EML Voorbeschouwingen 2025

Algemene Beschouwing begroting 2025-2028 Voorzitter. Er woedt al meer dan 2 jaar een oorlog op ons continent. De Oekraïners strijden voor hun vrijheid, en eigenlijk ook voor die van ons. Bijna 700.000 Oekraïners en vermoedelijk meer dan 50.000 Russen vonden hierbij de dood. In de Gazastrook en Israël vindt al vele maanden een verschrikkelijke catastrofe plaats, meer dan 50.000 slachtoffers. De burgeroorlogen in Afrika nemen steeds meer toe. In 3 jaar tijd meer dan 350.000 doden. Zet de tv maar aan en je ziet niks anders dan geweld. Grote natuurrampen, al dan niet het gevolg van klimaatverandering, zorgen ook voor vele doden. Een trieste constatering voorzitter maar veel invloed op deze mondiale ontwikkelingen hebben wij als gemeente Eijsden-Margraten helaas niet. Wel hebben wij invloed op het welzijn van onze inwoners en daarvoor komen wij vandaag hier bijeen. Voorzitter. EML wil beginnen met het geven van een compliment aan het college en ambtenaren. Als we terugblikken naar 2024 dan zijn het afgelopen jaar meer doelen en activiteiten gerealiseerd dan in 2023, en dat ondanks de schaarste op de arbeidsmarkt en oplopende kosten. Te weinig benoemen we, ook in deze raad, wat er allemaal goed gaat in onze gemeente. En laten we zeker ook stil staan bij hoe mooi onze gemeente erbij ligt.

Voorzitter onze fractie leest door de regels heen de worsteling waarmee het college te maken dealen had bij het opstellen van de begroting. Namelijk dat de rijksgelden tekortschieten bij de taken die wel uitgevoerd dienen te worden. Het nieuwe kabinet komt ons als gemeente niet tegemoet en wij zullen daardoor keuzes moeten maken, keuzes die de inwoners zo min mogelijk raken. En dat is niet makkelijk als we zien wat de opgaves voor 2025 zijn, en laten we dan 2026, het ravijnjaar nog maar even buiten beschouwing houden. Kabinet, trek de gemeenten uit het financieel ravijn!! Dat was een oproep die we deden aan het nieuwe kabinet. Nu, nadat het regeerakkoord van kabinet Schoof gepresenteerd is, blijkt echter dat dit kabinet niet tegemoet kan (of wil?) komen aan deze oproep. De balans tussen taken en middelen is nodig zodat wij taken in het belang van onze inwoners goed kunnen uitvoeren. Het kabinet geeft aan dat taken en middelen voor gemeenten in balans moeten zijn, maar maakt dat nog niet concreet. Rechtsom of linksom, de burger gaat het flink merken terwijl de voorzieningen ten gunste van diezelfde burger worden beperkt. Dat heet dus gewoon inleveren. Dit alles los van de andere verhogingen die wij allen landelijk nog gaan krijgen zoals alle prijsverhogingen op diverse voorzieningen. Denk aan ziektekosten, BTW verhogingen, prijzen van levensmiddelen, dure energietarieven etc.

Nee voorzitter, Nederland rolt achteruit. Maar voorzitter, wij zien ook dat het college scherp heeft gekeken naar de mogelijkheden om de impact op de inwoners zo laag mogelijk te laten zijn door verschillende scenario`s voor te leggen. Onze waardering voor deze manier van denken en acteren. Voorzitter, Ik zal mijn beschouwingen geven per onderdeel, maar het verleden is de profeet van de toekomst, dus ik zal daarin ook af en toe terugblikken.

Wonen De ontwikkelingen op het platteland, en dan met name de veranderingen bij boeren, of ze nu stoppen of juist doorgaan, zijn vanuit onze gemeente slechts beperkt te sturen. Laten we daarom met de ontwikkeling van een sociale toekomstvisie de ruimte die we hebben optimaal benutten om onze boeren in hun proces te ondersteunen. We maken ons grote zorgen over een steeds sterker wordende trend in onze samenleving: de neiging om overal tegen te zijn. Of het nu gaat om bijvoorbeeld de bouw van broodnodige woningen of verbeteringen in de infrastructuur. We zien steeds meer zienswijzen van inwoners of insprekers die vooral uiting geven aan hun verzet. Wat ons zorgen baart, is dat het vaak lijkt alsof eigen belang boven het gemeenschappelijke belang wordt gesteld. Bij woningbouwprojecten zien we bijvoorbeeld dat omwonenden massaal bezwaar maken, niet omdat ze tegen de bouw van woningen op zichzelf zijn, maar omdat het hun uitzicht, woongenot of parkeergelegenheid zou aantasten. Terwijl we te maken hebben met een enorme woningnood, slagen we er niet in om voldoende nieuwe huizen te bouwen, juist omdat deze protesten de projecten vertragen of blokkeren. Dit patroon van verzet zien we niet alleen bij woningbouw, maar ook bij andere belangrijke initiatieven die bijdragen aan een betere toekomst.

Er is een groeiende cultuur ontstaan waarin het individuele belang vaak boven het bredere maatschappelijk belang wordt geplaatst. Als deze trend doorzet, lopen we het risico dat we stil komen te staan als samenleving. Het wordt steeds moeilijker om samen vooruitgang te boeken en de grote uitdagingen van onze tijd zoals de woningnood effectief aan te pakken. Wij pleiten daarom voor een cultuuromslag. Een verschuiving van ‘tegen’ naar ‘vooruit’. Van 'tegen' naar constructieve oplossingen. Iedereen moet zich bewust worden van de gezamenlijke verantwoordelijkheid die we dragen voor de toekomst van ons land, onze gemeente. Alleen door samen te werken en het algemeen belang centraal te stellen, kunnen we bouwen aan een duurzame en rechtvaardige samenleving.

Zorg voor elkaar Voorzitter, EML is een groot voorstander van meer spelen en bewegen. Bij de ontwikkeling van nieuwbouwplannen wordt er niet altijd speel- en beweegvoorzieningen meegenomen. Het ontbreken van speel- en beweegvoorzieningen leidt dan tot onvoorziene uitgaven achteraf, wat ten koste kan gaan van andere budgetten. Speel- en beweegvoorzieningen zijn van groot belang voor de fysieke en sociale ontwikkeling van kinderen, jongeren en volwassenen en dragen bij aan een gezonde leefomgeving. EML zal hier een motie over indienen. Motie reservering budget speel- en beweegvoorzieningen bij nieuwbouwplannen

Volgens het huidige accommodatiebeleid blijft de gemeente in de kernen Eijsden, Gronsveld, Cadier & Keer, Margraten en Mheer toekomstgericht investeren in de sportaccommodaties en wordt in de overige kernen het onderhoudsniveau van de accommodaties op peil gehouden. Om te komen tot de bouw van nieuwe woningen wordt in Mheer gekeken naar de mogelijkheid om de tennisclub te verplaatsen naar de accommodatie van BMR. Reeds nu wordt aangegeven dat de opbrengsten van de woningbouwontwikkeling naar verwachting niet dekkend zijn voor het verplaatsen van de tennisvelden. De vraag is of verplaatsing wel zo een goed idee is. Op het plateau ten zuiden van de Rijksweg is de sportaccommodatie in Mheer de enige waarin nog toekomstgericht geïnvesteerd wordt. We zien nu al dat de jeugd van de voetbalverenigingen BMR, SNC’14 en Geertruidse Boys als een organisatie deelneemt aan de competitie met Mheer als centrale punt. De kans is groot dat het aantal leden dat van de accommodatie in Mheer gebruikt maakt verder zal stijgen. Drie velden is dan absoluut geen luxe. Op de sportaccommodatie in Sint Geertruid liggen momenteel twee prima gravelbanen. Volgens de website van de tennisvereniging Kalleberg die deze velden bespeelt zijn nieuwe leden altijd welkom.

EML vraagt om bij de vaststelling van het IHP (Integraal Huisvestingsplan) Sportaccommodaties te kijken naar de mogelijkheid van centralisatie van de tennisvoorzieningen in Sint Geertruid als alternatief voor de verplaatsing van de tennisclub naar de accommodatie van BMR. Voorzitter. Er is op dit moment geen bestaand proces is waarbij burgers die niet in staat zijn om naar de gemeente toe te komen, een huisbezoek krijgen voor burgerzaken. Het is belangrijk dat alle burgers, ongeacht hun mobiliteit, toegang hebben tot gemeentelijke diensten en ondersteuning. Wij vinden het belangrijk dat de gemeente klaar staat voor al haar inwoners, en zich daarmee onderscheidt als een zorgzame en toegankelijke gemeente. Een huisbezoek voor burgerzaken draagt bij aan de inclusiviteit en bereikbaarheid van gemeentelijke diensten. Daarom wil EML een motie indienen. MOTIE HUISBEZOEK VOOR BURGERZAKEN

Ondernemerschap en lokale economie Na een onderzoek van de Rekenkamer is nog steeds niet duidelijk wat de kosten van Cittaslow zijn voor de inwoners van de gemeente Eijsden-Margraten. Welke activiteiten er nu georganiseerd worden dankzij Cittaslow is ook een vraagteken. Wat zeker niet op het conto van Cittaslow thuis hoort zijn b.v. de Hoeskamers en een excursie naar groeve 't Rooth. Toch maakt de gemeente hier reclame mee in hun nieuwsbrief en in de advertentie in de Etalage. Wat zou er gebeuren als de gemeente zou stoppen met Cittaslow? Zou de natuur er dan nog meer op achter uitgaan? Zouden er minder culturele activiteiten plaatsvinden? Zouden de wandelpaden dan minder onderhoud krijgen? Zouden er minder toeristen komen naar onze gemeente en zo ja is dit erg? Welke gevolgen zouden de inwoners hiervan ondervinden?

EML pleit om bij de komende kerntakendiscussie een open dialoog te voeren over deze activiteit en hoopt dat we eindelijk boven water krijgen welke kosten hiermee gepaard gaan om vervolgens een weloverwogen besluit te kunnen maken.

Omgeving De gemeente Eijsden-Margraten zet zich sterk in voor duurzaamheid, natuurbehoud en het welzijn van haar inwoners. Natuurinclusief bouwen sluit nauw aan bij deze doelen. In een eerder aangenomen motie heeft onze gemeente zelfs de rechten van de natuur erkend, wat aantoont dat natuurbehoud en biodiversiteit hoog op de agenda staan. Door natuurlijke elementen te integreren in bouwprojecten en -objecten kan de gemeente niet alleen bijdragen aan biodiversiteit, maar ook aan een gezondere leefomgeving met verbeteringen in luchtkwaliteit, waterbeheer, hittestress en recreatie mogelijkheden. Succesvolle initiatieven in gemeenten als Amsterdam, Castricum en Delft laten zien dat een puntensysteem, dat ontwikkelaars stimuleert om natuurvriendelijke maatregelen te nemen, hier effectief aan kan bijdragen. Daarnaast biedt het bouwers duidelijke richtlijnen en eisen om de leef- en natuurdoelen van de gemeente te ondersteunen. Met de invoering van de Omgevingswet zal Eijsden-Margraten bovendien extra mogelijkheden hebben om natuurinclusief bouwen in haar beleid te verankeren. Deze wet vereist dat gemeenten omgevingsplannen opstellen, waarbij natuur inclusieve bouwmaatregelen als vereisten kunnen worden opgenomen.

Dit biedt een unieke kans om natuur inclusieve standaarden structureel vast te leggen, en de gemeente te profileren als regionale koploper op het gebied van duurzame stadsontwikkeling en natuurbehoud. Door deze beleidsmatige stappen en een puntensysteem te implementeren, kan de gemeente niet alleen bijdragen aan leefkwaliteit en duurzaamheid, maar ook haar toewijding aan de “Rechten voor de natuur” versterken. Het omarmen van natuurinclusief bouwen kan Eijsden-Margraten niet alleen helpen om natuur en welzijn te bevorderen, maar daar naast ook om haar voorbeeldfunctie en touwtrekkers rol in de regio waar te maken. Fractie EML wil hier dan ook een motie voor indienen… Motie natuurinclusief bouwen in EM Voorzitter. De gemeente Eijsden-Margraten zet zich in voor een duurzaam en toekomstbestendig landschap, waarin biodiversiteit, natuurbehoud en klimaatadaptatie centraal staan. Wat zou er nog mooier zijn dan het realiseren van een levensbomenbos in elke kern. Het Levensbomenbos kan een unieke en symbolische plek bieden, waar inwoners bomen kunnen planten ter herinnering aan belangrijke momenten in hun leven, zoals geboorte, huwelijk of herdenking. Dit project past in onze ogen binnen de beleidsdoelen voor vergroening en biodiversiteit. Het Levensbomenbos kan een ontmoetingsplek worden voor jong en oud, waarbij inwoners zich kunnen verbinden met hun omgeving en de natuur.

Daarnaast draagt een Levensbomenbos bij aan de gezondheid en het welzijn van inwoners door het bieden van een groene, rustgevende omgeving die uitnodigt tot recreatie. EML zal hiervoor een motie indienen. MOTIE LEVENSBOMENBOS IN DE GEMEENTE EIJSDEN-MARGRATEN

Voorzitter. Op diverse locaties binnen onze gemeente is er sprake van illegale stort van afval bij ondergrondse containers. Deze illegale afvalstorting leidt tot vervuiling van de openbare ruimte, overlast voor omwonenden en extra kosten voor de gemeente. Het handhaven op deze illegale praktijken blijkt momenteel niet effectief genoeg te zijn. Het inzetten van cameratoezicht op strategische plekken in andere gemeenten heeft bijgedragen aan een vermindering van dit soort overlast en overtredingen. We weten ook dat camerabewaking een preventieve werking kan hebben op het illegaal storten van afval. Het moet mogelijk zijn om binnen de kaders van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) camera’s in te zetten voor tijdelijke handhaving. De inzet van camerabewaking kan kosten besparen door een efficiëntere handhaving en minder opruimwerkzaamheden. Het is belangrijk om zorgvuldig om te gaan met de privacy van burgers en te waarborgen dat camera’s uitsluitend worden ingezet op locaties waar dit strikt noodzakelijk is. Daarom voorzitter zal EML een motie inbrengen voor het plaatsen van camera’s bij de ondergrondse containers. MOTIE Realisatie van Camerabewaking bij Ondergrondse Containers

Bestuur en Financiën. De bijdrage diverse gemeenschappelijke regelingen, waar onze gemeenteraad en college ook al kritisch op is geweest loopt steeds verder op. Gezien onze financiële positie zijn de grenzen aan hetgeen wij kunnen ophoesten feitelijk al bereikt. We zijn een relatief kleine gemeente, des te belangrijker om onze kritische stem bij de verbonden partijen duidelijk te laten horen In de begroting zien wij een onderbouwing voor een extra verhoging OZB door de niet gebruikte verhogingen van afgelopen 4 jaar op te nemen. Dit resulteert echter in een verhoging van 12,2% voor woningen en 16% voor niet woningen. Wij begrijpen dat wij de structurele tekorten die ontstaan doordat wij te weinig geld krijgen voor de taken die wij als gemeente hebben in opdracht van de overheid in Den Haag. Wij moeten hierdoor structureel inkomsten zien te genereren om deze tekorten te dekken. EML begrijpt dat er mogelijk weinig andere opties zijn, maar we worstelen met het idee om deze forse verhoging door te voeren. We willen ons hierover nog verder beraden en kijken of er andere mogelijkheden zijn voordat we deze verhoging ondersteunen.

Tot slot. Voorzitter, ondanks de financiële uitdagingen zien we een college dat er tegen aan wil en zoveel mogelijk ambities wil waarmaken. Daar zijn we als EML blij mee. Laten we er wel voor waken dat we beter minder ambities verwezenlijken, en die goed doen, dan alles maar half. Laten we waken dat Eijsden-Margraten niet op slot komt te zitten en goed en veilig bereikbaar blijft. Dat inwoners zich gehoord en serieus genomen voelen en dat het sleutelwoord Communicatie is. Aankomend jaar zal EML zich weer onverminderd hard inzetten voor onze inwoners die geloven in een politiek die omkijkt naar mensen en verder kijkt dan morgen. Voor een politiek die echte keuzes durft te maken voor de toekomst van Eijsden-Margraten. Voorzitter, de lokale politiek is veranderd, de wereld is veranderd en zelfs ons mooie EijsdenMargraten is veranderd. Dat is niet altijd erg en soms zelfs een vooruitgang, maar laten we met

elkaar het fatsoen en vooral respect opbrengen om samen te werken in dit huis en in onze prachtige gemeente. Tot zover eerste termijn voorzitter.