Document · PDF

Operationeel programma LOP Eijsden

* Raadsvergaderingen 26 september 2023, gemeente Eijsden-MargratenBij agendapunt: Landschapsfonds en subsidieverordening aanplantregeling Landschapselementen14.248 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Landschapsontwikkelingsplan ‘Buitengewoon Eijsden’ Operationeel Programma 2 november 2012

Landschapsontwikkelingsplan ‘Buitengewoon Eijsden’ Operationeel Programma

Opgesteld door Bureau VERBEEK in opdracht van de gemeente Eijsden-Margraten. Projectnummer EM-201.100 Datum 2 november 2012 Auteurs Martijn Blaas Jeroen Verbeek Layout en kaart(bewerkingen) Rob Smeets Ambtelijke werkgroep Edo Lemmens (projectleider) Joep Mertens Hein Luth Mirriam Schmitz

Inhoudsopgave Inhoudsopgave

Inleiding

Projectvoorstellen

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40

Versterken grubben als karakteristieke landschapselementen Herkenradergrub 11 Versterken landschappelijke karakteristieke steilrand 12 Landschappelijke inpassing regenwaterbuffers 13 Landschappelijke inpassing en versterking watersysteem 14 Herstel kwelgebied Waterrijk en relatie met Zeep 15 Herstellen beekloop de Bak 16 Versterken beleefbaarheid watersysteem Voer 17 Ontwikkelen EHS 18 Realisatie ecologische verbinding Savelsbos-Grindgat 19 Realisatie ecologische verbinding Savelsbos-Voer 20 Kansen benutten voor natte natuur op kwellocaties 22 Ontwikkelen natuurlijke bosranden 23 Archeologisch uitzichtpunt Steenberg/Schelberg 24 Herkenbaar maken locatie kasteel Cloppenburg 25 Renoveren landgoed kasteel Oost 26 Herkenbaar maken schans Navagne 27 Behoud historisch karakter Bat Eijsden 28 Behouden en versterken cultuurhistorische parels 29 Archeologisch monument vuursteenmijnen 31 Versterken cultuurhistorisch karakter Voer 32 Ontwikkelen historische route Maastricht-’s Gravenvoeren 33 Ontwikkelen historische route Rijksweg 34 Ontwikkelen historische ontginningsroute Eijsden en Breust 35 Duurzaam beheer en onderhoud holle wegen 36 Behouden en stimuleren fruitteelt 37 Behoud ontwikkelingsperspectief agrarisch gebied door het voeren van stimuleringsbeleid 38 Verbeteren landschappelijke inbedding bedrijventerreinen 39 Verbeteren verkeersveiligheid Sint Geertruiderweg en Heiweg 40

Realisatie passage A2 41 Onderzoeken functionaliteit passages spoorlijn en A2 42 Versterken oost-west structuur veldwegen en holle wegen 43 versterken groenstructuur wegen laagterras 44 Verbeteren verbinding met ‘s Gravenvoeren 45 Versterken dorpsentrees 46 Bevaarbaar maken Maas tussen Eijsden en Visé 47 Verbeteren waterkwaliteit Grindgat Oost-Maarland 48 Versterken beleefbaarheid Maas en Maasbedding 49 Actualiseren fietsroutenetwerk 50 Uitbreiden en vernieuwen wandelroutenetwerk 51 Herinrichten startpunt Eijsder Beemden 53

Projectoverzicht

Gronsveld

Rijckholt

Oost

Maarland

Breust Eijsden Mariadorp

Hoog Caestert Laag Caestert

Withuis Mesch

Inleiding Aanleiding en doel In 2009 is door de toenmalige gemeente Margraten het Landschapsontwikkelingsplan ‘Buitengewoon Margraten’ vastgesteld. Gekoppeld aan dit landschapsontwikkelingsplan (LOP) is een operationeel programma op basis waarvan de toenmalige gemeente budgetten heeft gereserveerd voor de realisatie van de doelstellingen. Op 1 januari 2011 zijn de gemeenten Margraten en Eijsden gefuseerd tot de gemeente Eijsden-Margraten. De huidige gemeente heeft het beleid ten aanzien van de realisatie van de doelstellingen uit het LOP ‘Buitengewoon Margraten’ overgenomen van de voormalige gemeente Margraten. Teneinde eenduidig beleid te kunnen voeren in het landelijk gebied van de totale gemeente Eijsden-Margraten heeft de Raad in 2011 besloten om op basis van het Groenstructuurplan voor het buitengebied van de gemeente Eijsden (2003) een LOP op te stellen voor het grondgebied van de voormalige gemeente Eijsden. Naar aanleiding hiervan heeft Bureau VERBEEK opdracht gekregen samen met de gemeente Eijsden-Margraten een landschapsvisie op te stellen voor het buitengebied (inclusief buurtschappen) van de voormalige gemeente Eijsden-Margraten.

Het Landschapsontwikkelingsplan ‘Buitengewoon Eijsden’ geeft een integrale visie op het landschap van de voormalige gemeente Eijsden die uitgaat van de bestaande kernkwaliteiten van het landschap en waarin de gewenste ontwikkelingen worden vastgelegd. Deze visie is afgestemd op de visie uit het LOP ‘Buitengewoon Margraten’, zodat een eenduidig beeld bestaat van de gewenste ontwikkelingen in het buitengebied van de gemeente Eijsden-Margraten. Het LOP ‘Buitengewoon Eijsden’ creëert daarmee een kader aan de hand waarvan de toekomstige ontwikkelingen in het buitengebied van de voormalige gemeente Eijsden kunnen worden getoetst. Daarnaast dient het landschapsontwikkelingsplan als kader voor uitwerkingsprojecten. Operationeel programma Aan de hand van de streefbeelden voor de verschillende deelgebieden uit het landschapsontwikkelingsplan is een operationeel programma opgesteld. Hierin zijn voor de verschillende onderdelen van de streefbeelden (pilot)projecten, maatregelen en/of stimuleringsregelingen opgenomen, die er toe leiden dat de gestelde doelstellingen en uitgangspunten verwezenlijkt worden. Aan deze projecten zijn prioriteiten en globale kostenramingen gekoppeld.

Landschapsontwikkelingsplan ‘Buitengewoon Eijsden’ (de legenda bevindt zich achterin het boekwerk)

Gronsveld

Rijckholt

Oost

Maarland

Breust Eijsden Mariadorp

Hoog Caestert Laag Caestert

Withuis Mesch

Projectvoorstellen In de volgende hoofdstukken zijn alle uit het landschapsontwikkelingsplan voortvloeiende projectvoorstellen weergegeven. Dit zijn zowel projectvoorstellen die de gehele voormalige gemeente Eijsden betreffen als voorstellen die op een specifieke locatie van toepassing zijn. Projecten die elkaar inhoudelijk overlappen zijn gebundeld tot één projectvoorstel. Per project is ook aangeven of realisatie te verwachten is op de korte, de middenlange of de lange termijn. In het operationeel programma zijn de verschillende projectvoorstellen waarin de gemeente Eijsden-Margraten een rol heeft nader toegelicht. Per projectvoorstel is een probleemstelling geformuleerd gevolgd door de projectdoelstelling. Daarbij is een algemeen, globaal programma van eisen opgesteld en zijn mogelijke knelpunten en kritische succesfactoren benoemd. Ten behoeve van de haalbaarheid is een globale inschatting van de kosten voor de uitvoering van het project gegeven en zijn potentiële subsidiënten benoemd. Met betrekking tot het organisatorische deel zijn per projectvoorstel een trekker en potentiële partners benoemd. De kosten betreffen indicatieve kosten. Het gaat hierbij om richtprijzen. Voor een gedetailleerder inzicht dienen uitvoeringsgerichte plannen te worden opgesteld.

In deze genoemde indicatieve kosten zijn naast het realiseren van groen, het aanbrengen van verhardingen en het aanbrengen van bijvoorbeeld straatmeubilair kosten opgenomen voor voorbereidende werkzaamheden, zoals het verwijderen van bestaande beplantingen, het plantklaar maken van de grond, het opbreken van asfalt en dergelijke. In elke kostenraming is opgenomen welke onderdelen zijn meegenomen in de berekening van de globale kosten. Een aantal kosten is niet in de raming opgenomen, omdat op dit moment geen inzicht bestaat in de omvang van de werkzaamheden. Het betreft: • Plankosten (voor nadere uitwerking, zoals ontwerpkosten, diverse onderzoeken, kosten voor presentaties aan en overleg met bewoners en grondeigenaren); • Kosten voor grondaankoop; • Specifieke opruimingskosten; • Saneringskosten; • Kosten voor onderhoud; • Etc.

Locatie projectvoorstellen Projectvoorstellen die betrekking hebben op het gehele of grote delen van de vml. gemeente Eijsden: 8, 12, 18, 24, 25, 26, 30, 31, 34, 38, 39

11 22 21

Gronsveld

4 5 11 2

Maasterrassen

11 Oost

Rijckholt

40 32

Maasdal Maarland

22 3

32 28

23 1

Breust

Herkenradergrub

Eijsden

Mariadorp

13 23 10 35

Hoog Caestert Laag Caestert

28 20

Withuis

Voerdal en Caestertveld

Mesch

Versterken grubben als karakteristieke land-schapselementen Herkenradergrub Probleemstelling In de Herkenradergrub bevindt zich een aantal grubben dat wordt gekenmerkt door holle wegbeplantingen, graften, houtkanten en kleine weides met hoogstamfruit. Mede door het geleidelijk verdwijnen van de aanplant van Canada populieren is het wenselijk om de oudere landschapselementen te herstellen en waar nodig aan te vullen. Daarmee kan de beslotenheid van de grubben - in contrast met de openheid van de omliggende hellingen - behouden blijven. Projectdoelstelling Doelstelling is te inventariseren wat de huidige kwaliteit van de landschapselementen in de verschillende grubben is om vervolgens te herstel- en aanvullingswerkzaamheden te bepalen. Het betreft de volgende grubben: De Kromme grub, de grub achter camping De Bosrand, de Schelbergsgrub, de Witte grub en de grub in de Voerenweg. Relevante beleids- en inrichtingsplannen • IKL zorgplan Voorwaarden / effecten • Herstellen aanwezige kleine landschapselementen • Versterken landschappelijke kwaliteit • Herstellen cultuurhistorisch beheer ter vergroting biodiversiteit Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Medewerking grondeigenaren Financiën • Kromme Grub • Grub achter camping De Bosrand • Schelsberggrub • Witte Grub • Grub in de Voerenweg

nader te bepalen € 12.250,€ 7.000,nader te bepalen nader te bepalen

Subsidiënten Groenblauwe diensten (mits in particulier eigendom) Organisatie Trekker: Gemeente Eijsden-Margraten Potentiële partners: IKL, grondeigenaren, (Natuur-rijk Limburg)

Versterken landschappelijke karakteristiek steilrand

Probleemstelling De steilrand tussen het midden- en laagterras van de Maas vormt een herkenbare landschapsvorm die zichtbaar is vanaf diverse locaties, met name tussen Rijckholt en Gronsveld in. Het hoogte verschil wordt daarnaast benadrukt door de hoger gelegen bebouwing en de laanbeplanting van de Rijksweg. Het lager gelegen deel wordt buiten de bebouwde kom gekenmerkt door een zekere openheid, zodat het Maasdal beleefbaar is. Projectdoelstelling Teneinde de beleefbaarheid van de steilrand ook voor de toekomst te behouden is het wenselijk om planologisch de openheid van het gebied tussen de Hogeweg en de Rijksweg te beschermen en te waarborgen. Relevante beleids- en inrichtingsplannen • Bestemmingsplan Buitengebied Voorwaarden / effecten • Behoud van een herkenbare steilrand tussen Rijckholt en Gronsveld door het behoud van de openheid tussen de Hogeweg en de Rijksweg. Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Financiën Nader te bepalen Subsidiënten Organisatie Trekker: Gemeente Eijsden-Margraten Potentiële partners: -

Landschappelijke inpassing hemelwaterbuffers

Probleemstelling Onderdeel van de ontwikkeling van het watersysteem is de landschappelijke inpassing van hemelwaterbuffers. De hemelwaterbuffer in de Herkenradergrub, nabij de Voerenweg ligt niet ingepast in het landschap, waardoor de rand van de buffer vreemd aandoet, evenals de betonelementen die als zandvang dienen. Projectdoelstelling Het voorstel is om enkele markante en potentieel monumentale bomen te planten bij de in- en uitstroomvoorziening. Daarnaast is het voorstel om op een passende plek in de buffer een raster van 9 Essen te planten. Daarmee voegt de waterbuffer zich naar de omringende fruitweides. Relevante beleids- en inrichtingsplannen • Voorwaarden / effecten • Landschappelijke inpassing hemelwaterbuffer • Behoud buffercapaciteit Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Financiën • Aanplanten bomen • Aanpassen buffer

€ 5.700,€ 2.750,-

Subsidiënten ? Organisatie Trekker: Waterschap Roer en Overmaas Potentiële partners: IKL, Gemeente Eijsden-Margraten

Landschappelijke inpassing en versterking watersysteem

Probleemstelling De hemelwaterbuffers aan de Romboutsweg in Rijckholt en aan de Duijsterstraat in Gronsveld wateren via een wegwatergang af naar het riool in de Rijksweg. Dat zorgt er niet voor dat het hemelwater ter plekke in de ondergrond kan infiltreren, noch dat hemelwater op een herkenbare wijze wordt afgevoerd richting de Maas. Daarnaast draagt de situatie niet bij aan het voorkomen van problemen in het riool bij de afvoer van grote hoeveelheden regenwater. Projectdoelstelling Het voorstel is het hemelwater dat afgevoerd wordt van de beide hemelwaterbuffers te leiden naar de Zeep. Via de Zeep komt het water uiteindelijk in de Maas uit. Daartoe dient een HWA-riool te worden aangelegd richting de Hogeweg, alwaar het water uit kan stromen in de Zeep. Dit HWA-riool kan overigens zodanig gedimensioneerd worden dat ook het hemelwater uit de kernen Rijckholt en Gronsveld afgevoerd kan worden via de Zeep.

Relevante beleids- en inrichtingsplannen • Gemeentelijk rioleringsplan Voorwaarden / effecten • Afkoppelen hemelwater van Riolering • Herstellen natuurlijke afstromingsrichting hemelwater door benutten mogelijkheden Zeep Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Dimensionering Zeep kan beperkend zijn voor maximaal af te voeren hoeveelheid water per seconde • De kosten voor de aanleg van een HWA-riool kunnen beperkend zijn voor de uitvoering Financiën • Duijsterstraat richting Zeep • Romboutsweg richting Zeep

€ 53.450,€ 197.700,-

Subsidiënten ? Organisatie Trekker: Gemeente Eijsden-Margraten Potentiële partners: Waterschap Roer en Overmaas

Herstel kwelgebied Waterrijk en relatie met Zeep

Probleemstelling Tussen Rijckholt en Gronsveld ligt aan de voet van een steilrand een gebied waar in potentie kwel naar boven komt. Aanleiding hiervoor is de aanwezigheid van een viskwekerij aan het Waterrijk die tot in de jaren ’50 in bedrijf is geweest. De kwekerij dateert van voor het begin van de 19de eeuw. Nu bestaat deze kwekerij uit landbouwgrond en fruitpercelen omzoomd met houtkanten. Het reliëf van een deel van de oude vijvers is nog aanwezig, terwijl de bebouwing van de kwekerij nog volledig aanwezig is. De vijvers werden vermoedelijk gevoed met kwel. Projectdoelstelling De doelstelling is om te onderzoeken of de voormalige viskwekerij in een vorm gereconstrueerd kan worden, bijvoorbeeld door het herstel van de vijvers als watervoerende eenheden. Ook is het mogelijk om vochtige tot natte natuurwaarden te realiseren. Aangezien de gebouwen van de viskwekerij nog aanwezig zijn, in tegenstelling tot visvijvers/viskwekerijen op veel landgoederen die halverwege de 19de eeuw reeds waren verdwenen, is het wellicht mogelijk om de geschiedenis van de viskwekerij in Zuid-Limburg inzichtelijk te maken middels (digitale) kijkvensters of een volwaardig museum. Mogelijk kunnen de voormalige visvijvers ook dienst doen als buffer tussen het HWA-riool en de Zeep, zodat hemelwater afkomstig uit Gronsveld en Rijckholt gedoseerd op de Zeep geloosd kan worden.

Relevante beleids- en inrichtingsplannen • ‘Het landschap van Eijsden spreekt voor zich’ (Luc Wolters, 2011) Voorwaarden / effecten • Versterken cultuurhistorische waarde gebied Waterrijk • Herstellen kwelsituatie en/of benutten hemelwater Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Bereidheid grondeigenaren om te investeren in de viskwekerij als cultuurhistorisch waardevol object • Een functie in de sfeer van toerisme en recreatie dient levensvatbaar en rendabel te zijn Financiën • Herstel visvijvers • Recreatieve ontsluiting

€ 261.750,€ 62.000,-

Subsidiënten ? Organisatie Trekker: Gemeente Eijsden-Margraten Potentiële partners: grondeigenaren, Stichting Grueles

Herstellen beekloop de Bak

Probleemstelling In Breust ontspringt een beekje, genaamd de Bak. Dit beekje voedde in het verleden de gracht van het verdwenen kasteel Breust, de grachten van de verschillende laathoven bij Oost en de gracht van het kasteel Oost om uiteindelijk in de Maas uit te monden daar waar nu de Pietersplas is gelegen. Bij de naoorlogse uitbreiding van Breust is de beek in een riool verdwenen en stroomt deze niet meer naar Oost. De bron zelf is verdwenen onder nieuwbouw, maar voedt nog wel de poel bij de kerk van Breust. Overtollig bronwater wordt tegenwoordig geïnfiltreerd in de ondergrond. Het tracé van de beek is buiten de bebouwde kom nog deels terug te vinden in het landschap. Projectdoelstelling De doelstelling is om zichtbaar te maken dat in Breust een beekje ontspringt door de beekloop weer zichtbaar te maken, zodat het bronwater vrij kan wegstromen richting Oost om daar in de Pietersplas uit te komen. Een nevendoelstelling daarbij is het scheppen van een mogelijkheid om de hemelwaterafvoer uit Breust af te koppelen van het riool door dit water aan te sluiten op de Bak en zo af te voeren naar de Maas. Zo kan wellicht een beekje ontstaan met bijzondere natuurwaarden die tevens dienst doet als voeding voor de grachten van kasteel Oost.

Door het herstellen van de Bak ontstaat tevens de mogelijkheid om een informeel struinpad te realiseren door het agrarische gebied tussen Eijsden en Oost. Relevante beleids- en inrichtingsplannen • ‘Randverschijnselen’ (RAAP, 2009) • Bestemmingsplan Buitengebied Voorwaarden / effecten • Versterken natuurlijke kwaliteit landschap • Versterken beleving watersysteem • Versterken kwaliteit openbare ruimte Breust • Aandacht voor ontwikkeling beekbegeleidende natuur en toeristisch-recreatief medegebruik Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Bereidwilligheid grondeigenaren • Kosten voor het realiseren van een zichtbare beek, danwel een verbuisde beekloop binnen de bebouwde kom van Breust Financiën • Zichtbaar maken beekloop • Aanleg struinpad

€ 297.000,€ 11.100,-

Subsidiënten ? Organisatie Trekker: Gemeente Eijsden-Margraten Potentiële partners: Waterschap Roer en Overmaas, Provincie grondeigenaren

Limburg,

Versterken beleefbaarheid watersysteem Voer

Probleemstelling De Voer kent twee gezichten. Tussen ’s Gravenvoeren en Mesch heeft de beek een natuurlijk karakter en meandert de beek door het landschap, begeleid door knotwilgen. Het beekgedeelte tussen Mesch en de Maas heeft een duidelijk cultuurlijk karakter doordat vanaf 1200 de beek in etappes is verlegd naar de huidige locatie teneinde als voeding te kunnen dienen voor diverse watermolens. Dit deel van de Voer ligt daardoor deels hoger dan de directe omgeving hetgeen beperkingen oplevert voor het waterbergend vermogen en de ecologische potenties van de beek op dit traject. De oude loop van de Voer is nog deels herkenbaar vanwege de ligging en naamgeving van veldwegen. In het landschap is het Voerdal verder niet terug te vinden. De afvoercapaciteit van het cultuurlijke deel van de Voer is beperkt vanwege de hoge (niet natuurlijke) ligging in het landschap, waardoor inundatiegebied afwezig is. Indien verruiming van de watervoerende bedding van de Voer nodig is, dan heeft dat direct gevolgen voor het landschappelijke aanzicht en de cultuurhistorische waarde van beek en watermolens. Projectdoelstelling Teneinde een situatie zoals in Slenaken in 2012 te voorkomen is het voorstel om de oude bedding van de Voer te herstellen als grasbaan en wegwatergang.

Daarmee wordt enerzijds de mogelijkheid gecreëerd om bij calamiteiten problemen in Withuis, Hoog- en Laag Caestert te voorkomen doordat het water van de Voer afgeleid kan worden via de oude bedding. Daarnaast wordt voorkomen dat de cultuurhistorische waarde van de Voer en de watermolens wordt aangetast doordat de bedding van de Voer anders verbreed zou moeten worden. Anderzijds wordt de natuur- en cultuurhistorische waarde van het gebied versterkt, doordat inzichtelijk wordt op welke wijze de mens in het natuurlijk systeem heeft ingegrepen. Relevante beleids- en inrichtingsplannen • ‘Het landschap van Eijsden spreekt voor zich’ (Luc Wolters, 2011) • ‘Randverschijnselen’ (RAAP, 2009) • Bestemmingsplan Buitengebied Voorwaarden / effecten • Versterken landschappelijke kwaliteit • Versterken natuur- en cultuurhistorische waarde Voerdal • Versterken beleving watersysteem • Aandacht voor beekbegeleidende natuur en toeristisch-recreatief medegebruik Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Bereidwilligheid grondeigenaren • Kosten voor het realiseren van de calamiteitenbedding Financiën • Herstel oude bedding Voer • Aanleg diverse duikers

€ 80.000,€ 165.000,-

Subsidiënten ? Organisatie Trekker:

Gemeente Eijsden-Margraten of Waterschap Roer en Overmaas Potentiële partners: Provincie Limburg, grondeigenaren, (Natuur-rijk Limburg)

Ontwikkelen EHS

Probleemstelling Binnen de voormalige gemeente Eijsden liggen diverse percelen EHS die nog wachten op inrichting als natuurterrein of nog geen agrarisch natuurbeheer kennen. Het provinciale beleid is erop gericht om realisatie van natuur op deze percelen te stimuleren. • In het gebied ten oosten van de Voerenweg en ten noorden van de Ezelspadweg is binnen de EHS ruimte voor agrarisch natuurbeheer. Zo kunnen vochtige tot droge kruidenrijke graslanden worden ontwikkeld en dienen de aanwezige kleine landschapselementen te worden behouden en waar nodig te worden hersteld. Ditzelfde geldt voor het gebied tussen de Steenbergsweg, Mesch en de grens. Naast de reeds benoemde natuurdoelen wordt hier ook de ontwikkeling van kruidenrijke akkers op kalkrijke bodem nagestreefd. Daarnaast worden de natuurwaarden van de Voer verder ontwikkeld. Dit is echter mede afhankelijk van de waterkwaliteit in de beek. • Tussen de Heiweg en de Steenbergsweg is een strook ‘nieuwe natuur’ gelegen waar de ontwikkeling van Bremstruweel. Kalkgrasland, Kamgrasweide, Droog kruidenrijk grasland en behoud en herstel van kleine landschapselementen wordt nagestreefd. • Op enkele percelen aan de voet van het Savelsbos is in de EHS agrarisch natuurbeheer mogelijk.

Door aanpassing van het beheer van de agrarische percelen is het mogelijk om droge kruidenrijke graslanden te ontwikkelen evenals kruidenrijke akkers op kalkrijke bodem. Daarnaast bestaat het beheer uit de instandhouding en het herstel van de aanwezige kleine landschapselementen. • Daarnaast is langs de voet van het Savelsbos een strook grond bestemd voor de ontwikkeling van ‘nieuwe natuur’. Hier is het beheer en eventuele aanplant gericht op de ontwikkeling van Parelgras-Beukenbos, Doornstruweel, Bremstruweel, Lössschraalgrasland, Kamgrasweide, Droog kruidenrijk grasland en Droge ruigte. Daarnaast is het wenselijk om enkele poelen aan te leggen. De aanwezige kleine landschapselementen worden behouden en waar nodig hersteld. Projectdoelstelling De projectdoelstelling voor de gemeente Eijsden-Margraten is het faciliteren van initiatieven op het gebied van (agrarische) natuurontwikkeling binnen de Ecologische Hoofdstructuur. Daarnaast is het van belang dat de gemeente stuurt in ontwikkelingen die in potentie een negatieve invloed hebben op de te bereiken natuurdoelen in de Ecologische Hoofdstructuur.

Relevante beleids- en inrichtingsplannen • Provinciaal Natuurbeheerplan 2013 • POL2006 inclusief actualisatie 2011 • Structuurvisie Eijsden-Margraten 2030 • Bestemmingsplan Buitengebied Voorwaarden / effecten • Het versterken van de natuurkwaliteit en de biodiversiteit • Goed nabuurschap. Zeker bij de ontwikkeling van natuurdoeltypen voor bos Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • De beschikbaarheid van subsidiemogelijkheden Financiën Nader te bepalen Subsidiënten SNL Organisatie Trekker: Gemeente Eijsden-Margraten of Waterschap Roer en Overmaas Potentiële partners: Provincie Limburg, grondeigenaren, (Natuur-rijk Limburg)

Realisatie ecologische verbinding Savelsbos-Grindgat

Probleemstelling Het Meerjarenprogramma Ontsnippering van het Rijk en de gezamenlijke provincies omvat een migratieknelpunt ten zuiden van het bedrijventerrein Maastricht-Eijsden. De zone tussen het Savelsbos en de Maas is in het POL2006 aangeduid als POG. In het hier gelegen agrarische gebied is slechts een beperkt aantal kleine landschapselementen aanwezig. Als doelsoorten voor de ecologische verbinding gelden Kamsalamander, Eikelmuis, Levendbarende hagedis, Hazelworm en Boswitje. Van in ieder geval de Kamsalamander is bekend dat deze niet (meer) voorkomt in de directe omgeving van het knelpunt. De andere doelsoorten zijn in ieder geval aanwezig aan een van de uiteinden van de verbinding. Daarnaast komt de Das in het gehele gebied voor. Het is wenselijk om ook voor deze soort barrières in de hoofdinfrastructuur op te heffen. Projectdoelstelling De doelstelling is om zorg te dragen voor het realiseren van faunapassages ter hoogte van de spoorlijn, de A2, de Rijksweg en de Oosterweg, zodat de verschillende doelsoorten kunnen migreren tussen het Savelsbos en de Pietersplas en het tussenliggende agrarische gebied ontsloten wordt als foerageergebied en leefgebied. In het tussenliggende agrarische gebied wordt het behoud en de aanleg van kleine landschapselementen gestimuleerd.

Daarbij dient ook gedacht te worden aan de aanleg van poelen en hemelwaterbuffers die als leefgebied kunnen fungeren voor amfibieën. Relevante beleids- en inrichtingsplannen • Meerjarenprogramma Ontsnippering • Provinciaal Natuurbeheerplan 2013 • POL2006 inclusief actualisatie 2011 • Structuurvisie Eijsden-Margraten 2030 Voorwaarden / effecten • Het ontsnipperen van de verbinding tussen het Savelsbos en het Grindgat • De verbinding dient functioneel te zijn ingericht zodat de diverse doelsoorten ook daadwerkelijk de passages kunnen bereiken en benutten. • De ecologische verbinding dient wat betreft inrichting te passen binnen het agrarische gebied, maar kan ook fungeren als buffer tussen het bedrijventerrein en het aanliggende agrarische gebied. Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Prioriteiten van Rijkswaterstaat, Prorail en provincie Limburg zijn bepalend voor de termijn waarbinnen het knelpunt wordt opgelost. • Ondergrondse kabels en leidingen kunnen een beperkende factor vormen voor de aanleg van faunapassages. • Medewerking van grondeigenaren is van belang voor de realisatie van kleine landschapselementen. Financiën • Aanleg faunapassages • Aanleg tien poelen

€ 291.000,€ 250.000,-

Subsidiënten ? Organisatie Trekker: werkgroep MJPO en gemeente Eijsden-Margraten Potentiële partners: grondeigenaren, IKL, (Natuur-rijk Limburg)

Realisatie ecologische verbinding Savelsbos-Voer

Probleemstelling Het Meerjarenprogramma Ontsnippering van het Rijk en de gezamenlijke provincies omvat een migratieknelpunt ter hoogte van de Voer. Doelsoorten voor deze ecologische verbinding zijn Hazelworm, Das, Waterspitsmuis en Kopvoorn. In de Voer bevinden zich diverse vistrappen, zodat voor vissen de beek voldoende ontsloten is. Wat wel nog dient te gebeuren voor vissen dat tevens voordelen biedt voor de Waterspitsmuis is het verwijderen van de betonnen beekbedding tussen de A2 en Withuis.Voor de andere doelsoorten geldt, dat passages ontbreken.Vanuit het groenstructuurplan is hier de realisatie van een ecologische verbinding tussen het Savelsbos en de Maas voorgesteld, bestaande uit stapstenen in de vorm van bos en andere landschapselementen. Daarbij is het met name van belang dat de barrière van de A2 wordt opgeheven. Projectdoelstelling De doelstelling is om zorg te dragen voor het realiseren van faunapassages ter hoogte van de spoorlijn, de A2 en de Rijksweg, zodat de verschillende doelsoorten kunnen migreren tussen het Savelsbos en de Maas en het tussenliggende agrarische gebied ontsloten wordt als foerageergebied en leefgebied. In het tussenliggende agrarische gebied zijn reeds stapstenen aanwezig in de vorm van het Mescher plukbos en Het Tiende Vrij.

In de gehele ecologische verbinding, maar tussen Het Tiende Vrij, Maas en de Berwinne in het bijzonder, wordt het behoud en de aanleg van kleine landschapselementen gestimuleerd. Met name in de richting van de Berwinne is het wenselijk om nog een stapsteen in de vorm van een bosje te realiseren zodat voldoende dekking en foerageergebied aanwezig is voor onder andere de Das. Daarnaast is het voor vissen en de Waterspitsmuis van belang dat de Voer tussen de A2 en Withuis wordt ontdaan van de betonnen beekbedding, zodat hier ook natuurlijke oevers kunnen ontstaan, die weliswaar vastgelegd dienen te zijn, maar meer natuurwaarden kunnen herbergen dan in de huidige situatie het geval is. Relevante beleids- en inrichtingsplannen • Meerjarenprogramma Ontsnippering • Provinciaal Natuurbeheerplan 2013 • POL2006 inclusief actualisatie 2011 • Structuurvisie Eijsden-Margraten 2030 Voorwaarden / effecten • Het ontsnipperen van de verbinding tussen het Savelsbos en de Maas • De verbinding dient functioneel te zijn ingericht zodat de diverse doelsoorten ook daadwerkelijk de passages kunnen bereiken en benutten. • De ecologische verbinding dient wat betreft inrichting te passen binnen het agrarische gebied, maar kan ook fungeren als buffer tussen de bedrijvigheid aan en Belgische zijde van de grens en het aanliggende agrarische gebied.

Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Prioriteiten van Rijkswaterstaat, Prorail en provincie Limburg zijn bepalend voor de termijn waarbinnen het knelpunt wordt opgelost. • Ondergrondse kabels en leidingen kunnen een beperkende factor vormen voor de aanleg van faunapassages. • Het verwijderen van de betonnen bedding van de Voer is afhankelijk van de mogelijkheid of de Voer op een meer natuurvriendelijke manier vastgelegd kan worden ter hoogte van de A2. • Medewerking van grondeigenaren is van belang voor de realisatie van kleine landschapselementen.

Financiën • Aanleg faunapassages • Aanleg kleine landschapselementen • Verwijderen betonnen bedding Voer

€ 306.000,€ 5.000,€ 11.200,-

Subsidiënten ? Organisatie Trekker: werkgroep MJPO en gemeente Eijsden-Margraten Potentiële partners: grondeigenaren, Waterschap Roer en Overmaas, IKL, (Natuur-rijk Limburg)

Kansen benutten voor natte natuur op kwellocaties

Probleemstelling Aan de voet van de steilrand, de overgang tussen het midden- en het laagterras van de Maas, bevindt zich een aantal plekken waar van oudsher kwelverschijnselen optreden. Locaties met kwel bieden kansen voor het ontstaan van bijzondere natuurwaarden als gevolg van de minerale samenstelling van het water. Projectdoelstelling De doelstelling is om daar waar zich kansen voordoen in te steken op de ontwikkeling van kwelvegetaties, bron- en broekbossen, teneinde de biodiversiteit van het buitengebied te vergroten. Relevante beleids- en inrichtingsplannen • Bestemmingsplan Buitengebied Voorwaarden / effecten • De ontwikkeling va kwelvegetaties dient bij te dragen aan de ontwikkeling van de biodiversiteit. • De ontwikkeling van bron- en broekbossen dient te passen binnen het landschappelijk kader van het buitengebied. Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Financiën Nader te bepalen Subsidiënten Groenblauwe diensten Organisatie Trekker: grondeigenaren Potentiële partners: gemeente Eijsden-Margraten, IKL, (Natuur-rijk Limburg)

Ontwikkelen natuurlijke bosranden

Probleemstelling Op een aantal plekken speelt de situatie dat bos raakt aan landbouwgrond zonder vorm van overgang. Op deze locaties speelt de discussie in hoeverre natuurontwikkeling belemmerend mag werken voor de agrariër. Daarom wordt voorgesteld om bij bospercelen, zoals het Mescher plukbos, mantel- en zoomvegetaties te ontwikkelen. Daarmee wordt enerzijds de biodiversiteit van het bosperceel vergroot en anderzijds de schaduwwerking en vochtonttrekking op de aangrenzende agrarische percelen verminderd. Projectdoelstelling De doelstelling is om de bossen in de voormalige gemeente Eijsden te voorzien van natuurlijke bosranden. Dit kan bereikt worden door het terugzetten van de huidige bosrand. De natuur krijgt zodoende de kans om een natuurlijke bosrand te vormen. Relevante beleids- en inrichtingsplannen • Provinciaal Natuurbeheerplan 2013 Voorwaarden / effecten • De ecologische kwaliteit van de bosrand dient verbeterd te worden • Verdroging en beschaduwing van aangrenzende landbouwgronden dient beperkt te worden. Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Medewerking terreinbeherende instanties en agrariërs • Kruidenontwikkeling in de zoom van het bos kan als overlast worden ervaren door agrariërs. Daarom dient de omvorming van de bosrand in goed overleg plaats te vinden. Financiën • Omvormen bosrand per 100m

€ 2.400,-

Subsidiënten ? Organisatie Trekker: gemeente (initiator), terreinbeherende instanties en LLTB Potentiële partners: grondeigenaren, IKL, (Natuur-rijk Limburg)

Archeologisch uitzichtpunt Steenberg/Schelberg

Probleemstelling Op de Steenberg en Schelberg bevinden zich diverse locaties waar sporen uit de prehistorie en recentere historie zijn aangetroffen. Doordat hier nagenoeg alle prehistorische tijdvakken van menselijke activiteit aanwezig zijn, biedt deze omgeving de ideale mogelijkheid om tijdbalk van het verleden te creëren in het landschap (Luc Wolters). Nader onderzocht dient te worden hoe een en ander gevisualiseerd kan worden. Projectdoelstelling De doelstelling is om een uitzichtpunt te realiseren op een nader te bepalen locatie op de Steenberg of de Schelberg van waaraf de wijde omgeving te zien is en de loop van het Maasdal over grote lengte te volgen is. Het uitzichtpunt symboliseert de reden waarom onze voorouders voor deze hoge locatie hebben gekozen. Aanvullend wordt onderzocht op welke wijze de hoge concentratie aan archeologische vondsten inzichtelijk kan worden gemaakt voor bezoekers. Dit kan door middel van het realiseren van bijvoorbeeld kijkvensters, kunstwerken, uitzichtpunten en/of reconstructies van prehistorische objecten. Daarbij moet gedacht worden aan het realiseren van een archeologische rondwandeling over de Steenberg, de Schelberg en het aangrenzende Vlaamse deel van het plateau alwaar zeer waarschijnlijk vergelijkbare archeologisch vondsten zijn gedaan.

Relevante beleids- en inrichtingsplannen • ‘Het landschap van Eijsden spreekt voor zich’ (Luc Wolters, 2011) • ‘Randverschijnselen’ (RAAP, 2009) Voorwaarden / effecten • Het uitzichtpunt dient op landschappelijke wijze ingericht te worden • Het uitzichtpunt dient zodanig gekozen te worden dat een optimaal uitzicht mogelijk is over het Maasdal • De toelichting op de historie van het gebied dient in samenhang met de historie van de vuursteenmijnen verteld te worden (mits er een verband bestaat tussen de diverse locaties). • De positie van elementen als archeologische kijkvensters dient zodanig gekozen te worden, dat de aanwezige archeologische waarden duurzaam beschermd blijven. Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Medewerking van grondeigenaren. Financiën • Realiseren uitzichtpunt • Inzichtelijk maken archeologie • Realiseren ommetje

€ 167.000,€ 10.000,€ 20.000,-

Subsidiënten ? Organisatie Trekker: gemeente Eijsden-Margraten Potentiële partners: grondeigenaren, IKL, (Natuur-rijk Limburg)

Herkenbaar maken locatie kasteel Cloppenburg

Probleemstelling Nabij kasteel Oost liggen enkele oneffenheden in een weiland die duiden op de locatie van het voormalige kasteel Cloppenburg. De Cloppenburg betreft een van de zes laathoven in de heerlijkheid Oost, waarvan nu alleen kasteel Oost resteert. Van de overige vier laathoven resteren eveneens oneffenheden in het landschap, tussen de Cloppenburg en kasteel Oost. Op de Tranchotkaart is de locatie van de laathoven duidelijk herkenbaar aan de restanten van grachten. Nu is de locatie van de laathoven nog zichtbaar op de hoogtekaart. Teneinde de historie van het gebied duurzaam voor de toekomst te behouden is het wenselijk om het gebied vanuit archeologisch oogpunt te beschermen. Dit kan op basis van behoud door ontwikkeling. Projectdoelstelling De locatie van de Cloppenburg ligt direct naast de voormalige beekloop de Bak. In combinatie met het herstel van de beekloop bestaat de mogelijkheid om de grachten van het kasteel te reconstrueren en van water te voorzien. Deze grachten kunnen tevens worden benut voor het vertraagd afvoeren van hemelwater uit de kern Oost, zodat een zekere mate van continuïteit ontstaat in de aanvoer van voldoende water en het zorgen voor doorspoeling van de grachten om te voorkomen dat deze op natuurlijke wijze dichtgroeien.

De locatie van het kasteel kan daarnaast herkenbaar worden gemaakt door het plaatsen van een in potentie monumentale boom op de voormalige binnenplaats van het kasteel. Zo kan het kasteelterrein als onderdeel van een wandelroute als rustpunt fungeren. Afhankelijk van resultaten van archeologisch onderzoek kan ook gekozen worden voor het zichtbaar maken van fundamenten, zodat het kasteelterrein tot een bezienswaardigheid kan worden omgevormd. Onderzoek ter plekke van de andere laathoven dient uit te wijzen of het haalbaar is om deze eveneens in het landschap herkenbaar te maken. Mogelijk kunnen de grachten van alle laathoven worden gereconstrueerd, zodat duidelijk wordt waar de basis ligt van de heerlijkheid Oost. Aanvullend kan via informatieborden of digitale media informatie beschikbaar worden gemaakt over de geschiedenis en wellicht de verschijningsvorm van het kasteel en de laathoven. De locatie van kasteel Cloppenburg en de andere laathoven kan zodoende een bijdrage leveren aan het uitbreiden van het aanbod van toeristische activiteiten rondom de Pietersplas.

Relevante beleids- en inrichtingsplannen • ‘Het landschap van Eijsden spreekt voor zich’ (Luc Wolters, 2011) • ‘Randverschijnselen’ (RAAP, 2009) • Bestemmingsplan Buitengebied Voorwaarden / effecten • Archeologisch onderzoek is bepalend voor de keuze van herkenbaar maken van de laathoven • De restanten van de laathoven dienen een bijdrage te kunnen leveren aan het toeristisch aanbod rondom de Pietersplas. • De laathoven dienen landschappelijk te worden ingepast. Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Medewerking van grondeigenaren. Financiën • Reconstrueren grachten • Herkenbaar maken locatie kasteel • Zichtbaar maken fundamenten • Aanbrengen informatiepanelen

€ 55.400,€ 2.500,nader te bepalen € 7.500,-

Subsidiënten ? Organisatie Trekker: gemeente Eijsden-Margraten Potentiële partners: grondeigenaren, IKL, (Natuur-rijk Limburg)

Renoveren landgoed kasteel Oost

Probleemstelling Kasteel Oost ligt enigszins verscholen in het groen en is in tegenstelling tot kasteel Eijsden en Rijckholt nauwelijks zichtbaar. Het terrein is niet toegankelijk. Daarnaast heeft het groen dat het kasteel omgeeft geen opvallend of monumentaal karakter, waardoor het kasteel snel gemist wordt door passanten. Projectdoelstelling Mede gezien de hoeveelheid dagrecreatieve voorzieningen rondom de aangrenzend gelegen Pietersplas liggen hier kansen voor de ontwikkeling van een onderscheidend toeristisch aanbod op het gebied van verblijfsrecreatie en ontspanning. Relevante beleids- en inrichtingsplannen Voorwaarden / effecten • Versterken monumentale karakter landgoed kasteel Oost • Herstellen watersysteem grachten, mede naar aanleiding van het reconstrueren van de Bak Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Plannen van de grondeigenaren. Financiën Nader te bepalen Subsidiënten ? Organisatie Trekker: eigenaar kasteel Oost Potentiële partners: gemeente Eijsden-Margraten (initiator, faciliterend)

Herkenbaar maken schans Navagne

Probleemstelling Op de grens met België bevinden zich de restanten van de schans Navagne. De schans ligt op een strategische positie aan de Maas en was oorspronkelijk de locatie van waaruit de heren van Elven de heerlijkheid Moelingen bestuurden. Als gevolg van oorlogsdreiging en oorlogshandelingen zijn in de 17de en 18de eeuw fortificaties aangelegd en hersteld. Daarnaast was op de schans een Spaans en Oostenrijks tolkantoor gevestigd. In het landschap zijn nog altijd sporen van grachten en verdedigingswerken zichtbaar. Daarnaast is centraal op het terrein een gerestaureerde hoeve aanwezig. De gemeenten Eijsden-Margraten en Voeren doen onderzoek naar de mogelijkheden voor het reconstrueren van de fortificaties. Het versterken van de herkenbaarheid van het historische karakter van de locatie van schans Navagne in welke vorm dan ook is wenselijk. De belangrijkste en meest noodzakelijke ingreep is het stoppen van verdere schade aan de vestingwerken door voortgaande meandering van de Berwinne aan de Belgische zijde van de grens. Het bieden van een herkenbaar en tastbaar cultuurhistorisch kader ter plekke van de schans kan bijdragen aan de toeristisch-recreatieve kwaliteit van de grensregio.

Projectdoelstelling De gemeente Voeren en de gemeente Eijsden-Margraten zijn in samenwerking met ZOLAD+ bezig met het opstellen van een plan voor de toekomst van de schans.Verschillende scenario’s worden uitgewerkt om te komen tot een plan voor het herkenbaar maken dan wel reconstrueren van de schans. De locatie van de schans moet weer een betekenis krijgen voor de omgeving. Dit zal gebeuren op eenvoudige, zinvolle en toegankelijke wijze. Daarbij geldt een tweetal uitgangspunten.Allereerst het maximaal beleefbaar maken van wallen en grachten, zodat de contour van de schans duidelijk naar voren komt in het landschap. Daarnaast wordt een onderscheid aangehouden tussen het Nederlandse en het Belgische deel van de schans, zodat ook het effect van de tijd op de schans inzichtelijk wordt gemaakt. De schans wordt opgenomen in het toeristisch-recreatieve netwerk van het Maasdal. Daarmee moet niet alleen gedacht worden aan de ontsluiting voor wandelaars en fietsers, maar ook aan de ontsluiting via de Maas. Indien de bevaarbaarheid van de Maas tot aan Visé wordt verbeterd, dan kan een bootverbinding met Maastricht bijdragen aan de beleving van de historie van het gebied en het doel waarvoor de schans ooit is aangelegd.

Relevante beleids- en inrichtingsplannen • ‘Het landschap van Eijsden spreekt voor zich’ (Luc Wolters, 2011) • ‘Randverschijnselen’ (RAAP, 2009) • Bestemmingplan Buitengebied • Structuurvisie Eijsden-Margraten 2030 • 1ste Toeristisch-recreatieve nota Eijsden-Margraten Voorwaarden / effecten • Herkenbaar maken van de schans als verdedigingswerk in het landschap • De schans dient een duidelijke functie te krijgen in de toeristisch-recreatieve structuur Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Medewerking grondeigenaren • Afhankelijk van de ambitie kunnen de financiën de beperkende factor vormen. • Overheden aan beide kanten van de grens dienen mee te werken aan de realisatie van de ambitie, ook op de langere termijn. Financiën Nader te bepalen Subsidiënten ? Organisatie Trekker: gemeente Eijsden-Margraten, gemeente Voeren en ZOLAD+ Potentiële partners: provincie Limburg, RCE, Stichting Menno van Coehoorn, lokale ondernemers op het gebied van toerisme en recreatie © bureau verbeek / gemeente eijsden-margraten

Behoud historisch karakter Bat Eijsden

Probleemstelling Eijsden is een dorp aan de Maas dat ook handel dreef via de Maas. Het Bat van Eijsden, de kade, is daar het bewijs van. Door het uitvoeren van verbeteringen aan de bevaarbaarheid van de Maas in vorige eeuwen en de aanleg van de stuw bij Lixhe in België is het waterpeil in de Maas bij Eijsden drastisch verlaagd. Met uitzondering van het voetveer is geen scheepvaart aanwezig op de Maas ter hoogte van Eijsden. Op dit moment vormt de bebouwingsrand samen met de kades en het omliggende groen een waardevol en samenhangend geheel, dat bij toekomstige ontwikkelingen op het gebied van de bevaarbaarheid en het creëren van aanlegplaatsen voor het Bat behouden dient te blijven. Projectdoelstelling De toekomstige vormgeving van aanlegvoorzieningen dient zich te voegen naar het historische karakter van zowel kade als bebouwing. Drijvende ‘bebouwing’ voor de kade is niet wenselijk.Voorgesteld wordt daarom een visie op te stellen voor de toekomstige ontwikkeling van het Bat indien de Maas uitgediept wordt.

Relevante beleids- en inrichtingsplannen • Landsgrensoverschrijdende gebiedsontwikkeling waterrecreatie VERM • Bestemmingsplan Voorwaarden / effecten • De ruimtelijke kwaliteit van het Bat van Eijsden dient behouden te blijven • Eijsden dient bereikbaar te worden voor rondvaartboten Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • De noodzaak tot het opstellen van de visie is afhankelijk van de plannen mbt het verbeteren van de bevaarbaarheid van de Maas. Financiën Nader te bepalen Subsidiënten Organisatie Trekker: gemeente Eijsden-Margraten Potentiële partners: -

Behouden en versterken cultuurhistorische parels

Probleemstelling Verspreid over de voormalige gemeente Eijsden liggen verschillende monumenten en cultuurhistorisch waardevolle objecten. Het betreft niet alleen gebouwen, maar tevens wegkruisen, parken en parkelementen. Deze objecten vormen ware pareltjes in het landschap. Samen met de voor Eijsden zo karakteristieke boomgaarden en hellingbossen vormen deze objecten de basis voor de aantrekkingskracht van het Eijsdense cultuurlandschap. Het is daarom van groot belang om de aanwezige rijksmonumenten en cultuurhistorisch waardevolle objecten duurzaam voor de toekomst te behouden. Projectdoelstelling De doelstelling is om de aanwezige rijksmonumenten en cultuurhistorisch waardevolle objecten duurzaam voor de toekomst te behouden. Daarbij is het van groot belang om de objecten in hun al dan niet historische context te behouden. Dit geldt met name voor de verschillende kastelen en het klooster van de ‘Zusters onder de bogen’, maar ook voor bijvoorbeeld het Europapark in Gronsveld.Vanuit het LOP is een aantal aandachtspunten te formuleren: • Er dienen duidelijke regels te zijn omtrent ingrepen aan Rijksmonumenten en cultuurhistorisch waardevolle objecten en groenelementen. Deze regels dienen duidelijke kaders te scheppen waarbinnen ontwikkelingen kunnen plaatsvinden.

• De parkeerplaats van kasteel Rijckholt past wat betreft inrichting niet bij het monumentale karakter van het kasteel en de parkaanleg. Het is daarom wenselijk om deze her in te richten met een bij het historische karakter van het kasteel passende inrichting. • Het in Gronsveld gelegen Europapark is de monumentale tuin bij een voormalige woning van een fabrikant. In de woning was een restaurant gevestigd. Ten behoeve van het behoud van de ruimtelijke kwaliteit is het wenselijk om een nieuwe functie te geven aan de woning, zodat verval voorkomen wordt, maar ook het park weer een duidelijke functie krijgt. • Verspreid over het buitengebied staan diverse kapellen en wegkruisen. Deze zijn veelal in eigendom en beheer bij particulieren. Doelstelling van de gemeente Eijsden-Margraten is zorg te dragen voor de kruisen op gemeentelijk eigendom. Daarbij moet gedacht worden aan het vrijzetten van kruisen in de beplanting en onderhoud aan de markante boom/bomen die veelal bij een wegkruis aanwezig zijn. Daarnaast stimuleert de gemeente particulieren om de op hun eigendom aanwezige kruisen en kapellen goed te onderhouden, zodat deze bijdragen aan de landschappelijke kwaliteit van de gemeente als geheel.

Relevante beleids- en inrichtingsplannen • Structuurvisie Eijsden-Margraten 2030 • 1ste toeristisch-recreatieve nota Eijsden-Margraten Voorwaarden / effecten • Behoud van een Rijksmonument of cultuurhistorisch waardevol object door ontwikkeling • Landschappelijke inpassing objecten • De Rijksmonumenten en cultuurhistorisch waardevolle object leveren een bijdrage aan het toeristisch-recreatieve profiel van de gemeente. Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Beheer en onderhoud aan Rijksmonumenten en cultuurhistorisch waardevolle objecten staat of valt met de regelgeving en financiën ontrent ontwikkelingen.

Financiën • Regelgeving behoud door ontwikkeling • Herinrichten parkeerplaats Rijckholt • Nieuwe functie woning Europapark • Stimuleren onderhoud wegkruisen

nader te bepalen € 675.000,nader te bepalen nader te bepalen

Subsidiënten ? Organisatie Trekker: afhankelijk van het object Potentiële partners: gemeente Eijsden-Margraten, RCE, IKL, (Natuur-rijk Limburg)

Archeologisch monument vuursteenmijnen

Probleemstelling In het Rijckholter bos bevinden zich de prehistorische vuursteenmijnen van Rijckholt-Sint-Geertruid. Deze neolithische vuursteenmijn betreft een archeologisch monument. In de ruime omgeving zijn hier in het bos en de aangrenzende landbouwgronden prehistorische vuursteenmijnen aangetroffen, zoals de Henkeput. Het gebied beslaat circa 25 hectare. Door Staatsbosbeheer worden excursies georganiseerd naar de mijnen. Echter, voor de niets vermoedende wandelaar is er weinig houvast om de rijke geschiedenis van het Savelsbos te leren kennen zonder een gids te raadplegen. Daarnaast worden nog voortdurend ontdekkingen gedaan met betrekking tot nieuwe locaties waar eveneens vuursteen is gedolven dan wel nederzettingen waren. Om het belang van dit gebied voor Limburg en Nederland duidelijk te maken is het wenselijk in het landschap het verhaal van de eerste mensen in Nederland te vertellen. Projectdoelstelling In samenhang met het archeologische verhaal van de Steenberg en Schelberg dient het verhaal van de prehistorische vuursteenindustrie uitgebeeld te worden in het landschap. Daarom wordt voorgesteld om op vondstlocaties archeologische kijkvensters te plaatsen waarbij wordt uit gelegd hoe de vuursteenindustrie in elkaar stak en hoe de gemeenschap leefde.

Daarbij moet tevens worden gedacht aan het maken van een app op basis van augmented reality, waarmee 3D visualisaties kunnen worden getoond over de bebouwing, de wijze van delven van vuursteen en de wijze van het bewerken van vuursteen. Dit zou bijvoorbeeld kunnen naar het voorbeeld van de app voor Villa Krichelberg in Kerkrade. Relevante beleids- en inrichtingsplannen • 1ste toeristisch-recreatieve nota Eijsden-Margraten • ‘Het landschap van Eijsden spreekt voor zich’ (Luc Wolters, 2011) • ‘Randverschijnselen’ (RAAP, 2009) • Structuurvisie Eijsden-Margraten 2030 Voorwaarden / effecten • Archeologische monumenten dienen ongeroerd te blijven • Archeologische monumenten lenen zich voornamelijk voor extensieve recreatie • Een archeologische themaroute dient landschappelijke te worden ingepast. Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Het archeologisch erfgoed dient niet beschadigd te raken als gevolg van ontsluiting voor recreanten • Medewerking grondeigenaren Financiën Nader te bepalen Subsidiënten ? Organisatie Trekker: gemeente Eijsden-Margraten Potentiële partners: Staatsbosbeheer, SHOM

Versterken cultuurhistorische karakter Voer

Probleemstelling De Voer heeft tussen de Meschermolen en de Maas het karakter van een molenbeek. Vanaf 1200 hebben diverse ingrepen in de Voer geleid tot het huidige uiterlijk van de beek. Vanuit cultuurhistorisch oogpunt is het wenselijk dat de molenbeek een cultuurlijk uiterlijk behoudt. Dat wil zeggen dat van meandering geen sprake is en mismigratie dus met minimaal ruimtebeslag opgelost dient te worden. Zo zijn de vistrappen op fraaie wijze geïntegreerd in dit gedeelte van de beek.Vanwege de cultuurhistorische waarde van de benedenloop is reeds voorgesteld om de oude beekbedding te benutten voor calamiteiten.Voor de molenbeek is het wenselijk de cultuurhistorische waarde zoveel mogelijk in tact te laten. Projectdoelstelling Om de Voer herkenbaar te maken in het landschap wordt voorgesteld om verspreid enkele knotwilgen aan te planten langs de beekloop. Daarnaast wordt voorgesteld om de cultuurhistorische samenhang tussen molens en beek te herstellen, door ook de molenvijvers te herstellen. Dit is in ieder geval mogelijk bij de Meschermolen en de graanmolen van Eijsden. Nabij de spoorlijn stond de ‘Slaanmolen’. Het is vanuit cultuurhistorisch oogpunt wenselijk om de locatie van deze molen herkenbaar en toegankelijk te maken.

Deze locatie kan tevens als uitzichtpunt dienen over het gedeelte Voer tussen de spoorlijn en de A2, aangezien de beekloop hier verder niet toegankelijk is. Door het reconstrueren van de oude molenvijvers kan wellicht een oplossing worden geboden voor de buffering van piekafvoeren in de Voer, zonder dat de oude bedding benut hoeft te worden, of de Voer verbreed dient te worden. Relevante beleids- en inrichtingsplannen • ‘Het landschap van Eijsden spreek voor zich’ (Luc Wolters, 2011) • 1ste toeristisch-recreatieve nota Eijsden-Margraten Voorwaarden / effecten • De cultuurhistorische waarden van het gebied dient versterkt te worden • De versterking van de cultuurhistorische waarde van de Voer dient tevens bij te dragen aan de waterbeheersing in de Voer. • De versterking van de cultuurhistorische waarde van de Voer dient bij te dragen aan de landschappelijk kwaliteit. Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Medewerking grondeigenaren en waterschap Financiën • Herkenbaar maken Voer € 5.000,• Herstellen molenvijvers € 205.000,• Toegankelijk maken locatie ‘Slaanmolen’ € 22.800,Subsidiënten ? Organisatie Trekker: gemeente Eijsden-Margraten Potentiële partners: waterschap Roer en Overmaas, grondeigenaren

Ontwikkelen historische route Maastricht-’s Gravenvoeren

Probleemstelling De oude heerweg van Maastricht naar ’s Gravenvoeren ligt voor een groot gedeelte in de gemeente Eijsden-Margraten. De weg vormt een belangrijk onderdeel van fiets- en wandelroutes, als alternatief parallel aan de Rijksweg. De weg is niet direct als samenhangend geheel te herkennen vanwege een aantal verspringingen in de as bij wegkruisingen. Het historische belang van de weg is nu niet meer af te lezen aan deze nog deels onverharde weg. Projectdoelstelling De oude heerweg van Maastricht naar ’s Gravenvoeren wordt ingericht als een ruimtelijk samenhangende eenheid. Voorgesteld wordt om de route vergelijkbaar met de voorstellen voor de heerwegen in de voormalige gemeente Margraten te markeren met hardstenen mijlpalen. Daarnaast worden de aanwezige rustpunten op een eenduidige wijze vormgegeven, zodat een herkenbaar en bij de heerweg behorend geheel ontstaat. Aangezien de Voerenweg voor een groot deel door het fruitgebied van Eijsden loopt wordt voorgesteld om in de berm eveneens met fruit te werken. Gedacht moet daarbij worden aan het toepassen van een opvallende fruitdragende struik zoals een gele pruim. Door een duidelijk afwijkende fruitsoort te pakken kan onderscheid gemaakt worden tussen openbaar en vrij plukbaar fruit en aangrenzende niet openbare fruitweides, gedomineerd door appels en peren.

Relevante beleids- en inrichtingsplannen Voorwaarden / effecten • De weg dient een herkenbaar samenhangend geheel te vormen. Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Kabels en leidingen in de bermen van de weg Financiën • Plaatsen mijlpalen • Eenduidige rustpunten • Aanplant Pruimen

€ 13.000.€ 9.750,€ 7.800,-

Subsidiënten ? Organisatie Trekker: gemeente Eijsden-Margraten Potentiële partners: IKL, (Natuur-rijk Limburg)

Ontwikkelen historische route Rijksweg

Probleemstelling De Rijksweg betreft de 19de eeuwse opvolger van de oude heer- en handelsweg aan de oostzijde van de Maas. Het huidige binnen de gemeente Eijsden-Margraten gelegen tracé is nog grotendeels in gebruik als doorgaande weg, kernontsluitingsweg. Deels bezit de weg laanbeplanting. Vanwege een slinger is de A2 ter hoogte van Mariadorp heeft de Rijksweg haar karakteristieke deels bijna kaarsrechte karakter verloren. Projectdoelstelling Het voorstel is om de laanbeplanting waar nodig te herstellen en aan te vullen tot een samenhangend geheel. Tussen Withuis en Rijckholt zijn op het oude tracé Lindes toegepast, terwijl het gedeelte langs de A2 is voorzien van Noorse esdoorns. Tussen Rijckholt en Gronsveld staan voornamelijk Noorse esdoorns langs de Rijksweg. Binnen de kernen Rijckholt en Gronsveld ontbreken straatbomen nagenoeg geheel. Hier is slechts ruimte voor enkele bomen op locaties waar voldoende boven- en ondergrondse ruimte aanwezig is. Het voorstel is om op plekken waar dit mogelijk is Lindes te planten. Relevante beleids- en inrichtingsplannen Voorwaarden / effecten • De weg dient een herkenbaar samenhangend geheel te vormen. Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Kabels en leidingen in de bermen van de weg Financiën • Herstellen en aanvullen laanbeplanting • Aanplant Lindes binnen bebouwde kom

€ 165.000,€ 62.500,-

Subsidiënten Organisatie Trekker: gemeente Eijsden-Margraten Potentiële partners: -

Ontwikkelen historische ontginningsroute Eijsden en Breust

Probleemstelling De dorpen Sint Geertruid, Herkenrade, Bruisterbosch, Libeek en Moerslag zijn gesticht vanuit Eijsden en Breust. Dit gebeurde vanuit de hof van Sint Martinus in Breust en deVroenhof in Eijsden. De agrariërs op het plateau waren belastingplichtig aan het kapittel van Sint Martinus en de leenheer van Eijsden. De heerlijkheid Eijsden bezat tevens een banmolen waar het graan gemalen diende te worden. De molen bestaat nog en betreft de molen aan de Steegstraat in Laag Caestert. De relatie tussen de dorpen op het plateau en de dorpen in het dal werd pas met de gemeentelijke herindeling aan het begin van de 19de eeuw opgeheven. Gezien de eeuwenlange relatie is een oost-west georiënteerde wegenstructuur nog altijd aanwezig. De Breusterstraat, Boomkensstraat, Hoolstraat, Uit de Pateel, Hakkeknopweg, Sint Geertruiderweg en Bukel kunnen nog altijd worden gezien als de verbinding tussen Eijsden en Breust in het dal en Sint Geertruid, Herkenrade en Bruisterbosch op het plateau. De Hagenweg, achterlangs camping De Bosrand, vormt ook nu nog de verbinding tussen de Sint Geertruiderweg en de buurtschappen Moerslag en Libeek. De verbinding tussen de Boomkensstraat en de banmolen is enigszins opgeknipt geworden, maar bestaat nog altijd in de vorm van de Parallelweg, Joseph Partounsstraat, Caestertstraat en Molenstraat.

Projectdoelstelling Het voorstel is om de eeuwenoude relatie tussen de dorpen Breust en Eijsden in het dal en de dorpen Sint Geertruid, Herkenrade, Bruisterbosch, Moerslag en Libeek te versterken door een toeristische routestructuur te creëren tussen deze dorpen, waarbij gebruik wordt gemaakt van de oude verbindingswegen. De ploeg kan daarbij als symbool dienen. Dit symbool kan wellicht verwerkt worden in de vormgeving van bankjes die langs de route geplaatst worden.Via al dan niet digitale kijkvensters kan het verhaal van de ontginning uitgebeeld worden, waarbij wellicht ook de relatie kan worden gelegd met het hedendaagse agrarische landschap en daarin gebruikte landbouwmethodes. Relevante beleids- en inrichtingsplannen Voorwaarden / effecten • De weg dient een herkenbaar samenhangend geheel te vormen. Mogelijke knelpunten / kritische succesfactoren • Kabels en leidingen in de bermen van de weg • Bij voorkeur dient de A2 als barrière opgeheven te worden Financiën • Realiseren herkenbare route

€ 55.000,-

Subsidiënten ? Organisatie Trekker: gemeente Eijsden-Margraten Potentiële partners: -

Duurzaam beheer en onderhoude holle wegen

Probleemstelling In het deelgebied Herkenradergrub is een aantal holle wegen aanwezig. De flanken van deze holle wegen zijn voor een deel begroeid met oude bomen. Curieus is de aanwezigheid van een groot aantal oude bruine beuken langs de Steenbergsweg, de Voerenweg en de Uit de Pateel. Her en der zijn in de holle wegen tevens oude knotbomen en hakhoutstoven aanwezig. Ook in de deelgebieden Maasterrassen en Voerdal en Caestertveld is een aantal holle wegen aanwezig, voornamelijk aan de voet van het Savelsbos. Projectdoelstelling Het voorstel is om, met inachtneming van de oude bomenstructuur, het hakhoutbeheer in de holle wegen te herstellen, zodat het cultuurhistorische waardevolle karakter van de wegen wordt hersteld en de biodiversiteit in de beplantingen omhoog gaat. De omvorming van het beheer zal gefaseerd uitgevoerd worden, zodat het landschapsbeeld niet in een keer rigoureus op de schop gaat, maar gewenning kan plaats vinden aan de wijze waarop holle wegbeplantingen op duurzame wijze in stand worden gehouden. Het beheer dient overigens wel afgestemd te zijn op de verkeersveiligheid. Daarbij dient tevens rekening te worden gehouden met de huidige dimensionering van landbouwvoertuigen. Waar nodig dienen nieuwe bomen te worden aangeplant als knotboom of als hakhoutstoof.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=EijsdenMargraten&id=0bfa1092-5f9c-4a21-a294-9d072191f1b2