20250527 13a RV Zieswijze en bedenkingenStichting Samenleving Zuid-Limburg

Aan de gemeenteraad

RAADSVOORSTEL

Zienswijze: wensen en bedenkingen Stichting Samenwerking ZuidLimburg KORTE SAMENVATTING De gemeenten Gulpen-Wittem, Eijsden-Margraten, Vaals, Stein, Beek, Valkenburg a.d. Geul, Beekdaelen, Maastricht, Sittard-Geleen en Meerssen hebben voornemen de Stichting Samenwerking Zuid Limburg op te richten en hieraan deel te nemen. De Stichting heeft tot doel als vliegwiel te fungeren voor de ontwikkeling van de regio Zuid-Limburg door middel van het stimuleren en intensiveren van de samenwerking tussen overheden, bedrijfsleven, kennisinstellingen en maatschappelijk middenveld. Dit wordt ook wel de multi helix samenwerking genoemd. De stichting tracht haar doel onder meer te verwezenlijken door te werken aan versterking van de welvaart in de Regio en het welzijn van haar inwoners, versnelling naar gezonde, veilige en sociale leefomgevingen met name in kwetsbare wijken en kernen, versnelling naar een circulaire en duurzame economie en samenleving, perspectief voor en versterking van het unieke Zuid-Limburgse landschap en investeren in een goed werkende grensoverschrijdende kenniseconomie en een internationale arbeidsmarkt. De wens is al langer om de samenwerking tussen gemeenten en maatschappelijke en private partijen te organiseren. In Zuid-Limburg bestaat nog geen samenwerkingsverband om dit te faciliteren.

Startpunt is het verstevigen van het fundament tussen gemeenten onderling, met als doel om binnen de periode van 2 jaar ook multi helix partners te laten participeren. Op dat moment krijgt de multi helix samenwerking die nu al is te zien in de uitvoering van projecten ook een bestuurlijk kader. De Regio Deal Zuid-Limburg, Samen maken we Nederland Groter, werkt als een katalysator voor het zetten van deze stap. De gemeenteraad wordt gevraagd om hun wensen en bedenkingen mee te geven over de deelname aan deze stichting.

TOELICHTING AANLEIDING Inleiding Met het vaststellen van de Agenda “Zuid-Limburg gaat over grenzen heen” hebben de colleges van de 16 gemeenten in Zuid-Limburg en het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Limburg een gezamenlijke lange termijn ambitie en toekomstperspectief voor de regio geschetst. Met deze agenda zet de gemeente Eijsden-Margraten Ons kenmerk

*Z0C53D84445*

: Z/25/263740/943170

1

regio in op een brede welvaartsgroei. Het gaat daarbij nadrukkelijk ook om ontwikkeling van de intrinsieke kwaliteiten van Zuid-Limburg op het gebied van vitaal leven, leefbaarheid van wijken en dorpen en een uniek heuvellandlandschap. Een aantrekkelijke regio om te wonen, leven en werken. Waar stad en platteland elkaar nodig hebben juist omdat zij alleen in samenhang en samenwerking deze intrinsieke kwaliteiten van onze regio naar de toekomst toe kunnen borgen en verder tot ontwikkeling laten komen. Regiodeals Een van de middelen om dit te bereiken zijn de regiodeals van de rijksoverheid. De 10 gemeenten: EijsdenMargraten, Gulpen-Wittem, Vaals, Stein, Beek, Valkenburg a.d. Geul, Beekdaelen, Maastricht, SittardGeleen, Meerssen hebben in 2023 samen met het rijk een convenant getekend voor projecten binnen de 4e tranche regiodeal met een totale waarde van 40 miljoen (20 vanuit het rijk en 20 vanuit de regio). In 2024 hebben deze gemeenten een aanvraag ingediend voor de 6e en laatste tranche regiodeals van het rijk, waar 20 miljoen (10 miljoen rijk en 10 miljoen regio) is toegekend. In 2025 wordt deze aanvraag verder uitgewerkt met projecten en toegewerkt naar het sluiten van een convenant. MOTIVERING

Stichting samenwerking Zuid-Limburg Om duidelijke samenwerkingsafspraken te maken en voldoende uitvoeringscapaciteit ter beschikking te stellen voor de realisatie van de ambities uit de agenda Zuid-Limburg en de regiodeals is het wenselijk om te komen tot een samenwerkingsverband. Op basis van interviews met zowel publieke als private partners binnen de regiodeal samenwerking is gekomen tot uitgangspunten voor samenwerking (bijlage 2), welke geleid hebben tot een verdere uitwerking van een samenwerking. Het advies dat daarbij verder is uitgewerkt omvat het oprichten van de stichting samenwerking Zuid-Limburg. Er wordt gekozen voor een stichting die in eerste instantie alleen bestaat uit publieke partijen (de 10 gemeenten), maar op termijn de mogelijkheid biedt om ook private partijen toe te laten tot het stichtingsbestuur. De ambitie is om dit binnen twee jaar te bereiken. Omdat de Stichting zich richt op brede maatschappelijke opgaven, die bovendien enkel effectief kunnen worden aangepakt vanuit multi helix samenwerking, gaat het hier niet om de overdracht van publieke taken zoals gebruikelijk is bij het aangaan van een gemeenschappelijke regeling. De Stichting neemt geen besluiten in de zin van de AWB en is daarmee geen zogenaamd B-orgaan. In het advies van De Greef (bijlage 4) zijn de gemeenschappelijke regeling en stichting als structuren verder uitgewerkt.

Uit dit advies blijkt dat er geen belemmeringen zijn voor het aangaan van een stichting samenwerking Zuid-Limburg. In bijlage 1 zijn de statuten opgenomen voor de stichting samenwerking Zuid-Limburg. Concreet vragen wij u om wensen en bedenkingen mee te geven voor de oprichting van én deelneming van de gemeente EijsdenMargraten in de stichting, conform artikel 160 lid 2 Gemeentewet. Het doel en opdracht van de stichting De stichting heeft tot doel als vliegwiel te fungeren voor de ontwikkeling van Westelijk Zuid-Limburg door middel van het stimuleren en intensiveren van de samenwerking tussen overheden, bedrijfsleven, kennisinstellingen en het maatschappelijk middenveld. De Stichting tracht haar doel te verwezenlijken door te werken aan versterking van de welvaart van de Regio en het welzijn van haar inwoners, versnelling naar gezonde, veilige en sociale leefomgevingen met name in kwetsbare wijken en kernen, versnelling naar een circulaire en duurzame economie en samenleving, perspectief voor en versterking van het unieke Zuid-Limburgse landschap en investeren in een goed werkende grensoverschrijdende kenniseconomie en een internationale arbeidsmarkt. Concreet ondersteunt de stichting regionale uitvoeringsprogramma’s, te beginnen met de Regio Deal 4e tranche en voorbereiding van de 6e tranche.

Het is mogelijk om bestaande platforms en programma’s te bundelen en ze onder te brengen bij de Stichting Samenwerking Zuid-Limburg. Als dat aan de orde is, zullen gemeente Eijsden-Margraten

2

alle bestuurders van de 10 gemeenten hierover met elkaar besluiten en wordt dit vastgelegd in een regelement van de stichting. Samenstelling en taken stichting Het voltallige bestuur van de stichting bestaat uit bestuurders van de tien gemeenten, De tien gemeenten zijn daarmee in gelijkwaardigheid betrokken bij alle hoofdbesluiten. Het doel is dat binnen twee jaar multi helix partners toetreden tot het bestuur. Het algemeen bestuur van de stichting stelt de meerjarenbegroting en de jaarstukken vast, maar ook reglementen voor werkwijzen zoals bij de Regio Deal tranche 4 en tranche 6. Daarnaast ziet het bestuur toe op de algemene gang van zaken bij de stichting en de realisatie van wat is afgesproken door het uitvoerend bestuur. De statuten voorzien in een uitvoerend bestuur van vier leden, te kiezen door en uit het voltallige bestuur met een zittingsperiode die gelijk loopt met de gemeenteraadsverkiezingen. Twee zetels zijn voor de grote steden, twee voor kleinere gemeenten. Bij stakende stemmen geeft de stem van de voorzitter de doorslag. De voorbereidende bestuurlijke kerngroep bestaat op dit moment uit vertegenwoordigers van Maastricht, Beekdaelen en Sittard-Geleen. Het voorstel is om bij de start van de stichting deze kerngroep als eerste uitvoerend bestuur te installeren tot aan de verkiezingen in 2026 om de continuïteit in het proces te borgen.

Het bestuur kan besluiten dit te herzien. Meer concreet zijn de taken van het uitvoerend bestuur zijn het adviseren over subsidieaanvragen voor cofinanciering vanuit de regio deal. Verder behoren tot de taken het voorbereiden van de meerjarenbegroting en het voorleggen van de jaarbegroting en jaarstukken aan het bestuur, het benoemen van de directeur programmabureau inclusief de rol als Bestuurlijk Opdrachtgever voor de directeur, het laten opstellen en voorleggen van evaluaties en voortgangsrapportages en verder alle zaken die niet aan het voltallige bestuur zijn opgedragen. Ondersteunend programmabureau Binnen de stichting wordt een ondersteunend programmabureau ingericht. De taken van het programmabureau omvat het faciliteren van de Stichting. Dit gebeurt door: - Het voorbereiden en uitvoeren van beslissingen door het uitvoerend bestuur en het voltallige bestuur. - Uitwerken van de programmaontwikkeling, de sturing, monitoring en verantwoording daarover. - Het genereren van een multiplier via fondsenwerving. - Het behouden van overzicht van hoofdontwikkelingen op rijksniveau, het schakelen tussen - schalen en het leggen van inhoudelijke dwarsverbanden. - Het onderhouden van netwerken met stakeholders in relatie tot de regionale uitvoeringsprogramma’s die worden ondergebracht bij de Stichting inclusief overall communicatie.

- Het bevorderen van focus op de inhoudelijke maatschappelijke opgaven.

-

Het maken van afspraken met gemeentesecretarissen/directeuren over bemensing en middelenstromen.

Het programmabureau bestaat uit een multidisciplinair team met een directeur, dealmaker/programmacoördinatie, financiën & control, communicatie en ondersteunend secretariaat. De onderliggende projecten zijn en blijven qua inhoud en realisatie in handen van de uitvoerende gemeenten. Het programmabureau is in die zin geen uitvoeringsorganisatie. Het programmabureau zal werken met detacheringen vanuit de partnerorganisaties en heeft geen eigen personeel in dienst. Voorzien is dat de directeur programmabureau een opdracht krijgt voor een periode van drie jaar. Dit vanwege de doorlooptijd Regiodeal 4e tranche en de doorontwikkeling van de samenwerking op Zuid-Limburgse schaal. Er is na drie jaar weer een moment om te bekijken wat er voor de periode daarna nodig is. De directeur is inhoudelijk functioneel leidinggevende voor de toegewezen medewerkers. Het programmabureau heeft een eigen huisvesting waar medewerkers en bestuurders voor afstemming en overleg bij elkaar komen. De Stichting Samenwerking Zuid-Limburg is als zelfstandige eenheid zichtbaar. gemeente Eijsden-Margraten

3

Argumentatie 1.1 Toegewijde samenwerking is nodig voor uitvoering van de regiodeals; De samenwerking tussen rijk en regio rondom de regiodeal tranche 4 verplicht de regio westelijk ZuidLimburg om middels een organisatiestructuur uitvoering te geven aan de regiodeal tranche 4. Daarbij is het wenselijk dat er heldere afspraken zijn vastgelegd over de samenwerking tussen de tien gemeenten en hoe deze tien gemeenten gezamenlijk uitvoering geven aan de afspraken. Daarnaast zijn de regiodeals slechts een vliegwiel dat ingezet kan worden om de samenwerking te versterken. Er is door alle tien de gemeenten gezamenlijk ook uitgesproken dat het wenselijk is om de samenwerking in te richtingen die op termijn schaalbaar kan zijn voor het realiseren van gezamenlijke opgaven zoals benoemd in de Agenda ZuidLimburg. Waarbij ook de wens is uitgesproken voor toegewijde inzet van capaciteit via het programmabureau met een directeur en programmamanagers. De stichting samenwerking Zuid-Limburg is daarmee het beste instrument om vorm te geven aan deze samenwerking omdat het de mogelijkheid biedt om externe financiering middels fondsen aan te trekken die zorgen voor een multiplieer, daarnaast biedt het op termijn ook de mogelijkheid om private partijen toe te laten treden tot het bestuur.

1.2 Wensen en bedenkingen meegeven is nodig bij het aangaan van privaatrechtelijke samenwerkingen zoals een stichting Het college is bevoegd tot privaatrechtelijke rechtshandelingen van de gemeente te besluiten (artikel 160, eerste lid, sub e, Gemeentewet). De oprichting van een stichting is een privaatrechtelijke rechtshandeling en daarmee is de besluitvorming daarover een bevoegdheid van het college. Het college besluit slechts tot de oprichting van een stichting nadat de raad een raadsvoorstel is toegezonden en in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. Dit is voorgeschreven in artikel 160, tweede lid, Gemeentewet. Het college moet kennisnemen van de wensen en bedenkingen, welke gelden als adviezen. De geuite wensen en bedenkingen zal het college betrekken bij zijn definitieve besluitvorming. Juridische onderbouwing De Stichting maakt multi helix samenwerking mogelijk en daarmee deelname door maatschappelijke en private partijen. Omdat de Stichting zich richt op brede maatschappelijke opgaven, die bovendien enkel effectief kunnen worden aangepakt vanuit multi helix samenwerking, gaat het hier niet om de overdracht van publieke taken zoals gebruikelijk is bij het aangaan van een gemeenschappelijke regeling. De Stichting neemt geen besluiten in de zin van de AWB en is geen zogenaamd B-orgaan.

In een extern advies van De Greef (bijlage 4) zijn de overwegingen nader toegelicht.

Toezegging ‘Nieuwe plannen Regionale samenwerking’ Voorliggend voorstel geeft uitvoering aan de toezegging ‘Nieuwe plannen Regionale Samenwerking’. Tijdens de raadsvergadering op 8 november 2022 is bij de behandeling van de Programmabegroting 2023 toegezegd om in de eerste vergadering van de raad van 2023 met nieuwe planning op het gebied van regionale samenwerking te komen. Daarbij was een breed draagvlak het uitgangspunt. De gemeente neemt deel aan diverse vormen van regionale samenwerkingen. Met onze deelname aan meerdere Gemeenschappelijke Regelingen zorgen we voor de noodzakelijke samenwerking die structureel van aard is. Middels het construct van de Regiodeals is op vrijwillige basis samenwerking ontstaan binnen de subregio Westelijk Zuid Limburg. Met deelname aan Stichting Samenwerking Zuid Limburg zijn wij als gemeente in de gelegenheid om de regionale samenwerking verder uit te bouwen en te versterken. Niet alleen tussen de overheden, maar ook met het onderwijs, het bedrijfsleven en andere relevante organisaties. Deelname aan de stichting maakt het mogelijk om structurele samenwerking te bestendigen. Daarnaast is de subregio Maastricht-Heuvelland onze natuurlijke samenwerkingspartner. Als regio willen we samenwerken om onze regionale ambities te bereiken. Samenwerking wordt hierbij bepaald op inhoud en onderwerp.

Het voornemen is om de samenwerking met onze directe buurgemeente Maastricht structureel gemeente Eijsden-Margraten

4

vorm te geven en vast te leggen op zeer korte termijn. Met dit voorstel wordt mede invulling gegeven aan voornoemde toezegging, welke het college als afgedaan beschouwt.

RELATIE MET BESTAAND BELEID EN STRATEGISCHE VISIE / INTEGRALITEIT Programmabegroting 2025 – Programma 5 – paragraaf 5.5 Doelgericht samenwerken

PROCES VAN BURGERPARTICIPATIE Ten aanzien van de op te richten stichting heeft geen burgerparticipatie plaats gevonden.

FINANCIËLE ASPECTEN De kosten van de samenwerking worden gedragen door de deelnemende gemeenten. De kosten van een programmabureau bedragen indicatief € 1 mln./jr. De dekking hiervan is 3% uit Voorbereiding, Advies en Toezicht uit de Regio Deal 4e tranche (€1,2 mln. voor periode van 4 jaar) en uit een bijdrage van € 1 per inwoner, per gemeente. Voor de gemeente Eijsden-Margraten betekent dit een bedrag van € 26.000 per jaar. Dit bedrag is reeds meerjarig opgenomen in onze begroting.

UITVOERING EN EVALUATIE In 2027 vindt een evaluatie op inhoud en samenwerking plaats.

GEVOLGEN VOOR DE NATUUR Niet van toepassing

Het college van Eijsden-Margraten

De secretaris,

De voorzitter,

Drs. J.M.F. Kool

Mr. A.P. Krijnen

gemeente Eijsden-Margraten

5

RAADSBESLUIT

De raad van de gemeente Eijsden-Margraten

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders;

gelet op de behandeling in de Dialoogvergadering Samenleving;

BESLUIT Geen aanvullende wensen en bedenkingen ten aanzien van het oprichten van en deelname aan de stichting samenwerking Zuid-Limburg kenbaar te maken.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 27 mei 2025.

De griffier

De voorzitter

Mr. M.G.A.J.T. Verbeet

Mr. A.P. Krijnen

gemeente Eijsden-Margraten

6