20251216 17b Bijlage Meerjarenplan Bibliotheekwerk_Heuvelland 2026 EM

Meerjarenplan Bibliotheekwerk Heuvelland 2026-2031 Beleidsplan ter versterking van het regionale en lokale bibliotheekwerk

Partnergemeenten Eijsden-Margraten, Vaals en Valkenburg aan de Geul in samenwerking met Stichting Heuvellandbibliotheken (SHB)

Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave

2

Hoofdstuk 1 – Inleiding

5

In de kern Toelichting Leeswijzer

5 5 5

Hoofdstuk 2 – Landelijke en lokale context

7

In de kern Toelichting Landelijke ontwikkelingen Lokale ontwikkelingen en maatschappelijke opgaven Rol en ontwikkeling SHB als netwerkorganisatie

7 7 7 7 8

Hoofdstuk 3 – Uitgangspunten voor samenwerking

10

In de kern Toelichting Visie en strategische koers SHB De robuuste bibliotheek Lokale invulling en prioritering Publieke waarden en toegankelijkheid Huisvesting Beheersorganisatie en bedrijfsvoering

10 10 10 10 11 11 11 11

Hoofdstuk 4 – Opdrachtgeverschap en sturing

13

In de kern Toelichting Overlegstructuur Rolverdeling Ambitie en realisatie Gemeentelijke verwachtingen en inbreng Escalatiemodel bij afwijkingen

13 13 13 14 14 15 15

Hoofdstuk 5 – Invulling kwalitatieve norm

17

In de kern Toelichting

17 17

Foto voorzijde: Tijdens de Kinderboekenweek werken de kinderen spelenderwijs aan hun leesvaardigheid in de bibliotheek. Met volle aandacht luisteren ze naar het voorgelezen verhaal en ontdekken zo de kracht van taal en verhalen.

-2-

Lokale invulling van de vijf functies Organisatie en team Ondersteuning van het onderwijs Fysieke verblijfplaats en toegankelijkheid Huisvesting Publieke waarden en maatschappelijke positionering Beheersorganisatie en bedrijfsvoering

17 17 17 17 18 18 18

Hoofdstuk 6 – Kwantitatieve normen

20

In de kern Toelichting Aanwezigheidsnorm Bekostigingsnorm Professioneel bemenste openingstijden

20 20 20 20 20

Hoofdstuk 7 – Planning en prioritering

23

In de kern Toelichting Gemeentelijke prioriteiten Werkbaarheidstoets

23 23 24 24

Hoofdstuk 8 – Financiële afspraken & besluitvorming

26

In de kern Toelichting Producten en diensten Prestatie-indicatoren en verantwoording Subsidieverlening en indexering Tarieven en eigen inkomsten Wijziging van subsidie Financiële consequenties Besluitvorming

26 26 26 26 26 26 27 27 27

Bijlage 1 – Gemeentelijk groeiscenario

29

Bijlage 2 – Beleidsplan SHB 2025–2029 (planning)

34

Bijlage 3 – Verklarende woordenlijst

37

-3-

Foto: Verbindende theaterproductie die inwoners metijdens verschillende achtergronden betrekt en versterkt. De allerjongste bibliotheekbezoekers genieten Voor jonge cultuurmakers in of bevordert met onze gemeente werken, is ondersteuning essentieel. Muziek op School. Met dit die aanbod de bibliotheek Het geeft henen deeducatie mogelijkheid artistiek te groeien en ze hun talenten verder te ontwikkelen, terwijl hun ontwikkeling vanafom jonge leeftijd, en creëert producties tegelijkertijd bijdragenvoor aanálle hetkinderen. behalen van de culturele doelstellingen van de gemeente. een rijke taalen leesomgeving

Hoofdstuk 1 – Inleiding In de kern • Vanaf medio 2026 zijn gemeenten wettelijk verplicht te zorgen voor toegankelijke en volwaardige bibliotheekvoorzieningen (zorgplicht). • Met dit plan leggen de drie gemeenten en SHB hun gezamenlijke ambitie vast: een toekomstbestendige en inclusieve bibliotheek. • We werken samen, volgen de landelijke normen en betrekken inwoners en partners bij keuzes.

Toelichting Vanaf 2026 verandert de wetgeving (Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen – WSOB). Gemeenten krijgen dan een zorgplicht. Dat betekent dat elke inwoner toegang moet hebben tot een volwaardige bibliotheek. De gemeenten Eijsden-Margraten, Vaals en Valkenburg aan de Geul werken samen met Stichting Heuvellandbibliotheken (SHB) om hieraan te voldoen. Met dit meerjarenplan spreken we af waarom we dit doen, wat we willen bereiken en hoe we dit gaan uitvoeren. • Waarom: Bibliotheekwerk is een basisvoorziening. Het helpt inwoners bij lezen, leren en digitale vaardigheden en draagt bij aan kansengelijkheid en leefbaarheid. • Wat: De gemeenten en SHB willen een robuust en toekomstbestendig bibliotheeknetwerk, inclusief aandacht voor jeugd, ouderen en kwetsbare groepen. • Hoe: Door hechte samenwerking tussen gemeenten, directie en bestuur van SHB. We werken stap voor stap toe naar de landelijke normen. We volgen de voortgang via jaarlijkse monitoring, op verschillende momenten in het jaar en betrekken inwoners, partners, medewerkers en vrijwilligers bij de keuzes. Deze monitoring vindt plaats op basis van de door SHB aangeleverde gegevens en documenten. Leeswijzer • Hoofdstuk 2 beschrijft het landelijke en lokale kader. • Hoofdstuk 3 en 4 gaan over samenwerking en opdrachtgeverschap. • Hoofdstuk 5 en 6 gaan over normen.

• Hoofdstuk 7 en 8 behandelen planning, prioritering en financiën. • Voor verdieping en verklarende woordenlijst wordt verwezen naar de bijlagen.

-5-

Foto: Verbindende theaterproductie die inwoners met laat verschillende Een inspirerende lezing van Heleen van Royen zien wat achtergronden betrekt en versterkt. Voor jonge cultuurmakers die in betekent: of met onze ondersteuning essentieel. de bibliotheek van de toekomst eengemeente plek waarwerken, ruimte isisvoor Het geeft hen de mogelijkheid om artistiek te groeien Zo en versterkt hun talenten ontmoeting, verdieping en persoonlijke ontwikkeling. de verder te ontwikkelen, terwijl hun producties bijdragen aan hetrol behalen van de culturele doelstellingen van de gemeente. bibliotheek tegelijkertijd haar culturele en educatieve in de samenleving.

Hoofdstuk 2 – Landelijke en lokale context In de kern • Vanaf medio 2026 geldt landelijk een plicht om als gemeente te voldoen aan een wettelijke ondergrens zoals gedefinieerd in de nieuwe Wsob. • De drie gemeenten en SHB werken samen aan kansengelijkheid, geletterdheid en digitale inclusie. • De bibliotheek is een basisvoorziening en partner in lokaal beleid.

Toelichting Vanaf de tweede helft van 2026 treedt de nieuwe WSOB in werking. Gemeenten krijgen dan een zorgplicht. Dat betekent dat ze moeten zorgen voor toegankelijke en volwaardige bibliotheken. De provincie houdt toezicht op de uitvoering, de specifieke uitwerking hiervan is vooralsnog niet duidelijk. De landelijke afspraken bestaan uit twee soorten normen: • Kwalitatieve normen: de bibliotheek moet de vijf wettelijk bibliotheekfuncties aanbieden: kennis en informatie, educatie, lezen en literatuur, ontmoeting en debat, kunst en cultuur (volwaardigheidsnorm). Ook moeten de publieke waarden worden gevolgd: onafhankelijkheid, toegankelijkheid, pluriformiteit, betrouwbaarheid en authenticiteit. • Kwantitatieve normen: er moet voldoende spreiding van vestigingen zijn (aanwezigheidsnorm), een minimale gemeentelijke bijdrage per inwoner (bekostigingsnorm), en voldoende professioneel bemenste openingstijden (volwaardigheidsnorm). Landelijke ontwikkelingen De samenleving verandert snel door digitalisering en kunstmatige intelligentie. Dit raakt lezen, leren, werken en samenleven en dus ook het bibliotheekwerk. Bibliotheken ontwikkelen zich steeds meer tot maatschappelijke en educatieve organisaties. Ze zijn ontmoetingsplekken en dragen bij aan inclusie en participatie. De overheid ziet bibliotheken als een essentiële basisvoorziening en versterkt haar rol.

Daarom komt er vanaf 2026 een wettelijke zorgplicht. Bibliotheken werken landelijk samen in het bibliotheekconvenant en de Netwerkagenda. Daarin zijn drie hoofdtaken vastgelegd: het terugdringen van laaggeletterdheid, digitale participatie en een leven lang leren. Lokale ontwikkelingen en maatschappelijke opgaven De 3 gemeenten hebben afgesproken te bouwen aan een toekomstbestendige bibliotheek. In samenwerking met de bibliotheek wordt gewerkt aan grote thema’s als armoede, eenzaamheid, laaggeletterdheid en ontoereikende digitale vaardigheden. De samenwerkende gemeenten signaleren daarbij enkele concrete uitdagingen: sociale en kansenongelijkheid bij jongeren, toenemende laaggeletterdheid (NT1 en NT2), digitale uitsluiting

-7-

bij ouderen en kwetsbaren, verminderde sociale samenhang en eenzaamheid en vergrijzing met afnemende voorzieningen in de kernen. Strategische prioriteiten voor 2026–2031 zijn: kansengelijkheid, taalontwikkeling, digitale geletterdheid, digitaal burgerschap, zelfredzaamheid en leefbaarheid. De gemeente beschouwt de bibliotheek als een strategische samenwerkingspartner bij het opstellen en uitvoeren van beleid. Er is binnen deze strategische prioriteiten extra aandacht voor jeugd en kwetsbare inwoners. Rol en ontwikkeling SHB als netwerkorganisatie De kracht van SHB ligt in haar laagdrempelige en niet-commerciële karakter, en haar rol als partner in educatie en inclusie. SHB ontwikkelt zich tot een robuuste netwerkorganisatie. Ze werkt samen met onderwijs, welzijn, zorg, overheid en maatschappelijke partners. De focus ligt op professionalisering, een stevige basis, samenwerking in de regio en aansluiting bij landelijke netwerken. SHB fungeert idealiter als een vooruitgeschoven post van gemeentelijk beleid. Hier kunnen inwoners toegang krijgen tot kennis, cultuur en participatie. De verdere uitwerking van partnerschappen en projecten is opgenomen in het beleidsplan SHB 2025–2028 en deze sluit volledig aan op dit meerjarenbeleidsplan. Voor de uitvoering van dit meerjarenbeleid wordt aangesloten bij het beleidsplan van de Stichting Heuvellandbibliotheken 2025–2029.

Dit beleidsplan is in nauwe afstemming met de drie gemeenten tot stand gekomen. De gemeenten onderschrijven de ingeslagen koers en leggen met dit meerjarenplan vast dat zij deze richting ondersteunen en monitoren.

-8-

Foto: Voor veel jongeren is de bibliotheek een veilige en inspirerende thuisbasis om te studeren, leren en elkaar te ontmoeten. Met gratis lidmaatschap tot 23 jaar en een breed aanbod aan educatieve activiteiten bouwt de robuuste bibliotheek aan gelijke kansen en een toekomstgerichte leeromgeving voor álle jongeren.

Hoofdstuk 3 – Uitgangspunten voor samenwerking In de kern • Gemeenten bepalen beleid, geven richting en middelen, SHB voert uit en legt verantwoording af. • We bouwen aan een robuuste bibliotheek, met duidelijke afspraken en publieke waarden als basis. • Samenwerking is gericht op vertrouwen, transparantie en lokale verankering.

Toelichting De samenwerking tussen de drie gemeenten en SHB is gebaseerd op heldere afspraken. Gemeenten stellen vast welke resultaten moeten worden bereikt en welk budget beschikbaar is. SHB beslist vervolgens hoe die doelen in de praktijk worden uitgevoerd en verantwoord. Deze manier van werken heet beleidgestuurde subsidiëring. Het betekent dat gemeentelijke beleidsdoelen rechtstreeks zijn verbonden aan de prestaties van SHB. De uitvoering en bedrijfsvoering liggen bij SHB. Om deze afspraken goed te volgen, gebruiken we een vaste jaarcyclus: plannen, uitvoeren, controleren en bijstellen. Dit wordt ook wel de PDCA-cyclus genoemd. Hiermee houden gemeenten en SHB samen grip op de voortgang en kan indien nodig tijdig worden bijgestuurd. Visie en strategische koers SHB SHB werkt programmatisch aan drie landelijke opgaven: het terugdringen van laaggeletterdheid, het versterken van digitale participatie en het bevorderen van een leven lang leren. Daarbij staat de lokale behoefte in elke gemeente centraal. De bibliotheek ontwikkelt zich steeds meer als een toegankelijke huiskamer van het dorp. Het is een plek waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten en waar ruimte is voor leren en cultuur. De organisatie werkt met een klein professioneel team, ondersteund door veel vrijwilligers.

De komende jaren wordt de organisatie verder geprofessionaliseerd en versterkt en wordt er meer dan eens gezocht naar brede maatschappelijke samenwerking. De robuuste bibliotheek Om een robuuste bibliotheek te waarborgen gebruiken we vier maatstaven: 1. Financiële transparantie: via een productenboek wordt per product beschreven wat het inhoudt, voor welke inwoners het bedoeld is, welke maatschappelijke waarde het oplevert, en welke middelen (kosten en inzet) daarvoor nodig zijn. 2. Kwaliteit: SHB werkt volgens het landelijke certificeringskader ‘Kwaliteit in Beeld’ (CBCT). Hiermee wordt de kwaliteit van dienstverlening en tevredenheid van gebruikers bewaakt. In 2024 heeft SHB de 4-jarige certificering succesvol doorlopen.

- 10 -

3. Effect: er wordt gestuurd op resultaat én maatschappelijk effect. Dit gebeurt met periodieke rapportages en landelijke benchmarks. 4. Netwerk en besturing en verantwoording: de drie gemeenten ondersteunen een overgang van SHB naar een Raad van Toezicht-model. Daarmee sluiten ze aan bij de Governance Code Cultuur (2019), die staat voor transparantie, integriteit en scheiding van bestuur en toezicht Schaalvergroting en samenwerking met omliggende bibliotheken worden door SHB onderzocht als mogelijke route naar meer robuustheid. Hoe dit precies vorm krijgt, wordt in overleg besloten. Lokale invulling en prioritering De wettelijke taken van de bibliotheek (vijf functies volgens de WSOB) worden lokaal ingevuld. Dit gebeurt zoveel mogelijk in co-creatie met inwoners en partners, zoals scholen en Seniorenweb. De prioriteiten verschillen per gemeente en worden vastgelegd in het productenboek en in gemeentelijke groeiscenario’s. Publieke waarden en toegankelijkheid De bibliotheek blijft een publieke voorziening. Dat betekent onafhankelijk, toegankelijk, betrouwbaar, pluriform en authentiek. De toegang blijft laagdrempelig door onder andere gratis lidmaatschap tot en met 23 jaar en gratis toegankelijke vestigingen ongeacht lidmaatschap. Huisvesting Gemeenten zijn verantwoordelijk voor passende en toegankelijke huisvesting.

SHB benut locaties steeds meer als ‘derde plekken’, waar inwoners samenkomen en leren. Bij ontwikkelingen bijvoorbeeld in Eijsden en Berg ligt de nadruk telkens op het verbinden met netwerkpartners. Afspraken over huisvesting worden per gemeente vastgelegd. Beheersorganisatie en bedrijfsvoering SHB werkt met een klein professioneel team en een grote groep vrijwilligers. De bedrijfsvoering is realistisch en transparant, met aandacht voor personeelsplanning en scholing. Uitwerkingen hiervan staan uitgebreider in het beleidsplan SHB 2025–2028.

- 11 -

Foto: Tijdens de cursus ‘Klik & Tik’ leren ouderen stap voor stap omgaan met de digitale wereld. Zo draagt de bibliotheek bij aan digitale inclusie en zorgt zij dat iedereen – ongeacht leeftijd – mee kan blijven doen in de digitale samenleving.

Hoofdstuk 4 – Opdrachtgeverschap en sturing In de kern • Gemeenten sturen op beleid en budget (wat), SHB voert uit en verantwoordt (hoe). • De raad stuurt via de gemeentelijke P&C-cyclus, met voorspelbare rapportagemomenten. • Bestuurlijk en ambtelijk overleg zorgen voor afstemming en gezamenlijke keuzes. • Bij afwijkingen wordt proportioneel ingegrepen .

Toelichting De samenwerking vraagt om heldere afspraken over wie waarvoor verantwoordelijk is. Gemeenten bepalen de beleidsdoelen en stellen het budget beschikbaar. SHB voert het beleid uit en legt hierover verantwoording af. Zo ontstaat een duidelijke scheiding tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. De sturing is ingebed in de gemeentelijke planning- en control cyclus (afgekort P&C-cyclus). Dit betekent dat de afspraken en rapportages aansluiten bij de vaste momenten in de gemeentelijke jaarcyclus, zoals de voorjaarsnota en begroting. Door deze koppeling is de voortgang voorspelbaar en overzichtelijk. Overlegstructuur Er zijn vaste overleggen op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau. In deze overleggen bespreken gemeenten en SHB de voortgang, mogelijke afwijkingen en nieuwe ontwikkelingen. De jaaragenda maakt duidelijk welke onderwerpen wanneer aan de orde komen. Zo wordt ad-hoc druk verminderd en ontstaat rust en voorspelbaarheid.

- 13 -

Overlegstructuur in stappen

NOVEMBER

FEBRUARI

Stap #6

Stap #1

Evaluatie & lering subsidiejaar + aanpassing productenboek (ambtelijk overleg of bestuurlijk in geval van afwijkingen)

Voorbereiding & oriëntatie (bestuurlijk)

APRIL

NOVEMBER

Stap #2

Stap #5

Subsidieaanvraag afstemming

Eindverantwoording & definitieve subsidievaststelling

MEISEPTEMBER

EIND APRIL

Stap #4

Beoordeling & toekenning (ambtelijk) + 1e KPI

Stap #3

Uitvoering & monitoring overleg en bijsturing. 2e KPIrapportage (ambtelijk)

Rolverdeling De gemeenten benoemen een voorzitter voor het bestuurlijk overleg. De directeur van SHB bereidt de agenda’s voor en borgt verslaglegging. Gemeenten sturen op de resultaten en de inzet van middelen, terwijl SHB verantwoordelijk is voor de uitvoering en de bedrijfsvoering. Ambitie en realisatie De gemeenten en SHB werken samen om stap voor stap te groeien naar volledige uitvoering van de zorgplicht. Extra middelen, zoals de decentralisatie-uitkering, worden ingezet voor concrete verbeteringen. De voortgang wordt gemeten via indicatoren en jaarlijks besproken in de P&C-cyclus.

- 14 -

Gemeentelijke verwachtingen en inbreng

Gemeentelijke verwachtingen richting SHB

Gemeentelijke inbreng richting SHB

Sterk strategisch profiel en robuust HR- en vrijwilligersbeleid

(Meer)jarige afspraken en jaarlijkse indexering

Ontwerp (in 2025) en toepassing productenboek

Rolverheldering opdrachtgever / opdrachtnemer

Integratie in P&C-cyclus met KPI-rapportage (twee keer per jaar) en meerjarenbegroting

Vooruitlopen op zorgplicht en landelijke normen

Kennis van en co-creatie met inwoners

Ondersteunen ontwikkelrichting SHB

Transparant financieel kader en risicobeheer

Erkenning van lokale verschillen

Verbreding financieringsmix

Actief meewerken aan verbreding financieringsmix

Escalatiemodel bij afwijkingen Wanneer afspraken niet worden nagekomen, wordt proportioneel ingegrepen. Dat begint met overleg en een verbeterplan. Als dit niet voldoende is, zullen de gemeenten steeds zwaardere middelen overwegen, tot en met de subsidie tijdelijk opschorten of uiteindelijk intrekken. Dit geeft gemeenten zekerheid en borgt zorgvuldig financieel beheer. Voor SHB schept het escalatiemodel andersom ook duidelijkheid en voorspelbaarheid. Het dwingt de gemeenten zorgvuldig en proportioneel te handelen. Dit voorkomt onnodige escalatie en borgt een evenwichtige samenwerkgingsrelatie.

- 15 -

Foto: In de Taalcafés helpen vrijwilligers anders­taligen met het oefenen van Nederlands. Hier groeien taalvaardigheid, zelfvertrouwen en verbondenheid – precies wat de bibliotheek van de toekomst wil bevorderen.

Hoofdstuk 5 – Invulling kwalitatieve norm In de kern • Binnen 4 jaar moeten alle vijf wettelijke functies worden afgedekt. • SHB werkt programmatisch aan geletterdheid, digitale participatie en een leven lang leren. • Lokale keuzes en prioriteiten worden vastgelegd in het productenboek en in co-creatie met inwoners en partners.

Toelichting De Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (WSOB) schrijft voor dat bibliotheken vijf functies moeten vervullen: kennis en informatie, educatie, lezen en literatuur, ontmoeting en debat, kunst en cultuur. De nulmeting in 2025 laat zien dat de eerste drie functies al redelijk goed zijn ingevuld, maar dat ontmoeting/debat en kunst/cultuur nog versterking nodig hebben. Gemeenten en SHB hebben afgesproken dat er binnen 4 jaar volledige dekking moet zijn. De prioriteiten verschillen per gemeente. Elke gemeente mag eigen keuzes maken en bewaakt tegelijk de samenhang in de regio. Lokale invulling van de vijf functies De invulling gebeurt lokaal en zoveel mogelijk in samenwerking met inwoners en partners. Voorbeelden zijn het Taalcafé en programma’s voor leesbevordering. Concrete keuzes worden per gemeente vastgelegd in het productenboek. Een bredere invulling van de functies stelt ook hogere eisen aan de huisvesting. Organisatie en team SHB is een kleine en wendbare organisatie met vijf vestigingen. Het team werkt programmatisch langs de drie landelijke opgaven. Vrijwilligers zorgen samen met het kernteam voor lokale verankering. De komende jaren worden sleutelrollen uitgebreid om de koers te ondersteunen. Ondersteuning van het onderwijs De bibliotheek is partner in de doorlopende leeslijn van 0 tot 18 jaar.

Bekende programma’s zijn BoekStart, BoekStart in de kinderopvang, VoorleesExpress en de Bibliotheek op school (dBos). Het accent ligt op leesplezier, basisvaardigheden en digitale geletterdheid. De ambitie is volledige deelname van basisscholen aan dBos. Jongeren van 12 t/m 23 jaar worden bereikt via collectie, digitale bibliotheek, studie & werkplekken maar ook via activiteiten rond mediawijsheid en andere relevante programmering. Fysieke verblijfplaats en toegankelijkheid Bibliotheken moeten uitnodigende ‘derde plekken’ zijn. Dat betekent gastvrije vestigingen met werken studieplekken en activiteiten die uitnodigen tot verblijf. Toegankelijkheid wordt geborgd door lage drempels, zoals gratis lidmaatschap tot en met 23 jaar en inclusieve programmering.

- 17 -

Huisvesting Gemeenten zijn verantwoordelijk voor passende en toegankelijke huisvesting. SHB richt de locaties in en benut ze steeds meer als ‘derde plekken’. Afspraken hierover worden per gemeente vastgelegd, bijvoorbeeld in subsidiebeschikkingen of huisvestingsovereenkomsten. Bij multifunctionele accommodaties (MFA’s) wordt de bibliotheek ingebed in een bredere publieke voorziening. Publieke waarden en maatschappelijke positionering De bibliotheek is een publieke voorziening. Daarom gelden waarden als onafhankelijkheid, betrouwbaarheid, toegankelijkheid, pluriformiteit en authenticiteit. SHB zet extra in op mensen met een beperking of inwoners in een kwetsbare positie. Beheersorganisatie en bedrijfsvoering SHB werkt met een klein professioneel team, aangevuld met vrijwilligers. De bedrijfsvoering richt zich op realistisch begroten, transparant rapporteren en het plannen van personeel en scholing. Financiële afspraken over reserves en inzet worden besproken in de jaarlijkse cyclus van plannen, uitvoeren, controleren en bijstellen.

- 18 -

Foto: Tijdens het naaicafé op de locatie aan het Berkelplein ontmoeten mensen elkaar, leren ze nieuwe vaardigheden, delen ze verhalen en oefenen ze met de Nederlandse taal. Zo wordt de bibliotheek een plek waar leren, creativiteit en welzijn, samenkomen – een eigentijdse invulling van haar maatschappelijke zorgplicht.

Hoofdstuk 6 – Kwantitatieve normen In de kern • De landelijke normen c.q. streefwaarden gaan over aanwezigheid van vestigingen, gemeentelijke bekostiging en openingstijden. • Alle drie de gemeenten voldoen al aan de aanwezigheidseis (1 vestiging per 13.000 inwoners). • Voor bekostiging en openingstijden zijn groeiscenario’s nodig om binnen 4 jaar aan de norm te voldoen.

Toelichting Naast de inhoudelijke functies gelden er landelijke kwantitatieve normen. Deze gaan over de aanwezigheid en spreiding van vestigingen, de hoogte van de gemeentelijke bijdrage en de openingstijden onder aanwezigheid van professionals. Samen geven ze aan of inwoners daadwerkelijk toegang hebben tot een volwaardige bibliotheek. Aanwezigheidsnorm De norm schrijft voor dat er minimaal één volwaardige vestiging moet zijn per 13.000 inwoners. In 2025 voldoen alle drie de gemeenten aan deze eis. De meeste inwoners wonen op minder dan 3 kilometer van een vestiging. Voor enkele buurtschappen in Eijsden-Margraten wordt dit opgelost via alternatieven zoals de Bibliotheek op School (dBos), mobiele programmering of online dienstverlening. Tevens wordt gedacht aan de opening van zogenaamd mini-biebs. De fysieke aanwezigheid is dus op orde, maar de ontmoetingsfunctie van bibliotheken vraagt nog meer aandacht. Nieuwe concepten, zoals bibliotheekvestigingen met verblijfsfunctie of eenvoudige horeca, kunnen hieraan bijdragen. Bekostigingsnorm De landelijke bekostigingsnorm is € 22 per inwoner, exclusief huisvesting en specifieke programma’s (dBos, BoekStart, IDO). In de praktijk betekent dit dat gemeenten hun inspanningen en middelen moeten bundelen in één helder bibliotheekbeleid. Het productenboek speelt hierbij een sleutelrol en dwingt tot transparantie.

Doel is dat de drie gemeenten binnen 4 jaar voldoen aan de bekostigingsnorm. De groeiscenario’s hiervoor zijn per gemeente uitgewerkt in de bijlagen. Professioneel bemenste openingstijden De norm schrijft voor dat elke vestiging minimaal 30 uur per week professioneel bemenst open moet zijn. In 2025 wordt dit nergens volledig gehaald. De transitie naar een sociaal maatschappelijke bibliotheek vraagt om ruimere en flexibelere openingstijden, waarbij avond- en weekendopenstelling belangrijk zijn. Een concept als

- 20 -

Open+ en vergelijkbare concepten kan hierbij helpen. De bibliotheek kan dan ruimere opening borgen door een gelaagde openingsaanpak: 1. openingsuren met professionals. 2. opening d.m.v. vrijwilligers of professional van netwerkpartners ‘met telefonische achtervang door een SHB professional’. 3. onbemande openstelling met digitale toegangssystemen. Doel is dat alle vestigingen binnen 4 jaar voldoen aan de norm. De concrete groeiscenario’s zijn opgenomen in de bijlagen.

- 21 -

Foto: Verbindende theaterproductie die inwoners met verschillende achtergronden betrekt en versterkt. In de bibliotheek van Vaals duiken basisschoolkinderen Voor jongeen cultuurmakers die in Door of met onze gemeente werken, is ondersteuning essentieel. in boeken nieuwe werelden. spelenderwijs te lezen, Het geeft hen de mogelijkheid omdeartistiek te groeien en hun talenten verder te ontwikkelen, terwijl hun ontdekken verkennen, bouwt bibliotheek aan een producties tegelijkertijd bijdragen het van de culturele doelstellingen van de gemeente. stevige basis voor een leven lang aan leren enbehalen leesplezier.

Hoofdstuk 7 – Planning en prioritering In de kern • De planning volgt het beleidsplan van SHB, aangevuld met gemeentelijke prioriteiten. • Gemeenten bewaken de uitvoering via de jaarlijkse planning- en controlcyclus (P&C-cyclus). • Het groeipad naar een volwaardige bibliotheekvoorziening 2026 –2031 is haalbaar en het risico op niet-naleving is laag.

Toelichting De uitvoering van dit meerjarenplan gebeurt in samenhang met het beleidsplan van de SHB. De prioriteiten van de 3 samenwerkende gemeenten zijn al verwerkt in dit beleidsplan van SHB. Iedere gemeente mag eigen accenten leggen. De afnamelijst (productenboek) en de jaarplannen van de SHB borgen een doorlopende aansluiting bij lokale beleidsdoelen. De voortgang wordt bewaakt binnen de jaarcyclus van de gemeenten. Dit betekent dat resultaten en afwijkingen jaarlijks worden besproken in dezelfde cyclus als de begroting en jaarrekening. Zo blijft de uitvoering overzichtelijk en bestuurbaar. De basisplanning komt uit het beleidsplan SHB. Daarin staan de hoofdlijnen en de basisplanning:

2025

Samenwerken en vernieuwen 2025

2026

Uitbreiden en verdiepen

2027

Oogsten en borgen

2028

Verstevigen en vooruitkijken

Voor detailplanning wordt verwezen naar de bijlage 2. Het bewaken van de ambities in de planperiode vindt plaats in het bestuurlijk overleg.

- 23 -

Gemeentelijke prioriteiten De gemeenschappelijke prioriteiten van de 3 gemeenten zijn vooral gericht op samenwerking in de periode 2026–2031: 1. Ontwikkeling en invoering van het productenboek. 2. Ontwikkeling en gebruik van een KPI-dashboard. 3. Relatiebeheer met gemeenten en partners. 4. Plan voor inzet van reserves en verbreding van de financieringsmix. 5. Samenwerking met bibliotheken uit omliggende gemeenten (zoals Mijn Streek en Meerssen). 6. Klanttevredenheidsonderzoeken. 7. Strategisch HRM-plan, inclusief vrijwilligersbeleid. 8. Verwerken van resultaten uit de certificering. 9. Afronden SPUK-projecten in Eijsden-Margraten en Vaals. Voor de meer inhoudelijke prioriteiten wordt verwezen naar bijlage 1 (gemeente specifieke paragrafen en groeiscenario’s) Werkbaarheidstoets Met dit meerjarenplan 2026–2031 geven gemeenten en SHB uitvoering aan de wettelijke zorgplicht. Samen bouwen zij aan een toekomstbestendige en robuuste bibliotheekvoorziening. Gezamenlijke uitvoering, transparante verantwoording en het inspelen op maatschappelijke opgaven staan daarbij centraal. Er zijn al belangrijke stappen gezet. Met een ingroeiperiode van vier jaar is het risico op niet-naleving laag. Aanvullende middelen, gezamenlijke sturing en het gebruik van het productenboek maken het groeipad haalbaar.

- 24 -

Foto: Mevrouw Dauven – met haar 101 jaar het oudste lid van Heuvelland Bibliotheken – laat zien dat de bibliotheek er écht is voor iedereen. Een plek die ontmoeting en zingeving biedt en helpt eenzaamheid (ook onder ouderen) te voorkomen.

Hoofdstuk 8 – Financiële afspraken & besluitvorming In de kern • Gemeenten en SHB groeien stapsgewijs toe naar de landelijke norm van € 22 per inwoner. • Jaarlijkse indexering en inzet van reserves zijn onderdeel van de afspraken. • SHB werkt aan een bredere financieringsmix om minder afhankelijk te zijn van gemeentelijke subsidies (in 2025 ongeveer 95% van de totale begroting).

Toelichting Financiën vormen een belangrijk onderdeel van dit meerjarenplan. De landelijke norm voor bibliotheekwerk is in het concept normenkader vastgesteld op €22 per inwoner (exclusief kosten voor huisvesting, IDO en DBos ). De drie gemeenten groeien stapsgewijs naar dit normbedrag toe. Om dit te bereiken, gebruiken we een ingroeipad. Daarin worden bestaande subsidies, de decentralisatie uitkering en de inzet van SHB-reserves gecombineerd. De verantwoordelijkheid voor de inzet van reserves ligt bij SHB zelf. Gemeenten spreken de verwachting uit dat de eenmalige inzet van reserves wordt betrokken bij het ingroeipad. Dit draagt bij om de overgang naar het normbedrag beheerst en stapsgewijs vorm te geven. Op de langere termijn wordt de structurele bekostiging gedekt uit gemeentelijke bijdragen in combinatie met de structurele landelijke decentralisatievergoeding. Producten en diensten Het actuele dienstenpakket van SHB wordt vastgelegd in een productenboek. Daarin staat wat de bibliotheek aanbiedt, wat de kosten zijn en wat de maatschappelijke waarde is van de dienst. De inhoud van het productenboek wordt jaarlijks herzien. Het wordt de komende jaren hét instrument om keuzes en kosten transparant te maken. Prestatie-indicatoren en verantwoording De resultaten worden gevolgd met behulp van enkele prestatie-indicatoren. SHB rapporteert twee keer per jaar over deze indicatoren.

In 2025 wordt hiervoor door SHB een praktisch voorstel uitgewerkt. Subsidieverlening en indexering De gemeenten zetten de decentralisatie uitkering in voor de uitvoering van de zorgplicht. De keuzes hierover worden vastgelegd in de gemeentelijke begroting. Ook is afgesproken dat de gemeentelijke bijdragen jaarlijks worden geïndexeerd, op basis van loon- en prijsontwikkelingen, zodat de bibliotheek kan meebewegen met stijgende kosten. Gemeenten stemmen onderling af welke indexeringsmethode wordt toegepast (bv CPI, loonvoet overheid of IHS). Tarieven en eigen inkomsten Binnen het werkgebied streeft SHB naar zoveel mogelijk uniforme tarieven. Naast gemeentelijke financiering werkt SHB aan een verbreding van de financieringsmix. Dat betekent dat er actief wordt gezocht naar bijdragen uit landelijke en provinciale regelingen en fondsen.

- 26 -

Zo verkleint de SHB de afhankelijkheid van de gemeentelijke subsidies (van 95% naar 90% in deze planperiode). Zo bouwen partijen samen aan een stabieler financieel fundament. Gemeenten ondersteunen de SHB door actief mee te denken over kansrijke aanvragen. Wijziging van subsidie Als er sprake is van een forse wijziging in de subsidie, wordt dit tijdig besproken met alle partijen. De Algemene wet bestuursrecht schrijft voor dat dit zorgvuldig en redelijk moet gebeuren. Zo wordt voorkomen dat de continuïteit van de bibliotheekvoorziening in gevaar komt. Financiële consequenties De gemeenten houden bij de begroting rekening met de wettelijke zorgplicht en de landelijke normbedragen. De concrete financiële uitwerking vindt plaats binnen de jaarlijkse begrotingscyclus. Dit meerjarenplan bevat daarom geen afzonderlijke financiële paragraaf. Besluitvorming De gemeenteraad wordt gevraagd om in te stemmen met dit meerjarenplan, en de monitoring te borgen via jaarlijkse rapportage door SHB en een gezamenlijke evaluatie in 2028.

- 27 -

Foto: Verbindende theaterproductie die inwoners met verschillende achtergronden betrekt en versterkt. Voor cultuurmakers in of met gemeente werken, is ondersteuning essentieel. Foto: jonge De jongste generatiedie ontdekt in deonze bibliotheek de kracht van Het geeft hennieuwsgierigheid de mogelijkheid en omkennis. artistiekDe te bibliotheek groeien en investeert hun talenten verder te ontwikkelen, terwijl hun verbeelding, producties tegelijkertijd bijdragen aan het behalenleren. van de culturele doelstellingen van de gemeente. in deze toekomstmakers – hier begint levenslang

Bijlage 1 – Gemeentelijk groeiscenario Eijsden-Margraten

Foto: In het historische Ursulinenconvent, hartje Eijsden, ervaart de bibliotheek een unieke mix van erfgoed en ontmoeting – midden tussen de mensen. In Margraten is de bibliotheek gevestigd in het schoolgebouw, waar zij nauw aansluit bij de leefwereld van de jeugd.

Gemeente Eijsden-Margraten 1. Inleiding en visie De bibliotheek is voor Eijsden-Margraten méér dan een uitleenpunt voor boeken: zij is het kloppend hartvan de gemeenschap. In aansluiting op onze nieuwe cultuurvisie positioneren wij de bibliotheek als een laagdrempelig cultuurhuis dat bijdraagt aan ontwikkeling, ontmoeting en samenleven. Vanuit thema’s als leesbevordering, cultuurparticipatie, welzijn en digitale inclusie versterken we de sociale cohesie in onze gemeente. Wij zijn er trots op dat het bibliotheekwerk een wezenlijk onderdeel vormt van onze brede culturele agenda en dat dit, via de koppeling met het uitvoeringsprogramma Kunst en Cultuur, structureel wordt ingebed in ons beleid. 2. Ambities en doelstellingen • Wettelijke zorgplicht: Wij voeren onze zorgplicht uit zoals vastgelegd in de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob), samen met Stichting Heuvellandbibliotheken. • Gerichte diensten: Jaarlijks stemmen wij het programma af op de behoeften van onze inwoners, met nadruk op kennisdeling, educatie, leesbevordering en maatschappelijke betrokkenheid. • Inwonersvisie: De resultaten van het herijkingsonderzoek Bibliotheekwerk worden actief meegenomen in de dienstverlening. Via de uitvoerende stichting houden we de lijnen met inwoners kort en faciliteren we structurele feedback.

• Leesvaardigheid en laaggeletterdheid: Met een lokaal programma richten we ons jaarlijks op verbetering van leesvaardigheid (met nadruk op de jeugd) en het tegengaan van laaggeletterdheid. 3. Huisvesting Een robuuste bibliotheek is laagdrempelig, goed bereikbaar en ingebed in het maatschappelijk weefsel. Onze gemeente telt twee vestigingen (Eijsden en Margraten) voor bijna 27.000 inwoners en heeft de ambitie te groeien naar 30.000. De bibliotheek in Eijsden is momenteel tijdelijk gehuisvest in het Ursulinenconvent. Wij onderzoeken met trots en ambitie een nieuwe, duurzame locatie die niet alleen voldoet aan de bibliotheeknormen, maar die ook integraal wordt afgestemd met onze woningbouwopgave. Daarbij werken we nauw samen met de collega’s van Ruimtelijke Ordening (RO), zodat de bibliotheek zich kan ontwikkelen in harmonie met de ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen van onze gemeente. 4. Financiën ‘De landelijke bekostigingsnorm van € 22 per inwoner geldt als richtsnoer voor een toekomstbestendige bibliotheekvoorziening’. In Eijsden-Margraten investeren we momenteel circa € 21 per inwoner, opgebouwd uit: • een basissubsidie van € 13,14 per inwoner (jaarlijks geïndexeerd), • een aanvullende decentralisatie-uitkering van € 100.000, • een aanvullend gemeentespecifiek budget van € 73.800. Voor 2025 en 2026 is dit bedrag geborgd.

Fluctuaties zijn afhankelijk van de rijksuitkering.

- 31 -

5. Professioneel bemenste openingstijden Volgens de norm dient iedere vestiging minimaal 30 uur professioneel bemenst te zijn. Daarbij tellen niet alleen de uren van medewerkers van de Stichting Heuvellandbibliotheken mee, maar ook de uren van professionele begeleiders van cursussen en activiteiten. Door de integratie van maatschappelijke initiatieven in de bibliotheek realiseren we een forse toename van professioneel begeleide uren. 6. Toegankelijkheid In onze uitgestrekte gemeente meten we toegankelijkheid niet enkel aan de hand van twee fysiekevestigingen en aanbod van boeken, cursussen en activiteiten. Minibiebs in vrijwel iedere kern, elk met een eigen beheerder, zorgen voor laagdrempelig leesaanbod dicht bij de inwoners. Deze kleine initiatieven hebben een grote impact, juist in een uitgestrekte gemeente als de onze. 7. Lokale opgaven Ons gemeentespecifieke budget koppelen we direct aan onze belangrijkste lokale uitdagingen: • Laaggeletterdheid en leesvaardigheid bij jeugd: we intensiveren lokale programma’s om kinderen en jongeren sterker te maken in taal. • Culturele verankering: via de actieve koppeling met ons uitvoeringsprogramma Kunst en Cultuur geven we bibliotheekinitiatieven een breder draagvlak. Hierdoor bereiken we uiteenlopende doelgroepen en versterken we de rol van de bibliotheek als cultuurhuis en ontmoetingsplek.

Conclusie De bibliotheek in Eijsden-Margraten is stevig verankerd in onze nieuwe cultuurvisie, en vervult een sleutelrol in maatschappelijke en culturele ontwikkeling. Met investeringen in huisvesting (in samenhang met woningbouw en RO), structurele aandacht voor laaggeletterdheid en jeugd, en innovatieve initiatieven zoals minibiebs en maatschappelijke cursussen, zorgen wij dat onze bibliotheekvoorzieningen toekomstbestendig zijn en herkenbaar bijdragen aan de vitaliteit van onze gemeenschap.

- 32 -

Foto: Tijdens het voorleesmoment genieten kinderen en hun ouders samen van mooie verhalen. Zo stimuleert de bibliotheek taalontwikkeling én ouderbetrokkenheid, en zorgt zij voor een rijke leesomgeving waarin ieder kind de kans krijgt om te groeien.

Bijlage 2 – Beleidsplan SHB 2025–2029 (planning)

Samenwerking

Inspelen op lokale behoeften

2025

2026

2027

2028

Samenwerken en vernieuwen

Verdiepen en uitbreiden

Oogsten en borgen

Verstevigen en vooruitkijken

Investeren in relatie met de drie gemeenten

Structurele beleidscyclus met gemeenten

Aansluiting bij nieuwe coalitieprogramma’s en deze vertalen in producten en diensten

Aansluiten bij coalitieprogramma’s leidt tot nieuwe producten en diensten, samenwerking wordt als vanzelfsprekend ervaren

Sluiten samen­ werkingsconvenant met collegabibliotheek

Er is een samenwerking op minimaal twee terreinen

Er wordt op meerdere terreinen intensief samengewerkt

Schaalvergroting leidt tot vergaande efficiency en kennis delen

Investeren in relatie stakeholders

90% activiteiten is in samenwerking met partner

Vanuit de samenwerking ontstaan nieuwe initiatieven en experimenten

Heuvelland­ bibliotheken staan bekend als stabiele netwerkpartner

Klanttevredenheidsonderzoek en opvolging

Ruimte bieden voor wensen klanten en gebruikers

Blijvend investeren in wensen en behoeften klanten en gebruikers bij programmering en inrichting

Programmering wordt deels uitgevoerd door lokale gemeenschap

Streven naar 8.500 gebruikers

Streven naar 10.000 gebruikers

Streven naar 12.000 gebruikers

14.000 mensen maken jaarlijks gebruik van de bibliotheken

Aandacht voor verblijfsfunctie, aanbod aan gratis activiteiten is groot

Dienstverlening wordt bij voorkeur gratis aangeboden

Experimenten met inrichting op basis van lokale wensen

In alle vestigingen is de huiskamer van het dorp gerealiseerd

Inzet op deskundigheidsbevordering medewerkers en vrijwilligers

Blijvend aandacht voor ontwikkeling medewerkers en vrijwilligers

Er is een divers en goed opgeleid team van medewerkers en vrijwilligers

Heuvelland­ bibliotheken heeft 14.000 gebruikers

Huiskamer van het dorp

Voor details wordt verwezen naar: Beleidsplan Heuvellandbibliotheken 2025-2028

- 35 -

Foto: Vrijwilligers vormen het hart van het bibliotheekwerk. Met hun inzet Foto: Verbindende theaterproductie die inwoners met verschillende achtergronden betrekt en versterkt. versterken zij een toekomstgerichte Voor jonge die cultuurmakers die inhelpt of met bibliotheek mensen verder – onze gemeente werken, is ondersteuning essentieel. Het hen de mogelijkheid om artistiek te groeien en hun talenten verder te ontwikkelen, terwijl hun van geeft taal ot technologie, van ontmoeting producties tegelijkertijd bijdragen aan het behalen van de culturele doelstellingen van de gemeente. tot ontwikkeling.

Bijlage 3 – Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst Aanwezigheidsnorm Toegankelijkheidsnorm voor minimale aanwezigheid van vestigingen in relatie tot aantal inwoners. Awb 4:48/4:49 Artikelen uit de Algemene wet bestuursrecht over wijzigen/intrekken subsidie. Awb 4:51 Artikel over beëindiging subsidierelaties; redelijkheid en billijkheid in acht nemen. BBV Besluit Begroting en Verantwoording: wettelijk kader voor financiële huishouding gemeenten/ provincies. BCF / beleid-gestuurde subsidiëring Subsidierelatie waarbij gemeentelijke beleidsdoelen worden gekoppeld aan prestaties van de bibliotheek Bekostigingsnorm Normbedrag per inwoner voor bibliotheekwerk (excl. huisvesting en landelijk (mee)gesubsidieerde programma’s als dBos / BoekStart / IDO. Beleidsplan SHB Strategisch plan van de Stichting Heuvelland Bibliotheken voor 2025–2030. Bestemmingsreserve Reserve die is geoormerkt voor specifieke toekomstige uitgaven. BoekStart Programma dat ouders en jonge kinderen stimuleert om vroeg met voorlezen te beginnen. CBCT – Kwaliteit in Beeld Landelijk certificeringskader en audit voor bibliotheekwerk, cultuur en taal. Code Culturele Diversiteit & Inclusie Richtlijn voor diversiteit en inclusie in beleid, personeel, publiek en partners. dBos – De Bibliotheek op school Landelijke aanpak voor structurele leesbevordering en mediawijsheid in het onderwijs.

Decentralisatievergoeding Structurele rijksbijdrage aan gemeenten die voor zorgplicht is bedoeld Derde plek Publieke ontmoetingsplek naast thuis en werk/studie, waar inwoners leren, ontmoeten en deelnemen. Egalisatiereserve Reserve om exploitatiefluctuaties op te vangen; hier gemaximeerd op 25% van de jaarsubsidie.

- 38 -

Escalatiemodel Stapsgewijze aanpak voor bijsturing en sancties, proportioneel en zorgvuldig. Fair Practice Code Gedragsnormen voor fair, veilig en inclusief werken in de cultuursector. Governance Code Cultuur (2019) Richtlijn voor goed bestuur en toezicht in de cultuursector; benadrukt scheiding bestuur/toezicht, transparantie en integriteit. IDO – Informatiepunt Digitale Overheid Loket in de bibliotheek waar inwoners hulp krijgen bij digitale overheidstaken. Jaaragenda / jour fixe Vaste overlegkalender met onderwerpen, rollen en oplevermomenten. Kaders voor Samenwerking en Zorgplicht Bestuurlijk vastgesteld document met afspraken tussen de drie gemeenten en SHB. KPI-rapportage Periodieke rapportage van kernindicatoren voor sturing en verantwoording. Landelijk Bibliotheekconvenant Afspraken tussen Rijk, provincies, gemeenten en bibliotheken over gezamenlijke doelen. Makerplaats / FabLab / CoderDojo Ruimte / programma’s voor maken, programmeren en techniek voor jongeren en volwassenen. MFA (Multifunctionele Accommodatie) Gebouw waar meerdere publieke functies samenkomen (o.a. bibliotheek, onderwijs, cultuur). Netwerkagenda Landelijke werkagenda met gezamenlijke opgaven: geletterde samenleving, digitale participatie, leven lang leren. Normenkader Landelijk overeengekomen normen voor inhoud, toegang, bekostiging en bemensing van bibliotheken.

Nulmeting Uitgangsmeting van de stand van bibliotheekvoorzieningen t.o.v. de wettelijke normen per gemeente. Open+ Bibliotheekconcept met gelaagde openingstijden: met professionals, vrijwilligers of onbemand (met digitale toegangssystemen). Openingstijdennorm Minimum aantal uur dat een bibliotheek professioneel bemenst open moet zijn (30 uur/week).

- 39 -

Foto: Tijdens de lezing van Aaf Brandt Corstius komen geïnteresseerde en nieuwsgierige bezoekers samen rond actuele thema’s. Zo laat de bibliotheek haar rol zien als plek voor reflectie, dialoog en persoonlijke groei – een baken van cultuur en betekenis voor morgen.

Outcome Effect op de samenleving (bijv. hogere leesvaardigheid), anders dan output (aantallen). P&C-cyclus Jaarlijkse gemeentelijke planning en control: o.a. voorjaarsnota en begroting. PDCA-cyclus Plan–Do–Check–Act: vaste routine voor plannen, uitvoeren, evalueren en bijsturen. Productenboek Overzicht van basisproducten en aanvullende diensten van SHB, met koppeling aan financiering. Productenboek / dienstencatalogus Overzicht van producten/diensten met kosten en impact; basis voor subsidie en lokale keuzes. Publieke waarden Leidende waarden voor bibliotheken: onafhankelijkheid, betrouwbaarheid, toegankelijkheid, pluriformiteit, authenticiteit. Raad van Toezicht (RvT)-model Bestuursmodel waarbij toezicht en bestuur gescheiden zijn; de Raad van Toezicht houdt toezicht op de directeur / bestuurder. Rijbanenplanning Projectmatige planning waarin meerdere prioriteiten parallel lopen (‘rijbanen’). RvT-model Raad van Toezicht-model: scheiding bestuur (dagelijkse leiding) en toezicht (controlerend/strategisch). SDI / GBS Samen Digitaal Innoveren en Gezamenlijk Bibliotheeksysteem: landelijke digitale samenwerking in de sector. SPUK Specifieke uitkering; rijksbijdrage voor o.a. lokale bibliotheekprojecten (hier: EM en Vaals). SPUK-gelden Specifieke uitkeringen vanuit het Rijk voor lokale projecten, zoals laaggeletterdheid.

Taalhuis Netwerkvoorziening waar partners samenwerken aan basisvaardigheden (taal, rekenen, digitale vaardigheden). WSOB Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen. Zorgplicht Wettelijke taak van gemeenten om te zorgen voor toegankelijke bibliotheekvoorzieningen.

- 41 -

Foto: Verbindende Met expositiestheaterproductie in de bibliotheekdie worden inwoners bezoekers met verschillende achtergronden betrekt en versterkt. uitgedaagd Voor jonge cultuurmakers om te ontdekken, die te in leren of meten onze metgemeente elkaar in werken, is ondersteuning essentieel. gesprek Het geeftehen gaan. de mogelijkheid Zo draagt hetom bibliotheekwerk artistiek te groeien bij aanen hun talenten verder te ontwikkelen, terwijl hun een levendige producties tegelijkertijd en verbindende bijdragen culturele aan hetomgeving. behalen van de culturele doelstellingen van de gemeente.

Foto’s en beeldmateriaal: Stichting Heuvelland Bibliotheken Gemeente Vaals Gemeente Valkenburg aan de Geul Team Kunst & Cultuur gemeente Eijsden-Margraten Maaike Faas-Schauer