20260120 06 RB Visie 2050 en strategie 2030 energie en warmtetransitie en circulaire economie

a

A e@

gemeente

eijsden-margraten

Aan de gemeenteraad

RAADSVOORSTEL

Visie 2050 & Strategie 2030 energie-, warmtetransitie en circulaire economie KORTE SAMENVATTING De gemeente Eijsden-Margraten werkt aan een duurzame toekomst waarin energieneutraliteit, een circulaire economie en klimaatadaptatie centraal staan. De Visie 2050 & Strategie 2030 energie-, warmtetransitie en circulaire economie (bijgevoegd in de bijlage 1) schetst de strategische keuzes voor de periode tot 2050, met concrete acties richting 2030. De visie zelf zal elke vier jaar worden herijkt op basis van nieuwe inzichten, technologische ontwikkelingen en veranderende omgevingsfactoren die zowel positief als negatief van invloed kunnen zijn op de uitvoering. De afgelopen jaren, tot 2025, is al gewerkt aan deze opgave, maar vanaf nu wordt deze structureel en integraal opgepakt. Reeds in de themabijeenkomst in augustus is uw raad meegenomen in deze visie middels een presentatie en dialoog (zie bijlage 2). Na vaststelling werkt het college het uitvoeringsprogramma 2026-2030 verder uit en zal voor kennisgeving aan de raad worden toegezonden, middels een Raadsinformatiebrief.

TOELICHTING AANLEIDING De opstelling van deze visie en strategie is integraal gebeurd, met betrokkenheid van het MT, college en themabijeenkomsten met de raad. Deze integrale aanpak was noodzakelijk omdat meerdere disciplines binnen de gemeente samenwerken aan de uitvoering van de transitie, zoals milieu, ruimtelijke ordening, wonen, landbouw, klimaatadaptatie, openbare ruimte, financiën, vergunningen en communicatie. Het proces is ondersteund door een presentatie die in augustus aan de raad is gedeeld. De energietransitie vraagt om gerichte keuzes rondom energiebesparing, duurzame elektriciteit en warmte, en een reductie van fossiele brandstoffen. De gemeente neemt hierin een deels regisserende en deels faciliterende rol. In de gebouwde omgeving en industrie ligt het zwaartepunt op energiebesparing, isolatie, warmtepompen en maatwerkoplossingen.

gemeente Eijsden-Margraten Ons kenmerk

EADEEE

: Z/25/282370/979339

Voor duurzame elektriciteit ligt de focus op ‘zon op daken en parkeerterreinen’, terwijl grootschalige opwek voorlopig wordt opengehouden als optie voor de toekomst. In het kader van circulaire economie ligt de nadruk op het reduceren van huishoudelijk afval, circulair inkopen en brede bewustwording bij inwoners, bedrijven en de eigen organisatie. Bij het opstellen van voorliggende visie vormt de Cittaslowgedachte een belangrijke pijler voor wat betreft de oriëntatie op de toekomst van Eijsden-Margraten en de te maken keuzes; het realiseren van een duurzame leefomgeving met uiteenlopende voorzieningen die de kwaliteit van leven voor haar gemeenschap (inwoners, ondernemers, instellingen en bezoekers) ten goede komt. Deze visie vervangt de startnotitie Klimaat- en Duurzaamheidsbeleid van 27 juli 2012. Na vaststelling door de raad wordt bovengenoemde startnotitie officieel ingetrokken.

MOTIVERING De opstelling van deze visie is integraal gebeurd, met betrokkenheid van het MT, college en themabijeenkomsten met de raad. Deze integrale aanpak was noodzakelijk omdat meerdere disciplines binnen de gemeente samenwerken aan de uitvoering van de transitie, zoals milieu, ruimtelijke ordening, wonen, landbouw, klimaatadaptatie, openbare ruimte, financiën, vergunningen en communicatie. Het proces is ondersteund door een presentatie die in augustus aan de raad is gedeeld. Bij de uitvoering wordt actief samengewerkt met alle relevante stakeholders, waaronder de provincie Limburg, netbeheerder Enexis, andere Heuvellandgemeenten, inwoners, bedrijven, projectontwikkelaars en maatschappelijke organisaties. Enexis speelt een cruciale rol bij de uitbreiding van het elektriciteitsnet; deelname aan de hiervoor bestaande werkgroepen blijft essentieel om toekomstige nieuwbouw en duurzame opwek veilig te stellen. Hierbij worden specifiek ook thema's zoals wonen, landbouw, klimaatadaptatie en openbare ruimte betrokken. Deze samenwerking stopt niet bij de gemeentegrens: in het kader van het Regionaal Energiestrategie Zuid-Limburg (RES ZL) en het Provinciaal Energiebesparingsprogramma Modaal Inkomen (PEM) werken wij gezamenlijk aan de regionale opgave voor Limburg.

Actieve communicatie en participatie zijn hierbij essentieel, zodat alle betrokken partijen bijdragen aan de uitvoering en de gezamenlijke doelstellingen breed gedragen worden. Afstemming met Omgevingsvisie en POVI De raad wordt gevraagd te beslissen dat deze visie onderdeel wordt van de Omgevingsvisie en de omgevingsplannen van de gemeente. Op deze manier wordt de visie juridisch en planologisch verankerd en kunnen projecten conform deze kaders worden uitgevoerd. Daarnaast sluit de visie aan bij de Provinciale Omgevingsvisie en -programmering Infrastructuur (POVI) die de provincie Limburg opstelt. Deze visie wordt meegenomen voor heel Zuid-Limburg, inclusief zoekgebieden voor zon- en windenergie. Hierbij geldt dat de aanwijzingen voor zon en wind de nieuwbouwontwikkelingen in Eijsden-Margraten niet belemmeren. Tevens wordt actief ingezet op een goede aansluiting van nieuwbouwwoningen op het elektriciteitsnet, zodat toekomstige woongebieden energie zeker en toekomstbestendig zijn. Het Uitvoeringsprogramma 2026-2030 vormt de concrete vertaalslag van de voorliggende visie en strategie, en zal door het college worden uitgewerkt en opgesteld. Hierin staan alle projecten, acties en prioriteiten tot 2030 beschreven. Het college is bevoegd om het uitvoeringsprogramma 2026-2030 vastte stellen en informeert de raad middels een raadsinformatiebrief.

De raad ontvangt dan jaarlijks een monitoringsrapportage over de voortgang, inclusief de behaalde resultaten en eventuele knelpunten. Deze systematische monitoring geeft de raad inzicht in de uitvoering en maakt sturing mogelijk. De vierjaarlijkse herijking van de visie wordt opnieuw aan de raad voorgelegd. Nieuwe technologische oplossingen, maatschappelijke ontwikkelingen en andere richtinggevende omgevingsfactoren worden zo meegenomen, zodat de koers indien nodig kan worden bijgesteld.

N

gemeente Eijsden-Margraten

Leidende principes Bij het opstellen en uitvoeren van de visie gelden de volgende leidende principes: Samenwerking: met alle relevante stakeholders en binnen de gemeente integraal over disciplines heen, inclusief wonen, landbouw, klimaatadaptatie en openbare ruimte. Enexis is hierbij een belangrijke partner voor de netuitbreiding. Integrale afweging: keuzes in energie, klimaat en circulaire economie worden altijd in samenhang bekeken. Participatie: inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners worden actief betrokken. Monitoring en herijking: resultaten worden jaarlijks geëvalueerd en de visie elke vier jaar herijkt. Regionale afstemming: uitvoering in lijn met RES ZL, PEM en POVI, waarbij de gemeente niet op zichzelf staat, maar samenwerkt aan de Limburgse opgave. Strategische keuzes De visie bevat de volgende keuzes voor de raad ter besluitvorming: Rol van de gemeente: De gemeente kiest voor een deels regisserende en deels faciliterende rol. Bij de deelopgaven waar de gemeente veel invloed heeft, zoals warmtetransitie en grootschalige duurzame opwek, neemt zij de regie. Bij deelopgaven met beperkte invloed, zoals mobiliteit, neemt de gemeente een faciliterende rol. Energiebesparing: Er wordt een actief beleid gevoerd met focus op de gebouwde omgeving en de industrie, met als doel de energievraag structureel te verlagen en de energierekening betaalbaar te houden.

Warmte: Inzet op een individueel hybride strategie met elektrische en hybride warmtepompen of andere innovatieve oplossingen (warmtebronnen, aquatechniek etc) worden onderzocht en meegenomen in deze transitie. Elektriciteit: Korte termijnfocus op zon-op-dak projecten op gemeentelijke gebouwen en parkeerterreinen. Grootschalige opwek wordt als optie voor de toekomst opengehouden. Mobiliteit: Facilitering van de autonome transitie naar elektrisch vervoer via infrastructuur en wettelijke taken. Circulaire economie: Prioriteit voor afvalreductie, circulair inkopen en brede bewustwording. De gemeente neemt hierbij een faciliterende en aanjagende rol. Monitoring en evaluatie: Jaarlijkse rapportage over voortgang; tussentijdse bijstelling van beleid indien nodig; evaluatie in 2027.

RELATIE MET BESTAAND BELEID EN STRATEGISCHE VISIE / INTEGRALITEIT De visie sluit aan op wettelijk, provinciaal en gemeentelijk beleid: Wettelijk beleid: Klimaatakkoord, Wet collectieve warmtevoorziening, Wet milieubeheer en Wet op de ruimtelijke ordening, met verplichtingen voor energiebesparing, duurzame opwekking en milieuimpact. Provinciaal beleid: Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (pMIEK), Limburgse klimaat- en energieagenda, circulaire economie strategie, RES ZL, PEM-programma's en de POV]. Gemeentelijk beleid: Eerder vastgestelde duurzaamheids- en energieprogramma’s, lokale warmtetransitie- en circulaire initiatieven, gekoppeld aan de Omgevingsvisie en andere gemeentelijke beleidskaders. De opstelling van deze visie is integraal gebeurd, met betrokkenheid van het MT, college en themabijeenkomsten met de raad. Deze integrale aanpak was noodzakelijk omdat meerdere disciplines gemeente Eijsden-Margraten

binnen de gemeente samenwerken aan de uitvoering van de transitie, zoals milieu, ruimtelijke ordening, wonen, landbouw, klimaatadaptatie, openbare ruimte, financiën, vergunningen en communicatie. Het proces is ondersteund door een presentatie die in augustus aan de raad is gedeeld en in de bijlage bij dit voorstel is gevoegd.

PROCES VAN BURGERPARTICIPATIE Voor de uitvoering van het programma wordt actief samengewerkt met inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden, inclusief thema’s als wonen, landbouw, klimaatadaptatie en openbareruimte. Communicatie en participatie zijn structureel ingebouwd, zodat projecten breed gedragen en effectief uitgevoerd kunnen worden.

FINANCIELE ASPECTEN De uitvoering van de visie en het uitvoeringsprogramma vindt plaats binnen de bestaande budgettaire kaders. De gemeente ontvangt subsidies van het Rijk en de Provincie Limburg om deze opgave te ondersteunen. Daarnaast zal de gemeente actief blijven zoeken naar aanvullende subsidiemogelijkheden voor de verschillende onderdelen van de uitvoering, zodat de ambitie haalbaar blijft zonder disproportionele druk op de lokale begroting. Specifieke investeringsbesluiten worden separaat via de reguliere begrotingsprocedure aan de raad voorgelegd.

UITVOERING EN EVALUATIE Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering van het Uitvoeringsprogramma 2026-2030. Het college zal het uitvoeringsprogramma 2026-2030 opstellen en vaststellen nadat de raad de visie en strategie heeft goedgekeurd. De raad ontvangtjaarlijks een monitoringsrapportage over de voortgang. De vierjaarlijkse herijking van de visie wordt opnieuw aan de raad ter besluitvorming voorgelegd. Zo wordt systematisch gestuurd op resultaten en kan de koers tijdig worden bijgesteld.

GEVOLGEN VOOR DE NATUUR De uitvoering van de visie draagt bij aan duurzame energieopwekking en circulair gebruik van grondstoffen, met aandacht voor landschappelijke kwaliteit en natuurwaarden. Grootschalige projecten worden uitgevoerd binnen geldende wet- en regelgeving, waarbij negatieve effecten op natuur en landschap geminimaliseerd worden.

Het college van Eijsden-Margraten

De secretaris,

De voorzitter,

Drs. J.M.F. Kool

Mr. A.P. Krijnen

gemeente Eijsden-Margraten

MW

gemeente

eijsden-margraten

RAADSBESLUIT

De raad van de gemeente Eijsden-Margraten

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders;

gelet op de behandeling in de Dialoogvergadering Leefomgeving;

BESLUIT De raad wordt voorgesteld: 1.

De “Visie 2050 & strategie 2030 energie-, warmtetransitie en circulaire economie” vast te stellen, als overkoepelend kader voor de thema’s energie- en warmtetransitie en circulaire economie.

2.

De startnotitie Klimaat- en Duurzaamheidsbeleid van 27 juli 2012 in te trekken.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 20 januari 2026.

gemeente Eijsden-Margraten