CConstaterende datEijsden-Margraten
Koppel je AI →
Document · PDF

20261110 Programmabegroting 2027-2030 NW, Versie 11-11-2026

Raadsvergaderingen 12 november 2026, gemeente Eijsden-MargratenBij agendapunt: Heropening vergadering52.367 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 7

Lokale lastendruk Hieronder is de gecombineerde aanslag voor een gezin met 2 kinderen in een woning met een WOZ waarde van € 425.000 en 23 ledigingen (8 rest, 15 gft, 140 liter) Belastingsoort | Aanslag | Aanslag 2026 | 2027 OZB eigenaar woning | € 455,00 | € 502,00 Rioolheffing | € 319,00 | € 319,00 Afvalstoffenheffing | € 371,00 | € 383,00 Totaal | € 1.145,00 | € 1.204,00 Kwijtscheldingsbeleid Wij hanteren de zogenaamde 100% norm voor de kwijtschelding van gemeentelijke heffingen. Of een belastingplichtige in aanmerking komt voor kwijtschelding wordt beoordeeld aan de hand van een inkomens- en/of vermogenstoets. Bij deze toets worden de kosten van bestaan conform de bijstandsnorm voor 100% meegenomen. Kwijtschelding kan alleen worden verleend voor het vastrecht gedeelte van een aanslag afvalstoffenheffing. Beleidslijnen van termijnen en invordering De heffing en invordering verloopt via de gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW). De termijnen van heffing zijn vastgesteld in de betreffende belastingverordeningen. 99 100 Tarieven 2026 vergeleken met omliggende gemeenten

101

102 bron: COELO, Groningen Kaderstellende documenten Verordening op de heffing en de invordering van afvalstoffenheffing en reinigingsrechten Eijsden-Margraten 2026 Verordening op de heffing en de invordering van een forensenbelasting Eijsden-Margraten 2026 Verordening op de heffing en de invordering van hondenbelasting Eijsden-Margraten 2026 Verordening op de heffing en de invordering van leges Eijsden-Margraten 2026 Verordening op de heffing en de invordering van rioolheffing Eijsden-Margraten 2026 Verordening op de heffing en de invordering van toeristenbelasting Eijsden-Margraten 2025 Verordening op de heffing en de invordering van watertoeristenbelasting Eijsden-Margraten 2026 Verordening op de heffing en invordering van onroerende zaakbelastingen Eijsden-Margraten 2026 Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW) Commissie BBV - notitie Lokale heffingen

103 Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Met de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing doet de gemeente verslag van de risico's die zij mogelijk loopt bij de uitvoering van de beleidsdoelstelling of die zij heeft opgelopen tijdens de beleidsbepaling in voorgaande jaren en die financieel niet zijn afgedekt. Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten schrijft voor dat de paragraaf over het weerstandsvermogen en risicobeheersing ten minste de volgende onderdelen bevat: 1. het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's 2. een inventarisatie van de weerstandscapaciteit 3. een inventarisatie van de risico's 4. een overzicht van de kengetallen 5. een geprognosticeerde balans 1. Beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's In september 2013 heeft uw gemeenteraad de 'beleidsnota voor risicomanagement en weerstandsvermogen' vastgesteld, waarin het gemeentelijk beleid over de weerstandscapaciteit en de risico’s is beschreven. Het wettelijk kader voor deze beleidsnota ligt besloten in het 'Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft aan hoe sterk wij als gemeente zijn om risico's met financiële gevolgen op te vangen, zonder dat wij ons beleid hoeven te wijzigen.

Door aandacht te hebben voor het weerstandsvermogen kan worden voorkomen dat elke financiële tegenvaller ons dwingt tot bezuinigen. De berekening van het weerstandsvermogen is als volgt: Beschikbare weerstandscapaciteit Het BBV omschrijft de (beschikbare) weerstandscapaciteit als zijnde 'de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken'. Dit wil zeggen hoeveel vrij besteedbare middelen de gemeente achter de hand heeft om onverwachte financiële tegenvallers op te vangen. Daarbij is belangrijk dat de financiële tegenvallers geen invloed hebben op het uitvoeren van de begroting en bestaand beleid.

104 Bij de bepaling van de beschikbare weerstandscapaciteit wordt onderscheid gemaakt in incidentele en structurele weerstandscapaciteit. Incidentele weerstandscapaciteit staat voor het vermogen om calamiteiten en andere eenmalige tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat dit invloed heeft op de voortzetting van de taken op het gewenste niveau. Hiertoe kunnen in zijn algemeenheid de reserves worden gerekend. Met de structurele weerstandscapaciteit worden de middelen bedoeld die permanent ingezet kunnen worden om tegenvallers in de lopende exploitatie op te vangen zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van de bestaande taken. Tot de structurele weerstandscapaciteit behoren de onbenutte belastingcapaciteit en de structurele ruimte in de begroting. Bij de bepaling van de weerstandscapaciteit betrekt de gemeente: Benodigde weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald op basis van een inventarisatie van alle mogelijke risico's in relatie tot de in de beleidsnota vastgestelde kans-, gevolg- en tolerantiematrix. Afhankelijk van de behaalde risicoscore in de tolerantiematrix wordt vervolgens met een percentage het financieel risico dat de gemeente mogelijk loopt bepaald:

105 Afhankelijk van kans, impact, aard van het risico, urgentie, organisatie(cultuur), draagvlak en de beschikbare middelen wordt afgewogen of en welke soorten beheersmaatregelen per risico genomen moeten worden. En zo ja, met welke urgentie. Er zijn verschillende strategieën waarop kan worden omgegaan met risico's. De verschillende opties sluiten elkaar niet altijd uit en niet alle opties zijn geschikt voor elke situatie. Wij hanteren hierin de volgende strategieën: 1. reduceren: acties inzetten die het risico terugbrengen tot een acceptabel niveau, 2. vermijden: de activiteit waar een risico door ontstaat wordt beëindigd, op een andere manier vormgegeven of dat voorgenomen beleid wordt vanwege de risico's niet uitgevoerd, ook werkprocessen zijn zodanig ingericht dat op die manier risico's worden vermeden, 3. overdragen: de activiteiten die door het risico geraakt worden, worden (deels) uitbesteed aan een derde partij die daarbij ook het risico overneemt, 4. accepteren: als een risico niet wordt vermeden, verhinderd of overgedragen, dan wordt het risico geaccepteerd en moet eventuele schade via de weerstandscapaciteit worden afgedekt. Op grond van deze risicoanalyse wordt tot slot bepaald hoeveel middelen gereserveerd moeten worden ter afdekking van deze risico's: de benodigde weerstandscapaciteit.

Beoordeling weerstandsvermogen Door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement (NAR) is een beoordelingstabel weerstandsvermogen opgesteld. Hierin kan de betekenis van de berekende ratio worden afgelezen: Cijfer A (uitstekend) is het hoogste cijfer. De gemeente is uitstekend in staat om zelf de geïdentificeerde risico’s op te vangen. Cijfer F (ruim onvoldoende) is het laagste cijfer. Als één of meerdere risico’s zich voordoen, komt de continuïteit van de gemeente in gevaar.

2. Inventarisatie van de weerstandscapaciteit Algemene reserve De algemene reserve zijn alle reserves niet zijnde bestemmingsreserves, die zijn bedoeld als buffer (weerstandscapaciteit) voor het opvangen van financiële tegenvallers. Meerjarig vertoont de algemene reserve het volgende beeld: Jaar | Stand per 31 (bedragen x € 1.000) | Stand per 1 januari | december 2027 | 14.803 | 13.712 2028 | 13.712 | 12.780 2029 | 12.780 | 12.439 2030 | 12.439 | 12.104 Bestemmingsreserves Een bestemmingsreserve is een afgezonderd vermogensbestanddeel waaraan uw gemeenteraad een specifieke bestemming voor bepaalde doeleinden heeft gegeven. Dit betekent dat een groot gedeelte van de bestemmingsreserve niet zondermeer vrij inzetbaar is. Uiteraard kunt u een bestemming c.q. het te bereiken doel door de inzet van een reserve altijd wijzigen. Meerjarig vertonen de bestemmingsreserves het volgende beeld: Jaar (bedragen x | Stand per 1 | Waarvan | Stand per 31 € 1.000) | januari | bruteringsreserve | december 2027 | 9.199 | 6.708 | 10.523 2028 | 10.523 | 6.437 | 10.260 2029 | 10.260 | 6.166 | 10.007 2030 | 10.007 | 5.896 | 9.754 Stille reserves Van een stille reserve is pas sprake als de directe opbrengstwaarde van de materiële vaste activa hoger is dan de boekwaarde en als het activum niet duurzaam aan de bedrijfsuitoefening is verbonden.

In de praktijk zal dit alleen voordoen bij onroerende zaken die in eigendom zijn van de gemeente en niet meer benodigd zijn voor de bedrijfsuitoefening. De meeste gemeentelijke eigendommen zoals schoolgebouwen, sportvelden, dorpshuizen, gemeentehuis, brandweerkazernes en gemeentelijke werkplaatsen (werf, milieu straat) worden ingezet voor de uitoefening van gemeentelijke taken en zijn duurzaam verbonden aan de bedrijfsuitoefening. Omdat de omvang van de stille reserves lastig te kwantificeren is, wordt dit niet meegenomen in de berekening van de weerstandscapaciteit. 106 Post onvoorziene uitgaven In de programmabegroting is een post onvoorzien ad € 25.000 opgenomen. Deze buffer kan ingezet worden om incidentele tegenvallers in het lopende begrotingsjaar op te vangen. Dit is volgens de regelgeving van het BBV. Vanwege het incidentele karakter van deze tegenvallers heeft dit geen structurele gevolgen voor de begroting van een volgend jaar. Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit is het bedrag dat de gemeente aan extra belastinginkomsten kan genereren binnen de hiervoor geldende wet- en regelgeving. Voor de berekening van de onbenutte belastingcapaciteit wordt gebruik gemaakt van de normen die gelden voor het zogenoemde artikel-12 beleid. Hierbij wordt gekeken naar de maximale eigen opbrengsten uit ozb, rioolheffing en afvalstoffenheffing.

Voor rioolheffing en afvalstoffenheffing geldt dat er gestreefd wordt naar 100% kostendekkende tarieven. Vandaar dat deze bij het bepalen van de onbenutte belastingcapaciteit buiten beschouwing worden gelaten. Of de OZB-tarieven kunnen stijgen ten opzichte van de artikel-12 norm wordt jaarlijks berekend. Bij de berekening wordt uitgegaan van de artikel-12 norm uit de meest recente circulaire van het Rijk. Het rekentarief voor eigenaren van woningen bedraagt 0,1595% (bron: Meicirculaire gemeentefonds 2026). De onbenutte belastingcapaciteit bedraagt derhalve voor het jaar 2027 € 1.819.564, -. Jaar | Onbenutte (bedragen x | belastingcapaciteit € 1.000) 2027 | 1.820 2028 | 1.397 2029 | 909 2030 | 976 3. Inventarisatie van de risico's Reguliere risico’s – risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn – maken geen deel uit van de risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen. Hiervoor kunnen immers verzekeringen worden afgesloten of voorzieningen worden gevormd. Risico’s die in het kader van de weerstandsvermogen wel relevant zijn kunnen – volgens het BBV – onderverdeeld worden in: 107 108 A. Financiële risico’s; B. Risico’s op eigendommen; C. Risico’s die samenhangen met de interne organisatie. A. Financiële risico's Structurele risico’s zijn financieel vertaald en in de meerjarenbegroting verwerkt.

Ons weerstandsvermogen is ten opzichte van eerdere begrotingen afgenomen maar is nog steeds gezond te noemen. Door de stagnerende economie en geopolitieke onrust zullen de risico’s voor de gemeente sterk toenemen. Garantieverplichtingen; gemeente staat borg voor een door een stichting of vereniging aangegane geldlening Onder een garantieverplichting wordt verstaan het borg staan door de gemeente voor een door een stichting of vereniging aangegane geldlening. Door de borgstelling door de gemeente kan de stichting of vereniging gunstigere voorwaarden bedingen. Per 1 januari 2026 staan we garant voor: • Woonpunt: een 7-jarige bulletlening ter grootte van € 17.000.000 aan Woonpunt bestemd voor de financiering van woongelegenheden. Aflossing vindt geheel plaats aan het einde van de looptijd in 2028. Voor de onderliggende woongelegenheden geldt dat ze volledig eigendom zijn van Woonpunt en dat de gemeente het eerste recht van hypotheek gevestigd heeft. • Woonpunt: een 49-jarige bulletlening ter grootte van € 9.500.000 aan Woonpunt bestemd voor de financiering van woongelegenheden. Aflossing vindt plaats aan het einde van de looptijd op 3 juli 2076. Voor de onderliggende woongelegenheden geldt dat ze volledig eigendom zijn van Woonpunt en dat de gemeente het eerste recht van hypotheek gevestigd heeft.

• Oos Heim: een resterende garantstelling van € 166.700 inzake een uitgegeven obligatielening van 1.000 obligaties met een nominale waarde van € 250 per stuk. Per 1-6-2016 zijn alle obligaties uitgegeven. De gemeente heeft als onderpand een hypothecair recht op de opstallen (gemeenschapshuis) verkregen ad € 250.000. • Eind jaren tachtig zijn de risico’s van hypothecaire geldleningen aan woningcorporaties ondergebracht bij het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Onze gemeente vervult hierbij een achtervangrol. Indien de woningcorporaties en vervolgens het WSW niet aan hun verplichtingen kunnen voldoen, kunnen de banken de gemeente verzoeken de openstaande saldi te voldoen. Per 30 juni december 2026 staan we garant voor € 29,9 mln. Langlopende leningen; gemeente verstrekt lening aan een derde partij, die handelt uit hoofde van een publieke taak • In het kader van de publieke taak heeft de gemeente in 2013 een lening van € 500.000 verstrekt aan BMR. De lening bedraagt per 1-1-2026 € 373.986. Hierbij wordt de aflossingstermijn jaarlijks, op verzoek hiertoe, kwijtgescholden. • | In het kader van de publieke taak heeft de gemeente in 2018 een lening van € 400.000 verstrekt aan het Cultureel Centrum te Eijsden. De lening bedraagt per 1-1-2026 € 352.222. Als onderpand is het recht van eerste hypotheek gevestigd op het pand.

De marktwaarde bedraagt € 629.000 en de executiewaarde van de marktwaarde bedraagt € 440.300. • | In het kader van de publieke taak heeft de gemeente in 2018 een lening van € 185.000 verstrekt aan de Koninklijke Oude Harmonie te Eijsden. De lening bedraagt per 1-1-2026 € 151.597. Als onderpand is het recht van eerste hypotheek gevestigd op het pand. De executiewaarde na verbouwing is € 365.000. • | In het kader van de publieke taak heeft de gemeente in 2017 een lening ad € 208.600 verstrekt aan het Dorpshuis te Mheer. De lening bedraagt per 1-1-2026 € 157.029. Als onderpand is het recht van eerste hypotheek gevestigd op het pand. Conform het taxatierapport bedraagt de marktwaarde in verhuurde staat € 298.000. De executiewaarde is 70%, zijnde € 208.600. • | In het kader van de publieke taak heeft de gemeente in 2019 een lening van € 433.300,- aan de Stichting Sociaal Centrum Eijsden. De lening bedraagt per 1-1-2026 € 344.597. Als onderpand is het recht van eerste hypotheek gevestigd op het pand. • | In het kader van de publieke taak heeft de gemeente in 2021 een lening van € 250.000 aan de Stichting Gemeenschapshuis Cadier & Keer. De lening bedraagt per 1-1-2026 € 250.000. De gemeente heeft als onderpand het pand gelegen aan de Limburgerstraat 78 te Cadier en Keer. Conform het taxatierapport bedraagt de marktwaarde € 620.000. De executiewaarde is 70%, zijnde € 434.000.

• | In het kader van de publieke taak heeft de gemeente in 2020 een lening van € 1.871.465 verstrekt aan Enexis Holding N.V.. De lening dient ter financiering van extra investeringen in het kader van de verduurzaming van de energievoorziening. De lening is in de vorm van een converteerbare hybride aandeelhouderslening op verzoek van Enexis aan de aandeelhouders. De aflossing van de lening kan eenzijdig door Enexis plaatsvinden, voor het eerst na 10 jaar (per 30-11-2030) en vervolgens jaarlijks. Langlopende leningen; Duurzaamheid en Startersleningen • | In het kader van het "Zonnepanelenproject" zijn, in samenwerking met VoltaNXT, 15-jarige annuïtaire leningen verstrekt aan individuele huishoudens en instellingen binnen de gemeente ten behoeve van de aanschaf en aanleg van zonnepanelen, met een vast rentepercentage van 1%. De resterende hoofdsom van uitstaande leningen per 1-1-2026 bedraagt € 2.243.960 • | In het kader van het project "PlusJeHuis" zijn, in samenwerking met VoltaNXT, 15-jarige annuïtaire leningen verstrekt aan individuele huishoudens binnen de gemeente ten behoeve van de aanschaf en aanleg van duurzaamheidsmaatregelen, met een vast rentepercentage van 1%.

De resterende hoofdsom van uitstaande leningen per 1-1-2026 bedraagt € 72.724 109 110 • In het kader van duurzaamheid zijn - via de Verordening Duurzaamheidslening - aan een drietal maatwerkleningen verstrekt aan agrarische bedrijven, met als onderpand hypothecaire zekerheid en/of verpanding van SDE+ subsidie, met een vast rentepercentage van 1%. De resterende hoofdsom van uitstaande leningen per 1-1-2026 bedraagt € 389.000 • De gemeente verstrekt - via Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SVN) - Duurzaamheidsleningen. De resterende hoofdsom van uitstaande leningen per 1-1-2026 bedraagt € 296.000 • De gemeente verstrekt - via Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SVN) - Startersleningen. De resterende hoofdsom van uitstaande leningen per 1-1-2026 bedraagt € 1.954.000 Algemene uitkering De algemene uitkering vormt een belangrijke risicofactor binnen de begroting. Bij het gemeentefonds is de normeringssystematiek van toepassing. Dit betekent dat de groei van het gemeentefonds is gekoppeld aan de ontwikkeling van de gecorrigeerde netto rijksuitgaven. Dalen de rijksuitgaven dan daalt ook het volume van de gemeentefondsuitkering en andersom.

Aangezien de definitieve vaststelling van de netto rijksuitgaven achteraf plaatsvindt, bestaat de mogelijkheid dat een gedeeltelijke verrekening van de algemene uitkering, in zowel positieve als negatieve zin, kan plaatsvinden. Deelnemingen De gemeente heeft een aantal deelnemingen, waarvan de aandelen in de BNG (Bank Nederlandse Gemeenten) en Enexis de belangrijkste deelnemingen met een hoog rendement zijn. Het geraamde dividend van de BNG voor 2026 bedraagt € 131.000. De dividenduitkering van Enexis is voor 2026 geraamd op € 324.000. Open-eindregelingen De gemeente kent verschillende open-eindregelingen. Bij deze regelingen is vooraf niet volledig te bepalen hoeveel inwoners of organisaties hiervan gebruik zullen maken en welke financiële omvang daarmee gemoeid is. De begroting is gebaseerd op de meest actuele ramingen van de uitvoerende instanties. Een hogere vraag, stijgende tarieven of gewijzigde regelgeving kan echter leiden tot overschrijding van de geraamde lasten. Voor de belangrijkste open-eindregelingen is daarom een risico-inschatting opgenomen. 111 de Jeugdwet; de Wet maatschappelijke ondersteuning; de Participatiewet; de Wet publieke gezondheid (GGD); de Wet Veiligheidsregio’s; Leerlingenvervoer en de Leerplichtwet. Daarnaast is de gemeente Eijsden-Margraten aangesloten bij nog een aantal verbonden partijen, zie Paragraaf 6: Verbonden partijen.

Hierin is een bepaalde afhankelijkheid ontstaan. Bij stijgende kosten van een verbonden partij is er niet altijd de mogelijkheid om direct uit te stappen. De zeggenschap van de gemeente Eijsden-Margraten in de verbonden partijen was veelal beperkt. De Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) is bedoeld om meer invloed uit te oefenen vanuit de Raad m.b.t. de Verbonden Partijen. Ontwikkelingen sociaal domein Het sociaal domein is en blijft één van de belangrijkste pijlers van onze gemeente. Ons doel is dat alle inwoners de juiste zorg en ondersteuning krijgen en dat iedereen mee kan doen in de samenleving. Sinds 2015 zijn wij verantwoordelijk voor de uitvoering van de Jeugdwet, nieuwe taken binnen de Wmo en de Participatiewet. Hoewel we inmiddels veel ervaring hebben opgedaan, nemen de uitdagingen eerder toe dan af. Het grootste financiële risico binnen het sociaal domein is de groeiende kloof tussen de kosten van zorg en ondersteuning en de rijksmiddelen die de gemeente hiervoor ontvangt. Door vergrijzing, complexere hulpvragen, arbeidsmarktkrapte en stijgende tarieven nemen de uitgaven verder toe. Omdat veel regelingen een open-einde karakter hebben, zijn deze uitgaven beperkt voorspelbaar en moeilijk vooraf te begrenzen. Jeugd De kosten van jeugdhulp blijven stijgen, terwijl de invloed van de gemeente op verwijzingen en zorgkosten beperkt is.

De Hervormingsagenda Jeugd moet het stelsel verbeteren en financieel houdbaar maken. De vraag is echter of de maatregelen tijdig voldoende resultaat opleveren. Begin 2027 wordt het tweede zwaarwegende advies van de Commissie-Van Ark verwacht. De commissie onderzoekt de voortgang van de Hervormingsagenda, de ontwikkeling van de uitgaven en de financiële afspraken tussen het Rijk en gemeenten. De gevolgen voor de rijksmiddelen en voor Eijsden-Margraten zijn nog onzeker. Daarnaast blijft de financiële positie van regionale jeugdhulpaanbieders een risico. Problemen bij aanbieders kunnen leiden tot uitval van zorg, herplaatsingen en aanvullende gemeentelijke bijdragen. 112 Wmo Door de vergrijzing neemt de vraag naar hulp bij het huishouden, begeleiding, dagbesteding en mantelzorgondersteuning toe. Vooral hulp bij het huishouden vormt een financieel risico door de groeiende vraag, personeelstekorten en stijgende tarieven. Het kabinet is voornemens hulp bij het huishouden per 1 januari 2029 als Wmo-maatwerkvoorziening te schrappen. De gemeente blijft verantwoordelijk voor inwoners die deze hulp niet zelf kunnen regelen. De precieze uitwerking hiervan is nog niet bekend. Het risico bestaat dat het Rijk al rekening houdt met een besparing, terwijl de gemeentelijke kosten niet evenredig afnemen. Ook kan de druk verschuiven naar mantelzorgers of zwaardere vormen van ondersteuning.

Participatiewet De Participatiewet in Balans wordt gefaseerd ingevoerd. De wet biedt meer ruimte voor maatwerk, vertrouwen en ondersteuning, maar vraagt ook om aanpassing van beleid, processen en systemen. De structurele uitvoeringskosten en de dekking daarvan zijn nog niet volledig duidelijk. Daarnaast leiden stijgingen van het minimumloon en cao-lonen tot hogere kosten voor beschut werk, loonkostensubsidies en sociale werkvoorzieningen. De oprichting van het nieuwe sociale ontwikkelbedrijf voor onze regio zorgt bovendien voor een benodigde extra investering. Daarnaast zorgt het structurele verlies van MTB voor blijvende druk op de gemeentelijke bijdrage. Overkoepelend risico Binnen alle drie de domeinen stijgen de kosten sneller dan de beschikbare financiering. Landelijke hervormingen gaan uit van besparingen, terwijl onzeker is of deze tijdig en volledig worden gerealiseerd. Hierdoor bestaat het risico dat rijksmiddelen worden verlaagd voordat de gemeentelijke uitgaven daadwerkelijk afnemen. De ontwikkelingen worden gevolgd via de reguliere P&C-cyclus. Financiële afwijkingen, nieuwe wetgeving en risico’s bij regionale aanbieders worden waar nodig bestuurlijk voorgelegd. Financiering De financiering van het financieringstekort vindt plaats binnen de kaders van de Wet Fido.

De renteontwikkelingen laten de laatste periode een wisselend beeld zien, waarbij het verschil tussen korte en lange rente beperkt is en kan fluctueren. Om flexibiliteit en risicospreiding te waarborgen, wordt het financieringstekort gefinancierd met een combinatie van kort- en langlopende leningen. Binnen de Wet Fido gelden beperkingen voor het aantrekken van kortlopende financiering. Daarbij worden de volgende renterisico’s onderkend: 113 • De korte rente kan stijgen tot boven het niveau van de gehanteerde begrotingsrente; • De lange rente kan stijgen tot boven het niveau van de gehanteerde begrotingsrente; • De verhouding tussen korte en lange rente kan wijzigen, waardoor kortlopende financiering relatief duurder wordt. Indien één of meerdere van deze risico’s zich voordoen, kan dit een nadelig effect hebben op het begrotingssaldo. B. Risico´s op eigendommen Bouwgrondexploitatie Voor een uitvoerige financiële analyse verwijzen we naar Paragraaf 7: Grondbeleid. Planschadevergoedingen Een planschadevergoeding is een vergoeding van de gemeente aan een derde voor schade geleden als gevolg van een planologische maatregel. De planschadevergoeding is, voor zover deze te verwachten was, opgenomen in de exploitatieopzet van betreffende uitbreidingslocatie dan wel bestemmingsplan, dit voor zover deze vergoeding niet op derden te verhalen is.

Aansprakelijkheidsstellingen De landelijke tendens is dat het aantal schadeclaims toeneemt. Als oorzaken kunnen worden genoemd het Nieuwe Burgerlijk Wetboek (invoering risicoaansprakelijkheid), de Algemene Wet Bestuursrecht (aanzienlijke versterking van de positie van de burger ten opzichte van de overheid) en de toenemende mondigheid van de burgers. De risico’s op het gebied van aansprakelijkheidsstelling kunnen aanzienlijk zijn, zodat het van groot belang is om schadepreventief te werken. Een goed en regelmatig onderhoud van wegen, speeltoestellen etc. (de gemeente beschikt over beheers- c.q. onderhoudsprogramma’s), een klachtenlijn, het nauwkeurig naleven van procedures, adequate behandeling van ingediende bezwaarschriften etc. behoren in het kader van preventief werken tot de aandachtspunten. De gemeente is voor de wettelijke aansprakelijkheid en de bestuurdersaansprakelijkheid verzekerd. Wij kunnen echter niet uitsluiten dat, buiten het al bestaande eigen risico, de gemeente met claims krijgt te maken die niet via de verzekering zijn afgedekt. Beheers- c.q. onderhoudsplannen Om de risico’s op het gebied van onderhoud en beheer zoveel mogelijk in te perken is het noodzakelijk dat de gemeente beschikt over beheers- en onderhoudsplannen. Kortheidshalve wordt voor het inhoudelijke hieromtrent verwezen naar Paragraaf 3: Kapitaalgoederen.

Bodemverontreiniging 114 In onze gemeente is dit een risico dat niet geheel inzichtelijk is. De financiële gevolgen van bodemverontreiniging zijn niet in kaart te brengen en zullen als het zich voordoet van geval tot geval bekeken dienen te worden. C. Risico’s die samenhangen met de interne organisatie In de vorm van zorgvuldige toepassing van de in de gemeentelijke organisatie ingebedde bedrijfsvoeringprocessen in zijn algemeenheid, interne controlemaatregelen in het bijzonder en de planning- en control cyclus zijn waarborgen aanwezig om eventuele calamiteiten (tijdig) zichtbaar en beheersbaar te houden. Dit betekent echter niet dat hierin geen risico’s worden gelopen. Bij de bedrijfsvoering loopt onze gemeente diverse risico’s, hierbij denken wij aan de administratieve organisatie, automatisering (o.a. uitval van de computer), informatievoorziening, de interne controle en het personeelsbeleid. Te late of verkeerde informatieverstrekking, onvolkomenheden in zowel de administratieve organisatie als in de interne controle kunnen financiële consequenties hebben. De gemeente is tevens leverancier van heel veel informatie. Indien deze informatie onjuist is, is het risico aanwezig dat wij daarvoor aansprakelijk worden gesteld. Door de arbeidsmarktkrapte is het niet altijd mogelijk om alle benodigde vacatures direct in te vullen.

Daarnaast is er sprake van vertrek van personeel of uitval door ziekte. Daar de dienstverlening wel moet doorgaan wordt dan gekozen voor inhuur. Het risico bestaat dat de posten voor inhuur (onderuitputting staat B en ziek/piek/expertise ad. € 625.000) ontoereikend zijn. Risico-inventarisatie Risico (bedragen x € 1.000,-) Bruto bedrag 01.01.2027 Bedrag risico 01.01.2027 Klasse kans Klasse gevolg Punten tolerantie Financieel risico 01.01.2027 A. Financiële risico's Garantieverplichtingen; gemeente staat borg voor een door een stichting of vereniging aangegane geldlening 1. 7-Jarige bulletlening aan Woonpunt voor financiering van woongelegenheden € 17.000 € 0 1 1 1 € 0 2. 49-Jarige bulletlening aan Woonpunt voor de financiering van woongelegenheden € 9.500 € 0 1 1 1 € 0 3. Garantstelling voor obligatielening gemeenschapshuis Stichting Oos Heim € 167 € 0 1 1 1 € 0 4. Hypothecaire geldleningen met gemeentegarantie ondergebracht bij Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) € 29.981 € 0 1 1 1 € 0 Langlopende leningen; gemeente verstrekt lening aan een derde partij, die handelt uit hoofde van een publieke taak 5. | Lening aan BMR | € 374 | € 0 | 1 | 1 | 1 | € 0 6. | Lening aan het Cultureel Centrum te Eijsden | € 352 | € 0 | 1 | 1 | 1 | € 0 7. | Lening aan de Koninklijke Oude Harmonie te Eijsden | € 151 | € 0 | 1 | 1 | 1 | € 0 8.

| Lening aan het Dorpshuis te Mheer | € 157 | € 0 | 1 | 1 | 1 | € 0 9. | Lening aan de Stichting Sociaal Centrum Eijsden | €345 | € 0 | 1 | 1 | 1 | € 0 10. | Lening aan de Stichting Gemeenschapshuis Cadier & Keer | € 250 | € 0 | 1 | 1 | 1 | € 0 11. | Lening Enexis | € 1.871 | € 1.871 | 1 | 5 | 5 | € 468 Algemene uitkering 12. | Algemene uitkering, de algemene uitkering vormt momenteel | € 52.836 | € 898 | 3 | 4 | 12 | € 898 een belangrijke risicofactor binnen onze meerjarenbegroting Beleggingen 13. | Inconveniententoeslag | € 66 | € 66 | 3 | 2 | 6 | € 17 14. | Enexis | € 324 | € 324 | 3 | 3 | 9 | € 81 15. | BNG | € 131 | €131 | 3 | 2 | 6 | € 33 16. | Rd4 | €35 | €35 | 3 | 3 | 9 | € 9 Open-eindregelingen 17. | Jeugdzorg (15% van budget) | € 8.290 | € 1.244 | 4 | 4 | 16 | € 1.244 18. | Wmo (15% van budget) | € 5.541 | € 831 | 4 | 4 | 16 | € 831 19. | Participatie (7,5% van budget) | € 4.634 | € 348 | 4 | 3 | 12 | € 348 20. | GGD (15% van totale budget) | € 2.264 | € 340 | 4 | 2 | 8 | € 85 21. | Veiligheidsregio Zuid-Limburg (15%) | € 2.422 | € 363 | 4 | 3 | 12 | € 363 22. | Omnibuzz (15% van budget) | €683 | € 102 | 4 | 2 | 8 | € 26 23. | Gem. regeling Leerlingenvervoer (15%) | € 430 | € 65 | 3 | 1 | 3 | € 0 B. Risico's op eigendommen Risico's die samenhangen met de eigen gemeentelijke organisatie 24. | Planschade | € 250 | € 250 | 3 | 2 | 6 | € 63 25.

| Aansprakelijkheidsstellingen | € 250 | € 250 | 3 | 2 | 6 | € 63 C. Risico's die samenhangen met de gemeentelijke organisatie 26. | Ziekteverzuim | € 20.306 | € 1.606 | 3 | 3 | 9 | € 402 27. | Implementatie Bestuurlijke Boete | € 120 | € 120 | 3 | 2 | 6 | € 30 Totaal financieel risico 31.12.2027 | € 4.961 115 Toelichting risico-inventarisatie A. Financiële risico's Garantieverplichtingen; gemeente staat borg voor een door een stichting of vereniging aangegane geldlening 1 - 3 | Het risicobedrag is het bedrag van de verstrekte garantieverplichting dan wel lening minus 70% van de marktwaarde (= executiewaarde) van het onderpand (recht van 1e hypotheek) met minimum nul. Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) staat garant voor leningen van woningcorporaties. Hiervoor heeft WSW een zekerheidsstructuur: - WSW beschikt over eigen risicovermogen. Dit bedrag was eind 2025 € 630,5 miljoen. Dit vermogen kan worden gebruikt om financiële verliezen en verplichtingen op te vangen. - Als dit niet voldoende is, kan WSW obligo innen bij deelnemende woningcorporaties. Daarnaast kan WSW, als dat volgens 4 | de afspraken mogelijk is, onderpand en andere zekerheden uitwinnen. - Als ook deze middelen niet voldoende zijn, kan WSW een renteloze lening aangaan. Het Rijk verstrekt 50% van deze lening. De gemeenten verstrekken samen de overige 50%.

De gemeentelijke bijdrage wordt verdeeld volgens de geldende verdeelsleutel. - De achtervang van het Rijk en de gemeenten is daarmee het laatste onderdeel van de zekerheidsstructuur. Voor de gemeente gaat het om een voorwaardelijke verplichting. Dit betekent dat de gemeente alleen financieel wordt aangesproken als WSW niet over voldoende eigen middelen en andere zekerheden beschikt. Langlopende leningen; gemeente verstrekt lening aan een derde partij, die handelt uit hoofde van een publieke taak 5 - 10 | Het risicobedrag is het bedrag van de verstrekte garantieverplichting dan wel lening minus 70% van de marktwaarde (= executiewaarde) van het onderpand (recht van 1e hypotheek) met minimum nul. 11 | Het risicobedrag is op € 467.866 (25%) ingeschat aangezien Enexis opereert in een gereguleerde markt; de aandelen Enexis zijn enkel in het bezit van publieke partijen. Algemene uitkering 12 | Het risicobedrag is gebaseerd op 25 procent punten, waarbij één procentpunt overeenkomt met € 35.945. Met andere woorden als de uitkeringsfactor met 1 procentpunt verandert, heeft dit een financiële consequentie van € 35.945. Beleggingen 13 - | Opbrengsten beleggingen zijn meerjarig geraamd. 15 16 | Het risicobedrag is gebaseerd op 7,5% eigen risico. Open-eindregelingen 17 - | Het risicobedrag is gebaseerd op 15% eigen risico 23 B.

Risico's op eigendommen Risico's die samenhangen met de eigen gemeentelijke organisatie 24 - | Dit betreft een schattingspost op basis van ervaring 25 C. Risico's die samenhangen met de gemeentelijke organisatie 26 | Het laatst vastgestelde ziekteverzuim over 1 jaar bedraagt 7,91% medio 2026. 27 | Dit betreft een schattingspost op basis van ervaring. 116 117 Het weerstandsvermogen wordt bepaald door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 16.622.467 en is de som van: • de stand van de algemene reserve per 1-1-2027 ad € 14.802.903; • de onbenutte belastingcapaciteit 2027 ad € 1.819.564. De benodigde weerstandscapaciteit bedraagt € 4.961.000 zoals blijkt uit bovenstaande tabel. Het weerstandvermogen kan als volgt berekend worden: Weerstandsvermogen= beschikbare weerstandscapaciteit/benodigde weerstandscapaciteit: In cijfers: € 16.622.467/ € 4.961.000 = 3,35 Op basis van de door uw raad vastgestelde weerstandsvermogen matrix, kan worden geconcludeerd dat de ratio uitstekend is. 4. Kengetallen Jaarlijks neemt de gemeente de landelijk voorgeschreven financiële kengetallen in de begroting op. De opgenomen kengetallen zijn gebaseerd op de geprognosticeerde balans en gaan uit van ongewijzigd beleid.

De combinatie van de kengetallen en de geprognosticeerde balans zijn een indicatie voor de ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente in de komende jaren. Het is niet mogelijk een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie van een gemeente. Daarom dienen ze te worden voorzien van een adequate toelichting. De waarden van de kengetallen kunnen worden ingedeeld in drie categorieën: • categorie A is het minst risicovol, • categorie B is neutraal, • categorie C het meest risicovol. Kengetal Categorie A Categorie B Categorie C 1. Netto schuldquote < 90% 90 - 130% > 130% 2. Netto schuldquote gecorrigeerd < 90% 90 - 130% > 130% 3. Solvabiliteitsratio | > 50% | 20 - 50% | < 20% 4. Structurele | > 0% | 0% | < 0% exploitatieruimte begroting 5. Grondexploitatie | < 20% | 20 - 35% | > 35% 6. Belastingcapaciteit | < 95% | 90 - 105% | > 105% 4.1 Overzicht Op basis van onderstaand overzicht en op basis van het weerstandsvermogen kan worden geconcludeerd dat de financiële positie van de gemeente Eijsden-Margraten onder druk staat. 2 van de 6 onderdelen bevinden zich in categorie A (minst risicovol), 4 onderdelen in de categorie C (risicovol).

Het weerstandsvermogen van de gemeente Eijsden-Margraten is overigens nog steeds uitstekend. Kengetal | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1. Netto schuldquote | 95 % | 119 % | 134 % | 144 % | 143 % | 133 % 2. Netto schuldquote | 86 % | 110 % | 125 % | 135 % | 133 % | 124 % gecorrigeerd 3. Solvabiliteitsratio | 17 % | 17 % | 15 % | 15 % | 15 % | 15 % 4. Structurele | 2 % | 1 % | 1 % | - 3 % | -3 % | 0 % exploitatieruimte begroting 5. Grondexploitatie | 0 % | 0 % | 0 % | 0 % | 0 % | 0 % 6. Belastingcapaciteit | 114 % | 109 % | 110 % | 110 % | 110 % | 110 % 4.2 Toelichting 1. Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en zegt het meest over de financiële vermogenspositie van een gemeente. De netto schuldquote geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op haar tellen moet passen. Daarnaast zegt het kengetal ook wat over de flexibiliteit van de begroting. Hoe hoger de schuld is, hoe meer kapitaallasten er zijn (rente en aflossing) waardoor een begroting minder flexibel wordt. 118 119 2.

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om een goed beeld te krijgen van de verstrekte leningen aan derden dient de netto schuldquote hiervoor te worden gecorrigeerd. Zo kan een hoge schuld worden veroorzaakt doordat er leningen zijn afgesloten en die gelden vervolgens worden doorgeleend aan bijvoorbeeld woningbouwcorporaties die op hun beurt weer jaarlijks aflossen. 3. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft de mate aan waarmee de gemeentelijke bezittingen zijn betaald met eigen middelen. Anders gezegd: het aandeel van het eigen vermogen in het totaal vermogen. Hoe hoger de verhouding eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen hoe gezonder de gemeente. 4. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. Voorbeelden van structurele baten zijn de algemene uitkering en eigen belastinginkomsten. Bij structurele lasten zijn dat bijvoorbeeld de personeelslasten, kapitaallasten en bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is meer flexibel dan een begroting waarbij structurele baten en lasten in evenwicht zijn.

Het kengetal geeft hiermee aan hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de vastgestelde begroting is. Daarnaast geeft dit kengetal ook aan of de gemeente in staat is om structurele tegenvallers op te vangen dan wel of er nog ruimte is voor nieuw beleid. 5. Grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van gemeentes. De boekwaarde van de voorraad gronden is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. Het kengetal geeft aan hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten van de gemeente als geheel. Hiermee wordt het belang van de grondexploitatie op de financiële positie van de gemeente inzichtelijk. 6. Belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishouden De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen om bijvoorbeeld opgetreden risico’s op te vangen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en de reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in de gemeente. 5.

Geprognosticeerde balans Activa (bedragen x 1.000) 31-12-2025 31-12-2026 31-12-2027 31-12-2028 31-12-2029 31-12-2030 (Im)materiële vaste activa 113.456 132.695 150.295 147.048 142.183 137.374 Financiële vaste activa: Kapitaalverstrekkingen | 545 | 545 | 545 | 545 | 545 | 545 Financiële vaste activa: Leningen | 8.937 | 8.737 | 8.537 | 8.337 | 8.137 | 7.937 Financiële vaste activa: Uitzettingen > 1 jaar | 21 | 21 | 21 | 21 | 21 | 21 Totaal Vaste Activa | 122.959 | 141.998 | 159.398 | 155.951 | 150.886 | 145.877 Voorraden: Onderhanden werk & Overige grond- en | -127 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 hulpstoffen Voorraden: Gereed product en handelsgoederen & | 241 | 241 | 0 | 0 | 0 | 0 vooruitbetalingen Uitzettingen <1 jaar | 12.740 Liquide middelen | 895 Overlopende activa | 11.715 Totaal Vlottende Activa | 25.464 | 241 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal Activa | 148.423 | 142.239 | 159.398 | 155.951 | 150.886 | 145.877 Passiva | 31-12-2025 | 31-12-2026 | 31-12-2027 | 31-12-2028 | 31-12-2029 | 31-12-2030 (bedragen x 1.000) Eigen vermogen | 25.661 | 24.002 | 24.235 | 23.041 | 22.446 | 21.858 Voorzieningen | 6.256 | 5.662 | 4.623 | 4.285 | 4.110 | 4.170 Vaste schuld | 76.786 | 73.100 | 69.414 | 65.728 | 62.042 | 59.156 Totaal Vaste Passiva | 108.703 | 102.764 | 98.272 | 93.054 | 88.598 | 85.184 Vlottende schuld | 27.414 Overlopende passiva | 12.306 | 39.475 | 61.126 | 62.897 | 62.288 | 60.693 Totaal

Vlottende Passiva | 39.720 | 39.475 | 61.126 | 62.897 | 62.288 | 60.693 Totaal Passiva | 148.423 | 142.239 | 159.398 | 155.951 | 150.886 | 145.877 Kaderstellende documenten Commissie BBV - notitie Meerjarig financieel inzicht voor de raad 2020 Paragraaf 3: Kapitaalgoederen Inleiding In het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) staat dat de paragraaf over het onderhoud van kapitaalgoederen ten minste de volgende kapitaalgoederen bevat: 120 2a. | Wegen. 2b. | Verlichting. 2c. | Riolering. 2d. | Groen. 2e. | Gebouwen. Van deze kapitaalgoederen wordt aangegeven: • | Het beleidskader. • | De uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties. • | De vertaling van de financiële consequenties. 1. Financiële recapitulatie Financiële recapitulatie beheers- en onderhoudsplannen (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Wegen Regulier onderhoud | 1.282 | 1.282 | 1.282 | 1.282 Levensduurverlengend groot onderhoud (25 jaar) : totaal budget 2025 incl. | 2.596 | 2.596 | 2.596 | 2.596 restanten 2024 Rehabilitaties (50 jaar) : totaal budget 2025 incl. restanten 2024 | 5.102 | 5.102 | 5.102 | 5.102 Openbare verlichting Projectmatige vervanging | 175 | 175 | 175 | 175 Beheer en onderhoud | 65 | 65 | 65 | 65 Riolen (GRP) Exploitatie | 937 | 939 | 941 | 942 Investering cf GRP : totaal budget 2025 incl. restanten 2024 | 1.524.

| 1.724 | 1.524 | 1.524 Groen / Landschap Groen | 1.222 | 1.222 | 1.222 | 1.222 Bomen, vervanging investering | 330 | 330 | 330 | 330 Landschap | 267 | 217 | 217 | 217 Gebouwen Saldo voorziening onderhoud gemeentegebouwen 01-01 | 481 | 296 | 228 | 122 Dotaties | 473 | 573 | 573 | 573 Onttrekkingen | -658 | -640 | -678 | -662 Saldo voorziening onderhoud gemeentegebouwen 31-12 | 296 | 228 | 122 | 33 121 2a. Wegen Het wegenbeleidsplan Eijsden-Margraten 2025-2028 is door de raad vastgesteld op 18 februari 2025. De investeringsbudgetten voor levensduurverlengend onderhoud wegen en voor rehabilitaties zijn toen verhoogd. In 2027 bedraagt het budget voor levensduurverlengend onderhoud € 2.596.218 / afschrijvingstermijn 25 jaar en voor rehabilitaties € 5.102.542 / afschrijvingstermijn 50 jaar. Vergelijk onderhoudstoestand na inspectie beeldkwaliteit | 2010 | 2016 | 2018 | 2019 | 2021 | 2023 | 2025 planjaren voldoende | A en A+ | 91% | 75% | 68% | 72% | 89% | 72% | 82% | geen maatregel nodig maatregelen plannen matig | B | 7% | 8% | 10% | 4% | 14% | 11% | binnen 3 tot 5 jaar maatregelen plannen onvoldoende | C | 4% | 5% | 5% | 12% | 4% | 4% | 2% | binnen 1 tot 2 jaar onderhoudsmaatregelen achterstand | D | 5% | 13% | 19% | 6% | 4% | 10% | 5% | nodig 122 123 In 2025 is de laatste weginspectie uitgevoerd.

We zien dat het aantal wegvakken met kwaliteit C en D kleiner is geworden sinds de inspectie van 2023. De wegvakken met kwaliteit D staan in het Meerjareninvesteringsprogramma om aangepakt te worden of er wordt een onderhoudsmaatregel uitgevoerd. Om achterstallig onderhoud te voorkomen, wordt het onderhoudsprogramma ieder jaar geactualiseerd. Uit efficiency-oogpunt streven wij er naar werkzaamheden parallel te laten lopen met de uitvoering van het rioolbeheerprogramma. Het gemeentelijke beleidsplan Verkeer en Vervoer is in december 2021 door de gemeenteraad vastgesteld. De voortvloeiende maatregelen zijn opgenomen in de meerjaren onderhouds- en investeringsprogramma’s (MOP en MIP). In 2027 werken we verder aan een nadere studie naar een alternatieve verkeersafwikkeling rondom de kern in Margraten aan uniforme maatregelen om de gebiedsontsluitingswegen 50 te transformeren naar gebiedsontsluitingsweg 30 km per uur. De investeringsprojecten bestaan uit fases, namelijk: 1. Planvoorbereiding. 2. Uitvoering. 3. Nazorg. 4. Oplevering. Door de fasering worden de kosten soms in opeenvolgende jaren geboekt. Dit heeft invloed op het uitgavenpatroon. De planvoorbereiding neemt vaak, gelet op de burgerparticipatie en onderzoeken, veel tijd in beslag en kost relatief weinig geld; circa 8-12% van het projectbudget.

De daadwerkelijke werkzaamheden (uitvoering) duren vaak tussen de 3-4 maanden en vormen circa 80-90% van de projectkosten. De kasstromen van de projecten worden geoptimaliseerd en middels een liquiditeitenplanning bewaakt. Voor 2027 - 2030 zijn de volgende investeringen aan wegen gepland; uitgesplitst naar rehabilitaties en levensduursverlengend onderhoud wegen (LDV). Over de projecten uit het Meerjareninvesteringsplan Infrastructuur wordt u periodiek via een raadsinformatiebrief geïnformeerd inzake planning, doorlooptijd en financiële stand van zaken. Reeds opgestarte rehabilitaties waarvoor kredieten zijn gevoteerd: * Zoerbeemden-Industrieweg inclusief afkoppeltraject . * Catharinastraat/Kloppenbergweg incl. verkeersmaatregel Kasteellaan/Kloppenbergweg Oost- Maarland. * Kapelweg Cadier en Keer. * Broekstraat Gronsveld. * Pius XII Gronsveld. 2027 124 • Duivenstraat Mheer • Keunestraat Cadier en Keer • Burg.

Huybenstraat Cadier en Keer • Beatrixstraat Cadier en Keer • Langstraat Mesch • Vroenhof Eijsden • Bergbezinkbassin (BBV) Noorbeek • Heiweg (wegvak Langstraat Mesch-uitzichttoren) LDV 2028 • Beezepool Eijsden • Onderstraat/Pley Noorbeek icm bergbezinkbassin Noorbeek • Graaf van Bronckhorstraat Wateroverlast Gronsveld • Gloriët-Parkweg Gronsveld LDV • Schijfstraat Gronsveld LDV • Reutjensstraat Gasthuis LDV • Steenbergweg Eijsden LDV 2029 • Prins Bernhardstraat Cadier en Keer • Julianastraat Cadier en Keer • Pastoor Rosierstraat Oost-Maarland • Watersysteem Bemelen • Schaapsweideweg LDV • Bergstraat Banholt-Bruisterbosch (LDV) • De La Margellelaan/Schansweg Eijsden buiten bebouwde kom LDV • Voerenweg (wegvak Sint Geertruiderweg-Komgrens Rijckholt) LDV 2030 • De Hoof en Papendel Cadier en Keer • Torenstraat Cadier en Keer • Burgemeester van Laarstraat Cadier en Keer • Beethovenstraat Eijsden • Voerenweg (Sint Geertruiderweg-komgrens Rijckholt LDV) 125 Naast het investeringswerk aan wegen, vindt groot asfaltonderhoud plaats op basis van 2 jaarlijkse inspecties. Daarnaast worden de wegen periodiek geveegd, wordt onkruid op verhardingen bestreden en worden jaarlijks - voor het winterseizoen - de wegmarkeringen vernieuwd op basis van een tweejaarlijkse inspectie. Het onderhoud aan de wegen wordt conform het wegenbeleidsplan uitgevoerd waardoor er geen achterstand is. 2b.

Openbare verlichting Het huidige beleidsplan OVL 2013 t/m 2017 is verlopen maar de vastgestelde beleidskaders zijn nog steeds actueel en er is geen aanleiding deze te wijzigen. In 2018 is de raad geïnformeerd dat geen nieuw beleidsplan wordt voorgelegd en dat het college de vastgestelde beleidskaders hanteert om de openbare verlichting te onderhouden. Op 28 mei 2018 heeft het college het Uitvoeringsplan Openbare verlichting Eijsden-Margraten 2019-2026 vastgesteld. In het gemeentelijk milieubeleidsplan zijn de klimaat-doelstellingen uit het Energieakkoord opgenomen. Om deze doelstelling te halen is in 2017 het contract met onderhoudsaannemer vernieuwd met toevoeging van een financieel plan. Op basis van deze overeenkomst – light as a service (LAAS) - is een berekening gemaakt van de benodigde budgetten tijdens de contractduur. Deze budgetten zijn opgenomen in de begroting. Er is geen sprake van achterstallig onderhoud. In 2027 wordt een nieuw beleidsplan Openbare Verlichting opgesteld. 2c. Riolering Op 13 december 2022 is het waterprogramma gemeente Eijsden-Margraten 2023-2027 vastgesteld in de raad, evenals het Waterketenplan Maas & Mergelland en de klimaatadaptatiestrategie 2023-2027. Uit efficiency-oogpunt streven we ernaar om de uitvoering van rioleringswerkzaamheden parallel te laten verlopen met de wegwerkzaamheden.

In 2027 starten we met de vervanging van het riool in de Kapelweg en met de planvoorbereiding voor de vervanging van het riool in de Prins Bernhardstraat en in de Julianastraat te Cadier en Keer. 126 Eens per 10 jaar wordt elk riool geïnspecteerd waarna onvolkomenheden worden opgelost en reparaties uitgevoerd. Derhalve is er geen achterstallig onderhoud. In 2027 worden ook volgende onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd dan wel voorbereid: • Reiniging en inspecties van ongeveer 25 km riolen per jaar. • Onderhoudsbestek pompinstallaties. • Reiniging van 6.200 kolken en 200 zandvangers. • Renovatie pompinstallaties. • Voorbereiding en aanbesteding reparatiebestek . • Relining riolering. • Vervanging riolering. Het onderhoud voldoet aan het noodzakelijke niveau en er zijn geen achterstanden. In 2027 wordt gewerkt binnen het samenwerkingsverband Maas en Mergeland aan een nieuw Waterprogramma voor de regio Maas en Mergelland en voor de gemeente Eijsden-Margraten. 2d. Groen Voor het openbaar groen binnen de bebouwde kom zijn de volgende beleidsplannen actueel: • Groenbeleidsplan 2020. • Bomenbeleid gemeente Eijsden-Margraten 2015. • Groenstructuurplan binnen de bebouwde kom Eijsden 2004. Het groenbeleidsplan is in 2020 vastgesteld door de gemeenteraad. Dit beschrijft op welke wijze de gemeente haar openbaar groen wil ontwikkelen.

Het vormt de basis voor het actualiseren van het groenbeheerplan. We onderhouden 15 ha. plantsoen, scheren 65 km hagen, onderhouden ruim 22.500 bomen en maaien 53 ha. gazons. In 2027 ronden we het Groenstructuurplan binnen de bebouwde kom af. Voor het landschap zijn de volgende beleidsplannen actueel: • Bomenbeleid gemeente Eijsden-Margraten 2015. • Bermenbeleid 2016-2026: maaien wat moet, bloei waar mogelijk. • Landschapsontwikkelingsplannen (LOP) Buitengewoon Margraten en Buitengewoon Eijsden. • Gemeentelijk Kwaliteitsmenu Eijsden-Margraten 2013. • Gebiedsvisie Middenterras Mesch-Bemelen 2020. 127 Op 5 februari 2013 heeft de raad het landschapsontwikkelingsplan Buitengewoon Eijsden vastgesteld. We beschikken nu over een landschappelijke visie voor het gehele buitengebied van de gemeente Eijsden-Margraten. Het onderhoud van openbaar groen en landschap wordt uitgevoerd conform de beleidsplannen en er is derhalve geen achterstallig onderhoud. 2e. Gebouwen Gemeente Eijsden-Margraten heeft circa 40 gebouwen in eigendom. Aan deze kapitaalgoederen wordt onderhoud uitgevoerd om deze basisvoorzieningen in een redelijke staat van onderhoud aan gebruikers beschikbaar te kunnen stellen.

Gemeentelijke basisvoorzieningen zijn voornamelijk sportaccommodaties (binnen- en buitensport), gebouwen voor de gemeentelijk bedrijfsvoering (het gemeentehuis en de gemeentewerf), een aantal brandweerkazernes en enkele overige panden voor sociaal-maatschappelijke doeleinden. In vastgestelde startnotitie accommodatiebeleid 2013 is bepaald welke sportaccommodaties tot de gemeentelijke basisvoorzieningen behoren. In vastgestelde kadernotitie accommodatiebeleid 2017 is bepaald dat vitale verenigingen een essentiële rol spelen in de leefbaarheid en de sociale cohesie in de kernen, en dat de huisvestiging hiervan door de gemeente gefaciliteerd wordt. Het benodigde onderhoud aan deze gemeentelijke kapitaalgoederen leggen wij vast in een meerjarig onderhoudsplan. Het werkplan dat hieruit voortvloeit is de onderlegger voor het onderhoud dat jaarlijks wordt uitgevoerd. Op basis van inspecties en voortschrijdend inzicht wordt dit meerjarig onderhoudsplan jaarlijks geactualiseerd. In het jaarplan wordt bepaald welke werkzaamheden uitgevoerd worden.

Van dit jaarplan maken onder andere volgende werkzaamheden deel uit: • het benodigde jaarlijkse reguliere service-onderhoud; • het (niet) planbare correctieve onderhoud zoals het buitenschilderwerk en noodzakelijke reparaties aan deuren en kozijnen, dakbedekkingen en technische installaties; • het (groot) vervangingsonderhoud aan dakbedekkingen, gevels, technische installaties en (sport)vloerafwerkingen; • benodigde aanpassingen uit veiligheidsoverwegingen. 128 De onderhoudsuitgaven worden ten laste van de voorziening onderhoud gemeentegebouwen geboekt. De meeste gemeentelijke sportaccommodaties zijn gedateerd en boekhoudkundig (na 40 jaar) afgeschreven. Vaak zijn deze sportaccommodaties al eens eerder gerenoveerd. Met een grootschalige renovatie wordt de levensduur van een gebouw nog eens met 25 jaar verlengd. Na een periode van 40 of 65 jaar dient zich meestal nieuwbouw of een grootschalige renovatie aan. Deze worden opgenomen in het investeringsprogramma. Momenteel wordt gewerkt aan een Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor de (sport)accommodaties in onze gemeente. Hierin wordt per kern inzichtelijk gemaakt welke voorzieningen aanwezig zijn, welk voorzieningenniveau gewenst is en welke maatregelen nodig zijn om dit te bereiken.

Het IHP geeft per accommodatie een perspectief (behouden, investeren/verduurzamen of op termijn afstoten) en bevat een uitvoeringsagenda met projecten, prioriteiten en financiële consequenties. Hiermee sturen we op toekomstbestendige, vitale en duurzame accommodaties die bijdragen aan de leefbaarheid in onze kernen. Kaderstellende documenten Gemeentelijke beleidsplan Verkeer en Vervoer 2021 Bomenbeleidsplan Groenstructuurplan Eijsden Gebiedsvisie Middenterras Groenbeleidsplan 2020 Klimaatadaptatiestrategie Eijsden-Margraten 2023-2027 LandschapsOntwikkelingsPlan (LOP) Buitengewoon Eijsden 2013 Wegenbeleidsplan Eijsden-Margraten 2025-2028 Paragraaf 4: Financiering Treasuryfunctie De gemeentelijke treasuryfunctie heeft als doel het financieren van het gemeentelijk beleid (zorgen voor tijdige beschikbaarheid van voldoende geldmiddelen) en het uitzetten van de overtollige geldmiddelen. De risico’s en kosten worden daarbij geminimaliseerd en het renteresultaat geoptimaliseerd. Het college biedt de raad eens in de vier jaar een (herziend) Treasurystatuut aan. Dit document is het uitvoeringsbesluit van het Treasurystatuut. Financieringsbeleid De gemeente zet de overtollige geldmiddelen uit bij de Nederlandse Staat (schatkistbankieren). Om het renteresultaat te optimaliseren wordt financiering met externe middelen beperkt door eerst de eigen liquide financieringsmiddelen te gebruiken.

Als deze laatste ontoereikend zijn kunnen er externe middelen worden aangetrokken. Overzicht leningenportefeuille Leningenportefeuille (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Opgenomen leningen | 73.084 | 69.398 | 65.712 | 62.026 Aflossingen | 3.686 | 3.686 | 3.686 | 2.886 Leningschuld per 31 december | 69.398 | 65.712 | 62.026 | 59.140 EMU-saldo Voor het berekenen van het EMU-saldo is het exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves. Het verschil tussen het exploitatiesaldo en het EMU-saldo is dat het exploitatiesaldo bestaat uit het door de gemeente gehanteerde stelsel van lasten en baten, terwijl het EMU-saldo bestaat uit uitgaven en inkomsten (kasstelsel).

Begrotingsgegevens | Primitief EMU | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (bedragen x € 1.000) Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan cq | 26 | 325 | -1.855 | -771 | 264 onttrekking uit reserves + Afschrijvingen ten | 5.002 | 4.712 | 4.906 | 4.877 | 4.821 laste van exploitatie Dotaties aan + voorzieningen ten | 739 | 528 | 628 | 726 | 959 laste van de exploitatie Onttrekkingen aan - voorzieningen ten | -588 | -673 | -325 | -170 | 170 gunste van de exploitatie Bruto- - investeringsbedragen | -15.577 | -18.426 | -18.823 | -11.737 | -11.108 beleidsplan 129 Kapitaallasten + investeringen | 88 | 105 | 776 | 1.516 | 2.000 beleidsplan - Vermeerderingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 bestaande activa + Verminderingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 bestaande activa Boekwinst - desinvesteringen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 vaste activa Toegekende + bijdragen inzake | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 investeringen van Rijk, Provincie en EU Uitgaven aankoop - grond en uitgaven | -1.335 | -578 | 0 | 0 | 0 bouw- en woonrijp maken + Opbrengst verkoop | 1.316 | 1.316 | 0 | 0 | 0 grond - Boekwinst op | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 verkoop grond - Betalingen direct ten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 laste van reserves Boekwinst op - verkoop van | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 deelnemingen en aandelen = Berekend EMU- | -10.329 | -12.691 | -14.153 | -5.559 | -3.235 saldo Welke betekenis dient toegekend te worden aan het berekende EMU-saldo? Het BBV schrijft voor dat gemeenten in

de begroting een meerjarige berekening van het EMU-saldo opnemen. De berekening van het EMU-saldo vindt plaats op kasbasis, terwijl gemeenten sturen op een sluitende begrotingspositie volgens het stelsel van baten en lasten. De omrekening in de tabel hieronder is daardoor niet direct relevant voor de financiële sturing en kaderstelling door de raad. Volgens het BBV is het wel de bedoeling dat het gemeentelijk EMU-saldo gerelateerd wordt aan de individuele referentiewaarde die het Ministerie van BZK jaarlijks voor elke gemeente vaststelt. Hiermee wordt inzichtelijk welk aandeel de gemeente heeft in de toename of afname van het EMU- saldo. 130 Het Ministerie heeft in de septembercirculaire 2026 individuele referentiewaarden voor de gemeenten gepubliceerd. Een individuele EMU-referentiewaarde betreft geen norm, maar een indicatie van het nadeel dat een gemeente in de gezamenlijke tekortnorm heeft. De Wet Hof bepaalt dat de individuele referentiewaarde voor het EMU-saldo van de individuele overheden naast het eigen aandeel ook het aandeel in openbare lichamen betreft. Met het aandeel in openbare lichamen wordt bedoeld het deel van het EMU-saldo van de gemeenschappelijke regelingen waar een individuele decentrale overheid aan deelneemt dat aan de betreffende individuele overheid wordt toegerekend.

Een deel van het EMU-saldo van de gemeenschappelijke regelingen maakt dus onderdeel uit van het EMU-saldo van de deelnemende decentrale overheden. De referentiewaarde (aandeel in het tekort) voor de gemeente Eijsden-Margraten bedraagt € 4,648 mln. (conform septembercirculaire 2026). De gemeente Eijsden-Margraten heeft voor 2027 een overschrijding van € 8,043 mln. (€ -12,691 mln. - € 4,648 mln.) ten opzichte van de norm. Pas als het plafond voor het EMU-tekort van de gezamenlijke gemeenten wordt overschreden kan de individuele referentiewaarde voor het EMU-tekort een rol gaan spelen. Dat is op dit moment nog niet aan de orde. Indicatoren Om vooral de financieringsrisico’s (renterisico’s) te beperken, staan in de Wet FIDO twee instrumenten: renterisiconorm en de kasgeldlimiet. Daarnaast is met het schatkistbankieren een drempelbedrag bepaald. De provincie toetst of de gemeente aan deze normen voldoet. Renterisiconorm Het doel van de renterisiconorm is om tot een spreiding binnen de langlopende lening portefeuille te komen zodat het renterisico wordt beperkt. De jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen mogen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal.

Renterisiconorm (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1a | Renteherzieningen opgenomen leningen | 0 | 0 | 0 | 0 1b | Renteherzieningen uitgezette leningen | 0 | 0 | 0 | 0 2 | Aflossingen | 3.686 | 3.686 | 3.686 | 2.886 3 | Renterisico (1a - 1b +2) | 3.686 | 3.686 | 3.686 | 2.886 4a | Begrotingstotaal | 101.010 | 92.897 | 88.938 | 90.962 4b | Percentage regeling | 20% | 20% | 20% | 20% 4 | Renterisiconorm (4a x 4b) | 20.202 | 18.579 | 17.788 | 18.192 5a | Ruimte onder renterisiconorm (4 > 3) | 16.516 | 14.893 | 14.102 | 15.306 5b | Overschrijding renterisiconorm (3 > 4) | n.v.t | n.v.t | n.v.t | n.v.t 131 132 Rentebeleid investeringen en omslagrente Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De gemeente hanteert voor specifieke investeringen (investeringen in riool, afval en grondexploitaties) een vast rentepercentage van 2,75%. Dit rentepercentage vloeit voort uit de gehanteerde percentages in de vastgestelde onderliggende meerjarenbeleidsplannen, respectievelijk exploitatieopzetten. Voor overige investeringen is een omslagpercentage berekend. Voor 2027 tot en met 2030 bedraagt het omslagpercentage 1,0%. Renteschema (bedragen x € 1.000) 2027 a. Externe rentelasten kort en lang 2. 385 b. Externe rentebaten -80 Saldo externe rentelasten en rentebaten 2. 306 c. 1. Rente facilitaire grondexploitaties - 2. Projectfinanciering - 3.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://eijsdenmargraten.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/82c9dd49-ad63-4625-a68b-771dae037bb4?agendaItemId=ba9894bc-75bd-412f-bffc-6d636f5fe0ed