20251216 03b Besluitenlijst raadsvergadering 13 november 2025 compleet

gemeente

eijsden-margraten

griffie BESLUITENLIJST Raadsvergadering Donderdag 13 november 2025 | 13.00 uur | Raadzaal Huis van de Burger,

Openbaar te volgen via www.eijsden-margraten.nl/raadsvergadering Voorzitter | De heer A. Krijnen, voorzitter

Griffie | De heer M. Verbeet, griffier

Mevrouw J. Rutten-Korpershoek, plaatsvervangend griffier

Raadsleden | Aanwezig: De heer W. Blezer (PRO) De heer F. Boon (PRO) De heer S. Coninx (EML) De heer E. Debie (CDA) De heer N. Duits (CDA) Mevrouw C. Eerlingen (EML) De heer R. Geelen (EML) De heer P. Hendriks (EML) De heer R. Hermans (EML) De heer R. Janssen (EML) Mevrouw M. Janssen-Rutten (ODE) De heer R. Mourmans (Lijst Mourmans)

De heer J. Nelissen (EML)

De heer J. Oostenbach (CDA) De heer W. den Os (VVD) Mevrouw H. Ramakers (VVD) De heer R. Ritzen (CDA)

Mevrouw N. Steijns-Huids (CDA) De heer J. Thomassen (VVD) Mevrouw S. Quellhorst (PRO)

Collegeleden |

Aanwezig: De heer J. Custers (CDA) De heer M. Gerritsen (EML) Mevrouw N. Steijns-Huids (CDA) De heer C. Piatek (EML) De heer J. Weling (VVD)

Ambtelijk |

De heer F. Kool, gemeentesecretaris Mevrouw R. Kern

Pagina 1 van 9

gemeente

eijsden-margraten

griffie AGENDA 01 | Opening en vaststellen van de agenda

De voorzitter opent de vergadering met het openingswoord.

De agenda wordt verder ongewijzigd vastgesteld.

02 | Vervolg amendement besluit 2 Vervolgtraject Ontwikkellocaties, bijlage 01 Stemverklaring Niels Duits Stemverklaring Jean Thomassen Stemverklaring Maria Janssen-Rutten

Stemverklaring Ron Mourmans Stemverklaring Peter Hendriks

Stemverklaring Wiel Blezer Besluit |

Het amendement wordt met 11 stemmen voor (EML, ODE, Lijst Mourmans) en 10 stemmen tegen

(CDA, VVD, PRO) aangenomen Het voorstel wordt met 11 stemmen voor (EML, ODE, Lijst Mourmans) en 10 stemmen tegen (CDA VVD, PRO) aangenomen

03 | Inspreekrecht De griffie heeft geen aanmelding voor het spreekrecht ontvangen.

04 | Programmabegroting 2026-2029 Deelnemers| Chayenne Eerlingen

Behandeling| Een bijdrage van mevrouw Eerlingen over de bevindingen van de commissie Planning en Control. Algemene beschouwingen PRO

met een bijdrage van Sjanne Quellhorst

Behandeling |

De bijdrage van PRO is bijgevoegd als bijlage 02

NDA ow

Moties| 1. Wonen voor iedereen — minimaal 30% sociale huur in alle bouwplannen bijlage 11; 2. Toepassing van de Participatieverordening bij vaststellen van woningbouwprogramma’s en locaties, bijlage 12; Uitvoeren onderzoek rechten van de Natuur,bijlage 13; Stimuleren natuurinclusieve landbouw, bijlage 14:

Verminderen gebruik pesticiden/gewasbeschermingsmiddelen, bijlage 15; PRO en ODE, Veilige fiets- en wandelverbindingen bijlage 16; Versterken Burgerparticipatie bijlage 17.

Pagina 2 van 9

gemeente

eijsden-margraten

griffie Algemene beschouwingen EML

met een bijdrage van John Nelissen

Behandeling | De bijdrage van EML is bijgevoegd als bijlage 03 Amendementen |

1.

2.

Amendement op de heffing en invordering afvalstoffenheffing en reinigingsrechten 2026, bijlage 08;

Amendement intrekking van de Verordening op de heffing en invordering van de hondenbelasting

2025, bijlage 09

Moties|

1.

2. 3. 4.

Publiceren subsidieregister op internet, bijlage 18;

EML, VVD en CDA- Onderzoek mogelijkheid voor vestiging voortgezet onderwijs in Eijsden, bijlage 19; Uitvoeringsagenda integraal Huisvestingsplan (sport)accommodaties, bijlage 20; Status van aangenomen moties, bijlage 21.

Algemene beschouwingen ODE met een bijdrage van Maria Janssen-Rutten Behandeling | De bijdrage van de ODE is bijgevoegd als bijlage 04.

Moties |

1. 2.

3.

4.

Hanteren richtlijn 3-30-300 ter bevordering van welzijn en klimaatadaptatie, bijlage 22; Levensbomenbos Koningswinkel, bijlage 23;

Slakweg fase 2 Gronsveld, bijlage 24;

Burgerparticipatie bij doorstroomlocaties, bijlage 25.

Algemene beschouwingen CDA met een bijdrage van Niels Duits Behandeling | De bijdrage van het CDAis bijgevoegd als bijlage 05. Amendement | Amendement Budgetvoor de burgerbegroting, bijlage 10 Moties| Jeugd- en jongerenlintje, bijlage 26. Algemene beschouwingen Lijst Mourmans met een bijdrage van Ron Mourmans Behandeling | De bijdrage van Lijst Mourmans is bijgevoegd als bijlage 06

Pagina 3 van 9

gemeente

eijsden-margraten

griffie Motie | Verder ontwikkelen flankerende voorzieningen, bijlage 27.

Algemene beschouwingen VVD

met een bijdrage van Jean Thomassen

Behandeling |

De bijdrage van de VVD is bijgevoegd als bijlage 07. Moties | Raadsbreed — Huisvesten woonurgenten in relatie tot het plaatsen van tijdelijke woningen in de grootste 15 kernen, bijlage 28.

SCHORSING De voorzitter schorst om 14.58 uur de vergadering. HEROPENING VAN DE VERGADERING De voorzitter heropent de vergadering om 15.30 uur. Eerste termijn Wethouder M. Gerritsen, portefeuille financiën Deelnemers| Maria Janssen-Rutten, Niels Duits, Sjanne Quellhorst, Sander Coninx

Toezeggingen | Geen

Eerste termijn Wethouder J. Custers Deelnemers | Sjanne Quellhorst, Maria Janssen-Rutten, Ron Mourmans, Jean Thomassen, Sander Coninx, Franklin Boon, John Nelissen, Sander Croes, Wim den Os, Niels Duits, Rob Hermans, Jean Thomassen, Wiel Blezer, Peter Hendriks Toezeggingen | e Het college gaat ieder jaar monitoren en van gedachten wisselen met de raad over de lijst met de woningbouwlocaties. En daar kan de raad nog consequenties aan verbinden of aanpassingen in aanbrengen. Zowel in het aantal projecten als in het aantal woningen. e De bureaustudie die in februari aan de raad wordt aangeboden over de woningbouw in Poelveld, betreft een overzicht van alle argumenten die ten grondslag liggen aan de keuze voor het verplaatsen van de sportvelden naar de Groenstraat. e Het college past geen burgerparticipatie toe bij het bepalen van de bouwlocaties, wel worden belanghebbenden betrokken bij het invullen van het omgevingsplan. Want dan is burgerparticipatie uitdrukkelijk gewenst en zelfs verplicht in de omgevingswet.

Pagina 4 van 9

gemeente

eijsden-margraten

griffie e

Het college informeert de raad schriftelijk ten aanzien van de besluitvorming omtrent vervolgaanpak ontwikkellocaties Eijsden-Margraten, besluit 2 (kern Margraten, locatie

Koningswinkel), over welk besluit er voorlag, op welke wijze dat besluit gewijzigd is door het

aangenomen amendement, wat daarop de invloed is van de stemverklaringen en welke handelingsruimte er wel of niet is voor toekomstige ontwikkelingen, naar interpretatie van het

college.

Eerste termijn Wethouder Chris Piatek Deelnemers| John Nelissen, Maria Janssen-Rutten, Sander Coninx Toezeggingen | e

e e

Het college stuurt, na vaststelling van het IHP maatschappelijk vastgoed, een uitvoeringsagenda ter kennisname aan de raad.

De raad ontvangt een afschrift van de brief van LVO (30-10-2025) over het voorgenomen besluit

om op alle LVO scholen voor de gezamenlijke aanmeldprocedure een lotingssysteem toe te

passen.

Het college heeft een inspanningsverplichting om in de eerste helft van 2026 de uitkomsten van het onderzoek en een eerste bestuurlijke verkenning naar een middelbare school aan de Groenstraat in Eijsden, ter kennisname aan de raad te sturen.

Eerste termijn Wethouder Jan Weling Deelnemers| Sjanne Quellhorst, Maria Janssen-Rutten, Wiel Blezer, Wim den Os, John Nelissen, Wiel Blezer, Ron Mourmans

Toezeggingen | e

e

Wethouder Weling zegt toe te informeren bij andere organisaties op welke wijze de afhandeling van brieven van inwoners elders geregeld is.

Het college informeert de raad over de eerste bevindingen van de Stichting Verkeersleefbaar Heuvelland ten aanzien van de geluidsmetingen verkeer en de daarna te volgen stappen.

Eerste termijn Wethouder Nadine Steijns-Huids Deelnemers| Sjanne Quellhorst, Sander Croes, Franklin Boon, Sander Coninx Toezeggingen | Een overzicht van de verleende subsidies kan eenmaal per jaar aan de raad worden aangeboden. Eerste termijn Wethouder Mark Gerritsen, portefeuille duurzaamheid en energietransitie Deelnemers| Ron Mourmans Toezeggingen | Geen

Pagina 5 van 9

gemeente

eijsden-margraten

griffie Burgemeester A. Krijnen

Deelnemers| John Nelissen, Jean Thomassen, Maria Janssen-Rutten, Rob Hermans

Toezeggingen | Geen SCHORSING De voorzitter schorst om 18.55 uur de vergadering. HEROPENING VAN DE VERGADERING

De voorzitter heropent de vergadering om 20.18 uur.

Tweede termijn Deelnemers | Sjanne Quellhorst, John Nelissen, Sander Croes, Maria Janssen-Rutten, Roger Geelen, Niels Duits

Roger Ritzen, Ron Mourmans, Rob Hermans, Franklin Boon

Toezeggingen | e _Hetcollege is bereid om steeds opnieuw met de woningbouwcorporaties te spreken over de mogelijkheden voor sociale huurwoningen of woonurgenten in zowel de kleine als de grote kernen. e Het college streeft er naar om ten aanzien van de ‘richtlijn 3-30-300 voor binnenstedelijke dorpse vergroening” waar mogelijk te realiseren in zowel kleine als grote bouwlocaties.

Stemming amendementen | Amendement EML 2.1, bijlage 09 Het amendement ‘Intrekking van de Verordening op de heffing en invordering van de hondenbelasting 2025’ wordt ingetrokken. Amendement CDA 4.1, bijlage 10

Het amendement ‘Budget burgerbegroting’ wordt unaniem aangenomen.

Stemming Raadsvoorstel Programmabegroting 2026-2029 |

Voorstel | Programmabegroting 2026 — 2029 vaststellen

Stemverklaringen |

Maria Janssen-Rutten Sjanne Quellhorst René Janssen Besluit | De raad besluit met 15 stemmen voor en 6 stemmen (ODE, PRO en René Janssen) tegen, conform het voorstel

Pagina 6 van 9

gemeente

eijsden-margraten

griffie Stemmingen Moties| PRO1.1, bijlage 11 De motie ‘Wonen voor iedereen — minimaal 30% sociale huur in alle bouwplannen’, wordt met 16 stemmen voor en 5 stemmen tegen (Lijst Mourmans, René Janssen en VVD) aangenomen.

PRO1.2, bijlage 12

De motie ‘Toepassing van de Participatieverordening bij vaststellen van woningbouwprogramma’s en locaties’, wordt met 5 stemmen voor (PRO en ODE) en 16 stemmen tegen verworpen.

PRO1.3, bijlage 13 De motie ‘Uitvoeren onderzoek rechten van de Natuur’, wordt ingetrokken. PRO1.4, bijlage 14

De motie ‘Stimuleren natuurinclusieve landbouw’, wordt met 6 stemmen voor (PRO, ODE en Lijst Mourmans) en 15 stemmen tegen verworpen.

PRO1.5, bijlage 15

De motie ‘Verminderen gebruik pesticiden/gewasbeschermingsmiddelen’, wordt met 5 stemmen voor

(PRO en ODE) en 16 stemmen tegen verworpen. PRO en ODE 1.6, bijlage 16

De motie ‘Veilige fiets- en wandelverbindingen’, wordt met 5 stemmen voor (PRO en ODE) en 16 stemmen tegen verworpen. PRO1.7, bijlage 17 De motie ‘Versterken Burgerparticipatie’ wordt met 5 stemmen voor (PRO en ODE) en 16 stemmen tegen verworpen.

EML 2.1, bijlage 18 De motie ‘Publiceren subsidieregister op internet’, wordt unaniem aangenomen. EML, VVD en CDA2.2, bijlage 19

De motie ‘Onderzoek mogelijkheid voor vestiging voortgezet onderwijs in Eijsden’, wordt met 15

stemmen voor en 6 stemmen tegen (PRO, ODE en Lijst Mourmans) aangenomen. EML 2.3, bijlage 20

De motie ‘Uitvoeringsagenda integraal Huisvestingsplan (sport)accommodaties’, wordt ingetrokken. EML 2.4, bijlage 21 De motie ‘Status van aangenomen moties’, wordt unaniem aangenomen.

Pagina 7 van 9

gemeente

eijsden-margraten

griffie ODE 3.1, bijlage 22

De motie ‘Hanteren richtlijn 3-30-300 ter bevordering van welzijn en klimaatadaptatie’, wordt ingetrokken.

ODE 3.2, bijlage 23

De motie ‘Levensbomenbos Koningswinkel’, wordt ingetrokken

ODE 3.3, bijlage 24 De motie ‘Slakweg fase 2 Gronsveld’, wordt met 5 stemmen voor (PRO en ODE) en 16 stemmen

tegen verworpen

ODE 3.4, bijlage 25 De motie ‘Burgerparticipatie bij doorstroomlocaties’, wordt met 2 stemmen voor (ODE) en 19 stemmen tegen verworpen.

CDA4.1, bijlage 26 De motie ‘Jeugd- en jongerenlintje’ wordt met 5 stemmen tegen (PRO en ODE) en 16 stemmen voor aangenomen. Lijst Mourmans 5.1, bijlage 27 De motie ‘Verder ontwikkelen flankerende voorzieningen’, wordt ingetrokken. Raadsbreed 6.1, Bijlage 28 De motie ‘Huisvesten woonurgenten in relatie tot het plaatsen van tijdelijke woningen in de grootste 15 kernen’, wordt ingetrokken.

04 | Belastingverordeningen 2026 Deelnemers| Niels Duits

Portefeuillehouder| Mark Gerritsen Voorstel | De onderstaande verordeningen voor het jaar 2026 voor de gemeente Eijsden-Margraten vast te stellen:

nwn

1.

De maatstaf van heffing bij de afvalstoffenheffing/reinigingsrechten te wijzigen van

kiloprijs/volume-frequentie naar alleen volume-frequentie. De verordening op de heffing en invordering van afvalstoffenheffing en reinigingsrechten 2026;

De verordening op de heffing en invordering van rioolheffing 2026;

De verordening op de heffing en invordering van watertoeristenbelasting 2026; De verordening op de heffing en invordering van hondenbelasting 2026.

Pagina 8 van 9

gemeente

eijsden-margraten

griffie Stemming amendement| EML, bijlage 08

Het amendementopde heffing en invordering afvalstoffenheffing en reinigingsrechten 2026, bijlage

08’, wordt unaniem aangenomen. Stemverklaring | Sander Croes Besluit|

Het gewijzigde voorstel wordt unaniem aangenomen. Toezegging |

Geen

05 | Sluiting

De voorzitter sluit de raadsvergadering om 22.59 uur.

Aldus vastgesteld in de raadsvergadering van 16 december 2025. De vergadering kan teruggeluisterd en bekeken worden op: www.eijsden-margraten.nl/bestuur/gemeenteraad/vergaderingenvanderaad De griffier

De voorzitter,

Mr. M. Verbeet

Mr. A.P. Krijnen

Pagina 9 van 9

Bilage 1 SN Langehauten? >) bor: UitlalyPedeseonis) to

Eijsden Margraten

Viggen $ Gal (%) 908(2) m/,) 10

a/t ns Aamgenonmer GE UP B) AOC) <pAa(s) 11 <Tayn

« rr (7) L(t) 006(2)

AMENDEMENT Voorkeursvariant 2 bouwlocatie Koningswinkel

10

°

DE RAAD VAN DE GEMEENTE EIJSDEN-MARGRATEN In vergadering bijeen op 30 september 2025

Behandelende het raadsvoorstel besluitvorming omtrent vervolgaanpak ontwikkellocaties Eijsden-Margraten 2024-2035, BESLUIT 2..

CONSTATERENDE DAT e Voorgesteld wordt voor de kern Margraten voor de locatie Koningswinkel de voorkeursvariant 2 verder te onderzoeken op haalbaarheid en verder uit te werken op basis van de bijbehorende concept-grondexploitatie en voorgestelde ontwikkelstrategie.

e

Deze locatie onderdeel uitmaakt van totaal 11 locaties in de gemeente EijsdenMargraten omvattende totaal 1059 woningen

e

Bij dit aantal voor de kern Margraten niet is meegerekend de ontwikkeling Bloesemgaard 3 (totaal 40 woningen) en Bloesemgaard 4 (totaal ruim 300 woningen).

OVERWEGENDE DAT e e

Eentotale nieuwbouw van 350 tot 360 woningen in de kern Margraten niet in verhouding staat tot het aantal bestaande woningen Het niet wenselijk is twee ruime nieuwbouw woonlocaties in dezelfde tijdspanne te ontwikkelen in deze kern

e

De ontwikkeling aan de Koningswinkel op veel weerstand kan rekenen

e

De ontwikkeling Bloesemgaard zich zal spreiden over een periode van 7 á 8 jaar

e

Hetthans de voorkeur heeft de ontwikkeling Koningswinkel voorlopig te parkeren en de vraag naar woningen af te wachten na gereedkomen van de locatie Bloesemgaard 4

WIJZIGT HET VOORSTEL IN DIE ZIN DAT e

De verdere uitwerking en het toetsen op haalbaarheid en noodzaak voor de locatie

Koningswinkel te parkeren totdat de Bloesemgaard fase 4 nagenoeg gereed is. En gaat over tot de orde van de dag VVD fractie Jean Thomassen

Hanneke Ram Wim den Os

Bilge8 PRO Algemene Beschouwingen Begroting 2026-2029 Introductie

Voorzitter, we naderen het einde van een raadsperiode waarin veel is gebeurd. De nasleep van corona, oorlog in Oekraine, de start van een burgemeester, het Ravijnjaar en andere grote opgaven. Er is toegewerkt naar ‘goed leven in elke kern’, met ambities, plannen en ook teleurstellingen. Maar 4 jaar later blijven de opgaven voor ons Eijsden-Margraten in 2026 en verder groot. Bijvoorbeeld op het gebied van inclusie, wonen, natuur en het serieus nemen van onze inwoners. PRO ziet dat goed bestuur begint bij luisteren. Luisteren naar alle inwoners. En juist dat luisteren - het betrekken van mensen bij besluiten die hun leven raken - is iets waar het de

afgelopen jaren te vaak aan ontbrak. PRO wil dat veranderen. Vandaag willen we het hebben over de inwoners, dat zij hier kunnen wonen in een groene omgeving en dat zij gehoord worden. Want alleen als we daarin eerlijk en

zorgvuldig handelen, bouwen we aan dorpen waar het goed leven is in elke kern en voor iedereen. Inclusieve samenleving In 2022 schreef de nieuwe coalitie in het bestuursakkoord “onze ambitie is dat Eijsden-Margraten een inclusieve samenleving is waarin iedereen die mee wil doen ook mee kan doen als ook gestimuleerd wordt om mee te doen. We sluiten niemand

uit.” Vier jaar later moeten we vaststellen dat die ambitie nog niet is waargemaakt. De gemeente heeft geen lokale inclusieagenda opgesteld — terwijl dat wettelijk verplicht is. Zo'n agenda is een kompas: hoe zorgen we ervoor dat iedereen zich veilig en welkom voelt? En daar is werk aan de winkel, zoals het pijnlijk duidelijk is geworden de afgelopen maanden. Inclusie betekent dat iedereen er mag zijn en ik herhaal graag dezelfde woorden die

ik hier vorig jaar uitsprak, omdat ze nog even relevant zijn: “een gemeente waar iedereen kan en mag wonen: jong of oud, arm of rijk, ‘van hier’, Hollander, of nóg verder weg en mens of dier”. In een inclusieve gemeente zorgen we voor meer dan alleen aanhaken bij wat regionaal geregeld is voor maatschappelijke thema’s of een online bewustwordingscampagne. Een inclusieve samenleving bereik je niet vanachter je bureau, maar door hier actief mee aan de slag te gaan. De veiligheid van vrouwen verdient meer dan een speldje op het pak van de wethouder en een post op social media. We roepen het college dan ook op om de vorig jaar aangenomen motie uit te voeren vanuit een proactieve houding.

En een inclusieve gemeente betekent ook aandacht geven aan iedereen. Het mag

niet zo zijn dat de nagedachtenis van zwarte bevrijders wordt uitgewist van de Amerikaanse begraafplaats. PRO maakt zich zorgen over het beleid van de regering Trump en diens invloed in Margraten. Wij kunnen laten zien dat wij wél kiezen voor Pagina 1 van 6

een samenleving die iedereen erkent en waardeert. En dat deden we. We willen onze complimenten uitspreken aan de burgemeester voor zijn oproep om de nagedachtenis van zwarte bevrijders een permanente plek te geven op de Amerikaanse begraafplaats. Wonen en leefbaarheid

Voorzitter, de druk op de woningmarkt in Eijsden-Margraten neemt steeds verder toe. Ouderen zitten vast in te grote huizen en jongeren en starters vinden geen betaalbare woning. Mensen trekken weg, niet omdat ze dat willen, maar omdat ze geen betaalbare plek kunnen vinden. Met het verlies van jongeren, verliezen we de toekomst van verenigingen, scholen en voorzieningen. De ziel van de gemeenschap raakt uitgehold. PRO wil wonen met visie. Een visie voor soorten nieuwbouw. Richtlijnen met een duidelijke richting. Niet voor de markt, maar voor de mensen. Betaalbare woningen, sociale huur,

starterswoningen. Voor één- of tweepersoonshuishoudens. Want dat is de reële woonbehoefte. En woonvormen voor ouderen en nieuwe woonconcepten zoals tiny houses. We dienen daarom opnieuw de motie “30% sociale huur in nieuwbouwprojecten” in. Niet vrijblijvend, maar als harde norm. In 2018 nam deze raad al een motie van die strekking aan, maar in de praktijk is er nog nauwelijks iets van terechtgekomen. Eigenlijk zoals onze gemeente in de woondeal al ondertekend heeft, maar waarom blijven wij hierin achter? Meer woningen vraagt ook om een visie hoe we als gemeenschap omgaan met groei.

Daar is het college nu niet mee bezig. Eerst bouwen en dan pas kijken of het dorp dat aankan, is de verkeerde volgorde. We stellen dus voor om een visie te vormen en een plan te maken om het aanbod van sport, school, bibliotheken, huisartsen,

verzorging en OV in kaart te brengen. Een visie op hoe we bouwen. Hoe we daarbij lokale materialen, geteeld door onze agrariërs kunnen gebruiken. De oude Limburgse traditie van bouwen met hout, leem en stro gebruiken en op die manier bijdragen aan de status van ons ‘5sterrenlandschap’. We roepen het college dan ook op om zo snel mogelijk werk te maken van de vorig jaar aangenomen motie natuurinclusief bouwen. We staan nu

voor het nemen van vér-strekkende besluiten. Dat vraagt om zorgvuldige planning én om samenwerking met inwoners.

Voorzitter, vorig jaar waren de hele lijst van woningbouwlocaties reden voor PRO om tegen de begroting te stemmen. Dit jaar staat deze lijst er weer in, waarmee het

college over haar graf heen probeert te regeren. Een lijst waar inwoners niet bij betrokken worden. Terwijl samenwerking met inwoners het draagvlak vergroot, misverstanden voorkomt en bovendien het vertrouwen tussen bestuur en samenleving versterkt. PRO roept het college op om de participatieverordening actief toe te passen, ook bij woningbouwprogramma’s. Niet als verplicht nummer, maar als Pagina 2 van 6

kans om samen te bouwen aan toekomstbestendige dorpen. Daarom dienen wij de

motie “Toepassing van de Participatieverordening bij woningbouwprogramma’s” in.

Laten we over één ding wel duidelijk zijn: PRO vindt het heel belangrijk dat er meer woningen bijkomen in onze gemeente. Maar wel voor wat mensen nodig hebben en dat vraagt om visie. Laten we hier de komende jaren samen de schouders onder zetten.

Natuur, landschap en landbouw Voorzitter, Eijsden-Margraten is niet alleen een gemeente van mensen, maar ook van natuur. Van hellingbossen, hoogstamboomgaarden, beken en open akkers. Die natuur staat onder druk. Door stikstof, verharding, pesticiden en de gevolgen van klimaatverandering. In 2023 hebben we als raad een hele mooie stap gezet om onderzoek te doen naar de rechten van de natuur. De eerste goede stappen zijn al gezet om die rechten mee te laten wegen. Zoals bij de gebiedsontwikkeling van de Poort van het Heuvelland, waarbij wordt uitgegaan van de ecologische en landschappelijke waarden van het gebied, Kijk wat hier nodig is om dit te behouden en versterken en daarna welke ruimte er is voor verdere ontwikkeling als bijvoorbeeld woningbouw. We gaan er dan ook van uit dat u dit Masterplan integraal aan de Raad ter goedkeuring voorlegt,

zoals het door de opstellers is ingediend. Inmiddels zijn we twee jaar verder sinds de motie is aangenomen. En steeds meer

gemeenten, van Amsterdam tot Groningen tot hier, onderzoeken hoe natuurlijke

ecosystemen — rivieren, bossen, bodems — rechten kunnen krijgen. We maken ons

zorgen over recente uitspraken van de wethouder rondom deze motie. Al twee jaar wordt gewerkt aan deze motie en aan de Omgevingsvisie. Het college ziet hier een logische overlap en PRO ziet dat ook. Daarom dienen wij de motie in ‘Uitvoeren onderzoek rechten voor de natuur’. Om een steun in de rug te geven dat deze zaken aan elkaar zijn verbonden en het is nog altijd niet te laat hiervoor. En voorzitter, de toekomst van de landbouw vraagt om een balans met de omgeving. De toekomst van onze boeren ligt in natuurinclusieve landbouw, die de bodem herstelt en biodiversiteit versterkt. Dat vraagt om samenwerking met agrariërs en het stimuleren van duurzame verdienmodellen. Daarom dienen wij de motie ‘stimuleren van natuurinclusieve landbouw’ in. Diverse gemeenten in Nederland hebben initiatieven genomen hiernaartoe te werken. In Eijsden-Margraten blijft het vooralsnog stil. Tijd voor verandering voor een gezonde leefomgeving van onze inwoners.

Bij die verantwoordelijkheid hoort ook het terugdringen van landbouwgif. Veel van die middelen schaden niet alleen onkruid en insecten, maar ook onze gezondheid en Pagina 3 van 6

het grondwater. We vragen het college via de motie “Verminderen gebruik pesticiden/gewasbeschermingsmiddelen” om het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de openbare ruimte verder af te bouwen en met boeren samen te werken aan duurzame alternatieven. En onderdeel van een gezonde leefomgeving en gezonde inwoners betekent ook het terugdringen van dagelijks auto gebruik. Daarom dienen wij de motie “Veilige fietsen wandelverbindingen” in. Want wie wil dat inwoners de natuur waarderen en goed kunnen leven in elke kern, moet zorgen dat ze er veilig kunnen komen. Dat versterkt niet alleen de gezondheid, maar ook de verbondenheid tussen onze dorpen. Democratie en burgerparticipatie

Voorzitter, als gemeente hebben we in 2022 een sterke stap gezet met de nieuwe Participatieverordening. Die moest ervoor zorgen dat inwoners tijdig en serieus betrokken worden bij belangrijke plannen. Niet alleen om inspraak te organiseren, maar om samen beleid te maken dat beter past bij de leefwereld van mensen. Helaas is dat goede begin daarna stilgevallen. Inwoners worden nog te vaak pas geïnformeerd als de besluiten al genomen zijn. En bij de keuze van woningbouwlocaties is participatie zelfs helemaal achterwege gebleven — terwijl de raad daar nooit een besluit over heeft genomen en inwoners niet bij betrokken zijn. Het college gaat zelfs zover door te zeggen dat participatie niet nodig zou zijn, te

ingewikkeld of vertragend. En ja, de wethouder burgerparticipatie zegt participatie belangrijk te vinden. Maar in de praktijk heeft hij de aangenomen motie burgerparticipatie 2 jaar laten liggen, worden afspraken met de werkgroep burgerparticipatie steevast niet nagekomen en worden de signalen van gefrustreerde inwoners niet gezien en gehoord. Het is tijd om dit anders te gaan doen. Laten we teruggaan naar de basis. Burgerparticipatie onderdeel laten zijn van ons DNA. Laten we als gemeente écht

luisteren naar onze inwoners. PRO dient daarom de motie ‘versterken burgerparticipatie’ in. Daarnaast roepen we op om de motie ‘burgerparticipatie’ van 2 jaar geleden tot uitvoering te brengen. Want, participatie is geen last, maar een investering in beter bestuur. Een kans om vertrouwen te herstellen en samen te

bouwen aan toekomstbestendige dorpen. Dat brengt ons ook op ons volgende en laatste punt; de afgelopen jaren zijn door PRO en de andere fracties goede voorstellen gedaan, die te vaak zijn vertraagd. We vragen het college om de raad en inwoners serieuzer te nemen. Door niet nieuw beleid in grote onleesbare stukken zoals de begroting en de tussentijdse rapportages te proppen. Om aangenomen moties ook daadwerkelijk uit te voeren. Hoe staat het bijvoorbeeld met de motie voedselbanken van CDA en PRO, de actueel beleid motie van EML of de motie over onverharde wegen. De gemeenteraad is geen adviescommissie. Aangenomen voorstellen horen uitgevoerd te worden en niet op Pagina 4 van 6

de plank te blijven liggen. Voorzitter, daarom vragen wij aan het college hoe zij ervoor gaan zorgen dat aangenomen moties worden opgepakt in 2026? Tot slot Voorzitter, we willen bouwen aan dorpen waar mensen zich thuis voelen, waar ruimte is om te wonen, te ontmoeten en te groeien. Waar bestuur en inwoners

samenwerken in plaats van tegenover elkaar te staan. Waar natuur niet wordt opgeofferd, maar gekoesterd. Dat vraagt om visie en moed. De moed om niet alleen te zeggen dat je luistert, maar

het ook te doen. Om niet alleen te praten over betaalbaar wonen, maar het ook te regelen. Om niet alleen inclusie te beloven, maar het te organiseren. Laten we samen zorgen dat de komende bestuursperiode niet weer gevuld wordt met gemiste kansen, maar met gezamenlijke stappen vooruit. Waar we de maatschappelijke, financiële en politieke uitdagingen die ons ongetwijfeld te wachten staan, samen vastpakken en PROactief oppakken. Dank u wel, voorzitter.

Pagina 5 van 6

Pagina 6 van 6

Bila 8. Algemene Beschouwing Eijsden Margraten Lokaal

13-11-2025

Algemene Beschouwing begroting 2026-2029 Wil je snel gaan, dan ga je alleen. Wil je ver komen, ga je samen.

Bij het schrijven van deze beschouwingen realiseerde ik me hoe we inmiddels al 3,5 jaar in deze samenstelling samenwerken aan het beste voor Eijsden-Margraten. In die tijd hebben we laten zien dat verschillen mogen bestaan, dat debat ruimte krijgt en dat de raad scherp kan controleren. Zo zetten we samen belangrijke stappen vooruit. Tegelijkertijd merken we ook in onze eigen gemeente een groeiend wantrouwen richting de overheid. Kijk hoe we hier met open deuren samenwerken en hoeveel we samen daadwerkelijk bereiken. Laat verdachtmakingen niet leidend zijn, maar kom kijken, praat met ons mee en doe actief mee. Alleen zo bouwen we samen aan vertrouwen en aan een sterke gemeente. Daarnaast voelen veel inwoners onzekerheid: over hun financiën maar zeker ook van het vinden van een geschikte woning. We hebben niet voor alles een oplossing, en onze invloed is soms beperkt. Maar we moeten wel perspectief bieden, dicht bij de inwoner blijven en voorkomen dat plannen papieren tijgers worden. We danken het college en de organisatie voor een sluitende begroting die aansluit bij het bestuursakkoord. Een gemeente groeit niet alleen door te bouwen, maar door breed naar leefbaarheid te kijken. Veel gaat goed, maar we mogen niet blind zijn voor inwoners die het

moeilijk hebben; hun bestaanszekerheid vraagt blijvende aandacht. Samenwerking tussen politiek en inwoners is daarbij cruciaal: zonder hen gaat het sneller, maar met hen komen we verder. Laten we daarom het praten tegen elkaar vervangen door praten met elkaar en echt

samen werken. Voorzitter, de voorliggende begroting 2026-2029 kunnen we typeren als relatief beleidsarm, maar tegelijkertijd financieel solide. Er worden geen grote nieuwe keuzes gemaakt, maar er ligt wel een gezonde financiële basis waarmee onze gemeente met vertrouwen vooruit kan en de verkiezingen van maart 2026 tegemoet kan zien. Eijsden Margraten Lokaal ziet dat als een bewuste keuze: stabiliteit en het op orde houden van

de financiën zijn juist nu van groot belang. Zeker in een periode waarin kosten blijven stijgen, investeringsdruk op diverse vlakken toeneemt en het gemeentebestuur richting een nieuwe bestuursperiode beweegt. Tegelijkertijd zien wij inhoudelijk ruimte voor meer ambitie. Na de verkiezingen moet er sterker worden ingezet op de uitvoering van belangrijke thema’s zoals woningbouw, leefbaarheid en

maatschappelijke voorzieningen. Eijsden-Margraten Lokaal benadert de begroting daarom kritisch maar constructief: waardering voor de financiële rust, én de oproep om in de komende periode te investeren in toekomstbestendig beleid voor al onze kernen.

Bij de behandeling van de programma begroting 2026-2029 in de dialoog vergadering ligt de focus op het tekstuele gedeelte waar wordt beschreven per programma wat we doen en wat de doelstelling is voor de komende 4 jaar. Wat echter ontbreekt is een financieel overzicht wat per activiteit in meer detail de huidige en geplande uitgaven weergeven zodat de raad kan volgen wat van de verschillende activiteiten de impact is op de kosten. Ook is onduidelijk op welke wijze de kosten gedekt worden. Met de huidige wijze van financiële rapportage is de raad niet in staat haar controle functie op een juiste wijze uit te voeren. Wij dringen er dan ook op aan om op korte termijn/deze raadsperiode een voorstel uit te werken om het inzicht in het cijfer materiaal te vergroten. EML vindt dat er meer transparantie moet komen rond subsidies. Daarom dienen we een motie in voor een openbaar subsidieregister waarin minimaal het toegekende bedrag, de ontvanger, het beleidskader en het type subsidie (structureel of incidenteel) worden opgenomen. Dit register moet halfjaarlijks worden gepubliceerd, zodat inwoners en verenigingen duidelijk inzicht hebben in de besteding van publieke middelen. Transparantie is essentieel voor een betrouwbare overheid: inwoners hebben het recht te weten welke subsidies worden verstrekt en waarom. Dat versterkt het vertrouwen en maakt het bestuur beter controleerbaar.

Het afgelopen jaar hebben we mogelijke bezuinigingen onderzocht met de ravijnjaren in gedachten, maar nu de urgentie is afgenomen, blijven deze voorstellen voorlopig liggen. EML wil ze echter benutten waar dat verstandig kan, zodat inwoners er juist voordeel van hebben. Een voorstel springt eruit: de hondenbelasting, die voor EML al jaren onrechtvaardig en maatschappelijk weinig zinvol is. Daarom dienen we een amendement in om deze belasting af te schaffen. Voor de dekking van de gemiste inkomsten van €178.000 kijken we naar het budget voor Openbaar Groen, waarin onder meer 370 duizend euro is gereserveerd voor de aanplant van nieuwe bomen. Ook dienen wij een amendement in om de huidige mogelijkheid om luiers en incontinentiemateriaal gratis in te leveren te behouden. In de nieuwe verordening 2026 wordt dit afval namelijk tot restafval gerekend, wat voor jonge gezinnen en inwoners die afhankelijk zijn

van incontinentiemateriaal kan leiden tot een forse toename van restafval. Zeker met een inzamelfrequentie van eens per vier weken kan dit tot praktische problemen en extra kosten leiden. Onze gemeente groeit bovendien hard, met meer jonge gezinnen en een grotere groep ouderen dan omliggende gemeenten. Daarbij gaat per 1 januari 2027 de producentenverantwoordelijkheid in, waardoor het niet doelmatig is de bestaande voorziening een jaar eerder af te schaffen. Daarom stelt dit amendement voor om gewaarmerkte luierafvalzakken beschikbaar te houden voor €0,50 per zak. Ook blijven de bijbehorende containers op aangewezen locaties beschikbaar. De kosten voor het ledigen worden

meegenomen binnen de afvalstoffenheffing. Voorzitter, Als Eijsden Margraten Lokaal staan wij volmondig achter woningbouw. We mogen onze ogen niet

sluiten voor de lokale woonbehoefte. Jongeren die in hun eigen dorp willen blijven wonen, starters die vastlopen op een krappe markt, maar óók ouderen die passende, levensloopbestendige woningen nodig hebben om langer zelfstandig te blijven. Voor al deze

inwoners moeten we ruimte blijven creëren.

Maar als we bouwen, laten we dan bouwen waar de behoefte het grootst is. Dat betekent realistische keuzes maken, gebaseerd op feiten en lokale vraag. En het betekent óók dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor de regionale woningvraag. We begrijpen dat daarmee vooral de grotere kernen een belangrijke rol spelen. Dat is logisch, en dat erkennen wij. Tegelijkertijd zullen wij als EML altijd blijven kijken naar de bredere gevolgen van woningbouw. Wonen staat immers nooit op zichzelf. Wat betekent groei voor de dienstverlening in de verschillende kernen? Voor scholen, zorgvoorzieningen, verkeer en leefbaarheid? En wat zijn bijvoorbeeld de financiële en maatschappelijke consequenties van het verplaatsen van sportvelden zoals wellicht voorligt in Eijsden? Dat zijn geen bijzaken, maar wezenlijke onderdelen van een toekomstbestendig woonbeleid, Daarom accepteren wij niet dat cruciale stukken over woningbouw slechts ‘ter kennisgeving’ aan de raad worden aangeboden. De raad heeft een controlerende taak, en die kunnen we alleen goed uitvoeren als vragen worden beantwoord en keuzes worden onderbouwd. Om die reden

heeft EML er heel bewust voor gekozen om het college bij het dossier woningbouw in Eijsden met huiswerk terug te sturen. Inwoners stellen terechte vragen, en die verdienen duidelijke en volledige antwoorden. Een College ambitie van 30.000 inwoners? Welke impact heeft dit op voorzieningen, financiën, infrastructuur en leefbaarheid? Wat vraagt het van onze dorpen? En minstens zo belangrijk: wat levert het op voor onze huidige en toekomstige inwoners?

Daarnaast constateren wij dat in de stukken een prognose voor woningbouw is opgenomen, met specifieke aantallen en locaties. Deze weergave kan echter de indruk wekken dat deze aantallen al bestuurlijk zijn vastgesteld. EML vindt het belangrijk dat hierover geen misverstanden ontstaan. Actuele ontwikkelingen, de inspraak van onze inwoners én maatschappelijke wensen kunnen immers goede aanleiding vormen om deze aantallen in de toekomst aan te passen.

Flexibiliteit en zorgvuldigheid moeten voorop blijven staan in de keuzes die we maken voor de leefbaarheid van onze kernen. EML spreekt de hoop uit dat het college hierover een toezegging zal doen; bij uitblijven daarvan zijn wij voornemens een amendement in te dienen. Voorzitter, EML maakt zich grote zorgen over de ontwikkelingen in Maastricht rondom de middelbare scholen. Met het verplaatsen van scholen én de aankondiging dat er richting de toekomst wordt nagedacht over een lotingsysteem, ontstaat onzekerheid voor onze jongeren en hun ouders. Voor EML is dit hét moment om het initiatief te nemen en niet afhankelijk af te wachten. Eijsden-Margraten kent al lange tijd geen eigen middelbare school meer. In het licht van de

verwachte groei van het aantal woningen én het toenemende aantal gezinnen vindt EML het noodzakelijk om te onderzoeken of de realisatie van een middelbare school binnen onze

gemeente tot de mogelijkheden behoort. Daarom zal EML een motie indienen om in een vroeg stadium te verkennen of een middelbare school kan worden opgenomen in de toekomstige plannen in en rondom Eijsden. Het is belangrijk om nu al te onderzoeken welke ruimte, voorwaarden en partners hiervoor nodig zijn. Zo zorgen we dat onze jongeren niet afhankelijk worden van druk op de regio, maar dat zij dichtbij huis kwalitatief goed voortgezet onderwijs kunnen volgen. Voorzitter, sport en bewegen vormen een essentieel onderdeel van een gezonde en vitale samenleving. Als Eijsden-Margraten Lokaal hechten wij grote waarde aan het belang van sport,

beweging en ontmoeting in al onze kernen. Het draagt niet alleen bij aan de fysieke en mentale gezondheid van onze inwoners, maar ook aan de sociale samenhang en leefbaarheid in onze

dorpen. Daarom vinden wij het van groot belang dat de gemeente gericht en toekomstbestendig investeert in maatschappelijke voorzieningen, met name daar waar de behoefte het grootst is en waar sportaccommodaties een brede maatschappelijke functie vervullen. In dat licht kijken wij enorm uit naar het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Sport, dat in december 2025 in de raad wordt besproken. Dit plan biedt een belangrijke kans om de huidige staat van onze sportaccommodaties in beeld te brengen en om structurele keuzes te maken voor de toekomst rondom het 5 kernenbeleid. Dit moet ook daadwerkelijk leiden tot een uitvoeringsagenda. Wij zullen daarom een motie indienen waarin het college wordt verzocht om in 2026 te komen met een concrete uitvoeringsagenda, gebaseerd op de bevindingen uit het IHP Sport en in lijn met het vijf-kernenbeleid. Dan het onderwerp eenzaamheid in onze gemeente. Eenzaamheid bespreekbaar maken én

inwoners in beweging brengen is essentieel. Een groot deel van de 18-plussers in EijsdenMargraten zich wel eens alleen, en sommige zelfs sterke gevoelens van eenzaamheid. Maar ook jongeren blijven niet buiten beeld. RIVM-onderzoek toont aan dat 1/3 van de middelbare scholieren zich soms eenzaam voelt. Oorzaken liggen onder andere bij pestgedrag, prestatiedruk en gebrek aan steun. Sociale media en gamen bieden sommigen steun, maar vergroten voor anderen juist de afstand. De gevolgen zijn groot. Eenzaamheid raakt onze hele gemeenschap en vraagt om gezamenlijke inzet. Herkent het college dat de bekendheid van de gemeentelijke aanpak tegen eenzaamheid onder inwoners nog beperkt is? Is het college bereid om de communicatie hierover te versterken, bijvoorbeeld door middel van een publiekscampagne, samenwerking met lokale media en zichtbaarheid via scholen, verenigingen, huiskamers en inwoners? Samen kunnen wij immers het verschil maken. Voorzitter, EML verwacht van het huidige college, maar zeker ook van het college dat na maart aantreedt, aanzienlijk meer daadkracht in de uitvoering. Te vaak blijven raadsstukken onnodig

lang liggen voordat ze naar de raad worden gestuurd, en eenmaal vastgesteld duurt het vervolgens opnieuw te lang voordat inwoners daadwerkelijk iets merken van de uitvoering. Dat is niet alleen frustrerend voor ons als raad, maar vooral voor onze inwoners, die rekenen op een slagvaardige overheid. EML zou ook graag meer meegenomen worden in de statussen van ingediende moties door de raad. Periodieke en uitgebreidere terugkoppeling zou de samenwerking tussen raad en college kunnen versterken. We vinden de huidige invulling van deze updates in IBABS niet voldoende en erg mager. Daarnaast zouden in het overzicht in [BABS gerelateerde documenten toegevoegd moeten worden. Dit om het overzicht compleet te krijgen en de raad in staat te stellen om haar

controlerende taak beter uit te kunnen voeren. Wij dienen hier een motie voor in. Daarnaast moet het college kritischer kijken naar de manier waarop er met inwoners wordt gecommuniceerd. Steeds opnieuw horen we dat mensen zich niet gehoord voelen. Of het nu gaat om woonplannen, de huisvesting van statushouders of andere ontwikkelingen in onze kernen. Dat is een duidelijk signaal dat we als gemeente onvoldoende aansluiten bij de behoeften en zorgen die er leven. Communicatie is de sleutel tot vertrouwen, samenwerking en begrip. Juist hier moet het college zichtbaar verbeteren: wees duidelijk, betrek inwoners

vroegtijdig en wees transparant in keuzes.

Als laatste dienen wij een motie in voor de karakteristieke weide met fruitbomen en stal aan het

Loverixplein in Banholt, die momenteel te koop staat. Het perceel vormt samen met de omliggende woningen een uniek en waardevol dorpsgezicht waarvan het behoud van groot belang is. De verkoop biedt een bijzondere kans voor de gemeente om dit cultuurhistorische geheel veilig te stellen. De motie verzoekt het college derhalve om over te gaan tot de aankoop van de woning met bijbehorende weide, en vervolgens de woning door te verkopen, dan wel om de weide afzonderlijk te verwerven. Mocht ook dat niet mogelijk zijn, dan wordt gevraagd om het weitje een beschermde status toe te kennen zodat het uiterlijk behouden blijft. TOT SLOT voorzitter Wil je snel gaan, dan ga je alleen. Wil je ver komen, ga je samen. Dit geldt voor politiek, inwoners én de verschillende uitdagingen waar we als gemeente voor staan. We moeten dus onze groei, ontwikkeling en daarbij passend beleid in sámenhang blijven bekijken. Deze begroting geeft daar invulling aan en ook EML zal daar invulling aan blijven geven. Zo komen we samen steeds verder.

ODE

ALGEMENE BESCHOUWING BEGROTING 2026-2029

5

Eijsden-Margraten, 13 november 2025

Geacht college, geachte collega's, Zoals gezegd zijn onze Algemene Beschouwingen aan u gericht. Wanneer wij kritiek uiten is deze niet bedoeld voor onze hardwerkende ambtenaren. Zij kunnen verzekerd zijn van onze dank. Wij zullen niet diep ingaan op de voorliggende begroting, ook vanwege het feit dat dit reeds tijdens de behandeling van de Kadernota is gebeurd. Nu beperken wij ons voornamelijk tot de

beschouwing van de omgang met elkaar en met onze inwoners.

ODE kijkt terug op een turbulent politiek jaar, waarin wij heel wat te verduren kregen. De volgens ons ongefundeerde Motie van Treurnis in februari ‘24 van de bijna voltallige raad richting onze oprichtster Hanneke Koene en daarbij haar ziekte en vertrek naar haar geliefde Frankrijk, heeft er zwaar ingehakt, maar ODE niet terneer geslagen. Onze fractie is met behulp van Sander Croes weer op volle kracht en beziet alle collegevoorstellen vanuit de ODE-principes: open, democratisch en eerlijk. Zoals u weet beschouwt de fractie ODE zich niet als een oppositiepartij en gaatzij in principe mee met de college-voorstellen, met speciale aandacht voor natuur en landschap en de omgang met burgers. Onze kritische vragen beogen een verbetering van de voorstellen. Wij moeten echter constateren dat wij als niet-coalitie-partij een achterstand hebben op het gebied van informatie. Dat is ook te merken aan het aantal technische vragen dat wij stellen voorafgaand aan de raadscycli. Een van de collegeleden heeft eens aangeboden altijd bij hem terecht te kunnen, maar als wij niet weten wat we NIET weten kunnen we er dus ook niet naar vragen. En omdat er nog steeds coalitievergaderingen plaatsvinden met de wethouders, waarin niet alleen informatie wordt gedeeld, vraagt ODE zich af of dit de reden zou kunnen zijn van het niet tot stand komen van een goede dialoog met alle raadsleden.

Dualisme is sinds 2002 de van rijkswege bedoelde politieke omgangsvorm, die scheiding tussen raad en bestuur beoogt. Wordt het niet tijd om daar een raadsweekend aan te besteden, zoals reeds vaak door mij voorgesteld? En het college daarbij uit te nodigen? Natuur en Landschap, en ook de lang verwachte transitie rond de Landbouw, ligt niet alleen ons, maar alle inwoners en bezoekers -en zeker de agrariërs- nauw aan het hart. Integraal verbonden hiermee zijn ook de overige programma’s van groot belang. - Wij hopen en verwachten dat er een maximale breedte voor voertuigen in onze heuvellandgemeente wordt ingesteld, zodat niet langer hagen en holle wegen aan gort worden gereden. De reeds lang verwachte Algemene Verordening is de plek waar wij als gemeente de benodigde regelgeving kunnen opstellen, onafhankelijk van rechterlijke uitspraken. Rechtszaken die bovendien maanden, soms jaren op zich laten wachten. - Zoals verwoord in de enige tijd geleden raadsbreed aangenomen motie verwachten wij dat landschapselementen zoals holle wegen, hagen, graften actief worden beschermd en dat er verbaliserend wordt opgetreden bij overtredingen. Een gesprek bij een overtreding is een goed begin en kan leiden tot herplant, maar heeft niet de preventieve werking van een verbaal. Daadkracht bij het overtreden van onze regels schept duidelijkheid en dwingt respect af.

- Wij verwachten dat de weinige stiltegebieden die er zijn in onze gemeente als zodanig worden gerespecteerd, geheel in de lijn van de (concept) Omgevingsvisie Lijn50.

Pagina 1 van 3

= Wij hopen op een pro-actieve inzet voor een schone Maasvallei voor al onze inwoners. Dus ook voor schone lucht ‘op de berg’ want ook vervuilde lucht stijgt immers. Hiertoe behoort ook de

aanpak van luchtvervuiling door stoken. Regels omtrent houtstook hopen we eindelijk te kunnen

verwelkomen in de Algemene Verordening.

- Een groene omgeving is goed voor het lichaam, maar ook voor het brein, zo is wetenschappelijk bewezen. Wij verwachten dan ook een integrale aanpak voor beoogde woningbouwlocaties en

stellen voor om in het kader van de gezondheid de regel 3-30-300 daarvoor als meetlat te nemen. (Motie)

= In dat kader pleiten wij voor een Levensbomenbos, zoals het vorig jaar geïnitieerd door EML. De mooiste locatie voor de kern Margraten daarvoor is gelegen aan de Koningswinkel, in de omgeving van het Amerikaans kerkhof. (Motie) Tenslotte, bewaard tot het laatste en volgens ons van het grootste belang:

Dienstverlening.

Graag zouden wij de loftrompet hebben afgestoken over de omgang van het college met onze inwoners. Tot onze spijt is die niet verdiend. Veeleer worden inwoners als lastig ervaren, als tegenstanders. Op incidentele uitzonderingen na worden beloftes voor een vervolggesprek niet gevolgd, op een terugbel-toezegging wordt meestal vergeefs gewacht, meldingen worden genegeerd. Nee, ondanks een groter budget en achtereenvolgende vernieuwingen van de organisatie-opzet is onze Dienstverlening nog steeds niet zoals het zou moeten zijn; en dat is zacht uitgedrukt.

Een blijvende doorn in het oog van ODE is de omgang met ingekomen post van inwoners. Uw

voornemen: ‘Wij streven ernaar om binnen 2 - op een andere plek staat binnen 5 - werkdagen gehoor te geven aan de meldingen’ wordt niet nagekomen. Brieven die slechts beantwoord worden met een registratienummer, waar inwoners vervolgens maanden op een inhoudelijk antwoord moeten wachten, âls ze al een antwoord ontvangen. Waardoor steeds vaker ten einde raad een

toevlucht wordt gezocht tot het indienen van een tijdrovend WOO-verzoek. Maar ook dan vangt men geregeld bot, hoewel het een wettelijke verplichting is voor het college alle documenten te leveren. De 6 insprekers tijdens de vorige raadsvergadering legden de vinger op de zere wonde van Eijsden-Margraten: het niet of nauwelijks naleven van onze eigen Verordening Burgerparticipatie. Deze verordening is duidelijk en niet te mijden, gezien de Omgevingswet die geldt sinds 1-1-2024. De naam van deze wet zegt het: niet vanuit de collegetoren, maar met de omgeving samen aan de

slag.

De tekst van onze verordening sluit hier naadloos bij aan: Art.3 lid 1 De verordening Burgerparticipatie heeft als doel de kwaliteit van het democratisch proces te vergroten, de relatie tussen gemeente en inwoners te versterken en helderheid te scheppen over proces en rolverdeling. lid 2 Inwonersparticipatie wordt toegepast wanneer het te verwachten is dat er belanghebbenden zijn die in aanzienlijke mate geraakt zullen worden door het betreffende beleid of besluit ofwel

wanneer te verwachten valt dat betrokken inwonersoverrelevante ervaringskennis of inzichten beschikken die bruikbaar zijn bij de ontwikkeling van het beleid of besluit.

Hoewel in de voorliggende begroting extra budget wordt besteed aan ‘de zichtbaarheid rond dienstverlening en burgerparticipatie vergroten’ en aan ‘inspraak is een vanzelfsprekendheid’, durven wij te stellen dat geld niet de oplossing is van de problemen. Deintrinsieke houding moet eindelijk veranderen. Burgerparticipatie is nl. meer dan informeren wanneer er al een collegebesluit ligt, is meer dan stickertjes plakken en er vervolgens de eigen college-voorkeur aan verbinden. Is meer dan achteraf excuses aanbieden. In het licht daarvan zullen wij 2 moties indienen.

Pagina 2 van 3

Voorzitter, wij hebben ons beperkt tot de in onze ogen belangrijkste aandachtspunten. Deze

komen voort uit bezorgdheid. Wij wensen immers het beste voor de inwoners die wij met zijn allen vertegenwoordigen. En dat kan alleen samen met hen worden bereikt. Maria Janssen-Rutten Sander Croes

Pagina 3 van 3

EIJSDENMARGRATEN

ALGEMENE BESCHOUWING BEGROTING 2026-2029

Eijsden-Margraten, 13 november 2025 CDA-fractie Niels Duits Erwin Debie lvan Dreessen Jos Oostenbach

Roger Ritzen

Voorzitter, we besluiten vandaag over de begroting 2026-2029. De laatste

begrotingsbehandeling van deze raadsperiode. En alhoewel de behandeling van de begroting in de gemeenteraad bedoeld is om vooruit te kijken, willen we ook kort terug kijken. Terug kijken naar deze raadsperiode, maar ook naar de behandeling van de kadernota in juli van dit jaar aangezien dit veel uitgebreider is gedaan dan andere jaren en de voorbode was voor deze begroting.

Bij de voorbereiding op de kadernota eerder dit jaar, zag de toekomst van bijna alle Nederlandse gemeentes er niet goed uit. Het ravijnjaar was een bedreiging. En laten we eerlijk zijn, het ravijnjaar IS ook nog steeds een bedreiging, ware het niet dat de uitdagingen die voort komen uit het ravijnjaar een paar jaar zijn opgeschoven. Vorig jaar in de eerste termijn van de begroting sloot het CDA Eijsden-Margraten af met een oproep aan de landelijke politiek. Kijk bij besluitvorming beter naar de gemeentelijke belangen. Te lang heeft de Rijksoverheid gemeenten extra taken opgelegd, terwijl daar niet de juiste financiële middelen tegenover werden gesteld. Afgelopen jaar zijn er op dat vlak al enkele ontwikkelingen geweest. We zijn er nog lang niet, maar de ontwikkelingen van het afgelopen jaar geven in ieder geval een beetje ademruimte.

Voorzitter, de “oplossing”, zeg ik tussen aanhalingstekens, voor het ravijnjaar is er nog niet. Het is enkel uitstel. En daarom vindt de fractie van het CDA Eijsden-Margraten het ook betreurenswaardig dat het coliege het bezuinigingstraject dat we met elkaar rondom de kadernota zijn ingegaan, niet heeft doorgezet. Niet dat het CDA Eijsden-Margraten zo graag wil

bezuinigen, maar wel omdat er kansen liggen om geld vrij te maken waarmee je toekomstige tegenvallers kunt opvangen. Ook kun je op deze manier geld vrij maken voor nieuw beleid. Het

CDA Eijsden-Margraten blijft van mening dat dit proces heeft laten zien dat we als gemeente financiële ruimte kunnen creëren zonder te bezuinigen maar door slimmer te werken, meer samen te werken en dus efficiënter te werken. Met andere woorden, het geld van onze inwoners

op een betere manier spenderen en investeren. Daarom ga ik uit onze bijdrage aan de behandeling van de kadernota citeren: Als je de kans krijgt om een verbetering door te voeren in de begroting is het onze plicht richting onze inwoners om dit ook daadwerkelijk te doen. En dat brengt mij tot de beantwoording van het college op de voorgestelde bezuinigingsvoorstellen van de diverse fracties. Vanuit het CDA Eijsden-Margraten wil ik nogmaals benadrukken dat wij veel tijd hebben gestoken in het beoordelen van de door het

college gedane bezuinigingsvoorstellen. En aanvullend hebben wij ook nog extra bezuinigingsvoorstellen gedaan. Wethouder Gerritsen gaf in juli aan hier bij de begroting op terug te komen. En voorzitter, die reactie vinden wij eerlijk gezegd zwaar onvoldoende. De tijd en moeite die wij in dit proces hebben geïnvesteerd, en ik ga er van uit dat andere fracties dit ook hebben gedaan, wordt geen eer aangedaan door de wijze van beantwoording. Alle voorstellen zijn volgens het college niet wenselijk, niet haalbaar en/of niet mogelijk. Daarmee lijkt het net alsof vanuit de raad wat losse flodders zijn afgevuurd. Vanuit onze fractie kan ik aangeven dat wij degelijk onderzoek hebben gedaan naar mogelijke bezuinigingen. Niet iets roepen om maar watte roepen, maar navraag doen bij diverse instanties, onze eigen ervaringen zowel in de gemeenteraad als in ons dagelijks leven zijn hierin meegenomen en vanuit de maatschappij

hebben we ook diverse verhalen en signalen opgevangen die we hebben meegenomen. De wijze van beantwoording levert bij ons dan ook een wrange nasmaak op. En dat alles ermee rekening houdende dat we over 2 jaar mogelijk weer een zelfde traject in moeten gaan als het ravijnjaar weer nader komt. Het CDA Eijsden-Margraten voelt zich in dit traject niet erkend voor het vele werk dat hierin is verricht, voelt zich niet serieus genomen en zal in de toekomst niet meer op deze wijze met het college meedenken als er niets verandert aan de wijze waarop de voorstellen door het college worden overwogen. Er liggen kansen om geld vrij te maken voor nieuw beleid en het opvangen van tegenvallers, maar dan verwachten we ook dat het college deze kansen met beide handen aangrijpt of minimaal op inhoud de discussie aangaat.

Voorzitter, dat brengt ons tot de voorliggende begroting. In het voorwoord geeft het college aan dat bij alle keuzes van het college het inspiratiedocument 2050 voor het college leidend is. Het CDA Eijsden-Margraten is tevreden over het feit dat het college een document heeft waaruit

blijkt hoe u onze gemeente op de langere termijn wil ontwikkelen, maar ook hier vallen enkele kritische noten te kraken over het proces in de vorming van dat document. Vorig jaar werd een conceptversie van dit document aan de gemeenteraad voorgelegd. In de zomerperiode heeft de gemeenteraad hier naar gekeken en van opmerkingen voorzien. Vervolgens blijkt de status van dit document veranderd waardoor dit niet ter besluitvorming in de gemeenteraad is geweest en het college er een intern inspiratiedocument van heeft gemaakt. Het is dan vreemd dat in een raadsbegroting vervolgens op elke bladzijde wordt verwezen naar dat onbekende interne document. Voor nu laten we het daarbij, maar we hopen dat de nieuwe gemeenteraad een debat kan gaan voeren over de lange termijn visie over Eijsden-Margraten. Een document dat belangrijk wordt bij de keuzes die worden gemaakt en waar onze inwoners dus ook goed bij betrokken moeten worden. De start hiertoe is vorig jaar al gemaakt met enkele enquêtes, maar de oproep is om dit nóg beter op te pakken en na de gemeenteraadsverkiezingen volgend jaar

aan de nieuwe raad voor te leggen. Het CDA Eijsden-Margraten kijkt hier naar uit!

Voorzitter, de afgelopen raadsperiode zijn er veel ontwikkelingen in de steigers gezet. Denk hierbij aan bijvoorbeeld de diverse woningbouw-ontwikkelingen, landbouwvisie, integraal huisvestingsplan sport dat er hopelijk snel aan komt, een nieuwe subsidieverordening en zo kunnen we nog wel even doorgaan. Al met al is en wordt fors geïnvesteerd in Eijsden-Margraten. In 2023, 2024 en 2025 werd ieder jaar tussen de 10 en 12 miljoen geïnvesteerd en in 2026 rekenen we zelfs met bijna 14 miljoen Euro investeringen in onze gemeente. Zo is van 2023 tot en met 2026 ruim 27 miljoen Euro geïnvesteerd in het wegennetwerk. Bijna 12,5 miljoen Euro werd en wordt beschikbaar gesteld voor openbare verlichting en riolen en ook ons landschap en het groen in onze gemeente heeft een boost gekregen met een investering van bijna 5,5 miljoen Euro. In totaal is en wordt voor meer dan 47 miljoen Euro geïnvesteerd in Eijsden-Margraten en hier gaan we wat het CDA Eijsden-Margraten betreft graag mee door.

Wij zien deze begroting als de afrondende fase van deze raadsperiode, maar tegelijkertijd ook als de start van de nieuwe raadsperiode. Vanuit de ruimte in de begroting willen we graag verder

met waar we mee bezig zijn. Ambities bouw je niet op voor 4 jaar en kun je ook niet realiseren binnen een raadsperiode van 4 jaar, daarvoor is meer tijd nodig. Niet alleen om de ambities die je nu hebt uit te voeren, maar juist ook om te werken aan de toekomst van de volgende

generaties. Het CDA Eijsden-Margraten zit niet in de gemeenteraad en het college om aan het einde van een raadsperiode de doelen af te vinken die aan het begin van een raadsperiode zijn

gesteld, maar juist met oog op de verdere toekomst. Denk hierbij aan de natuur in onze gemeente, plekken om te wonen voor onze huidige inwoners, nieuwe inwoners en volgende generaties, een bloeiende economie waarin iedereen werk kan vinden dat bij hem of haar past, maar ook het koesteren van de cultuur en tradities die we hebben meegekregen van onze ouders en voorouders. Allemaal zaken die niet binnen 4 jaar geregeld zijn, maar juist een langere-termijn-visie behoeven. Zo maken we de juiste balans op tussen prettig wonen en werken, economie en toerisme, het landschap, landbouw en fruitteelt. Met aandacht voor de leefbaarheid in onze kernen op sociaal en cultureel vlak. Wij luisteren daarbij met compassie naar onze inwoners en nemen hetgeen daarbij wordt gehoord serieus mee in onze

overwegingen. Daar zet het CDA Eijsden-Margraten zich voor in en dat zullen we blijven doen.

Voorzitter, voor het CDA Eijsden-Margraten staat vast dat, om een gemeente te kunnen zijn die zelfstandig aan de vragen en behoeften van haar inwoners kan voldoen, die kan bijdragen aan leefbare kernen en gemeenschappen is schaalvergroting nodig. Met de geplande woningbouw kan dit worden gerealiseerd en zorgen we ervoor dat het voorzieningenniveau in EijsdenMargraten blijft gehandhaafd, of zelfs wordt verbeterd. Denk hierbij aan ondernemers groot, midden en klein die durven investeren in een toekomst in Eijsden-Margraten en een groter potentieel voor verenigingen en maatschappelijke instellingen. Als we het over ondernemers hebben kijken we overigens verder dan toerisme en landbouw. Diverse andere sectoren dragen ook bij aan de werkgelegenheid in Eijsden-Margraten en steun voor verenigingen. Deze sectoren mogen niet vergeten worden en daar mag vaker aandacht aan worden gegeven vanuit de gemeente.

Voorzitter, in deze begroting wordt geïnvesteerd in de toekomst van onze dorpen en bewaart de

gemeente, ondanks landelijke onzekerheden, een solide financiële basis. Daar mogen we trots op zijn. Wat wij waarderen is dat de begroting investeert in de kwaliteit van leven in álle kernen: in scholen, wegen, woningbouw en sportvoorzieningen. Het verenigingsleven en de ontmoetingsplekken in onze dorpen blijven terecht ondersteund, want deze zijn essentieel voor de sociale samenhang in onze gemeente. Dat de verenigingen in Eijsden-Margraten in 2026 eindelijk een subsidieverhoging krijgen van 6,2 %is een uitwerking van onze motie die we vorig jaar bij de begroting hebben ingediend. In de afgelopen jaren leverden de verenigingen immers meer dan 16% aan inflatie in, en dat terwijl alle andere partners van onze gemeente (onder andere de gemeenschappelijke regelingen) wel jaarlijks geïndexeerd worden. Het is een eerste

stap richting herstel van de subsidies van deze verenigingen waar hopelijk een vervolg aan wordt gegeven vanaf 2027 met de inwerkingtreding van de nieuwe subsidie-verordening en de

bijhorende regelingen.

Voorzitter, het CDA Eijsden-Margraten wil kort reageren op de belastingmaatregelen die volgen uit deze begroting. Allereerst de OZB. De ontwikkeling van de OZB in deze begroting is een uitwerking van een amendement dat vorig jaar is aangenomen in deze gemeenteraad. Hierin werd de belastingverhoging vorig jaar fors afgezwakt, maar dat betekent tegelijkertijd dat voor dit jaar nog een belastingverhoging is ingerekend. We hadden het liever anders gezien, maar het