Presentatie Raadsthemabijeenkomst 7-5
Tekst van het document
Inspiratiekader Buitengebied Eijsden-Margraten Raadssessie 07-05-2026
Aanleiding •
•
Meerdere documenten sturen al op deze integrale aanpak: •
Manifest Buitengewoon Buitengebied
•
Richtinggevende uitspraken
•
Omgevingsvisie
Hoewel zij hier wel uitspraken over doen, ‘landen’ een groot deel van de bestaande stukken nog te weinig in de ruimte
•
Integraliteit vormt daarmee de basis, een sectoraal
ingestoken ‘Landbouwvisie’ zou daardoor onvoldoende de koppeling maken met de stapeling van opgaven in het buitengebied
2
Aanleiding •
Het buitengebied, eeuwenlang mede vormgegeven door landbouwers, vormt één van de dragers voor de aantrekkelijke woon- en leefomgeving van de gemeente en is van belang voor toerisme en recreatie
“Nederland staat voor veel maatschappelijke opgaven die allemaal ruimte nodig hebben. We moeten slimme
•
Tegelijkertijd is het buitengebied sterk onderhevig aan veranderingen
•
De combinatie van verschillende opgaven vraagt om een integrale aanpak en daarmee het voorkomen van ad hoc besluitvorming en
onzekerheid voor initiatiefnemers •
keuzes maken en dingen combineren en vernieuwen, anders komen we veel ruimte te kort.”
Mooi Nederland
Ook vanuit participatie en de eerdere raadssessie klinkt een gelijke roep om een integrale aanpak om willekeur te voorkomen en onzekerheid voor de initiatiefnemer weg te nemen
3
Aanleiding
4
Aanleiding
5
Doel van het Inspiratiekader •
Doel is om te komen tot een toekomstbestendig buitengebied waarin er een wisselwerking tussen initiatieven en leefomgeving, landschap en natuur ontstaat
•
Door te kiezen voor een integrale benadering kunnen we het spanningsveld tussen de verschillende sectoren en belangen doorbreken
•
Omgevingskwaliteit stuurt hierbij de zoektocht naar balans en
houvast bij ruimtelijke ontwikkelingen •
De conclusie is dat er veel kan en mag, maar wel op de juiste plekken en dat er ook plekken zijn waar bepaalde ontwikkelingen niet kunnen plaatsvinden
6
Opbouw van het inspiratiekader
1• Kaders inzichtelijk maken: door het verzamelen van allerhande beleidskaders, opgaven en ambities in één kader, biedt het stuk inzicht in de kansrijkheid van een initiatief, maar geeft het ook inspiratie, handvaten en houvast •
Inspiratie geven: laat zien hoe ruimtelijke initiatieven een
2 bijdrage kunnen leveren aan opgaven en ambities en daarmee zorgen voor een nadrukkelijke wederkerigheid met het landschap en de verbetering van de omgevingskwaliteit •
Houvast bieden in het proces: vertalen van ambities naar de praktijk van een toekomstbestendig buitengebied
3
7
Deel 1 Kaders
8
1 Kaders Beleidskaders •
De bestaande beleidskaders vormen de reeds vastgestelde spelregels en uitgangspunten waarmee overheden, initiatiefnemers en ontwerpers rekening moeten houden bij het inrichten van de fysieke leefomgeving
•
Ze beschrijven wat (on)wenselijk, (on)mogelijk en (niet) toegestaan is binnen een gebied, en helpen om belangen zorgvuldig af te wegen
•
Gezamenlijk sturen deze kaders op een evenwichtige ontwikkeling waarin ruimte wordt gegeven aan landbouw, wonen, werken en recreatie, zonder dat belangrijke waarden verloren gaan
9
1 Kaders Beleidskaders •
De stapeling van deze beleidslagen geeft een eerste inzicht in de complexiteit waarmee een (mogelijke) initiatiefnemer te maken krijgt bij de planvorming en realisatie van een ontwikkeling
10
1 Kaders Ambities en opgaven •
Bestaande plannen, visies en beleidsdocumenten geven inzicht in de ambities en opgaven die gelden voor het buitengebied in relatie tot de maatschappelijke transities
•
Deze ambities en opgaven hebben een minder normerend karakter, maar geven richting aan de gewenste ontwikkeling
•
Zij laten zien op welke thema’s wordt gestuurd en waar initiatieven kunnen bijdragen aan het realiseren van
maatschappelijke meerwaarde en het versterken van de omgevingskwaliteit
11
1 Kaders Ambities en opgaven •
Hoewel enkele van deze opgaven en ambities beperkingen op kunnen leggen aan een initiatief of ontwikkeling, bieden zij juist ook kansen om bij te dragen aan de bovenliggende doelen
•
Ze geven hiermee richting aan het type initiatief en op welke wijze er kan worden gezocht naar het creëren van meerwaarde voor de omgeving
12
Deel 2 Inspiratie
13
2 Inspiratie •
Het unieke karakter van dit landschap van plateau’s, hellingen en dalen is, samen te vatten in de vier kernkwaliteiten: reliëf, groen karakter, cultuurhistorisch erfgoed en het contrast tussen open en besloten
•
Het buitengebied is opgedeeld in zes landschapstypen: •
Maasdal
•
Tussenterras
•
Flauwe hellingen
•
Steile hellingen
•
Plateau
•
Beekdal
14
2 Inspiratie •
Voor elk landschapstype gelden sturende en ruimtelijke principes als kaderstellend voor nieuwe initiatieven en zijn gericht op het versterken van de omgevingskwaliteit
•
Verder zijn er voorbeeldinitiatieven opgenomen, die primair bedoeld zijn als denkrichting en inspiratiebron
•
Hierbij is nadrukkelijk gekeken naar nieuwe verdienmodellen voor landbouwers
in combinatie met opgaven vanuit water, natuur en landschap
15
2 Inspiratie Extensieve flauwe hellingen •
Vanwege de erosiegevoeligheid worden de flauwe hellingen in de toekomst ingericht met extensieve functies voor landbouw en toerisme
•
Zo liggen er hier kansen voor biologische wijnbouw, extensieve vormen van verblijfsrecreatie en veeteelt
•
Door de aanplant van kleine landschapselementen en behoud van grasland ontstaat er een fijnmazig ecologisch netwerk,
wordt de sponswerking verbeterd en erosie in de toekomst voorkomen
16
2 Inspiratie Extensieve flauwe hellingen Ruimtelijke principes voor de flauwe hellingen:
1• Versterk de dorpsmantel als overgang van de kern naar het open plateau en de helling;
2• Stimuleer op de hellingen de aanplant (kleinschalige) landschapselementen zoals graften en combineer deze, waar mogelijk, met watervertragende maatregelen zoals swales;
•
Stimuleer op de hellingen het omvormen van de akkers naar
3 naar (extensieve) graslanden, ten behoeve van het vertraagd afvoeren van water en het voorkomen van erosie.
17
2 Inspiratie •
Met de sturende en ruimtelijke principes ontstaat een ruimtelijk raamwerk waarin de samenhang tussen plateau, hellingen, beekdalen en Maasdal centraal staat
•
Dit raamwerk zorgt ervoor dat de juiste initiatieven op de juiste plek landen en dat ontwikkelingen bijdragen aan de draagkracht van het landschap
18
Deel 3 Proces
19
3 Proces •
De procesvoorstellen vormen een belangrijke schakel in het vertalen van ambities naar de praktijk van een toekomstbestendig buitengebied
•
De procesvoorstellen hebben als doel om een brug te slaan tussen de initiatiefnemer, die vanuit een uitdaging wil werken aan een duurzame toekomst en de gemeente, die vanuit opgaven en beleid wil werken aan versterking van het landschap en omgevingskwaliteit
•
In dialoog wordt samengewerkt aan herstel en ontwikkeling, kortom aan een toekomstbestendig buitengebied
20
Tot slot •
Dit inspiratiekader laat zien dat de ambitie voor een toekomstbestendig buitengebied omhoog kan en omhoog moet
•
Met de combinatie van heldere beleidskaders, inspirerende
maatschappelijke opgaven die allemaal
ontwikkelrichtingen en concrete handelingsperspectieven biedt dit
ruimte nodig hebben. We moeten slimme
document meer dan een toekomstbeeld alleen •
•
“Nederland staat voor veel
keuzes maken en dingen combineren en
Het vormt een uitnodiging tot dialoog en samenwerking tussen
vernieuwen, anders komen we veel ruimte
gemeente, ondernemers, inwoners en maatschappelijke partners
te kort.”
Door te kiezen voor een integrale benadering kunnen we het
Mooi Nederland
spanningsveld tussen de verschillende sectoren en belangen doorbreken
21