mensen die minder digitaal vaardig zijn of een complexe hulpvraag hebben Wat merken onze inwoners ervan? • Continuïteit van dienstverlening is geborgd, minde r vertraging door vacatures of uitval • Inwoners worden geholpen door deskundige en gemoti veerde medewerkers • Plannen en besluiten die beter aansluiten bij het dagelijks leven van de inwoner(s)/samenleving Themalijn 6 - Financieel gezond beleid Wij willen een financieel gezonde gemeente blijven die haar ambities verantwoord en duurzaam kan realiseren. Structurele uitgaven worden gedekt door structurele inkomsten en de financiële gevolgen van groei, vergrijzing en veranderende rijksbijdragen worden tijdig meegenomen. We sturen daarbij actief op de ontwikkeling van onze financiële kengetallen, waaronder de netto schuldquote, de solvabiliteit en de structurele exploitatieruimte. We stellen prioriteiten en voeren ambities gefaseerd uit: niet alles kan tegelijk. We zoeken eerst naar efficiency, samenwerking, externe financiering en het verminderen of anders organiseren van activiteiten voordat lastenverhoging aan de orde komt. Zo houden we de gemeentelijke financiën gezond en voorkomen we dat de rekening wordt doorgeschoven naar toekomstige generaties.
Wat merken onze inwoners ervan? • De gemeente kan ook op langere termijn haar taken blijven uitvoeren en haar voorzieningen op peil houden, van goed onderhouden wegen en groen tot ondersteuning voor wie dat nodig heeft. • Ondernemers in de toeristische sector weten ruim v oor het seizoen welk tarief voor de toeristenbelasting geldt, doordat wij een meerjarige beleidslijn opstellen en de tarieven tijdig aan de raad voorleggen. • Wij verkennen de afschaffing van de hondenbelastin g en maken inzichtelijk hoe de wegvallende opbrengst budgetneutraal kan worden opgevangen. De raad besluit hierover op basis van meerdere scenario’s. 28 Gerelateerde programma's Programma 0 - Bestuur en ondersteuning Programma 1 - Veiligheid 29 Programma 0 - Bestuur en ondersteuning Het programma Bestuur en ondersteuning vormt het fundament waarop de rest van de gemeentelijke organisatie kan bouwen. Het gaat om een vitale en wendbare organisatie met vakbekwame, betrokken en duurzaam inzetbare medewerkers, die zich tijdig kan aanpassen aan veranderingen in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Vanuit die basis wordt gerichte sturing gegeven aan maatschappelijke opgaven, onder andere via portfoliomanagement en multidisciplinaire samenwerking, zodat schaarse middelen daar worden ingezet waar ze de meeste maatschappelijke waarde opleveren.
Daarnaast investeert de gemeente in een betrouwbare, toekomstbestendige informatiehuishouding — van een dossiergericht klantvolgsysteem tot een e-depot en Woo-publicatieplatform — die zowel bestuur en raad als inwoners voorziet van actuele en toegankelijke informatie. Dit wordt gecombineerd met een klantgerichte en samenhangende dienstverlening die uitgaat van de bedoeling: niet de regels of interne processen staan centraal, maar de vraag van inwoner, ondernemer of maatschappelijke partner. Inwoners kiezen zelf hun contactkanaal — digitaal voor 24 uur per dag beschikbare zakelijke handelingen, persoonlijk en laagdrempelig waar maatwerk of ondersteuning nodig is — en hebben dankzij regievoering op team overstijgende vraagstukken één herkenbaar aanspreekpunt, zonder te worden lastiggevallen met interne organisatiegrenzen tussen teams. Nauwe samenwerking tussen het Klant Contact Centrum en de vakteams zorgt daarbij voor een integrale afhandeling van vragen. Tot slot wordt dit alles ondersteund door een veilige en weerbare ICT-omgeving die voldoet aan de eisen van de Cyberbeveiligingswet, met structurele aandacht voor risicobeheersing, crisisbeheersing en bewustwording binnen bestuur en management.
Samen zorgen deze vijf pijlers — organisatie, sturing, informatievoorziening, dienstverlening en ICT-veiligheid — voor een gemeente die intern goed is toegerust én naar buiten toe betrouwbaar, toegankelijk en slagvaardig kan opereren Wettelijk kader Het wettelijke kader van Programma 0 (Bestuur en ondersteuning) is gebaseerd op het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Dit taakveld omvat de algemene baten en lasten die nodig zijn om onze gemeente draaiende te houden. De verplichting om dit programma zo in te richten volgt uit de landelijke informatie voor derden (IV3). Specifiek zijn voor dit programma de volgende landelijke wetten van toepassing: • Democratische organen: Faciliteren van de gemeenteraad (via de griffie), het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) en lokale adviescommissies. • Verkiezingen: Organiseren van de stemlokalen, tellen van de stemmen en beheren van het kiesregister voor de gemeenteraads-, provinciale, landelijke en Europese verkiezingen. • Burgerzaken: Bijhouden van de Basisregistratie Personen (BRP), het verstrekken van paspoorten, ID-kaarten en rijbewijzen (wegenverkeerswet), en het voltrekken van huwelijken.
30 • Interne ondersteuning (Overhead): Financieel beheer (wet Financiering lagere overheden wet FIDO, wet waardering onroerende zaken wet WOZ, Financiële verhoudingswet Fvw), HR (personeelszaken), ICT-infrastructuur, juridische zaken, communicatie en de inkoop van materialen. Samenwerking & bestuurskracht Samenkracht & Bestuurskracht Wij werken aan een gemeentebestuur dat zichtbaar, effectief en samenhangend opereert. Raad, college en ambtelijke organisatie informeren en betrekken elkaar vroegtijdig. Regionale en grensoverschrijdende samenwerking benutten wij waar die aantoonbare meerwaarde oplevert, zonder de lokale democratische zeggenschap uit het oog te verliezen. Wat gaan wij ervoor doen in 2027? Hoe geven we vorm aan een bestuursstijl met vroege betrokkenheid van de raad? Eind 2026 evalueren wij hoe de eerste termijn van de nieuwe raad is verlopen en hoe het samenspel tussen raad, college en ambtelijke organisatie werkt. Wat goed gaat houden wij vast; waar het beter kan, passen wij de werkwijze aan. In 2027 werken wij die verbeteringen uit, met als doel dat de raad vroegtijdig wordt betrokken bij plannen die ertoe doen. Wat doen we om regionale samenwerking met concrete meerwaarde te benutten? De gemeente zoekt actief de samenwerking in de regio en de Euregio op.