3. ODE Algemene beschouwingen

ODE

ALGEMENE BESCHOUWING BEGROTING 2026-2029

Eijsden-Margraten, 13 november 2025 Geacht college, geachte collega’s, Zoals gezegd zijn onze Algemene Beschouwingen aan u gericht. Wanneer wij kritiek uiten is deze niet bedoeld voor onze hardwerkende ambtenaren. Zij kunnen verzekerd zijn van onze dank. Wij zullen niet diep ingaan op de voorliggende begroting, ook vanwege het feit dat dit reeds tijdens de behandeling van de Kadernota is gebeurd. Nu beperken wij ons voornamelijk tot de beschouwing van de omgang met elkaar en met onze inwoners. ODE kijkt terug op een turbulent politiek jaar, waarin wij heel wat te verduren kregen. De volgens ons ongefundeerde Motie van Treurnis in februari ‘24 van de bijna voltallige raad richting onze oprichtster Hanneke Koene en daarbij haar ziekte en vertrek naar haar geliefde Frankrijk, heeft er zwaar ingehakt, maar ODE niet terneer geslagen. Onze fractie is met behulp van Sander Croes weer op volle kracht en beziet alle collegevoorstellen vanuit de ODE-principes: open, democratisch en eerlijk. Zoals u weet beschouwt de fractie ODE zich niet als een oppositiepartij en gaat zij in principe mee met de college-voorstellen, met speciale aandacht voor natuur en landschap en de omgang met burgers. Onze kritische vragen beogen een verbetering van de voorstellen. Wij moeten echter constateren dat wij als niet-coalitie-partij een achterstand hebben op het gebied van informatie.

Dat is ook te merken aan het aantal technische vragen dat wij stellen voorafgaand aan de raadscycli. Een van de collegeleden heeft eens aangeboden altijd bij hem terecht te kunnen, maar als wij niet weten wat we NIET weten kunnen we er dus ook niet naar vragen. En omdat er nog steeds coalitievergaderingen plaatsvinden met de wethouders, waarin niet alleen informatie wordt gedeeld, vraagt ODE zich af of dit de reden zou kunnen zijn van het niet tot stand komen van een goede dialoog met alle raadsleden. Dualisme is sinds 2002 de van rijkswege bedoelde politieke omgangsvorm, die scheiding tussen raad en bestuur beoogt. Wordt het niet tijd om daar een raadsweekend aan te besteden, zoals reeds vaak door mij voorgesteld? En het college daarbij uit te nodigen? Natuur en Landschap, en ook de lang verwachte transitie rond de Landbouw, ligt niet alleen ons, maar alle inwoners en bezoekers -en zeker de agrariërs- nauw aan het hart. Integraal verbonden hiermee zijn ook de overige programma’s van groot belang.

- Wij hopen en verwachten dat er een maximale breedte voor voertuigen in onze heuvellandgemeente wordt ingesteld, zodat niet langer hagen en holle wegen aan gort worden gereden. De reeds lang verwachte Algemene Verordening is de plek waar wij als gemeente de benodigde regelgeving kunnen opstellen, onafhankelijk van rechterlijke uitspraken. Rechtszaken die bovendien maanden, soms jaren op zich laten wachten. - Zoals verwoord in de enige tijd geleden raadsbreed aangenomen motie verwachten wij dat landschapselementen zoals holle wegen, hagen, graften actief worden beschermd en dat er verbaliserend wordt opgetreden bij overtredingen. Een gesprek bij een overtreding is een goed begin en kan leiden tot herplant, maar heeft niet de preventieve werking van een verbaal. Daadkracht bij het overtreden van onze regels schept duidelijkheid en dwingt respect af. - Wij verwachten dat de weinige stiltegebieden die er zijn in onze gemeente als zodanig worden gerespecteerd, geheel in de lijn van de (concept) Omgevingsvisie Lijn50.

Pagina 1 van 3

- Wij hopen op een pro-actieve inzet voor een schone Maasvallei voor al onze inwoners. Dus ook voor schone lucht ‘op de berg’ want ook vervuilde lucht stijgt immers. Hiertoe behoort ook de aanpak van luchtvervuiling door stoken. Regels omtrent houtstook hopen we eindelijk te kunnen verwelkomen in de Algemene Verordening. - Een groene omgeving is goed voor het lichaam, maar ook voor het brein, zo is wetenschappelijk bewezen. Wij verwachten dan ook een integrale aanpak voor beoogde woningbouwlocaties en stellen voor om in het kader van de gezondheid de regel 3-30-300 daarvoor als meetlat te nemen. (Motie) - In dat kader pleiten wij voor een Levensbomenbos, zoals het vorig jaar geïnitieerd door EML. De mooiste locatie voor de kern Margraten daarvoor is gelegen aan de Koningswinkel, in de omgeving van het Amerikaans kerkhof. (Motie) Tenslotte, bewaard tot het laatste en volgens ons van het grootste belang: Dienstverlening. Graag zouden wij de loftrompet hebben afgestoken over de omgang van het college met onze inwoners. Tot onze spijt is die niet verdiend. Veeleer worden inwoners als lastig ervaren, als tegenstanders. Op incidentele uitzonderingen na worden beloftes voor een vervolggesprek niet gevolgd, op een terugbel-toezegging wordt meestal vergeefs gewacht, meldingen worden genegeerd.

Nee, ondanks een groter budget en achtereenvolgende vernieuwingen van de organisatie-opzet is onze Dienstverlening nog steeds niet zoals het zou moeten zijn; en dat is zacht uitgedrukt. Een blijvende doorn in het oog van ODE is de omgang met ingekomen post van inwoners. Uw voornemen: ‘Wij streven ernaar om binnen 2 - op een andere plek staat binnen 5 - werkdagen gehoor te geven aan de meldingen’ wordt niet nagekomen. Brieven die slechts beantwoord worden met een registratienummer, waar inwoners vervolgens maanden op een inhoudelijk antwoord moeten wachten, àls ze al een antwoord ontvangen. Waardoor steeds vaker ten einde raad een toevlucht wordt gezocht tot het indienen van een tijdrovend WOO-verzoek. Maar ook dan vangt men geregeld bot, hoewel het een wettelijke verplichting is voor het college alle documenten te leveren. De 6 insprekers tijdens de vorige raadsvergadering legden de vinger op de zere wonde van Eijsden-Margraten: het niet of nauwelijks naleven van onze eigen Verordening Burgerparticipatie. Deze verordening is duidelijk en niet te mijden, gezien de Omgevingswet die geldt sinds 1-1-2024. De naam van deze wet zegt het: niet vanuit de collegetoren, maar met de omgeving samen aan de slag.

De tekst van onze verordening sluit hier naadloos bij aan: Art.3 lid 1 De verordening Burgerparticipatie heeft als doel de kwaliteit van het democratisch proces te vergroten, de relatie tussen gemeente en inwoners te versterken en helderheid te scheppen over proces en rolverdeling. lid 2 Inwonersparticipatie wordt toegepast wanneer het te verwachten is dat er belanghebbenden zijn die in aanzienlijke mate geraakt zullen worden door het betreffende beleid of besluit ofwel wanneer te verwachten valt dat betrokken inwoners over relevante ervaringskennis of inzichten beschikken die bruikbaar zijn bij de ontwikkeling van het beleid of besluit. Hoewel in de voorliggende begroting extra budget wordt besteed aan ‘de zichtbaarheid rond dienstverlening en burgerparticipatie vergroten’ en aan ‘inspraak is een vanzelfsprekendheid’, durven wij te stellen dat geld niet de oplossing is van de problemen. De intrinsieke houding moet eindelijk veranderen. Burgerparticipatie is nl. meer dan informeren wanneer er al een collegebesluit ligt, is meer dan stickertjes plakken en er vervolgens de eigen college-voorkeur aan verbinden. Is meer dan achteraf excuses aanbieden. In het licht daarvan zullen wij 2 moties indienen.

Pagina 2 van 3

Voorzitter, wij hebben ons beperkt tot de in onze ogen belangrijkste aandachtspunten. Deze komen voort uit bezorgdheid. Wij wensen immers het beste voor de inwoners die wij met zijn allen vertegenwoordigen. En dat kan alleen samen met hen worden bereikt. Maria Janssen-Rutten Sander Croes

Pagina 3 van 3