Bijlage bij Toezeggingen Gemeente Eijsden-Margraten rapportage Gezondheidsmonitor Jeugd 2023
Tekst van het document
Gemeenteprofiel
Gemeente Eijsden-Margraten Mei 2024
Inhoudsopgave
1. Gezin
7. Beschermende factoren en vertrouwen
13. Bewegen en sport
2. School
8. Psychische klachten en stress
14. Vrije tijd
3. Gezondheid en geluk
9. Prestatiedruk en eenzaamheid
15. Dagelijks leven
4. Slaap en gehoor
10. Mediawijsheid
16. Geld
5. Alcohol
11. Gewicht
17. Mantelzorg
6. Roken, vapen en drugs
12. Voeding
Toelichting
Afname Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 De Gezondheidsmonitor Jeugd is in het najaar van 2023 afgenomen onder jongeren in leerjaar 2 en 4 van het regulier voortgezet onderwijs (RVO). Op de volgende pagina’s zijn de belangrijkste resultaten van uw gemeente (in oranje) afgezet tegen het regionale gemiddelde (in grijs). Vanwege de betrouwbaarheid van de resultaten en de privacy van de respondenten hanteren wij bij de rapportage een minimum van 30 respondenten die de vraag ingevuld hebben en een minimum van 5 respondenten per specifiek antwoord. Indien de aantallen lager liggen, worden de cijfers niet weergegeven.
Aantal ingevulde vragenlijsten
Gemeente EijsdenMargraten
GGD Zuid-Limburg
Klas 2
132
3,040
Klas 4
106
2,931
Havo/Vwo
136
3,103
Vmbo
98
2,743
Jongen
123
2,942
Meisje
115
2,927
Totaal
238
5,971
1. Gezin
De gezinssituatie waarin een jongere opgroeit heeft invloed op de gezondheid en het welzijn van de jongere. Jongeren die een goede band hebben met hun ouders hebben over het algemeen minder psychosociale problemen. Van eenoudergezinnen en gezinnen die moeite hebben met rondkomen wordt veel veerkracht en improvisatie verwacht. Ook als er een gezinslid is met een lichamelijke of psychische ziekte of een verslaving (potentiële mantelzorger) kan dat invloed hebben op diverse aspecten van de gezondheid en het welzijn van de jongere (minder goede ervaren gezondheid, meer psychische problemen, meer genotmiddelengebruik, spijbelgedrag).
Gemeente
5%
6%
Regio
heeft moeite met rondkomen
77%
woont bij beide ouders
15%
woont afwisselend bij beide ouders (co-ouderschap)
Gemeente
21%
23%
is potentiële mantelzorger
5%
woont bij vader of moeder en zijn/haar partner
3%
woont in een eenoudergezin
Regio
1. Gezin
Steun, opvattingen en betrokkenheid van ouders hebben invloed op het gedrag van de jongere.
Er is gevraagd hoe vaak jongeren 's avonds van huis zijn en hoe ouders/verzorgers hiermee omgaan.
Thuis
85% Mijn ouders of verzorgers weten waar ik ben als ik niet thuis ben 89%
Gemeente
19%
17%
Regio 77%
Mijn ouders hebben duidelijke regels over wat ik wel en niet mag doen
78%
was in de afgelopen week 3 of meer dagen ‘s avonds na 10 uur niet thuis
Gemeente
6%
5%
Regio
75% Mijn ouders brengen veel tijd met mij door 76%
was in de afgelopen week 3 of meer dagen ‘s avonds na 10 uur niet thuis en ouders weten niet altijd waar jongere is
0%
10%
Klas 2
20%
Klas 4
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
2. School
Jongeren brengen een groot deel van hun tijd door op school. Op school doen jongeren kennis en vaardigheden op die belangrijk zijn voor hun ontwikkeling. Maar ook doen ze sociale contacten op en maken ze vrienden. Wanneer jongeren worden gepest, kan dit negatieve gevolgen hebben voor hun sociaalemotionele gezondheid. In de monitor is gevraagd naar pesten, schoolbeleving, ziekteverzuim en spijbelen.
Vindt school hartstikke leuk
Was de afgelopen 4 weken 3+ dagen ziek thuis
100%
100%
80%
80%
60% 40%
45% 31%
33%
60% 36%
20%
20%
0% Meisje
Klas 2
Klas 4
Vindt naar school gaan zinloos
40%
80%
80%
60%
60%
10% 0%
8% 6% 2019
13%
16% 10% 2021
Gemeente Eijsden-Margraten GGD Zuid-Limburg
40%
36% 19%
20% 2023
34%
40%
24%
Klas 4
Heeft de afgelopen 4 weken gespijbeld 100%
20%
17%
Meisje
Klas 2
100%
18%
16%
14%
Jongen
50%
30%
15%
0% Jongen
Is de afgelopen 3 maanden gepest op school
40%
16%
0%
20%
16%
10%
0% Jongen
Meisje
Klas 2
Klas 4
Jongen
Meisje
Klas 2
Klas 4
2. School
LHBTQ+-jongeren worden vaak gepest, gediscrimineerd en blootgesteld aan geweld. Dit kan gebeuren op school, op straat of zelfs tijdens sociale activiteiten. Hierdoor voelen zij zich vaak onveilig in deze omgevingen. Ook op school is het daarom belangrijk ervoor te zorgen dat alle leerlingen zich veilig en geaccepteerd voelen. In uw gemeente denkt 23% van de leerlingen dat iemand die LHBTQ+ is dat op school niet kan vertellen. Dit percentage is in de regio hoger onder leerlingen van het Vmbo in vergelijking met Havo/Vwo.
Vindt dat school meer aandacht moet besteden aan…
Hulp voor leerlingen met problemen
25%
Hygiëne en ventilatie
36%
Stress, mindfulness, meditatie
31%
Pesten, discriminatie en agressief gedrag
37%
LHBTQ+ acceptatie (Sociale) media en gamen Gemeente Eijsden-Margraten 10%
37%
23%
13%
31% Relaties en seksualiteit
GGD Zuid-Limburg 10%
0%
34%
27%
29%
20% 40% 60% 80% 100%
Denkt dat iemand die LHBTQ+ is dat op school tegen iedereen kan vertellen Denkt dat iemand die LHBTQ+ is dat op school alleen tegen vrienden kan vertellen Denkt dat iemand die LHBTQ+ is dat niet op school kan vertellen Weet niet of iemand die LHBTQ+ is dat op school kan vertellen
9%
Roken, alcohol en drugs
21%
Bewegen en sport
15%
Gezond eten en drinken
12%
Andere thema's
8%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
3. Gezondheid en geluk
Gezondheid is meer dan de afwezigheid van lichamelijke klachten. Jongeren kunnen zelf het beste aangeven hoe zij hun gezondheid ervaren. Dit is een betrouwbare indicator voor de algehele gezondheidstoestand van jongeren. Uit de resultaten van de monitor blijkt dat de meerderheid van de jongeren de eigen gezondheid als (zeer) goed ervaart. Het percentage is in de regio wel gedaald ten opzichte van 2021.
Ervaart een goede gezondheid 100%
90%
80%
84%
Ervaren gezondheid en geluk
84%
79%
83%
76%
60%
100% 80%
40%
20%
20%
0% 2019
2021
2023
Ervaart een goede gezondheid
Klas 2
GGD Zuid-Limburg
Voelt zich meestal gelukkig
80%
76%
0%
Gemeente Eijsden-Margraten
100%
76%
75%
60%
40%
In de afgelopen monitors is onderzocht hoe gelukkig de jongeren zich voelen. Tijdens de coronaperiode(2021) voelden jongeren in de regio zich minder gelukkig dan in 2019. In 2023 voelen ze zich ongeveer even gelukkig als in 2021.
78%
100% 77%
60%
76% 76%
75%
80%
40%
20%
20%
0% 2021
2023
Gemeente Eijsden-Margraten GGD Zuid-Limburg
84%
81% 70%
72%
60%
40%
2019
Klas 4
Ervaren gezondheid en geluk
89% 82%
Voelt zich meestal gelukkig
0% Ervaart een goede gezondheid
Jongen
Voelt zich meestal gelukkig
Meisje
4. Slaap en gehoor
Een goede nachtrust is heel belangrijk, zeker voor jongeren in de pubertijd voor zowel hun fysieke als mentale gezondheid. Toch slapen juist zij vaak slecht en te weinig. Biologische veranderingen in de puberteit zorgen er voor dat jongeren moeilijker in slaap vallen. Maar ook piekeren, laat naar bed gaan door huiswerk of door schermgebruik en gebrek aan regels kunnen het slaappatroon verstoren.
Slaapt over het algemeen niet zo goed/helemaal niet goed 50% 40% 30%
21%
20%
10%
15%
20% 20%
24% 25%
0% 2019
Slaapt over het algemeen niet zo goed/helemaal niet goed
2023
Gemeente Eijsden-Margraten
100% 50%
2021
Gehoorschade bij jongeren is een groeiend probleem. Veel jongeren lopen op jonge leeftijd al beginnende gehoorschade op. Dit komt bijvoorbeeld door harde muziek via de koptelefoon of op feestjes, of door lawaai tijdens een (bij)baan. Eenmaal opgelopen gehoorverlies is meestal onomkeerbaar. Preventie is essentieel, het bewust maken van de risico’s van te hard geluid en het aanmoedigen van het gebruik van gehoorbescherming in luide omgevingen kan hierbij helpen.
GGD Zuid-Limburg 26%
23%
15%
Gemeente
35%
26%
26%
Regio
Slaperig of moe (minimaal wekelijks)
0% Jongen
Meisje
Klas 2
Klas 4
80%
Slaperig of moe (minimaal wekelijks) 100% 58%
74%
70%
100%
91%
50%
60% 40%
57% 58%
66% 61%
74%
heeft last van gehoor na luisteren muziek met oordopjes
67%
20%
Gemeente
45%
43%
Regio
0% 2019
0% Jongen
Meisje
Klas 2
Klas 4
2021
Gemeente Eijsden-Margraten GGD Zuid-Limburg
2023
heeft last van gehoor na aanwezigheid op plek met harde muziek
5. Alcohol
Alcoholgebruik onder de 18 jaar wordt als ongewenst beschouwd en is wettelijk verboden. De hersenen van jongeren zijn nog volop in ontwikkeling en er zijn aanwijzingen dat deze ontwikkeling verstoord wordt door alcoholgebruik. Daarnaast vertonen drinkende jongeren vaker ongeremd, agressief of asociaal gedrag en hebben zij een verhoogd risico op problematisch drinken op latere leeftijd. Hoewel alcoholgebruik onder de 18 jaar regionaal vooral voorkomt in klas 4, zien we ook al alcoholgebruik in klas 2. Regionaal zijn er slechts kleine verschillen tussen jongens en meisjes.
Heeft afgelopen 4 weken alcohol gedronken
In de afgelopen 4 weken
100%
100%
80%
80%
60% 40%
31%
20%
28%
37%
34%
32%
32%
60%
2019
2021
2023
34%
40% 20%
0%
49% 28%
18% 9%
7%
0% Alcohol gedronken
Gemeente Eijsden-Margraten
Binge drinken
Klas 2
GGD Zuid-Limburg
Dronken geweest
Klas 4
In de afgelopen 4 weken 100%
Gemeente
22%
21%
Regio
Gemeente
18%
18%
Regio
80% 60% 40%
heeft in de afgelopen 4 weken wel eens 5 of meer glazen alcohol gedronken (binge drinken)
is in de afgelopen 4 weken wel eens dronken geweest
40% 31%
29%
23% 14%
20%
14%
0% Alcohol gedronken
Binge drinken
Jongen
Meisje
Dronken geweest
5. Alcohol
Groepsdruk speelt een rol bij het middelengebruik van jongeren. Als er in hun omgeving, door bijvoorbeeld vrienden of vriendinnen, alcohol wordt gedronken of andere middelen worden gebruikt, dan is de kans groter dat een jongere zelf ook alcohol drinkt.
Jongeren komen aan alcohol via Andere volwassenen
24%
Ouders
Aan alle jongeren is gevraagd of hun vrienden alcohol drinken. De mening van ouders over alcoholgebruik en hoe jongeren aan alcohol komen is gevraagd aan jongeren die ooit een heel glas alcohol gedronken hebben. In de grafieken ‘Mening ouders alcohol’ en ‘Jongeren komen aan alcohol via’ worden daarom resultaten gepresenteerd voor de subgroep jongeren die ooit een heel glas alcohol hebben gedronken.
Alcoholgebruik vrienden
Gemeente Eijsden-Margraten
27%
GGD Zuid-Limburg
33%
Vrienden
59%
Anderen kopen
27%
Zelf kopen
25%
0%
20%
0%
40%
60%
80%
Geen
100%
Sommige
GGD Zuid-Limburg
33%
0%
10%
100%
24%
10%
30%
18% 12%
Meeste
(Bijna) alle
Sommige tot (bijna) alle vriend(innen) drinken alcohol
12%
20%
37%
20% 40% 60% 80% 100%
89%
87%
80% 31%
24% 10%
37%
Mening ouders alcohol Gemeente Eijsden-Margraten
39%
22%
27%
40%
50%
60%
4%
70%
16%
80%
90%
Ze vinden het goed
Ze vinden dat ik minder alcohol zou moeten drinken
Ze raden het af
Ze verbieden het
Ze zeggen er niets van
Ze weten het niet
9%
60%
10%
40% 100%
63% 53%
20% 0% Jongen
Meisje
Klas 2
Klas 4
6. Roken, vapen en drugs
Roken is veruit de belangrijkste leefstijlfactor waardoor mensen ziek worden of komen te overlijden (RIVM). Als je op jonge leeftijd begint met roken, is de verslaving vaak sterker en is de kans op succesvol stoppen kleiner dan wanneer je op latere leeftijd begint met roken. Daarom is het belangrijk om samen te werken aan een rookvrije generatie. Ook de e-sigaret (vape) bevat veel schadelijke en verslavende stoffen. Deze nieuwe vorm van roken is sterk in opkomst, vapen komt onder jongeren in de regio inmiddels vaker voor dan het roken van sigaretten. 12% van de jongeren in uw gemeente heeft ooit wiet of hasj gebruikt. Het percentage dat in de laatste 4 weken wiet of hasj gebruikt heeft is 8%. 3% heeft ooit andere drugs dan wiet of hasj gebruikt. Hoewel roken, vapen en wiet of hasj gebruik regionaal vooral voorkomen in klas 4 zien we dit ook al in klas 2. Vapen komt iets vaker voor bij meisjes.
Rookt
Roken, vapen en drugs
25%
100%
20%
80%
15% 10% 5%
9%
8%
7% 9%
6%
6%
2019
2021
60% 40% 20%
0% 2023
19%
18% 4%
6%
6%
5%
0% Rookt wekelijks
Gemeente Eijsden-Margraten
Vapet wekelijks
Klas 2
GGD Zuid-Limburg
Wiet/hasj ooit
Klas 4
Roken, vapen en drugs
Gemeente
13%
11%
Regio
100% 80% 60%
vapet minimaal wekelijks
40%
Gemeente
12%
12%
Regio
20%
6%
4%
15%
10%
0% Rookt wekelijks
heeft ooit wiet of hasj gebruikt
14% 11%
Vapet wekelijks
Jongen
Meisje
Wiet/hasj ooit
7. Beschermende factoren en vertrouwen
Hoe jongeren met uitdagingen als stress, ingrijpende gebeurtenissen en groepsdruk omgaan wordt mede bepaald door hun veerkracht en weerbaarheid. Jongens rapporteren over het algemeen dat zij sneller herstellen, makkelijker stressvolle gebeurtenissen doorstaan en beter voor zichzelf kunnen opkomen dan meisjes. Ondanks de uitdagingen die zij in hun leven tegenkomen hebben de meeste jongeren voldoende vertrouwen in de toekomst.
Herstelt snel na een moeilijke periode 100% 65%
60%
62%
63% 61%
40%
100% 80%
91%
86%
87%
86%
83%
60%
20% 2023
Gemeente Eijsden-Margraten
51%
40%
22%
Niet moeilijk stressvolle gebeurtenissen doorstaan
Jongen
Vindt het niet moeilijk om stressvolle gebeurtenissen te doorstaan 100%
Goed voor zichzelf opkomen
Meisje
Vertrouwen in de toekomst Gemeente Eijsden-Margraten
14%
41%
45%
GGD Zuid-Limburg
14%
36%
50%
80%
40%
20%
20%
0%
0% 2023
53%
Herstelt snel 2021
40%
2021
60%
76%
74%
0%
0%
60%
2019
80%
20%
GGD Zuid-Limburg
94%
92%
100%
80%
Kan goed voor zichzelf opkomen
Veerkracht
42%
38%
37%
35%
2021
2023
Gemeente Eijsden-Margraten
Gemeente Eijsden-Margraten
GGD Zuid-Limburg
GGD Zuid-Limburg
0%
20% 40% 60% 80% 100%
Weinig tot geen vertrouwen in de eigen toekomst (cijfer 5 of lager) Matig/redelijk vertrouwen in de eigen toekomst (cijfer 6 of 7) (Heel) veel vertrouwen in de eigen toekomst (cijfer 8 of hoger)
7. Beschermende factoren en vertrouwen
In uw gemeente kan 3% van de jongeren bij niemand terecht. Deze groep is extra kwetsbaar bij problemen. Kan met een probleem of als hij/zij ergens mee zit terecht bij
Ook vrienden en vriendinnen zijn voor jongeren in de adolescentie ontzettend belangrijk. Sociale steun en deelnemen aan sociale activiteiten (bijvoorbeeld binnen een vereniging) kunnen voorkomen dat jongeren zich eenzaam voelen.
Scoort hoog op sociale steun vrienden 100% 80%
61%
60%
53%
51%
51%
49%
2021
2023
60%
40% 20%
Niemand
3%
0% 2019
Hulpverlener
Gemeente Eijsden-Margraten
6%
Volwassene op school
GGD Zuid-Limburg
14%
Sociale steun van vrienden
Vrienden
70%
Familie
Gemeente Eijsden-Margraten
17%
34%
49%
GGD Zuid-Limburg
19%
30%
51%
31%
Ouders
78%
0%
20%
40%
60%
80%
0% 100%
10%
Lage score sociale steun-kind
20%
30%
40%
50%
Gemiddelde score sociale steun-kind
60%
70%
80%
90%
Hoge score sociale steun-kind
100%
8. Psychische klachten en stress
In 2023 geeft 57% van de jongeren in uw gemeente aan zich (zeer) vaak gestrest te voelen door een of meer factoren. Psychische klachten worden gemeten met de ‘Mental Health Inventory 5’ (MHI-5). Het geeft een indicatie van de psychische gezondheid, waaronder bijvoorbeeld depressieve klachten. In vergelijking met 2021 ervaren veel meer jongeren in de regio psychische klachten. Vooral meisjes hebben vaker psychische klachten en ervaren vaker stress dan jongens. 6% van de jongeren uit onze regio hebben er in de laatste 12 maanden vaak of heel vaak serieus over gedacht een eind te maken aan zijn/haar leven. Heeft u zorgen over een leerling, neem dan contact op met de afdeling JGZ van de GGD.
Voelt zich (zeer) vaak gestrest door één of meer factoren 100%
24%
25%
Regio
heeft in de afgelopen 12 maanden een enkele keer tot heel vaak serieus nagedacht over suïcide
100% 80%
80% 60%
45%
40%
43%
52%
57%
60%
45%
55%
40%
0%
0% 2019
2021
2023
32%
31%
28%
30%
2021
2023
21%
20%
20%
16% 2019
Gemeente Eijsden-Margraten
Gemeente Eijsden-Margraten
GGD Zuid-Limburg
GGD Zuid-Limburg
Bronnen van stress
Psychische klachten 100%
Alles wat je moet doen
37%
Mening anderen
Gemeente
Heeft psychische klachten
80%
23%
60%
Eigen problemen
17%
40%
Thuissituatie
14%
20%
School of huiswerk
20%
40%
41%
41%
18%
0%
39%
0%
70%
Psychische klachten
60%
80%
100%
Jongen
Vaak stress
Meisje
9. Prestatiedruk en eenzaamheid
Jongeren ervaren steeds meer druk om te presteren. Deze druk kunnen ze zichzelf opleggen, maar kan ook door anderen opgelegd worden. Daarnaast voelen steeds meer jongeren zich eenzaam. Jongeren kunnen zich eenzaam voelen, ondanks een groot sociaal netwerk. Gevoelens van eenzaamheid kunnen onder andere voortkomen uit een negatief zelfbeeld, onbegrepen voelen, weinig sociale vaardigheden of een moeizame thuissituatie.
Ervaart regelmatig tot vaak prestatiedruk vanuit
36%
33%
Gemeente
26%
23%
Regio
ervaart regelmatig tot vaak prestatiedruk vanuit anderen
60%
29%
Zichzelf
43%
20%
Regio
ervaart regelmatig tot vaak prestatiedruk vanuit zichzelf
80%
27%
0%
Gemeente
100%
26%
Anderen
Heeft zich eenzaam gevoeld in de afgelopen 4 weken
40%
30%
33%
20%
30%
32%
2021
2023
0%
40%
60%
Klas 2
Klas 4
80%
100%
Gemeente Eijsden-Margraten GGD Zuid-Limburg
Ervaren regelmatig tot vaak prestatiedruk vanuit 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%
Eenzaamheid en druk 100% 80% 60%
20% 18%
Ouders
13%
Leraren
44%
44%
40% 19%
33%
27%
19%
0% 9%
Vrienden
Eenzaamheid
Vaak prestatiedruk Vaak prestatiedruk vanuit zichzelf vanuit anderen
Jongen
Meisje
10. Mediawijsheid
Als jongeren het gebruik van social media niet meer onder controle hebben, kunnen er problemen ontstaan in het dagelijks functioneren. Er is dan sprake van problematisch gebruik van social media. Ook langdurig gamen en hier niet mee kunnen stoppen, kan problematisch worden. Dit kan negatieve effecten hebben op verschillende aspecten van gezondheid, zoals mentaal welbevinden, eenzaamheid en slaap.
Loopt risico op problematisch gebruik social media 50% 40% 30% 20% 10% 0%
Gemeente
15%
17%
17% 9%
8%
5%
6%
2019
2021
15% 2023
Regio
Regio
heeft meegemaakt dat iemand tegen de zin een naaktfoto of seksfilmpje heeft verspreid
100%
Is de afgelopen 3 maanden online gepest
80%
25% 20%
60%
4%
2%
GGD Zuid-Limburg
Risico op problematisch:
5%
3%
Gemeente
Gemeente Eijsden-Margraten
loopt risico op problematisch social media gebruik
Gemeente
Schaduwkanten die social media gebruik met zich mee kunnen brengen, zijn bijvoorbeeld sexting en online pesten. Sexting kan nare gevolgen hebben die jongeren niet altijd kunnen overzien. Het is belangrijk jongeren te leren hoe ze op veilige wijze online relaties aangaan. Cyberpesten gebeurt vaak anoniem, kan 24/7 plaatsvinden en kent een groot bereik.
15%
40%
Regio
10% 22%
20%
5% 8%
7%
0%
loopt risico op problematisch game gedrag
Gebruik van social media
Jongen
Gamen
Meisje
0%
5%
8%
4%
5%
2019
2021
Gemeente Eijsden-Margraten GGD Zuid-Limburg
9% 9% 2023
11. Gewicht
De Body Mass Index (BMI) wordt berekend door het gewicht (in kilo’s) te delen door het kwadraat van de lengte (in meters). De BMI is niet altijd geschikt om te oordelen over het gewicht van individuen, maar is op groepsniveau wel een betrouwbare maat. Naar schatting heeft 15% van de leerlingen in uw gemeente ondergewicht, en 10% overgewicht. Wanneer we de objectieve maat vergelijken met de eigen mening van jongeren valt op dat jongeren in de regio geneigd zijn hun eigen gewichtsklasse te overschatten. Jongeren vinden zichzelf vaker te dik dan hun gewicht aangeeft.
Gemeente
33%
25%
Regio
Gewicht en tevredenheid gewicht
Gewicht in drie categorieën 100% Gemeente Eijsden-Margraten
15%
75%
10%
80%
69%
80%
60%
59%
67% 35%
40% GGD Zuid-Limburg 14%
0% Ondergewicht
77%
10%
20%
6% 6%
0% Heeft een gezond gewicht
20% 40% 60% 80% 100%
Gezond gewicht
27%
Is tevreden over eigen gewicht
Klas 2
Overgewicht
Vindt zichzelf Vindt zichzelf te dun te dik
Klas 4
Gewicht en tevredenheid gewicht
Mening jongeren over eigen gewicht 100%
heeft gezond gewicht en vindt zichzelf te dik
Gemeente Eijsden-Margraten 6%
63%
31%
80%
73% 76%
74% 54%
60%
44%
40%
Gemeente
51%
36%
Regio
GGD Zuid-Limburg 11%
28%
11%
20%
16%
0% 0%
is ontevreden over gewicht en denkt hier meermaals per week aan
61%
Vindt zichzelf te dun Vindt zichzelf te dik
20% 40% 60% 80% 100% Is tevreden over gewicht
Heeft een gezond gewicht
Is tevreden over eigen gewicht
Vindt zichzelf Vindt zichzelf te dun te dik
Jongen
Meisje
12. Voeding
Een omgeving waarin de gezonde keuze de makkelijke, vanzelfsprekende en goedkope keuze is, helpt jongeren om een gezond voedingspatroon aan te nemen. Veel scholen zijn actief bezig met het gezonder maken van hun schoolkantine. Toch voldoet de meerderheid van de jongeren nog niet aan de richtlijnen van het Voedingscentrum: minimaal 2 stuks fruit en 250 gram groenten per dag.
Ontbijt minimaal 5 dagen per week 100%
79%
80% 60%
77% 66%
72%
67%
63%
2021
2023
40% 20%
In onze regio ontbijten Havo/Vwo leerlingen vaker en eten zij vaker groente en fruit dan leeftijdsgenoten op het Vmbo. Hoewel de groepen op deze leeftijd nog nauwelijks verschillen qua ervaren gezondheid kunnen verschillen in voeding op latere leeftijd wel een oorzaak zijn van gezondheidsverschillen tussen opleidingsgroepen.
0% 2019
Op het gebied van ontbijten en groente eten zien we in onze regio een verslechtering ten opzichte van 2021. Om jongeren te stimuleren nóg vaker te kiezen voor gezonde voeding, blijft (extra) aandacht voor dit thema nodig.
Gemeente Eijsden-Margraten GGD Zuid-Limburg
100%
100% 80%
Drinkt dagelijks energy drankjes
2%
60% 40%
Drinkt dagelijks drankjes met suiker
Eten
Eet dagelijks groente
Drinken
31%
53% 47%
58%
48%
80% 49%
60%
44%
40%
20%
82%
2019
2021
Gemeente Eijsden-Margraten 0%
20% 40% 60% 80% 100%
56%
55%
37%
36% 24%
20%
0% Drinkt dagelijks water
73%
GGD Zuid-Limburg
2023
0% Ontbijt minimaal 5 dagen per week
Eet dagelijks groente
Havo/Vwo
Vmbo
Eet dagelijks fruit
13. Bewegen en sport
Voldoende beweging draagt positief bij aan gezondheid van jongeren. Het advies voor jongeren is om elke dag minimaal een uur te bewegen. En daarnaast minstens driemaal per week spier- en botversterkende activiteiten te doen. Niet alleen sporten bij een club, maar ook bewegen buiten clubverband, zoals skaten, kranten bezorgen of naar school fietsen, tellen mee.
Bewegen
Gemeente
78%
75%
Regio
100% 79% 78%
80% 60%
sport wekelijks bij een club, vereniging of sportschool
78% 74%
44% 47%
40% 20% 0% Beweegt 5 of meer Sport wekelijks bij Loopt of fiets elke dagen per week club dag naar school 1+ uur
Gemeente
14%
15%
Regio
Gemeente
91%
89%
Regio
Jongen
Meisje
Bewegen
beweegt dagelijks minstens 1 uur
is wekelijks actief in de vrije tijd (zowel binnen als buiten clubverband)
100% 79% 78%
80% 60%
83% 70%
44% 48%
40%
Gemeente
46%
42%
Regio
beweegt minimaal 5 dagen minstens 1 uur
Gemeente
76%
76%
Regio
20% 0% Beweegt 5 of meer Sport wekelijks bij Loopt of fiets elke dagen per week club dag naar school 1+ uur
fietst of loopt elke dag naar school of stage
Klas 2
Klas 4
14. Vrije tijd
Een goed aanbod van constructieve georganiseerde tijdsbesteding van jongeren vergroot de kans om in de vrijetijd deel te nemen aan culturele of creatieve activiteiten (zoals muziek maken, theater of schilderen/tekenen) of andere activiteiten (zoals activiteiten van een kerk of moskee). Deze activiteiten brengen jongeren in contact met volwassenen en andere jongeren die hen aanmoedigen en ondersteunen bij het ontwikkelen van hun talenten en vaardigheden. Constructieve tijdsbesteding is goed voor sociale betrokkenheid, positieve sociale normen, steun en verantwoordelijkheidsgevoel. Een goede vrije tijdsbesteding is een beschermende factor waardoor jongeren minder kwetsbaar zijn voor psychische ongezondheid en het ontwikkelen van problematisch middelengebruik.
Sport bij een club, vereniging of sportschool Gemeente Eijsden-Margraten
19%
GGD Zuid-Limburg
22%
0%
10%
13%
43%
3%
20%
11%
30%
20%
41%
40%
50%
18%
60%
70%
(Bijna) nooit
Minder dan 1 dag per week
1 dag per week
2 of 3 dagen per week
4 tot en met 6 dagen per week
Elke dag
5%
80%
90%
100%
15%
5%
6%
5%
6%
Creatieve en culturele activeiten buiten schooltijd Gemeente Eijsden-Margraten
54%
GGD Zuid-Limburg
7%
12%
61%
0%
10%
20%
30%
7%
40%
50%
60%
9%
70%
(Bijna) nooit
Minder dan 1 dag per week
1 dag per week
2 of 3 dagen per week
4 tot en met 6 dagen per week
Elke dag
11%
80%
90%
100%
Activiteiten bij andere clubs of verenigingen buiten schooltijd
Gemeente
54%
51%
Regio
Gemeente Eijsden-Margraten
55%
GGD Zuid-Limburg
55%
0%
doet minimaal 4 dagen per week een activiteit bij een club, vereniging of organisatie
10%
20%
30%
3%
10%
6%
40%
50%
11%
60%
70%
(Bijna) nooit
Minder dan 1 dag per week
1 dag per week
2 of 3 dagen per week
4 tot en met 6 dagen per week
Elke dag
24%
7%
20%
7% 2%
80%
90%
100%
15. Dagelijks leven
De wereld heeft te maken met verschillende crisissituaties die zowel op lokaal als mondiaal niveau impact hebben. Gevraagd is of jongeren zich zorgen maken over een aantal crisissituaties. 56% van de jongeren in uw gemeente geeft aan zich geen zorgen te maken over deze crisissituaties.
Om te weten wat er in de wereld gebeurt, gebruiken jongeren in uw gemeente deze bronnen:
56%
krant, radio of TV
31%
websites of Google
76%
social media
87%
sociale contacten
3%
andere bronnen
Crisissituaties waarover jongeren zich zorgen maken 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30%
24%
20% 10%
14%
11%
14%
2%
0% De corona crisis
De oorlog in Oekraïne
De klimaatcrisis
De energiecrisis
De gestegen kosten/financiële zorgen van mijn gezin/familie
16. Geld
Het leven is in de afgelopen jaren duurder geworden en ook jongeren merken daar iets van. Ongeveer 1 op de 3 jongeren komt soms of vaak geld te kort. Van deze jongeren geeft 38% aan niets te doen als dit voorkomt. Andere jongeren in de regio kiezen er met name voor om ouders om meer geld te vragen, te lenen bij ouders en meer te werken.
Geld te kort
Komt soms of vaak geld te kort 100%
100%
80%
80%
60%
42%
35%
40% 20%
35%
30%
36% 35%
60% 40% 20%
0% 2015
2019
2023
0% Komt soms of vaak geld te kort
Gemeente Eijsden-Margraten
Klas 2
GGD Zuid-Limburg
Klas 4
Geld te kort
Wat doen jongeren als zij te weinig geld hebben?
100%
100%
80%
80%
60%
60% 40%
37%
32%
31%
38%
26% 14%
20%
40%
7%
16%
41% 28%
20% 8%
0% Komt soms of vaak geld te kort
0% Vraagt ouders extra geld
Leent geld van Leent geld van ouders vrienden
Koopt op afbetaling
Doet niks, op is op
Gebruikt spaargeld
Gaat (meer) werken
Anders
Jongen
Meisje
17. Mantelzorg
De verzorging van een ziek gezinslid kan veel impact hebben op de gezondheid en het welzijn van de jongere. Deze jongeren vormen daarom een kwetsbare groep.
Welke type hulp geven jongeren in de regio aan ziek gezinslid?
Gezelschap, troost of afleiding
75%
Meegaan naar een arts, kapper of familiebezoek
17%
Administratieve hulp
Gemeente
18%
20%
Regio
4%
Verpleegkundige hulp
9%
Persoonlijke verzorging
8%
heeft een gezinslid met ziekte of beperking
Gemeente
11%
14%
Regio Huishoudelijke hulp
57%
geeft geregeld hulp aan gezinslid 0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
Kernboodschappen Wat zien we in Zuid-Limburg? • Gezondheid jongeren kwetsbaar. We zien al langer dat de ervaren gezondheid van jongeren afneemt. Ook de mentale gezondheid van jongeren is zorgwekkend. Jongeren voelen zich minder gelukkig en ervaren meer stress. • Suïcidegedachten onder jongeren. Het aantal jongeren dat suïcidegedachten rapporteert stijgt. Suïcidepreventie wordt verankerd in de Wet publieke gezondheid. Daarmee krijgen gemeenten een belangrijke taak om beleid voor suïcidepreventie te maken. • Ongezond gedrag neemt toe. Er is een toename van ongezond gedrag onder jongeren, zoals het roken van sigaretten en/of vapen. Het alcoholgebruik is hoger dan landelijk. Het percentage jongeren dat risico loopt op problematisch gebruik van social media is sterk toegenomen
Wat valt op in uw gemeente? • Weerbaarheid en vertrouwen in de toekomst onder jongeren in uw gemeente is lager dan gemiddeld in Zuid-Limburg. Hoe jongeren met uitdagingen als stress, ingrijpende gebeurtenissen en groepsdruk omgaan, wordt mede hierdoor bepaald. • Pestgedrag op school is sterk toegenomen. Bijna 1 op de 5 jongeren in uw gemeente geeft aan in de afgelopen 3 maanden gepest te zijn op school. • Hoewel het eetgedrag in uw gemeente een positiever beeld laat zien in vergelijking met de rest van Zuid-Limburg, is het aantal jongeren dat minimaal 5 dagen per week ontbijt en dagelijks groente eet wel afgenomen.
Gezamenlijke aanpak doorzetten Gemeenten zetten zich in voor een betere gezondheid van hun burgers. Een voorbeeld is het programma Trendbreuk. Kenmerkend is de gezamenlijke, domein overstijgende, langjarige aanpak. De afgelopen jaren is er vooral aandacht geweest voor een kansrijke start van de allerjongsten. Daar is inmiddels veel bereikt. Het is hard nodig de Trendbreuk-aanpak stevig voort te zetten, zodat ook oudere kinderen en jongeren een gezondere toekomst tegemoet gaan.
Contact
Heeft u nog vragen over de Gezondheidsmonitor Jeugd? Neem dan contact op met afdeling Kennis & Innovatie via gezondheidsmonitor@ggdzl.nl.
Trendbreuk Zuid-Limburg In Zuid-Limburg dragen verschillende programma’s, zoals JOGG en Gezonde School bij aan de Trendbreukambitie om meer kinderen en jongeren gezond en kansrijk op te laten groeien. Zie ook http://www.trendbreukzuidlimburg.nl/.
Gezondheidsatlas Zuid-Limburg Als aanvulling op de resultaten in dit rapport, vindt u op onze Gezondheidsatlas een aantal aanvullende indicatoren, trends en uitsplitsingen naar leerjaar, geslacht en onderwijstype. Bovendien kunt u in de Gezondheidsatlas uw gemeente vergelijken met andere gemeentes, (Zuid-)Limburg en Nederland.
Wilt u weten wat de GGD nog meer kan betekenen voor uw gemeente? Kijk dan op onze website.
Vragen over Gezonde School ? Neem dan contact op met de Gezonde School-adviseur die actief is binnen uw gemeente, of kijk op www.gezondeschool.nl voor meer informatie over de aanpak.