20250701 13 RB Regionaal gezondheidsbeleid

gemeente

eijsden-margraten

Aan de gemeenteraad

RAADSVOORSTEL Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 "Gezondheid nu, voor later!" KORTE SAMENVATTING Gemeenten hebben de wettelijke plicht om gezondheidsbeleid te ontwikkelen en te voeren. De 16 gemeenten in Zuid-Limburg doen dit al meer dan vijftien jaar gezamenlijk, op regionaal niveau. Momenteel wordt het nieuwe (concept) Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 “Gezondheid nu, voor later!” ter vaststelling voorgelegd aan de Zuid-Limburgse gemeenteraden. In dit nieuwe beleidsplan werken we gezamenlijk volgens het gedachtegoed Positieve Gezondheid en ‘Health in all policies’ is toegevoegd als uitgangspunt. Dit nieuwe beleidsplan sluit naadloos aan bij de reeds ingezette koers, zowel regionaal als lokaal.

Uw gemeenteraad wordt geadviseerd in te stemmen met het Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 “Gezondheid nu, voorlater!” Ter ondersteuning van de besluitvorming treft uw gemeenteraad bijgaand ter informatie de oplegnotitie Gezondheidsbeleid, doorkijk lokale uitvoering Eijsden-Margraten.

TOELICHTING AANLEIDING Gemeenten zijn wettelijke verplicht, conform artikel 13 van de Wet Publieke Gezondheid, iedere vier jaar een

gezondheidsnota op te stellen en uit te voeren. Door in te stemmen met het definitieve concept Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 ‘Gezondheid nu voor later! voldoen we als gemeente aan onze wettelijke verplichting en beschikken we over een richtinggevend document als gemeentelijke gezondheidsbeleid. We

hebben in Zuid-Limburg de ambitie uitgesproken om 25% van de gezondheidsachterstanden ten opzichte van de rest van Nederland vóór 2030 in te lopen. Deze ambitie vormde de kern van ons beleid in voorgaande jaren en blijft onverminderd richtinggevend in de komende beleidsperiode. We zijn ons bewust van deze enorme opgave. We realiseren ons bovendien dat we er nog lang niet zijn. Uit recente monitorresultaten van de GGD blijkt dat de achterstanden nog niet zijn afgenomen. Dat betekent echter niet

dat de gezamenlijke inspanningen van de gemeenten en vele organisaties zinloos zijn. Er zijn namelijk genoeg voorbeelden dat we de afgelopen periode veel hebben bereikt en goede stappen hebben gezet. Het gemeente Eijsden-Margraten Ons kenmerk

DAA

: Z/23/192162/945496

laat echter wel zien dat de gezondheidsachterstand in de regio een hardnekkig probleem is en gezondheidsverbetering nóg meer inspanning, bewustwording en vooral een langjarige investering vraagt. In dit nieuwe Regionale Gezondheidsbeleid gaan we dan ook nadrukkelijk door op de ingeslagen weg en continueren we de Trendbreukaanpak. Gelet op de uitdagingen waar de regio voor staat, verbreden we onze focus: we willen niet alleen dat kinderen gezond opgroeien en gelijke kansen krijgen, maar ook dat onze

(jong) volwassen inwoners gezond blijven, zowel fysiek als geestelijk. En dat zij hierin worden gestimuleerd door hun leefomgeving. Zodoende kentdit herijkte gezondheidsbeleid 4 pijlers: ° Gezond Opgroeien ° Gezond Blijven e Gezonde Geest e

Gezonde Leefomgeving

MOTIVERING 1.

Looptijd

Het vorige regionaal gezondheidsbeleid had een looptijd tot en met 2023. Het Algemeen Bestuur van de GGD Zuid-Limburg heeft in september 2023 ingestemd met het voorstel om dit met één jaar te verlengen tot en met 2024. Reden hiervoor was de invoering van het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en

Actief Leven Akkoord (GALA). Dit jaar dienen we een nieuw regionaal gezondheidsbeleid vastte stellen. We kiezen met dit nieuwe regionaal gezondheidsbeleid voor een looptijd van zes jaar (2025 tot en met 2030). Hiermee benadrukken we het duurzame en meerjarige karakter van het regionaal gezondheidsbeleid. Deze termijn sluit ook aan bij de vorige nota, waarin 2030 als streefdatum werd genoemd. Gezondheidsbeleid

vraagt immers, zoals we in eerdere versies ook hebben vastgesteld, een lange adem en meerjarige betrokkenheid. Tot slot kunnen we met het kiezen voor de termijn 2025-2030 in de toekomst weer in de pas lopen met de termijn van twee jaar na openbaarmaking van het landelijke gezondheidsbeleid. 2. Verschil vorige beleidsnota In dit herijkte gezondheidsbeleid wordt gezondheid integraal benaderd. We werken volgens het gedachtegoed Positieve Gezondheid. Met andere woorden, het gezondheidsbeleid richt zich niet alleen op

ziektepreventie door in te zetten op verhoging van de vaccinatiegraad, maar ook op het bevorderen van veerkracht, welzijn en eigen regie voor alle inwoners. Daarnaast benadrukken we in dit regionale gezondheidsbeleid dat de aanwezigheid van groen bijdraagt aan de gezondheid van mensen en dat het

belangrijk is dat de ruimtelijke inrichting daarvan getuigt. ‘Health in all policies’ is toegevoegd als uitgangspunt in het gezondheidsbeleid. We zetten meer in op het gezonder maken van de omgeving waarin

we sporten, veilig buiten kunnen spelen en waar kinderen opgroeien. 3. Pijlers Het nieuwe regionaal gezondheidsbeleid kent 4 pijlers, gezond opgroeien, gezond blijven, gezonde geest en gezonde leefomgeving. Onderstaand wordt per pijler een korte samenvatting gegeven wat wij nu (al) doen, voor later. Daarnaast wordt per pijler een doorkijk gegeven naar de reeds bestaande lokale uitvoering in onze gemeente. In de bijlage treft uw gemeenteraad het volledige regionale gezondheidsbeleid met een uitgebreidere uitwerking van deze pijlers én een oplegnotitie met een concrete uitwerking van de lokale uitvoering in Eijsden-Margraten. 3.1 Gezond opgroeien We gaan door op de ingeslagen weg, waarbij we blijven inzetten op bewezen, effectieve interventies, het

bundelen van middelen en een langjarige domein overstijgende samenwerking zoals beschreven in het Werkplan Trendbreuk 2024-2026. We blijven de netwerkstructuur Kansrijke Start uitbreiden, we kijken kritisch naar bestaande interventies, we leggen een belangrijke rol bij de levensfasen van JOGG en JOGGregisseurs in de regio werken intensief samen. We hebben aandacht voor een gezond gebruik van sociale media en schenken extra aandacht aan het verhogen van de vaccinatiegraad. Binnen deze pijler is het uitgangspunt om de gezamenlijke taal te spreken vanuit drie basiselementen: =» Gezonde voeding;

»

Gezond bewegen;

=»

Mentaal welbevinden.

gemeente Eijsden-Margraten

3.2 Gezond blijven We richten ons op de ouder wordende inwoner en op de doelgroepen die we met bestaand aanbod niet

goed kunnen bereiken. We zetten in op het stimuleren van bewegen en gezond eten, we stimuleren de deelname aan sociale activiteiten, we bevorderen de onderlinge contacten van organisaties om moeilijk bereikbare doelgroepen beterte bereiken en leggen een betere verbinding met de huisartsen, zorginstellingen en vrijwilligersorganisaties. Tevens benoemd deze pijler de urgentie van de betrokkenheid van inwoners binnen deze nieuwe aanpak. Onze ambities voor onze ouder wordende inwoners zijn: « Het creëren van een omgeving waarin mensen samen gezond blijven. Dit vraagt een nauwe verbinding met de ambities in de pijler Gezonde Leefomgeving. « Het creëren van een samenleving waarin volwassenen en ouderen over zelfregie bezinnen met voldoende veerkracht om met tegenslagen om te gaan. 3.3 Gezonde geest. We focussen op het eerder signaleren van mentale problemen in alle levensfasen en stimuleren dat alle

Zuid-Limburgers zich mentaal goed blijven voelen. Bovendien willen we normaliseren dat het hebben van periode met mentale problemen en het omgaan met mensen met mentale problemen in de leefomgeving bij het leven horen. We zetten in op preventieve maatregelen en bieden tijdige en passende ondersteuning.

Daarnaast realiseren we een positief schoolklimaat, mediawijsheid en digitale balans. We vergroten de bewustwording over suïcide en het belang van preventie voor mentale gezondheid hierin. Onze ambities voor een gezonde geest zijn: n= Het voorkomen van mentale problemen bij kinderen, jongeren en volwassenen; = Streven naar een samenleving waarin alle kinderen en jongeren de kans krijgen zich mentaal gezond te ontwikkelen; = Het stimuleren van een veilige plek voor kinderen waar zij zich optimaal kunnen ontwikkelen; = Streven naar het terugdringen van het aantal suïcidepogingen en suïcides in Zuid-Limburg. 34 Gezonde leefomgeving We realiseren gezonde (kind)omgevingen en zetten in op het positief beïnvloeden van de leefstijl. Health in all policies landt in al ons gemeentelijk beleid. Dit houdt in dat we de effecten van beleid op gezondheid tot één van de afwegingsronden van gemeentelijk beleid maken. We streven naar integrale samenwerking tussen het fysieke en sociale domein en verstevigen de ondersteuning van netwerkpartners zoals de

omgevingsdienst of GGD om gemeenten te adviseren op de kwaliteit van binnenmilieu van woningen, beweegmogelijkheden dicht bij huis, veilige fietspaden en voldoende groenvoorzieningen in de wijk.

Opgenomen in dit beleidsplan is de ambitie om bij te dragen aan een gezonde leefomgeving die: = =»

Elkaar ontmoeten en samen recreëren stimuleert en sociaal verbindt; Meer bewegen stimuleert;

1

Schoon, sociaal en fysiek veilig is en mensen beschermt;

1

Toegankelijk is voor âlle gebruikers en goede toegang geeft tot voorzieningen.

RELATIE MET BESTAAND BELEID EN STRATEGISCHE VISIE / INTEGRALITEIT

Bijgaand raadsvoorstel behoort tot de Wet Publieke Gezondheid. Binnen onze programmabegroting is dit onderwerp opgenomen in en onlosmakelijk verbonden aan Programma 1: Kwaliteit van Leven.

PROCES VAN BURGERPARTICIPATIE De Adviesraad Sociaal Domein Eijsden-Margraten is betrokken geweest bij de totstandkoming van deze gezondheidsnota, net als de andere adviesraden uit Zuid-Limburg. In een gezamenlijke

informatiebijeenkomst hebben zij een toelichting ontvangen op de inhoud van de nota. En uiteraard is de concept nota vervolgens ook aan de adviesraden voorgelegd voor advisering. De regionale werkgroep gezondheidsbeleid heeft de adviezen van alle adviesraden vervolgens verwerkt en een reactie opgesteld. In deze reactie op de adviesraden Zuid-Limburg wordt via een gezamenlijke brief met gemeente Eijsden-Margraten

bijbehorend addendum (bijgevoegd) in één keer richting alle adviesraden in Zuid-Limburg op de belangrijkste en meest impactvolle uitgebrachte adviezen gereageerd. Op deze manier krijgen alle

adviesraden inzage in wat de adviezen van anderen zijn geweest en krijgen zij een volledig beeld van de aanpassingen in het beleidsplan. Naast de adviesraden zijn er ook andere partners betrokken geweest. Het regionaal gezondheidsbeleid

heeft namelijk betrekking op gemeentelijk beleid, maar raakt uiteraard aan diverse andere besluitvormingsen adviseringsprocessen. Zo is de GGD, als belangrijke uitvoerder van het gezondheidsbeleid, nauw betrokken geweest bij het opstellen van het regionale gezondheidsbeleid. Daarnaast is ook de Stuurgroep Trendbreuk betrokken geweest in het proces, omdat de Trendbreukaanpak natuurlijk de basis vormt voor dit

beleid. Ook de Gemeentelijke Regiegroep Gezond Zuid-Limburg is in het proces bevraagd, omdat deze nota vanzelfsprekend ook GALA en IZA raakt.

FINANCIËLE ASPECTEN Dit voorstel kent géén financiële consequenties. De uitvoering wordt gerealiseerd via reeds bestaande vastgestelde uitvoeringsplannen en reguliere dienstverlening. De financiering daarvan past binnen de

bestaande kaders. Hierbij wordt ook gebruik gemaakt van middelen uit GALA en IZA. De GGD Zuid-Limburg is een belangrijke uitvoerder van het regionaal gezondheidsbeleid en een belangrijk

gedeelte van de uitvoering wordt dan ook gedekt vanuit de begroting van de GR GGD Zuid-Limburg. Het regionaal gezondheidsbeleid is echter ook een gezamenlijke, regionale opgave. Dankzij o.a. Trendbreuk werken we in de regio op dit punt al geruime tijd samen aan het verbeteren van de gezondheidssituatie van onze burgers. Dit wil zeggen dat ook andere samenwerkingspartners hun steentje bijdragen. Denk aan bijvoorbeeld de welzijnspartijen, zorgorganisaties en het onderwijs. Deze organisaties kennen vaak andere financieringsstromen (bv. middelen binnen onderwijs, Wiz, Wmo).

UITVOERING EN EVALUATIE De uitvoering van dit regionaal gezondheidsbeleid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de 16 ZuidLimburgse gemeenten, GGD Zuid-Limburg, Trendbreuk en de samenwerkingsstructuren en de activiteiten rondom GALA en IZA. Maar, zoals eerder gezegd, is het regionaal gezondheidsbeleid een gezamenlijke

opgave van alle partners in de regio. Uiteraard wordt er periodiek bekeken hoe de uitvoering van het regionaal gezondheidsbeleid verloopt. In dit kader is in de nota beschreven dat er in 2028 een tussenevaluatie is gepland.

GEVOLGEN VOOR DE NATUUR Niet van toepassing.

Het college van Eijsden-Margraten

De secretaris,

De voorzitter,

Drs. J.M.F. Kool

Mr. A.P. Krijnen

gemeente Eijsden-Margraten

gemeente

eijsden-margraten

RAADSBESLUIT

De raad van de gemeente Eijsden-Margraten

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders;

gelet op de behandeling in de Dialoogvergadering Samenleving;

BESLUIT Instemmen met het Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 “Gezondheid nu, voor later!”

Aldus besloten in de openbare vergadering van 1 juli 2025.

f be ip rzitter 9

veer

gemeente Eijsden-Margraten