C01 Adviesraad AOP - Ongevraagd advies over uittreding uit SZMH.pdf

Adviesraad Ondersteuning & Participatie Eijsden-Margraten

Aan het college van B&W van de gemeente Eijsden-Margraten I.a.a. de gemeenteraad van Eijsden-Margraten Gronsveld, 13 maart 2021 Betreft uw voornemen tot uittreding uit de Sociale Dienst Maastricht-Heuvelland. Geacht college, De door u ingestelde Adviesraad Ondersteuning & Participatie brengt hierbij ongevraagd advies uit over de voorgenomen uittreding uit de Sociale Dienst Maastricht-Heuvelland. We baseren ons daarbij op de documenten zoals die in IBABS te vinden zijn en op informatie van andere adviesraden waar we in onze regio mee samenwerken. Op de eerste plaats vragen wij ons af waarom wij niet uitvoeriger en indringender betrokken zijn in dit hele proces. Natuurlijk zijn we bereid om mee te praten over de “bepaling van de beleidsmatige visievorming”. Dat neemt niet weg dat we al langer en vaker gevraagd hebben om overleg met de betrokken wethouders en inzicht in de onderzoeksrapporten van Berenschot en Stuurman Flexibiliteit. Een van de redenen voor uittreding heeft te maken met de relatief hoge overheadkosten bij het samenwerkingsverband. Bij de start van de SZMH werd beloofd dat schaalvergroting zou leiden tot een aanzienlijke kostenbesparing van ruim 62.000 euro per jaar.

Wat is daarvan terecht gekomen? U stelt in uw voorstel aan de gemeenteraad dat: “door een gerichte aanpak en focus kunnen betere uitstroomresultaten worden behaald waarbij wij zelf prioriteiten aan ons uitvoeringbeleid geven. Daarnaast zal onze informatiepositie verbeteren doordat we weten wat er bij onze burgers speelt, waardoor

onze

uitvoering

beter

kan

acteren

en

deze

(uitvoerings)informatie

sneller

bij

management en bestuur kunnen laten landen. Tenslotte is de verwachting dat de jaarlijkse structurele uitvoeringskosten van SZMH bij een zelfstandige uitvoering met minimaal 20% zullen dalen”. Wij hebben onze twijfels bij deze stellingname. U beweert in feite dat de mensen die nu namens SZMH voor de inwoners van onze gemeente werken onvoldoende prioriteiten stellen en hun cliënten onvoldoende kennen. Ook vragen we ons af waarom uitvoeringsinformatie sneller bij management en bestuur moeten landen. Het lijkt er meer op dat de uitvoerende medewerkers onvoldoende mandaat of vrijheid hebben als ze iedere keer moeten terugkoppelen naar management, laat staan naar bestuur. Aan uw voornemen liggen zowel financiële als inhoudelijke overwegingen ten grondslag, waarbij vanuit het oogpunt van integraliteit, dicht bij de inwoner en het meer kunnen leveren van maatwerk, het uitvoeren van de werkzaamheden door een eigen team als een kans wordt gezien. Dan is het natuurlijk wel zaak die kans te benutten. Zeker in het licht van de wederom op handen zijnde veranderingen in de huidige uitvoering van de Participatiewet met betrekking tot de herinrichting van beschutte werkplekken voor burgers met afstand tot de arbeidsmarkt. De enkele jaren geleden waarschuwende adviezen uit de samenleving werden toen door de politiek eveneens naast zich neergelegd met alle gevolgen van dien.

Hoe denkt u hiermee om te gaan? Vragen betreffende de partijen die beide onderzoeken hebben uitgevoerd. Van onze collega adviesraden hebben wij de informatie dat de bureaus die betrokken waren bij de totstandkoming

van

een

Gezamenlijke

Uitvoeringsorganisatie

Sociale

Dienst

Maastricht

Heuvellandgemeenten dezelfde zijn als de bureaus die de onderzoeken naar de uittreding hebben gedaan voor onze gemeente. Hoe betrouwbaar is dit eigenlijk? U stelt ook dat gezien de naderende datum van uittreding het noodzaak is om snel te kunnen starten waarbij getracht wordt de implementatie gefaseerd te organiseren. De heer Van Veen heeft Blz. 1

Adviesraad Ondersteuning & Participatie Eijsden-Margraten ons over die fasering al bijgepraat. Toch denken wij dat hier de wens waarschijnlijk de vader van de gedachte is. Ons lijkt dat het voorgenomen tijdpad gespeend is van elk realisme en ‘gefaseerde’ invoering meer droom dan werkelijkheid is. Met alle risico’s van dien voor onze burgers waar het allemaal om te doen is. We hebben met verbazing kennisgenomen van deze kop in uw voornemen aan de gemeenteraad: Burgerparticipatie, toelichting en verantwoording, gevolgd door de opmerking nvt-niet van toepassing. Is hier sprake van het opzettelijk negeren van elke vorm van burgerparticipatie in dit dossier, inclusief toelichting naar ons toe? Is dit een ambtelijke omissie? Of hebben we hier te maken met de politieke arrogantie van de macht waar burgers voortdurend op afknappen? Wie het weet mag het zeggen. U stelt ook dat met de keuze voor een eigen uitvoeringsorganisatie voor de Participatiewet de kosten voor het gemeentelijk deel van de uitvoering jaarlijks met 200.000 euro zullen dalen. Deze ontwikkeling is meegenomen in de meerjarenbegroting 2020. Vorengenoemde kosten zijn exclusief de kosten die worden gemaakt voor de dienstverlening van ketenpartners als Podium24, Annex en MTB. Wij vinden dat de financiële onderbouwing van het voorgenomen uittredingsbesluit SZMH niet echt overzichtelijk in beeld wordt gebracht.

Op pagina 1 van uw brief aan de gemeenteraad heeft u het nog over een verwachte efficiencywinst van €200.000,00 op jaarbasis. Op pagina 3 wordt dat al als een zekerheid gepresenteerd. Daarnaast wordt fijntjes opgemerkt dat de kosten exclusief de kosten zijn die worden gemaakt in de dienstverlening van ketenpartners, die doorlopen. Op deze manier redeneren en informeren komt de transparantie niet ten goede. U zegt ook dat met de transitie van de activiteiten van de uitvoeringsorganisatie SZMH naar een eigen uitvoeringsorganisatie eenmalige kosten zijn gemoeid waarmee de implementatie vorm moet krijgen. Het benodigde projectbudget voor transitie en implementatie wordt ingeschat op € 300.000,-. Nu is de algemene ervaring in het overheidsdomein als het om ingeschatte kosten gaat niet echt positief. In de praktijk blijkt in de meest voorkomende verandertrajecten dat de ingeschatte kosten aan de voorkant bij de besluitvorming nogal mager begroot worden, om het draagvlak zo groot mogelijk te houden. Na twee jaar blijkt dat de uit de hand gelopen implementatiekosten als onvoorzien opnieuw geïndiceerd moeten worden. Tot ontsteltenis van de mensen die eerder enthousiast achter de veranderideeën stonden. Met gevolg dat een extern bureau ingeschakeld wordt om orde op zaken te stellen.

Op deze manier ontstaat een eigenstandige dynamiek, waarbij de ene interventie die andere oproept en geen enkele sprake meer is van overzicht en wel doordachte acties. Dit scenario dient aan de vooravond van besluitvorming volgens ons ook aandacht te krijgen en in de overwegingen meegenomen te worden. Het is voor een deel al gevolgd bij de uitvoering van SZMH waar u nu weer uit wil treden! Volgens u bestaan de jaarlijks terugkerende kosten met € 722.712 uit personele lasten en overige structurele kosten (facilitair, automatisering, organisatie en beheerkosten). Kunt u dit nader specificeren: wat zijn specifiek personele lasten, wat specifiek facilitair, wat valt specifiek onder automatisering, specifiek organisatie en zeker wat betreft beheerskosten. Op 1 juli 2021 moet er een eigen uitvoeringsorganisatie staan. Dat betekent dat slechts enkele maanden effectief voorhanden zijn om de basis voor de dienstverlening te realiseren. Om dit risico het hoofd te bieden is snel schakelen, korte lijnen, externe expertise en een intern besef van de opgave noodzakelijk. Uit bovenstaande valt op te maken dat er een immens risico op de loer ligt wat betreft de continuering van de dienstverlening aan de burgers. Wat wij node missen is een gedegen en alomvattende risicoanalyse.

Omdat het om zo’n belangwekkende verandering van beleid gaat, die van directe invloed is op het welbevinden en de bestaanszekerheid van een deel van onze burgers, adviseren we u voorlopig op uw schreden terug te keren. Beter ten halve gekeerd, dan ten hele gedwaald. Om vervolgens op Blz. 2

Adviesraad Ondersteuning & Participatie Eijsden-Margraten basis van de onderzoeksvragen van onder meer de Samenwerkende Adviesraden Sociaal Domein Maastricht-Heuvelland tot een heroverweging te komen als het gaat om samenwerking in het Sociale Domein in Maastricht-Heuvelland. U vindt het noodzakelijk om bij de implementatie in het eerste half jaar van 2021 alle voorrang te verlenen aan de module participatie ten gunste van jeugd en Wmo. Zijn de risico’s in de uitvoering voor de burger (Jeugd en Wmo) niet te veelomvattend om op deze ingeslagen weg voort te gaan? U zegt dat bij een eigen uitvoeringsorganisatie enkele voordelen van schaalgrootte, zoals wel aanwezig bij SZMH, komen te vervallen. Ziekteverzuim en noodzakelijke specialistische kennis zijn hierdoor moeilijker het hoofd te bieden. Het is noodzakelijk de uitvoering dusdanig te organiseren dat kwetsbaarheden als solistische functies en het gebrek aan specialisme worden voorkomen. Kunt u ons duidelijk maken om welke specifieke voordelen het dan gaat, zodat op een heldere manier de juiste afwegingen kunnen worden gemaakt. Daarnaast is het van belang om op voorhand al ideeën te hebben en deze te concretiseren om het risico van het ontstaan van solistische functies en het gebrek aan specialisme te voorkomen. Enkel de vermelding dat dit in deze fase een risico is, vinden wij onvoldoende.

Conclusie: Na een weloverwogen en weldoordachte verkenning van het Raadsvoorstel Uittreding gemeente Eijsden-Margraten uit GR SZMH en implementatie Uitvoeringsorganisatie Participatiewet Gemeente Eijsden-Margraten per 1 juli 2021 adviseert de Adviesraad Sociaal Domein Eijsden-Margraten, in samenspraak met de Samenwerkende Adviesraden Sociaal Domein Maastricht-Heuvelland, het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Eijsden-Margraten met klem de voorgenomen uittreding uit het samenwerkingsverband SZMH te heroverwegen of vooralsnog uit te stellen tot nader order. Tevens gaat de Adviesraad er van uit bij de voortgang van dit proces beter geïnformeerd en betrokken te worden.

In afwachting van uw reactie, Koos Steeneveld, voorzitter Jos Dols, secretaris

Blz. 3