20241210 10a RV Beleidsplan Preventie en handhaving jeugd en middelen

Aan de gemeenteraad

RAADSVOORSTEL

Zuid-Limburgs beleidsplan Preventie en Handhaving Jeugd & Middelen 2025-2028

KORTE SAMENVATTING Gemeenten zijn wettelijk verplicht, conform artikel 43a van de Alcoholwet, een preventie- en handhavingsplan vast te stellen. In het proces van totstandkoming van dit preventie- en handhavingsplan zijn externe expertise partijen en belanghebbenden uit gemeenten meegenomen. Er hebben inmiddels twee dialogen plaatsgevonden. De eerste dialoog stond in het teken van het divergeren (breed ophalen) van informatie. De tweede dialoog stond geheel in het teken van het convergeren (concretiseren) van de informatie uit de eerste dialoog. Deze dialogen leidde tot draagvlak houdende ambities in het Zuid-Limburgs beleidsplan Preventie en Handhaving Jeugd & Middelen 2025-2028. Dit beleidsplan wordt eind 2024 voorgelegd aan alle Zuid-Limburgse gemeenteraden ter vaststelling.

TOELICHTING AANLEIDING Gemeenten zijn verplicht in het kader van de Alcoholwet (artikel 43a) een preventie- en handhavingsplan op te stellen. De Alcoholwet heeft als doel om schadelijke gevolgen van alcoholgebruik tegen te gaan en alcohol gerelateerde overlast terug te dringen. Deze wet valt onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en is daarmee primair een gezondheidswet, maar heeft nadrukkelijk raakvlakken met handhaving en veiligheid (overlast openbare ruimte). De regionale werkgroep Jeugd en Middelen is in 2023 gestart met het proces om te komen tot het ZuidLimburgs beleidsplan Preventie en Handhaving Jeugd & Middelen 2025 - 2028. In januari 2024 heeft een eerste brainstormsessie plaatsgevonden, om te komen tot bovengenoemd beleidsplan. Bij deze sessie waren ca. 15 vertegenwoordigers van gemeenten en (zorg)instellingen aangesloten. Hier werd o.a. de samenhang van alcoholgebruik, drugsgebruik en roken/vapen besproken. Tevens werd het belang van een integrale aanpak om deze problematieken tegen te gaan benadrukt. Naar aanleiding van deze bijeenkomst hebben alle Zuid-Limburgse gemeenten ingestemd met een gemeente Eijsden-Margraten

*Z0BAF62A060*

1

focusverbreding van jeugd & alcohol naar jeugd- en middelengebruik (te weten: drugsgebruik, alcohol en roken/vapen). In juni 2024 heeft een tweede brainstormsessie (SWOT-analyse) plaatsgevonden, waar diverse externe partijen bij zijn aangesloten. Denk hierbij aan gemeenten, Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) ZuidLimburg, Mondriaan, Trajekt (o.a. jongerenwerk), Maatwerk in Kinderopvang en Partners in Welzijn (MIK en PIW Groep), Regionale Interventie en Expertisecentrum (RIEC), politie, Het Alternatief (Halt) en Zorg- & Veiligheidshuizen. Vanuit de SWOT-analyse zijn ambities geformuleerd die zijn opgenomen in het voorliggende beleidsplan. MOTIVERING De resultaten van het Preventie- en Handhavingsplan Jeugd en Alcohol 2021-2024 (1), het nalevingsonderzoek 2023 (2), de jeugdmonitor 2023 van GGD Zuid-Limburg (3) en twee dialogen met externe partijen en andere belanghebbenden (4) vormen de basis voor het Zuid-Limburgs beleidsplan Preventie en Handhaving Jeugd & Middelen 2025-2028. Daarnaast zijn de ontvangen adviezen van ZuidLimburgse adviesraden verwerkt in het definitieve beleidsplan. De ambitie van het Zuid-Limburgs beleidsplan Preventie en Handhaving Jeugd & Middelen 2025 – 2028 is het middelengebruik bij jongeren onder de 18 jaar zo lang mogelijk voorkomen en het overmatig gebruik bij jongeren beperken.

Om deze ambitie te realiseren, stellen we als doel dat er in de periode 2025-2028 een positieve dalende trend zichtbaar is in alcohol- en middelengebruik. Om deze dalende trend te meten wordt gebruik gemaakt van de cijfers uit de GGD-monitor 2023 jongeren 12-18 jaar, in vergelijking met de nog uit te voeren GGD-monitor in 2027 (www.gezondheidsatlaszl.nl). Om de hoofdambitie te bereiken hebben wij samen met professionals (met expertise op het gebied van middelengebruik) onze strategie voor de komende beleidsperiode bepaald. Deze strategie hebben wij vertaald in deelambities: • • • • • • •

Gebruikers van middelen zijn zich bewust van de (gezondheids-)risico’s en schadelijke gevolgen van middelengebruik op jongeren en hun (sociale) omgeving. Zwaardere zorg wordt voorkomen door in te zetten op eigen regie van de inwoner, vroegsignalering door de sociale omgeving en advies en ondersteuning van professionals. Gemeenten dragen gezamenlijk dezelfde boodschap uit, namelijk; (overmatig) middelengebruik heeft negatieve invloed op jongeren onder de 18 jaar en onder de 18 jaar is het gebruik ervan niet toegestaan. Sport- en jeugdverenigingen hanteren een middelenbeleid (roken en drugs) en verantwoord alcoholbeleid. De de-normalisatie van middelengebruik wordt gerealiseerd door in te zetten op effectieve preventie interventies. Gezamenlijk zetten gemeenten in op risico gestuurde naleving/handhaving en de de-normalisatie van middelengebruik. Gemeenten passen regionaal een uniform beleid toe op het gebied van handhaving van middelengebruik.

In de bijlage treft u het volledige Zuid-Limburgs beleidsplan Preventie en Handhaving Jeugd & Middelen 2025-2028 aan. In 2025 wordt er gewerkt aan een uitvoeringsplan waarin de monitoring, evaluatie, inwonersparticipatie en concrete interventies nader worden toegelicht. Dit uitvoeringsplan zal door het college van iedere gemeente vastgesteld worden. Leeswijzer – Bij dit raadsvoorstel is een aantal bijlagen gevoegd. Advies is gevraagd aan alle ZuidLimburgse adviesraden, omdat het een Zuid-Limburgs beleidsplan betreft. Adviesraden wensen daarin ook de adviezen van andere adviesraden in te zien. In het kader van transparantie zijn daarom (naast één reactie aan alle adviesraden) twee bijlagen toegevoegd. Bijlage I betreft daarbij de bundeling van alle gemeente Eijsden-Margraten

*Z0BAF62A060*

2

adviezen die zijn ontvangen. Achter ieder advies wordt een antwoordcode gegeven die verwijst naar het antwoord in bijlage II. Bijlage II betreft dan ook het overzicht van alle antwoordcodes. De brief aan de adviesraden omvat enkel de antwoorden op de belangrijkste en meest voorkomende adviezen.

RELATIE MET BESTAAND BELEID EN STRATEGISCHE VISIE / INTEGRALITEIT Het raadsvoorstel behoort tot de Wet Publieke Gezondheid en artikel 43a van Alcoholwet. Binnen onze programmabegroting is dit onderwerp opgenomen in Programma 5. PROCES VAN BURGERPARTICIPATIE Betrokken partners bij het proces om te komen tot het Zuid-Limburgs beleidsplan Preventie en Handhaving Jeugd & Middelen 2025-2028: 16 Zuid-Limburgse gemeenten (vertegenwoordiging door 8 gemeenten), RIEC, Politie, Welzijnswerk Trajekt, Mondriaan, HALT en GGD Zuid-Limburg. Vanzelfsprekend is de adviesraad van iedere Zuid-Limburgse gemeente betrokken bij het proces. Zij worden, net als de doelgroep en betrokkenen van het beleidsplan, bij het opstellen van het uitvoeringsplan betrokken.

FINANCIËLE ASPECTEN Op basis van dit beleidsplan zal begin 2025 een Zuid-Limburgs uitvoeringsplan worden opgesteld. In dit uitvoeringsplan zal per deelambitie bepaald worden of uitvoering regionaal of lokaal wordt ingevuld. Hierbij kijken we steeds op welke manier we de meeste impact denken te kunnen realiseren. Daarom is ervoor gekozen in het beleidsplan geen financiële consequenties op te nemen. Het streven is om het uitvoeringsplan zo op te stellen dat realisatie van het uitvoeringsplan past binnen de reguliere middelen die de 16 Zuid-Limburgse gemeenten reeds inzetten. In 2025 kan aanvullend beroep gedaan worden op het GALA budget voor Opgroeien in een Kansrijke Omgeving & Vroegsignalering Alcoholproblematiek (GALA OKO & Vroegsignalering Alcoholproblematiek). Eind 2025 zal bij de tussentijdse evaluatie bekeken worden welke financiële mogelijkheden er dan zijn. Voor de lokale uitvoering van dit beleidsplan wordt in gemeente Eijsden-Margraten vanaf 2025 beroep gedaan op 20% van het reeds beschikbare preventiebudget (te weten: €10.000 van €50.000). UITVOERING EN EVALUATIE In 2025 wordt er gewerkt aan een uitvoeringsplan waarin de monitoring, evaluatie, inwonersparticipatie en concrete interventies nader worden toegelicht. Dit uitvoeringsplan zal door het college van iedere gemeente vastgesteld worden.

Het college van Eijsden-Margraten

De secretaris,

De voorzitter,

Drs. J.M.F. Kool

Mr. A.P. Krijnen

gemeente Eijsden-Margraten

*Z0BAF62A060*

3

RAADSBESLUIT

De raad van de gemeente Eijsden-Margraten

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders;

gelet op de behandeling in de Dialoogvergadering Samenleving;

BESLUIT In te stemmen met het Zuid-Limburgs beleidsplan Preventie en Handhaving Jeugd & Middelen 2025-2028.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 10 december 2024.

De griffier

De voorzitter

Mr. M.G.A.J.T. Verbeet

Mr. A.P. Krijnen

gemeente Eijsden-Margraten

*Z0BAF62A060*

4