4. CDA Algemene Beschouwingen

ALGEMENE BESCHOUWING BEGROTING 2026-2029

Eijsden-Margraten, 13 november 2025 CDA-fractie Niels Duits Erwin Debie Ivan Dreessen Jos Oostenbach Roger Ritzen

Voorzitter, we besluiten vandaag over de begroting 2026-2029. De laatste begrotingsbehandeling van deze raadsperiode. En alhoewel de behandeling van de begroting in de gemeenteraad bedoeld is om vooruit te kijken, willen we ook kort terug kijken. Terug kijken naar deze raadsperiode, maar ook naar de behandeling van de kadernota in juli van dit jaar aangezien dit veel uitgebreider is gedaan dan andere jaren en de voorbode was voor deze begroting.

Bij de voorbereiding op de kadernota eerder dit jaar, zag de toekomst van bijna alle Nederlandse gemeentes er niet goed uit. Het ravijnjaar was een bedreiging. En laten we eerlijk zijn, het ravijnjaar IS ook nog steeds een bedreiging, ware het niet dat de uitdagingen die voort komen uit het ravijnjaar een paar jaar zijn opgeschoven. Vorig jaar in de eerste termijn van de begroting sloot het CDA Eijsden-Margraten af met een oproep aan de landelijke politiek. Kijk bij besluitvorming beter naar de gemeentelijke belangen. Te lang heeft de Rijksoverheid gemeenten extra taken opgelegd, terwijl daar niet de juiste financiële middelen tegenover werden gesteld. Afgelopen jaar zijn er op dat vlak al enkele ontwikkelingen geweest. We zijn er nog lang niet, maar de ontwikkelingen van het afgelopen jaar geven in ieder geval een beetje ademruimte.

Voorzitter, de ‘’oplossing’’, zeg ik tussen aanhalingstekens, voor het ravijnjaar is er nog niet. Het is enkel uitstel. En daarom vindt de fractie van het CDA Eijsden-Margraten het ook betreurenswaardig dat het college het bezuinigingstraject dat we met elkaar rondom de kadernota zijn ingegaan, niet heeft doorgezet. Niet dat het CDA Eijsden-Margraten zo graag wil bezuinigen, maar wel omdat er kansen liggen om geld vrij te maken waarmee je toekomstige tegenvallers kunt opvangen. Ook kun je op deze manier geld vrij maken voor nieuw beleid. Het CDA Eijsden-Margraten blijft van mening dat dit proces heeft laten zien dat we als gemeente financiële ruimte kunnen creëren zonder te bezuinigen maar door slimmer te werken, meer samen te werken en dus efficiënter te werken. Met andere woorden, het geld van onze inwoners op een betere manier spenderen en investeren. Daarom ga ik uit onze bijdrage aan de behandeling van de kadernota citeren: Als je de kans krijgt om een verbetering door te voeren in de begroting is het onze plicht richting onze inwoners om dit ook daadwerkelijk te doen. En dat brengt mij tot de beantwoording van het college op de voorgestelde bezuinigingsvoorstellen van de diverse fracties. Vanuit het CDA Eijsden-Margraten wil ik nogmaals benadrukken dat wij veel tijd hebben gestoken in het beoordelen van de door het college gedane bezuinigingsvoorstellen.

En aanvullend hebben wij ook nog extra bezuinigingsvoorstellen gedaan. Wethouder Gerritsen gaf in juli aan hier bij de begroting op terug te komen. En voorzitter, die reactie vinden wij eerlijk gezegd zwaar onvoldoende. De tijd en moeite die wij in dit proces hebben geïnvesteerd, en ik ga er van uit dat andere fracties dit ook hebben gedaan, wordt geen eer aangedaan door de wijze van beantwoording. Alle voorstellen zijn volgens het college niet wenselijk, niet haalbaar en/of niet mogelijk. Daarmee lijkt het net alsof vanuit de raad wat losse flodders zijn afgevuurd. Vanuit onze fractie kan ik aangeven dat wij degelijk onderzoek hebben gedaan naar mogelijke bezuinigingen. Niet iets roepen om maar wat te roepen, maar navraag doen bij diverse instanties, onze eigen ervaringen zowel in de gemeenteraad als in ons dagelijks leven zijn hierin meegenomen en vanuit de maatschappij

hebben we ook diverse verhalen en signalen opgevangen die we hebben meegenomen. De wijze van beantwoording levert bij ons dan ook een wrange nasmaak op. En dat alles ermee rekening houdende dat we over 2 jaar mogelijk weer een zelfde traject in moeten gaan als het ravijnjaar weer nader komt. Het CDA Eijsden-Margraten voelt zich in dit traject niet erkend voor het vele werk dat hierin is verricht, voelt zich niet serieus genomen en zal in de toekomst niet meer op deze wijze met het college meedenken als er niets verandert aan de wijze waarop de voorstellen door het college worden overwogen. Er liggen kansen om geld vrij te maken voor nieuw beleid en het opvangen van tegenvallers, maar dan verwachten we ook dat het college deze kansen met beide handen aangrijpt of minimaal op inhoud de discussie aangaat.

Voorzitter, dat brengt ons tot de voorliggende begroting. In het voorwoord geeft het college aan dat bij alle keuzes van het college het inspiratiedocument 2050 voor het college leidend is. Het CDA Eijsden-Margraten is tevreden over het feit dat het college een document heeft waaruit blijkt hoe u onze gemeente op de langere termijn wil ontwikkelen, maar ook hier vallen enkele kritische noten te kraken over het proces in de vorming van dat document. Vorig jaar werd een conceptversie van dit document aan de gemeenteraad voorgelegd. In de zomerperiode heeft de gemeenteraad hier naar gekeken en van opmerkingen voorzien. Vervolgens blijkt de status van dit document veranderd waardoor dit niet ter besluitvorming in de gemeenteraad is geweest en het college er een intern inspiratiedocument van heeft gemaakt. Het is dan vreemd dat in een raadsbegroting vervolgens op elke bladzijde wordt verwezen naar dat onbekende interne document. Voor nu laten we het daarbij, maar we hopen dat de nieuwe gemeenteraad een debat kan gaan voeren over de lange termijn visie over Eijsden-Margraten. Een document dat belangrijk wordt bij de keuzes die worden gemaakt en waar onze inwoners dus ook goed bij betrokken moeten worden.

De start hiertoe is vorig jaar al gemaakt met enkele enquêtes, maar de oproep is om dit nóg beter op te pakken en na de gemeenteraadsverkiezingen volgend jaar aan de nieuwe raad voor te leggen. Het CDA Eijsden-Margraten kijkt hier naar uit!

Voorzitter, de afgelopen raadsperiode zijn er veel ontwikkelingen in de steigers gezet. Denk hierbij aan bijvoorbeeld de diverse woningbouw-ontwikkelingen, landbouwvisie, integraal huisvestingsplan sport dat er hopelijk snel aan komt, een nieuwe subsidieverordening en zo kunnen we nog wel even doorgaan. Al met al is en wordt fors geïnvesteerd in Eijsden-Margraten. In 2023, 2024 en 2025 werd ieder jaar tussen de 10 en 12 miljoen geïnvesteerd en in 2026 rekenen we zelfs met bijna 14 miljoen Euro investeringen in onze gemeente. Zo is van 2023 tot en met 2026 ruim 27 miljoen Euro geïnvesteerd in het wegennetwerk. Bijna 12,5 miljoen Euro werd en wordt beschikbaar gesteld voor openbare verlichting en riolen en ook ons landschap en het groen in onze gemeente heeft een boost gekregen met een investering van bijna 5,5 miljoen Euro. In totaal is en wordt voor meer dan 47 miljoen Euro geïnvesteerd in Eijsden-Margraten en hier gaan we wat het CDA Eijsden-Margraten betreft graag mee door. Wij zien deze begroting als de afrondende fase van deze raadsperiode, maar tegelijkertijd ook als de start van de nieuwe raadsperiode. Vanuit de ruimte in de begroting willen we graag verder met waar we mee bezig zijn. Ambities bouw je niet op voor 4 jaar en kun je ook niet realiseren binnen een raadsperiode van 4 jaar, daarvoor is meer tijd nodig.

Niet alleen om de ambities die je nu hebt uit te voeren, maar juist ook om te werken aan de toekomst van de volgende generaties. Het CDA Eijsden-Margraten zit niet in de gemeenteraad en het college om aan het einde van een raadsperiode de doelen af te vinken die aan het begin van een raadsperiode zijn

gesteld, maar juist met oog op de verdere toekomst. Denk hierbij aan de natuur in onze gemeente, plekken om te wonen voor onze huidige inwoners, nieuwe inwoners en volgende generaties, een bloeiende economie waarin iedereen werk kan vinden dat bij hem of haar past, maar ook het koesteren van de cultuur en tradities die we hebben meegekregen van onze ouders en voorouders. Allemaal zaken die niet binnen 4 jaar geregeld zijn, maar juist een langere-termijn-visie behoeven. Zo maken we de juiste balans op tussen prettig wonen en werken, economie en toerisme, het landschap, landbouw en fruitteelt. Met aandacht voor de leefbaarheid in onze kernen op sociaal en cultureel vlak. Wij luisteren daarbij met compassie naar onze inwoners en nemen hetgeen daarbij wordt gehoord serieus mee in onze overwegingen. Daar zet het CDA Eijsden-Margraten zich voor in en dat zullen we blijven doen.

Voorzitter, voor het CDA Eijsden-Margraten staat vast dat, om een gemeente te kunnen zijn die zelfstandig aan de vragen en behoeften van haar inwoners kan voldoen, die kan bijdragen aan leefbare kernen en gemeenschappen is schaalvergroting nodig. Met de geplande woningbouw kan dit worden gerealiseerd en zorgen we ervoor dat het voorzieningenniveau in EijsdenMargraten blijft gehandhaafd, of zelfs wordt verbeterd. Denk hierbij aan ondernemers groot, midden en klein die durven investeren in een toekomst in Eijsden-Margraten en een groter potentieel voor verenigingen en maatschappelijke instellingen. Als we het over ondernemers hebben kijken we overigens verder dan toerisme en landbouw. Diverse andere sectoren dragen ook bij aan de werkgelegenheid in Eijsden-Margraten en steun voor verenigingen. Deze sectoren mogen niet vergeten worden en daar mag vaker aandacht aan worden gegeven vanuit de gemeente.

Voorzitter, in deze begroting wordt geïnvesteerd in de toekomst van onze dorpen en bewaart de gemeente, ondanks landelijke onzekerheden, een solide financiële basis. Daar mogen we trots op zijn. Wat wij waarderen is dat de begroting investeert in de kwaliteit van leven in álle kernen: in scholen, wegen, woningbouw en sportvoorzieningen. Het verenigingsleven en de ontmoetingsplekken in onze dorpen blijven terecht ondersteund, want deze zijn essentieel voor de sociale samenhang in onze gemeente. Dat de verenigingen in Eijsden-Margraten in 2026 eindelijk een subsidieverhoging krijgen van 6,2 % is een uitwerking van onze motie die we vorig jaar bij de begroting hebben ingediend. In de afgelopen jaren leverden de verenigingen immers meer dan 16% aan inflatie in, en dat terwijl alle andere partners van onze gemeente (onder andere de gemeenschappelijke regelingen) wel jaarlijks geïndexeerd worden. Het is een eerste stap richting herstel van de subsidies van deze verenigingen waar hopelijk een vervolg aan wordt gegeven vanaf 2027 met de inwerkingtreding van de nieuwe subsidie-verordening en de bijhorende regelingen.

Voorzitter, het CDA Eijsden-Margraten wil kort reageren op de belastingmaatregelen die volgen uit deze begroting. Allereerst de OZB. De ontwikkeling van de OZB in deze begroting is een uitwerking van een amendement dat vorig jaar is aangenomen in deze gemeenteraad. Hierin werd de belastingverhoging vorig jaar fors afgezwakt, maar dat betekent tegelijkertijd dat voor dit jaar nog een belastingverhoging is ingerekend. We hadden het liever anders gezien, maar het CDA komt de afspraken die worden gemaakt na en zo dus ook deze.

Wat betreft de toeristenbelasting vindt het CDA Eijsden-Margraten het terecht en goed dat dit tarief niet wordt verhoogd. Deze ondernemers krijgen per 1 januari 2026 te maken met een verhoging van het BTW-tarief van 9% naar 21%. Hierdoor zijn hun klanten al duurder uit. Om deze ondernemers tegemoet te komen wordt het tarief voor de toeristenbelasting niet verhoogd en het CDA steunt het college hierin. Daarnaast willen wij pleiten voor duidelijkheid voor deze ondernemers door bijvoorbeeld langjarige afspraken te maken over de toeristenbelasting. Dit kan middels een vaste indexering toe te passen of door het toeristenbelasting tarief voor 2 jaar vooruit vast te stellen. Zo kunnen deze ondernemers hun klanten goed informeren.

Voorzitter, ik kom tot een afronding met 1 of 2 een motie en een amendement die het CDA wil inbrengen. Allereerst de motie. Dat er eindelijk een kinderraad in Eijsden-Margraten is, stemt ons, ondanks dat het in onze ogen te lang heeft geduurd, tot tevredenheid. Het CDA Eijsden-Margraten wil hier direct een vervolg aan geven en heeft een motie opgesteld om in Eijsden-Margraten een jeugden jongerenlintje in te voeren. Een erkenning voor onze jeugdige inwoners die vaak ondanks hun jonge leeftijd, onzichtbaar een bijdrage leveren aan de leefbaarheid in onze dorpen en andere goede doelen. Dan over naar het amendement. De burgerbegroting is in 2025 voor het eerst opgepakt. Het aantal aanmeldingen gaf aan dat er vraag is naar een dergelijk initiatief en het CDA is dan ook teleurgesteld dat in deze begroting geen geld is opgenomen voor een 2e burgerbegroting in 2026. Het college geeft aan dat de evaluatie van de lopende cyclus wordt afgewacht alvorens nieuw budget beschikbaar wordt gesteld is voor het CDA niet voldoende. Uiteraard is het van belang om de huidige burgerbegroting goed te evalueren, maar het ontbreken van geld voor een nieuwe burgerbegroting in 2026 geeft wat ons betreft een verkeerd signaal af. Juist voor een gemeenteraad waar zo vaak over burgerparticipatie wordt gesproken, zou dit een belangrijk onderwerp moeten zijn.

Wij hebben daarom een amendement opgesteld, waarin we alsnog eenmalig € 50.000,- beschikbaar stellen voor een burgerbegroting in 2026. Na de evaluatie van de lopende burgerbegroting kan via de eerste burap structureel geld voor de burgerbegroting vanaf 2027 worden gereserveerd. Voorzitter, tot slot. Met deze begroting legt onze gemeente een stevig fundament voor de toekomst. De basis en het vertrouwen in de toekomst en in elkaar. Het CDA wil daaraan blijven bijdragen. Bijdragen aan een gemeente waar mensen zich thuis voelen, waar jong en oud zich kan ontplooien, waar we met zorg omgaan met onze natuur en onze gemeenschappen, met oog voor de mensen van Eijsden-Margraten, verantwoordelijkheid voor de volgende generatie, en zorg voor leefbare dorpen. Nu, in de volgende raadsperiode en verder.