Presentatie Economie

VOOR INTERN GEBRUIK

Economisch Kompas Eijsden-Margraten

Gemeenteraadscomissie Eijsden-Margraten Woensdag 22 okt. 2025

1. Aanleiding Economisch Kompas en proces 2. Analyse Economische identiteit

Agenda

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

3. Te validerenZ ontwikkelkansen

2

Aanleiding intern • Eijsden-Margraten koestert economische ambities en ziet economie als drijver voor een leefbare gemeente. • Belangrijk om het gevoel over het economisch potentieel van de gemeente ‘hard te maken’. Door: 1. Vastleggen van de economische identiteit 2. Inzichtelijk maken van ontwikkelkansen 3. Bundelen van energie op een Economisch Kompas

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

3

Aanleiding extern – VNG Handreiking • MKB belangrijk voor werkgelegenheid en economische welvaart van gemeenten en hun inwoners en speelt essentiële rol realisatie maatschappelijke opgaven en transities. • Economische zaken heeft daarin als discipline een aanjagende rol. Die rol staat in gemeenten onder grote druk. • VNG: versterk als ondernemende overheid ‘economische zaken’

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

4

Gebruikswaarde Economisch Kompas Waarom een Economisch kompas noodzakelijk is? Het is een leidraad voor: 1. De herkenbaarheid van de economische kracht en ontwikkelrichting vergroten voor de omgeving 2. Richting te geven aan nieuw economisch en gemeentelijk beleid 3. Richting te geven aan partnerschappen en deelnemingen

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

5

1. Aanleiding Economisch Kompas en proces 2. Analyse Economische identiteit

Agenda

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

3. Te validerenZ ontwikkelkansen

6

Toegevoegde waarde en verdienvermogen Concentratie van productie op bedrijventerreinen en sterke woonfunctie

• Lage toegevoegde waarde per inwoner, maar hoge toegevoegde waarde per km²

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

per km²

7

per inwoner

Toegevoegde waarde en verdienvermogen Verzorgende activiteiten dominant Industrie

Logistiek

Kennisdiensten

Verzorgend

• Geld wordt verdiend door verzorgende activiteiten: zorg, welzijn en publieke dienstverlening

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

8

Bedrijven en sectoren Eijsden-Margraten is een ondernemende gemeente, maar groei stagneert

• Eijsden-Margraten heeft een hoog aantal vestigingen (ondernemend), maar groeit beperkt tov andere gemeenten # 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 (…) 31/31

Gemeente Bergen (L) Brunssum Heerlen Maastricht Beek Simpelveld Stein Weert Vaals Sittard-Geleen Eijsden-Margraten

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

Ontwikkeling (%) 4,2% 3,3% 3,1% 3,1% 3,0% 2,8% 2,7% 2,7% 2,6% 2,6%

# 1 2 3 4 5 6/31 7 8 9 10

Leudal Nederweert Nederland Mook en Middelaar Gulpen-Wittem Valkenburg aan de Geul Eijsden-Margraten Maasgouw Beek (L.) Meerssen Echt-Susteren Limburg

Ontwikkeling (abs.) 61 70 262 413 55 25 65 156 23 249

0,8%

23 9

Vestigingen 4.660 2.580 2.551.540 1.145 1.910 2.210

Inwoners 26.108 17.512 18.083.000 8.102 14.017 16.464

Vestigingen/1000 inw 178 147 141 141 136 134

3.340 3.145 2.050 2.285 3.910 130.000

26.181 24.502 16.251 18.460 32.269 1.135.000

128 128 126 123 121 114

Bedrijven en sectoren Duidelijke MKB-economie

• Bedrijvensamenstelling met vooral klein MKB en geen grootbedrijven. Werkzame personen 1 wp 2-9 wp 10-49 wp 50-99 100+ wp

Eijsden-Margraten 78,0% 17,6% 3,6% 0,5% 0,3%

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

Zuid-Limburg 76,0% 17,9% 4,7% 0,6% 0,5%

10

Limburg 75,0% 18,6% 5,1% 0,7% 0,6%

Bedrijven en sectoren 10 sectoren met specialisatie: chemische industrie en voeding dominant

• Cultuur, sport en recreatie oververtegenwoordigd in vestingen, Handel en Landbouw in banen.

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

• Specialisatiegraad op chemische industrie (fijnchemie), voedings- en genotsmiddelen en horeca

11

Arbeidsmarkt en ruimte De staat van de gemeente in kerncijfers

• Regionale kerncijfers Kerncijfers gemeente afgerond (2023) • 26.000 inwoners • • 3000 vestigingen • • 4500 studenten en leerlingen • • 38% van de mensen is 65+ •

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

12

19.000 Potentiële beroepsbevolking 14.000 Beroepsbevolking 13.000 werkenden 8.800 banen

Arbeidsmarkt en ruimte De vijver met arbeidskrachten wordt steeds kleiner

• Er is een steeds kleiner wordende pool van arbeidskrachten in de gemeente Eijsden-Margraten en dat komt door bevolkingssamenstelling met vergrijzing Potentiële beroepsbevolking/ bevolking Beroepsbevolking/bevolking Werkzame beroepsbevolking/ bevolking Grijze druk Groene druk

Beroepsbevolking/potentiële beroepsbevolking (bruto arbeidsparticipatie) Onbenut arbeidspotentieel -werklozen -overig

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

Eijsden-Margraten 0,72 0,53 0,52 0,54 0,34

Limburg 0,76 0,54 0,52 0,44 0,31

Landelijk 0,75 0,57 0,55 0,34 0,36

Eijsden-Margraten 0,73

Limburg 0,73

Landelijk 0,75

7,4% 2,8% 4,6%

9,2% 2,7% 6,5%

10,6% 3,6% 7,0%

13

Arbeidsmarkt en ruimte Eijsden-Margraten is een bedrijventerreinen gemeente

• Eijsden-Margraten huisvest ondergemiddeld aantal banen. Die banen concentreren zich (zeer) sterk op bedrijventerreinen

Banen/1000 inwoners Banen/beroepsbevolking %banen op bedrijventerrein Banen/vestigingen

Eijsden-Margraten 442 0,62 76% (!) 3

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

14

Limburg 512 0,95 39% 2,1

Landelijk 539 1,14 30% 3,6

Arbeidsmarkt en ruimte Eijsden-Margraten is een woongemeente van Maastricht

• Sterke uitgaande arbeidsmarktrelatie met name Maastricht • Pendelsaldo 6000 negatief: 3000 inkomend, 9000 uitgaand (helft van beroepsbevolking) • 58% uitgaande pendel naar Maastricht: 5300 mensen. • Hoog aandeel hoogopgeleiden (35%+) • Sterkte verhuisrelatie (vergelijkbaar met pendel)

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

15

Arbeidsmarkt en ruimte Er zit rek in verzorgende economie maar toegang tot talent is een probleem

• (Ingevulde) vacatures zijn er vooral in verzorgende en stedelijke economie = groei-indicatie

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

16

Brede welvaart Breed beschouwd staat de economie de gemeente er (nu) goed op Thema BW

Indicator BW

• Bovengemiddelde prestatie brede welvaart

Welzijn Matr. welvaart

• Vooral hoge scores op aan economie gerelateerde thema’s

Arbeid en vrije tijd

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29.

Gezondheid

Wonen

Samenleving Veiligheid

Milieu

Tevredenheid leven Besteedbaar inkomen Bruto bin. product Problematische schulden Overgewicht Ervaren gezondheid Levensverwachting Langdurige ziekten Netto arbeidsparticipatie Bevolking met startkwalificatie Werkloosheid Afstand tot ov Tevredenheid vrije tijd Tevredenheid woonomg. Tevredenheid woning Afstand sportterrein Afstand basisschool Afstand café e.d. Contact familie, vrienden Vrijwilligerswerk Tevredenheid sociaal leven Vaak onveilig voelen Ondervonden delicten Geregistreerde misdrijven Natuurgebied/inwoner Emissies van fijnstof naar lucht Afstand openbaar groen Kwal. zwemwater binnen Kwal. zwemwater kust

Aantal keer top-kwartiel Aantal keer bottom-kwartiel

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

17

Gemeente Eijsden-Mar. # ∆ 128/202 53/339 > 38/342 157/340 81/340 26/342 142/340 268/342 27/342 67/342 85/342 165/227

< > > > -

35/342 310/342 47/342 78/238 146/236 131/228

< -

62/341 168/342 82/342 306/342 181/230

> < <

11/19 4/19

COROP Z-Limburg # ∆ 38/40 37/40 > 19/40 32/40 34/40 39/40 -

PROV. Limburg # ∆ 10/12 < 10/12 > 7/12 9/12 10/12 12/12 -

39/40 40/40 32/40 31/40 10/40 23/40 35/40 33/40 1/40 14/40 1/40 21/40 40/40 35/40

> > > < < <

32/40 29/40 13/40 32/40

<

12/12 12/12 12/12 7/12 3/12 5/12 8/12 9/12 1/12 5/12 1/12 5/12 12/12 9/12 10/12 6/12 10/12 8/12 8/12 4/12 3/12

3/24 15/24

4/27 11/27

> > < < < < -

SWOT op hoofdlijn Negatief (-)

Sterk profiel • Sterke toeristisch-recreatieve basis • Agrarische basis/multifunct. Landbouw Met onderscheidende basiskwaliteiten • Strategische ligging in de Euregio • Onderscheidend leefkwaliteit (Cittaslow) • Amerikaanse begraafplaats – U(S)P

Extern

Intern

Positief (+)

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

18

SWOT op hoofdlijn Negatief (-)

Sterk profiel • Sterke toeristisch-recreatieve basis • Agrarische basis/multifunct. Landbouw

Economie weinig veerkrachtig • Beperkte economische schaal • Kwetsbaarheid in toerisme en landbouw

Met onderscheidende basiskwaliteiten • Strategische ligging in de Euregio • Onderscheidend leefkwaliteit (Cittaslow) • Amerikaanse begraafplaats – U(S)P

Niet goed geëquipeerd voor toekomst • Ruimt. beperkingen & landschapsdruk • Arbeidsmarktkrapte en vergrijzing MKB • Leefbaarheid/voorzieningen onder druk

Extern

Intern

Positief (+)

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

19

SWOT op hoofdlijn

Extern

Intern

Positief (+)

Negatief (-)

Sterk profiel • Sterke toeristisch-recreatieve basis • Agrarische basis/multifunct. Landbouw

Economie weinig veerkrachtig • Beperkte economische schaal • Kwetsbaarheid in toerisme en landbouw

Met onderscheidende basiskwaliteiten • Strategische ligging in de Euregio • Onderscheidend leefkwaliteit (Cittaslow) • Amerikaanse begraafplaats – U(S)P

Niet goed geëquipeerd voor toekomst • Ruimt. beperkingen & landschapsdruk • Arbeidsmarktkrapte en vergrijzing MKB • Leefbaarheid/voorzieningen onder druk

Toekomstbestendig maken economie • Kwaliteitsgedreven vrijetijdseconomie • Transformatie landbouw Uitbouwen economie met Maastricht • Spinoff kansen Health Campus (health en engineering) • Einstein Telescope als econ. katalysator

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

20

SWOT op hoofdlijn

Extern

Intern

Positief (+)

Negatief (-)

Sterk profiel • Sterke toeristisch-recreatieve basis • Agrarische basis/multifunct. Landbouw

Economie weinig veerkrachtig • Beperkte economische schaal • Kwetsbaarheid in toerisme en landbouw

Met onderscheidende basiskwaliteiten • Strategische ligging in de Euregio • Onderscheidend leefkwaliteit (Cittaslow) • Amerikaanse begraafplaats – U(S)P

Niet goed geëquipeerd voor toekomst • Ruimt. beperkingen & landschapsdruk • Arbeidsmarktkrapte en vergrijzing MKB • Leefbaarheid/voorzieningen onder druk

Toekomstbestendig maken economie • Kwaliteitsgedreven vrijetijdseconomie • Transformatie landbouw

Druk op randvoorwaarden neemt toe • Energie- en ruimtedruk • Druk op landschap en leefomgeving • Demografische druk en vergrijzing

Uitbouwen economie met Maastricht • Spinoff kansen Health Campus (health en engineering) • Einstein Telescope als econ. katalysator

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

21

Kwetsbaar door externe afhankelijkheden • Geen eigen agenda laat je drijven op keuzes elders

1. Aanleiding Economisch Kompas en proces 2. Analyse Economische identiteit

Agenda

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

3. Te validerenZ ontwikkelkansen

22

Economische ontwikkelkansen Eerste analyse obv de feitelijke situatie

1. Eijsden-Margraten onderdeel van Health propositie van Maastricht 2. Doorbouwen aan toeristische functie 3. Aansluiten bij Einstein Telescope ontwikkeling 4. Ruimte voor hightech en engineeringbedrijven 5. De Amerikaanse begraafplaats als uniek platform 6. Versterken van de agrarische basis en multifunctionele landbouw 7. Verzilveren groeiende populatie hoogopgeleiden mensen die komen wonen in Eijsden-Margraten en werken in Maastricht 8. Groei van de brede (grensoverschrijdende) regio in banen en mensen

Economisch Kompas Eijsden-Margraten | Strategy Unit B.V.

23