20250701 09a RV Beschikbaar stellen budget starterslening

Aan de gemeenteraad

RAADSVOORSTEL

Beschikbaar stellen budget voor uitvoering starterslening. KORTE SAMENVATTING Op 24 september 2024 heeft uw raad € 1.000.000,-- beschikbaar gesteld om uitvoering te geven aan de onze “Verordening starterslening Eijsden-Margraten 2022” (startersregeling). Vanwege een flink gestegen aantal toegekende aanvragen in de afgelopen 7-8 maanden, dreigt dit budget uitgeput te raken. Gezien de toenemende (noodzakelijke) interesse in de startersleningen, dat er de komende jaren in Eijsden-Margraten in woningbouw wordt geïnvesteerd en om de continuïteit van de regeling voor een langere periode te borgen, wordt uw raad voorgesteld een krediet van € 2.000.000,-- beschikbaar te stellen.

TOELICHTING AANLEIDING Nadat uw raad in september jl. € 1.000.000,-- beschikbaar heeft gesteld om uitvoering te kunnen blijven geven aan de startersregeling, zijn vanaf eind september tot 1 mei jl. 15 startersleningen toegekend en zijn momenteel een aantal aanvragen voor deze lening in behandeling. Vanwege dit hoge aantal dreigt het beschikbaar gestelde budget als voornoemd uitgeput te raken, waardoor wij nieuwe aanvragen moeten weigeren vanwege een tekort aan financiële middelen hiervoor. Op 26 september 2022 heeft uw raad een ruimere maximale koopsom voor onze regeling vastgesteld, waardoor meer woningen, gelet op de actuele woningmarkt, bereikbaar zijn voor starters binnen onze gemeente. De destijds aangepaste regeling treft u gemakshalve bijgaand aan. Uw raad oordeelde dat hiermee meer recht wordt gedaan aan een uitvoerbaardere en effectievere regeling, dat hiermee haar doel bereikt. Geconcludeerd wordt dat uw besluit succesvol is, gelet op het feit dat ondanks de huidige hoge bouw- en koopkosten er een significante hoger aantal leningen is verstrekt, waarmee starters in onze gemeente een woning (hebben) kunnen kopen. MOTIVERING Het succes van de regeling wordt met name veroorzaakt doordat de raad op 26 september 2022 heeft besloten om de maximale koopsom voor starterswoningen te verruimen naar 85% van de actuele NHG-grens.

Hiermee is het aanbod woningen dat binnen de reikwijdte van deze regeling behoorlijk verruimd. Door het koppelen van de maximale koopsom aan de actuele NHG-norm, wordt meer recht gedaan aan een gemeente Eijsden-Margraten Ons kenmerk

*Z0C6D17BD16*

: Z/24/245423/949207

1

uitvoerbaardere en effectievere regeling, gelet op de woningmarktsituatie binnen onze gemeenten en de huidige nieuwbouwkosten. Dat blijkt uit het feit dat vóór 2023 in onze gemeente gemiddeld 4 à 5 startersleningen werden verleend en dit aantal momenteel vervijfvoudigd is. Van de 15 toegekende aanvragen in de periode oktober 24 tot mei 25, hebben vier aanvragen betrekking op het kopen van een woning in het plan Bloesemgaard Fase 2 (Margraten) en één op het plan Karreweg Fase 2 (Sint Geertruid). De overige 10 toekenningen hebben betrekking op bestaande woningen. Hieruit mag geconcludeerd worden dat nieuwbouw van invloed is op het aantal aanvragen voor startersleningen. Het aantal op te leveren voor ouderen geschikte woningen zal in de nabije toekomst toenemen, waardoor binnen de bestaande voorraad veelal doorstroming plaatsvindt. Door deze doorstroming neemt het aandeel betaalbare woningen die binnen de reikwijdte van de startersregeling vallen naar verwachting toe. Onlangs heeft de raad de omgevingsplannen voor de woningbouwplannen Bonfleur/Slakweg Gronsveld en Pastoor Rosierstraat Oost-Maarland vastgesteld. Ook in deze plannen worden naast voor ouderen geschikte woningen (nultreden) ook woningen aangeboden die qua koopsom binnen de reikwijdte van onze startersregeling vallen.

Een daling van het aantal aanvragen voor een starterslening, is redelijkerwijs dan ook niet te verwachten. Het hanteren van de maximale koopsom zoals deze door de raad in september 2022 is bepaald, heeft wel tot gevolg dat het budget sneller opraakt. Uiteraard heeft uw raad de bevoegdheid om de maximale leensom naar een lager bedrag aan te passen. Indien u dit wenst, dan wordt hiervoor de vereiste wijziging van de verordening voorbereid en in september a.s. ter besluitvorming aan u voorgelegd. Gelet op de huidige woningmarkt en op de gemiddelde omvang van de gevraagde leensom die wij ontvangen, is het echter de vraag in hoeverre dan een regeling ontstaat die haar beoogde doel bereikt. Mocht de koopprijs van woningen over een langere periode dalen, dan daalt ook de NHG-grens, waardoor de maximale koop- en leensom in onze regeling ook daalt. Een andere oorzaak dat het budget sneller opraakt dan voorheen, komt door het feit dat de provincie, ondanks een vrij recente verhoging hiervan, de maximale koopsom in haar regeling heeft bepaald op € 280.000,--. Voor dit bedrag worden in onze gemeente nauwelijks woningen te koop aangeboden en waar dit wel het geval is, wordt dit bedrag door overbieding veelal overschreden. Daarom worden momenteel nauwelijks leningen met provinciale cofinanciering verstrekt.

Bij leningen met cofinanciering komt 75% van de leensom voor rekening van de provincie en de resterende 25% voor rekening van de gemeente (vanaf volgend jaar wordt dat 50-50%). Op grond van de provinciale regeling bedraagt de maximale leensom (20% x 280.000,--) € 56.000,--. Bij cofinanciering komt 25% van dit bedrag, zijnde maximaal € 14.000,-- voor rekening van de gemeente. Op basis van onze huidige regeling bedraagt de maximale leensom op basis van de hoge NHG-norm € 81.000,-- Een significant verschil dus. Echter een leensom van deze omvang is tot op heden nog niet aangevraagd. Op basis van de afgelopen 12 maanden (24 toegekende aanvragen) bedraagt de gemiddelde gevraagde leensom € 57.000,--. Hierbij wordt volledigheidshalve opgemerkt dat leningen die zonder cofinanciering worden verstrekt vanaf het vierde jaar over de termijn waarop de lening betrekking heeft volledig terug (aflossing en rente) naar de gemeente. Omdat in de vastgestelde Meerjarenbegroting 2025-2028 is opgenomen dat uitvoering geven aan de “Verordening starterslening gemeente Eijsden-Margraten 2022” voortgezet en gecontinueerd moet worden, wordt uw raad voorgesteld om in te stemmen met voorliggend raadsvoorstel.

RELATIE MET BESTAAND BELEID EN STRATEGISCHE VISIE / INTEGRALITEIT In de Meerjarenprogrammabegroting 2025-2028 is opgenomen dat de in september 2022 vastgestelde verordening voor de startersleningen, voor de periode 2025-2028 zal worden voortgezet (gecontinueerd) en waar nodig en mogelijk worden geactualiseerd, met als doel koopwoningen voor starters binnen onze gemeente zo bereikbaar mogelijk te maken. Het bieden van huisvesting aan starters draagt bij aan de leefbaarheid van onze kernen. Het niet beschikbaar stellen van het gevraagde krediet kan dus indirect gevolgen hebben voor de leefbaarheid van onze kernen, omdat er geen nieuwe aanvragen voor de aankoop van een starterswoning meer kunnen worden gehonoreerd. PROCES VAN BURGERPARTICIPATIE Er is geen wetgeving van toepassing die participatie in deze voorschrijft. Daarnaast verleent de aard van dit voorstel, het hieruit voortvloeiende besluit alsmede de uitvoering hiervan, zich niet voor participatie.

gemeente Eijsden-Margraten

2

FINANCIËLE ASPECTEN Voorgesteld wordt een krediet van (100.000 + 1.900.000) € 2.000.000,-- beschikbaar te stellen, waarmee de uitvoering en continuering van de verordening voor de komende tijd is geborgd. Om de afhandeling van lopende aanvragen niet onnodig te vertragen, heeft het college, vooruitlopend op dit voorstel, onlangs een krediet van € 100.000 beschikbaar gesteld. Over het krediet van € 2.000.000,-- is een rentelast van € 15.000,-- (op basis van de omslagrente 2025 zijnde 0,75%) verbonden, als het bedrag in één keer wordt overgeboekt op de hiervoor bestemde rekening, omdat bij nieuwe aanvragen de eerste 3 jaar geen aflossing en rente worden betaald. Daarna wordt de rentelast gecompenseerd door de ontvangen rentes. Echter aangezien het overboeken van het budget in 2-3 tranches plaatsvindt, zal de rentelast na rato iets minder bedragen. Daarnaast loopt dit krediet mee in de totale financiering van onze gemeente en betalen daar een marktconforme rente over. Zoals u bekend is heeft de startersregeling een revolverend karakter. Dit wil zeggen dat de geleende bedragen, verhoogd met rente, na verloop van tijd terug terugvloeien naar de gemeente. NHG-garantie is een vereiste om voor een starterslening in aanmerking te komen.

Als een starter niet meer aan zijn/haar financiële verplichtingen kan voldoen, waardoor een gedwongen verkoop aan de orde is, staat NHG voor 90% en SVn voor de resterende 10% garant voor een eventueel verlies als gevolg van de (gedwongen) verkoop. Kortom aan het verstrekken van startersleningen, al dan niet met provinciale cofinanciering, zijn voor de gemeente geen financiële risico’s verbonden als de hypotheekgever niet meer aan zijn/haar financiële verplichtingen kan voldoen.

UITVOERING EN EVALUATIE Als uw raad instemt met dit voorstel, dan zal de regeling voortgezet/gecontinueerd worden en kunnen nieuwe aanvragen die aan de criteria van de verordening voldoen worden toegekend en ter afhandeling aan SVn worden voorgelegd. Evaluatie vindt plaats tijdens de jaarlijkse Buraps en begrotingsbehandelingen.

GEVOLGEN VOOR DE NATUUR Dit voorstel en het hieruit voortvloeiende besluit hebben geen gevolgen voor de natuur.

Het college van Eijsden-Margraten

De secretaris,

De voorzitter,

Drs. J.M.F. Kool

Mr. A.P. Krijnen

gemeente Eijsden-Margraten

3

RAADSBESLUIT

De raad van de gemeente Eijsden-Margraten

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders;

gelet op de behandeling in de Dialoogvergadering Leefomgeving;

BESLUIT

€ 2.000.000,-- beschikbaar te stellen voor het uitvoeren en continueren van de startersregeling in EijsdenMargraten.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 1 juli 2025.

De griffier

De voorzitter

Mr. M.G.A.J.T. Verbeet

Mr. A.P. Krijnen

gemeente Eijsden-Margraten

4