NvNaem pagina's.pdf

3. Beschouwingintegriteiten bestuurscultuur In het voorgaande hoofdstuk stonden achtmeldingen centraal.In dit hoofdstuk gaanwij in opeenaantal thema'sdatnaarvorenkomt uit hetgeheel vande56 ingediende meldingen endatbetrekking heeftop integriteit en bestuurscultuur. De vraagnaarmogelijkeonregelmatigheden, integriteitsschendingen of belangenverstrengelingen in het lokalebestuur van Eijsden-Margraten kan beterwordenbegrepen als debijzondere kenmerken vande dorpsgemeenschappen, degemeente enderegioin ogenschouw wordengenomen. Danwordtduidelijk wat despecifiekeintegriteitsrisico's vandegemeente zijn enhoehierhetbestmeekanworden omgegaan. De gemeente Eijsden-Margraten kenthechtesocialedorpsnetwerken waarininwoners, gemeentebestuurders enbestuurders vanbedrijven eninstellingen nauwecontacten met elkaar onderhouden. Verderis degemeente onderdeel vaneendichtvertaktEleuvellands regionaal netwerk vanoverheden, bedrijven en instellingen. Dezehechtenetwerken hebben dedorpen, degemeente enderegioveelgoedsgebracht, maarze brengen ookintegriteitsrisico's met zich mee.Inwonerskennen elkaarin verschillende hoedanigheden ener is eenenormcollectief'archiefmet kennisoveronderlinge contacten. Elet goedkunnen scheiden vanverschillende rollenis danextravanbelang.

Ook waarhetgaatom hetbestuur vandegemeente enhetcontacttussenburgersen bestuurders zien we datvaakwordtterugverwezen naareerdere (neven)functies encontacten - soms zelf noguit de basisschoolperiode. Een heldere scheiding vanbelangen is altijdnodig,maarwe zienookdater heelsnel wordtgeconcludeerd dater wel iets nietin dehaakzal zijn. Het groteaantalmeldingen datbinnenkwam bij hetmeldpunt onregelmatigheden laatziendater bij inwoners(soms grote)twijfels bestaan overdehandelwijze vanhetgemeentebestuur. De meldingen gaansoms overpureintegriteitsaspecten, maarveelvakeroverhandelingen of besluiten waarmenhet nietmeeeensis enwaarbijeenintegriteitskwestie wordtverondersteld om heteigenongenoegen te onderstrepen. Dat eenaantalvandezemeldingen ookdoorenkelegemeenteraadsleden werdingediend, geeftaandat ookin dezegroep twijfels leven.Tochheeftonzescreening vandemeldingen geenaanwijzingen opgeleverd vanbestuurlijke onregelmatigheden, integriteitsschendingen of machtsmisbruik. InwonersvanEijsden-Margraten kunnen er dusopvertrouwen dathetgemeentebestuur hetalgemeen belang voorop stelt. Tochzienwe datinwonersdatvertrouwen nietaltijdhebben. Dat laatsteis het grootste probleem in Eijsden-Margraten. De gemelde twijfels aandeintegriteit vanhet gemeentebestuur zijn in veelgevallen doorhet gemeentebestuur zelfveroorzaakt. De meldingen laten

ziendatbestuurlijke belangenafwegingen voorinwonersnietaltijdevennavolgbaar zijn endathet afleggen vanbestuurlijke verantwoording soms gebrekkig is. Meerspecifiekbenoemen we opdit punteenaantalproblemen: /

Gebrekkige communicatie: In veelvandeingekomen meldingen gevenmelderste kennen datde gemeente nietheeftgereageerd ophunvragenendatze zich hierdoor nietserieusgenomen voelen.Onzescreening vanachtmeldingen - waarbijwe ookdocumenten hebben bestudeerd enbetrokken (ex-) bestuurders hebben gesproken - laatziendatdegemeente in enkele gevallen nietof zeergebrekkig met inwonersheeftgecommuniceerd. Behalvedatdit inwoners ergfrustreert,laathetookonduidelijkheden bestaan overdewijze waaropbesluiten vande gemeente tot standzijn gekomen.

/

Snelleescalatie:Ook zonder feitelijkeonderbouwing wordenal snelforseaantijgingen gedaan richtinggemeente(bestuurders). De drempelvoorverdachtmakingen ensuggesties van belangenverstrengeling, vriendjespolitiek enmachtsmisbruiklijkt zorgwekkend laag.

/

Onduidelijkheid overregelsenprocedures: In hetverlengde vanwat eerder werdopgemerkt over degemeentelijke communicatie zijn dedoorbestuurders enhunambtenaren toegepaste regels enprocedures voorinwonersvaakonduidelijk. Als hiernaar wordtgeïnformeerd wordter weinig moeitegedaan om dezenader toete lichten.

/

Juridiseren: Doordegebrekkige informatie encommunicatie kunnen misverstanden en meningsverschillen gemakkelijk escaleren tot conflictendiedoorderechtermoeten worden beslecht.Dit verhardt detegenstelling tusseninwonersenhet gemeentebestuur.

/

Weinigkritischegemeenteraad: Wat voordeinwonersgeldt,geldtin zekerezin ookvoorde gemeenteraadsleden. Ook zij blijkennietaltijdgoedopdehoogte vandeoverwegingen dieaan eenbesluittengrondslag hebben gelegen. Dit is opvallend omdatraadsleden eenuitgebreid raadsinstrumentarium ter beschikking hebben om zich diepgaand en uitgebreid hierover te laten informeren en hetbestuurkritisch te controleren.

/

Weinigruimtevoorinbreng inwoners:De ingediende meldingen roepen hetbeeldopdat inwonersin veelgevallen nietof nauwelijkszijn geconsulteerd alvorenseenvoorhenbelangrijk besluitwerdgenomen. Ook wekkendemeldingen deindrukdathetgemeentebestuur zich weinigopenstelt voordeinbreng vaninwonersin degemeentelijke besluitvorming.

/

Gebrekaaninformatie enzeggenschap zorgtvoortwijfel aanintegriteit:Vrijwel allemeldingen vindenvooreenbelangrijk deelhunachtergrond in hetgegeven datinwonershetgevoelhebben nietof nauwelijkste zijn geïnformeerd of gehoord doorhetgemeentebestuur. Dit geeft gemakkelijk voeding aanallerleivermoedens vanmachtsmisbruik,belangenverstrengeling of andere integriteitsschendingen. Zekeromdatbestuurlijke beslissingen in Eijsden-Margraten tot standkomenin eenhechtnetwerkvanoverheden, bedrijven eninstellingen.

/

Geenaanwijzingen voorbelangenverstrengeling, inwonerstwijfelenwel: Onzescreening heeft geenaanwijzingen voorbelangenverstrengeling, machtsmisbruikof andere onregelmatigheden opgeleverd, maarhetgeheel vandeingediende meldingen legt welveeltwijfels vaninwoners blootoverdeintegriteit vanhetgemeentebestuur. Het eerstemogegeruststellend zijn, het laatsteis nietteminproblematisch. Afgaande ophetgroteaantalmeldingen lijkt hetvertrouwen in deonkreukbaarheid vandegemeentelijke overheid beschadigd geraakt.

Voorhetwegnemen vantwijfels overdeintegriteit van hetgemeentebestuur en hetherstelvan het vertrouwen kaneenaantaloplossingsrichtingen wordengenoemd. /

Proactieve,intensieve ensensitievecommunicatie: De eersteenmeesteenvoudige oplossingsrichting is hetversterkenvandegemeentelijke communicatie. Het gemeentebestuur dientproactiever, intensiever ensensitiever te communiceren met inwoners.Dat is nietalleen eenopdracht aandeafdeling communicatie enandere gemeenteambtenaren, maarookaande diedoorhenworden ondersteund. Beterecommunicatie kanveel collegeleden onduidelijkheden endaarmee vermoedens vanintegriteitsschendingen wegnemen. Verderkan hetescalatieenjuridisering vanconflictenvoorkomen.

/

Ontwikkelenbewonersparticipatie: De tweedeoplossingsrichting diekanbijdragen aanhet herstelvanvertrouwen in degemeentelijke overheid is hetverderontwikkelen van bewonersparticipatie. Inwonersdieopenigemaniereeninbreng willenleverenaan gemeentelijke besluitvormingsprocessen vindennute vaakeenschijnbaar gesloten deur. Inwonersdiedirectgeraakt wordendooreenbeslissingvanhetgemeentebestuur wordenniet altijdafdoende in degelegenheid gesteldzich hieroveruit te spreken.Doorinwonersbeteren uitgebreider bij degemeentelijke beleidsvorming te betrekken en hendeelgenoot te makenvan dekeuzesenafwegingen diewordengemaakt,kan hetvertrouwen in hetgemeentebestuur wordenversterkt.

/

Inrichtengemeentelijke ombudsfunctie: dederdeoplossingsrichting is hetinrichtenvaneen onafhankelijke gemeentelijke ombudsfunctie. Eengemeentelijke ombudsman kandegrieven, zorgenenbezwaren vaninwonerstegengemeentelijke besluiten behandelen ener zo nodigeen onafhankelijk oordeel overvellen.Ook kanzo'nfunctionaris bemiddelen bij problemen tussen inwonersengemeentebestuur enzo juridisering vanconflictenvoorkomen.

/

Voorkomen beeldvorming: in degetalsmatig overzichtelijke entegelijkertijd sociaalactieve gemeenschap dieEijsden-Margraten vormt is hetonvermijdelijk datburgers,bestuurders en volksvertegenwoordigers elkaarin verschillende hoedanigheden kennen, ontmoeten of met elkaarte makenhebben. Het zoveelmogelijkvermijdenof beëindigen vansituatieswaarindat aanleiding kangeventot integriteitsvragen is danaangewezen, evenalszo heldermogelijk communiceren in situatieswaarindievragenontstaan. Aandacht voordedoorstroming in volksvertegenwoordigende enbestuurlijke ambtenkaneveneens bijdragen aanbijstelling van hetbeelddateenkleinegroepmensenschijnbaar aanalletouwtjestrekt.

/

Kritischeénbehoedzame gemeenteraad: Tot slot is hetvanbelang datdegemeenteraad het beleidkritisch toetstopdegevolgen voordeinwonersdiezij vertegenwoordigen. Verderdient degemeenteraad eensterkererol te spelenin debelangenafweging dieaaneenbesluitten grondslag ligt. Op diemanierwordeninwonersvia henbeterbetrokken bij engeïnformeerd overgemeentelijke besluitvormingsprocessen. Ook datkanhetvertrouwen in de onkreukbaarheid vandegemeentelijke overheid tengoede komen.Tegelijkertijd magvande gemeenteraad behoedzaamheid worden verwachtin discussiesoverdeintegriteit van ambtenaren enbestuurders. Zij dientte voorkomen datgevoelens vanonvrede over communicatie of besluitvorming zonder terughoudendheid wordenomgezetin aantijgingen en verdachtmakingen diede(persoonlijke) integriteitraken.Wantookdit draagtin sterkeen zorgwekkende matebij aanhetondermijnen vanhetvertrouwen in hetlokalebestuur.

31