5 Algemene beschouwingen 50PLUS
Tekst van het document
Algemene beschouwing Begroting 2027–2030 Frans Erkamp – 50PLUS Eijsden-Margraten Voorzitter, college en collega-raadsleden, Vandaag bespreken we de begroting voor 2027 tot en met 2030. De titel is: Samen Vooruit. Ook 50PLUS wil graag samen vooruit. We hebben een prachtig landschap waar we trots op mogen zijn. En we willen levendige dorpen, waar ook jongeren een toekomst kunnen opbouwen. Maar voor 50PLUS is er nog iets heel belangrijks: onze ouderen moeten prettig, zelfstandig en betaalbaar kunnen blijven wonen. Samen vooruit betekent voor ons dat we oog hebben voor jong én oud. Maar voorzitter, samen vooruit betekent ook dat we eerlijk moeten zijn tegen onze inwoners. Vooral over de financiële situatie van onze gemeente en over wat dit van onze inwoners vraagt. Om te beginnen de financiën. In 2027 verwachten we nog een positief resultaat van 93.000 euro. Maar in 2028 krijgen we een tekort van 660.000 euro. In 2029 is dat een tekort van 176.000 euro. Pas in 2030 verwachten we weer een positief resultaat. Dat is ongeveer 850.000 euro. Daarmee voldoen we aan de regels van de provincie. Maar zijn onze inwoners daar ook tevreden mee? De woonlasten en de OZB gaan flink omhoog. Meer dan de inflatie. Dat merken mensen direct in hun portemonnee. Vooral mensen die niet veel te besteden hebben.
Denk bijvoorbeeld aan ouderen die moeten rondkomen van alleen hun AOW en een klein aanvullend pensioen. Voor hen is een hogere rekening niet zomaar een bedrag op papier. Die rekening moet iedere maand betaald worden. Wethouder Gerritsen heeft gezegd dat het college wil nadenken over een lagere stijging als de gemeente meer geld van het Rijk krijgt. Maar voorzitter, nadenken is nog geen belofte. Daarom wil ik graag een duidelijke toezegging van de wethouder: als er geld overblijft, gaat de extra verhoging van de OZB van tafel. Dan het wonen. Wij steunen het idee van een straatje erbij in onze kleinere kernen. Hier en daar gaat dat ook gebeuren. Dat is prima. In die kleine kernen willen mensen veelal wonen vanwege hun familiebanden, de rust of de hechte sociale gemeenschap. Als mensen in deze kleinere kernen ouder worden, moeten ze echter niet uit hun dorp hoeven te vertrekken omdat er geen voor hen passende woning beschikbaar is of omdat het dagelijks leven zonder auto te moeilijk wordt. Daarom voorzitter, laten we bij het bouwen in de kleine kernen de ouderen niet vergeten. Zij willen in de regel graag in hun eigen dorp blijven wonen, dicht bij familie, vrienden en liefst op korte afstand van belangrijke noodzakelijke voorzieningen. Dat lukt alleen als er voldoende voor hen geschikte, betaalbare en levensloopbestendige woningen zijn.
Wie kleiner wil gaan wonen, moet daar ook de kans toe krijgen. Dat is goed voor ouderen én voor gezinnen en jongeren die op zoek zijn naar een woning. De economie. Voor ons is economie niet alleen maar belangrijk om geld te verdienen. Het gaat ook om werk, kansen voor ondernemers en een goede toekomst voor jongeren. Onze agrariërs hebben het moeilijk. Ook bij het toerisme moeten we duidelijke keuzes maken. De nieuwe visie komt pas begin 2027. Wat ons betreft had dat eerder gekund. En voorzitter, ga hierover niet alleen met elkaar aan tafel zitten. Praat vooral met de mensen die ermee te maken hebben. Met ondernemers, agrariërs, inwoners en jongeren. Ga desnoods bij hen thuis aan de keukentafel zitten. Daar hoor je vaak beter wat er echt speelt. En vergeet niet dat een sterke lokale economie ook belangrijk is voor ouderen. Winkels, huisartsen en ontmoetingsplekken in de buurt helpen mensen om zelfstandig te blijven wonen en mee te blijven doen. Voorzitter, dan ons landschap en onze dorpen. Ons landschap maakt onze gemeente bijzonder. Denk aan de plateaus, de hellingen, de beekdalen, de bomen, de hagen en de veldwegen. Daar moeten we zuinig op zijn. We zijn positief over de samenwerking met onze agrariërs om het landschap mooier en sterker te maken. Ook het voorstel om een deel van de toeristenbelasting te gebruiken voor een landschapsfonds spreekt ons aan. Maar er is nog iets.
Wethouder Ritzen heeft zelf gezegd dat het op sommige plekken in onze gemeente al behoorlijk druk is. Dan moeten we ons ook eerlijk de vraag stellen: hoeveel toeristen willen we eigenlijk nog erbij in onze gemeente? Toerisme is belangrijk voor onze economie, maar het mag niet ten koste gaan van de leefbaarheid. Onze dorpen moeten prettig en veilig blijven. Ook voor ouderen die boodschappen doen, voor mensen die minder goed ter been zijn en voor inwoners die behoefte hebben aan rust en toegankelijke openbare ruimtes. Dan het sociaal domein. Het college zegt dat verschillende activiteiten doorgaan zonder extra geld, maar wel met meer inzet. Dat klinkt mooi, maar ik maak me daar zorgen over. Je kunt niet steeds meer werk doen met hetzelfde geld en dezelfde mensen. Dat gaat op een gegeven moment problemen geven. Voor 50PLUS is het belangrijk dat ouderen de hulp krijgen die ze nodig hebben om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen. Denk aan huishoudelijke hulp, hulp vanuit de Wmo, mantelzorg en voorzieningen in de buurt. Ook mantelzorgers verdienen onze aandacht en steun. Zij doen ontzettend veel werk, dat niet altijd zichtbaar is. Wethouder Quellhorst gebruikt liever het woord burgerbetrokkenheid dan participatie. Daar kan ik mij goed in vinden. Maar dan moeten we inwoners ook echt om hun mening vragen voordat er een besluit wordt genomen.
Niet pas achteraf, als alles eigenlijk al vaststaat. Het college moet ervoor zorgen dat inwoners goed betrokken worden bij plannen voor woningbouw en het groen in onze gemeente. En vooral moeten inwoners kunnen zien wat er met hun opmerkingen en ideeën gebeurt. De reserves en de schulden. Ik vind het goed dat er geld wordt gereserveerd voor de economie en het landschap. Ook is het verstandig om geld te steken in een sterkere gemeentelijke organisatie. Zo kunnen plannen ook echt worden uitgevoerd. Maar voorzitter, reserves zijn geen pinautomaten. We moeten goed blijven opletten hoe onze gemeente er financieel voor staat. Het gaat niet alleen om hoeveel geld we uitgeven, maar vooral ook om wat dat geld oplevert. Daar moeten we ieder jaar opnieuw naar kijken. Tot slot Voorzitter, Ik hoop dat ik duidelijk heb gemaakt dat Samen Vooruit meer betekent dan mooie plannen maken en ambities opschrijven. Het betekent dat we eerlijk zijn over de kosten. Dat we zorgvuldig omgaan met het geld van onze inwoners. En dat inwoners echt iets te zeggen hebben over hun eigen leefomgeving. We willen dat jongeren hier een woning kunnen vinden. Dat ouderen in hun eigen dorp kunnen blijven wonen. En dat mensen die hulp nodig hebben niet vergeten worden. Zo zorgen we ervoor dat onze dorpen prettig en leefbaar blijven voor iedereen. Dat is waar 50PLUS voor staat.
Een gemeente waarin jong en oud meetellen en waarin iedereen de kans krijgt om prettig en zelfstandig te leven. Graag Samen Vooruit, voorzitter! Dank u wel. Frans Erkamp 50PLUS Eijsden-Margraten