20240703 06f Bijlage 5 - Brief ASD 24-043 advies Regiovisie GiA geanonimiseerd

Aan het College van B&W van de gemeente Eijsden-Margraten

(geanonimise rd)

5 april 2024

nderwerp: advies inzake de Regiovisie “Samen Sterk, Samen Veilig”.

Geacht College,

In uw adviesverzoek van 10 april . vraagt u de Adviesraad Sociaal Domein E-M (ASD) advies over de nieuwe regiovisie — opmaat tot gemeentelijk beleid — met betrekking tot de aanpak van geweld in

afhankelijkheidsrelaties, de Regiovisie 2024-2031 aanpak Geweld in Afhankelijkheidsrelaties regio Zuid-Limburg: ‘Samen Sterk, ledereen Veilig’ (verder: Regiovisie). Deze regionale visie ziet op een maatschappelijk probleem in de sfeer van huiselijk geweld. Een probleem dat zich vaak onttrekt aan openbare zichtbaarheid. Behalve wanneer het uit de hand is

gelopen en het als incident de krant heeft gehaald. Achter de schermen zijn diverse provinciale en

regionale organisaties betrokken bij het signaleren en helpen oplossen van deze problemen. Het gaat om zaken als kindermishandeling, partnermishandeling, mishandeling van ouderen en andere vormen van geweld in afhankelijkheidsrelaties. De thans geformuleerde langjarige Regiovisie wordt ook door uitvoerende kernpartners gedeeld.

De Zuid-Limburgse Adviesraden Sociaal Domein zijn bij het proces van totstandkoming voortdurend betrokken. Hen is daarbij steeds de gelegenheid geboden inbreng te leveren en te reageren op de

door u aangeleverde concepten. In die zin was sprake van een participatietraject. De nieuwe Regiovisie is gebaseerd op de resultaten van een Verwey-Jonkeronderzoek, de evaluatie

van de regiovisie Geweld Hoort Nergens Thuis Zuid-Limburg 2019 - 2022 en het landelijke programma Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Aan de Regiovisie zal nog een uitvoeringsplan worden gekoppeld. Op basis van de inbreng van alle onderzoekende en uitvoerende betrokkenen, is in de nieuwe

Regiovisie voor Zuid-Limburg een stevige ambitie geformuleerd. Deze kan worden samengevat in drie ontwikkelingslijnen: 1.Samen zien; 2. Samen leren & Samen werken; 3. Samen doen.

In het kader van deze ontwikkelingslijnen constateert u n de Regiovisie dat de meeste meldingen van huiselijk geweld bij de politie binnenkomen. Dat lijkt logisch, maar is in onze ogen eigenlijkte laat. Dan is het kwaad vaak al geschied. Om de door u geformuleerde drie ontwikkelingslijnen tot een

succes te maken ziet de ASD graag een beweging, waarin meer signalen van mogelijke gezinsproblemen binnenkomen op momenten dat huiselijk geweld nog kan worden voorkomen. Immers uw doelstelling is een 0-ambitie (5.3. ontwikkellijnen). Dat is mooi, maar als we nu niet weten van hoeveel gevallen op jaarbasis sprake is, dan is het gerechtvaardigd te veronderstellen dat we deze

doelstellingen niet zullen halen (2.3. Door angst, schaamte en schuldgevoelens komt slechts een klein deel aan het licht). Kortom deze doelstelling is niet onderbouwd en vooralsnog wensdenken. Een aantal belemmerende factoren kunnen van invloed kunnen zijn op uw ambities. De geformuleerde ontwikkelingslijnen worden gedomineerd door “de 0-ambitie en vooral samen”. Uit de evaluatie (verwoord in de conclusie 4.3.} komt een aantal zaken naar voren, die min of meer

bedekt in 4.3 staan, maar wel in een aantal passages in de Regiovisie goed beschreven staan. Wij betreuren dat, maar wij willen ze hier wel accenturen: Het gaat hier over het eigenbelang van deelnemende organisaties en professionals, die handelingsbekwaam zijn, gesteund worden door hun organisatie en de politiek en hun besluiten kunnen nemen. In 5.3 wordt dit aldus verwoord:

Dat is dus nu niet het geval en als dit niet bij voorrang wordt opgepakt, dan zal er volgens de ASD van

‘meer samen’ weinig terecht komen. Daarbij is voor ons ook de vraag, waar de doorzettingsmacht is als er doorgepakt moet worden. In netwerkorganisaties is dat per definitie diffuus, maar gezien het thema en de kwetsbare doelgroep pleiten wij ervoor dit duidelijkerte maken in de governance. Daarnaast vragen wij aandacht voor het bestaan van wachtlijsten bij onderzoeken naar meldingen. In onze ogen is een melding vergelijkbaar met een 112-melding. Onmiddellijk handelen is geboden. Met verbazing hebben wij kennis genomen, dat meldingen van verwaarlozing van kinderen al niet meer in behandeling worden genomen.

Tevens vragen wij aandacht voor het risico van formalistische afspraken en bureaucratie bij het oppakken van meldingen.

\We zullen terug moeten van bureaucratie naar alert zijn en daarnaar handelen.

In onze ogen zijn ook dit belemmerende factoren voor het bereiken van de door u geformuleerde ambities en de “MEER SAMEN"”-idee.

pleiten ervoor in uw uitvoeringsplan aandacht te besteden

aan ‘belemmerende factoren’."

Daarnaast willen wij hierna ingaan op een viertal onderwerpen, die mede de basis vormen voor de nieuwe Regiovisie (pagina 24 van de Regiovisie).

Het is duidelijk dat professionals worden getraind, maar nog niet helder is op welke wijze u de stevige ambitie wil bereiken, ‘dat niemand (kinderen en volwassenen) ongezien blijftals het gaat over geweld

in afhankelijkheidsrelaties’ en ‘volwassenen en kinderen hun vraag kunnen stellen zonder het gevoel te hebben dat er over hen geoordeeld wordt. (pagina 30 van de Regiovisie). Net als u vinden wij hierin een belangrijke taak en opdracht weggelegd voor huisartsen, onderwijskrachten en sociale wijkteams, de ogen en oren van wijken en buurten. Wij denken echter dat een nieuwe publieksgerichte en constant volgehouden bewustzijns- en/of sensibiliseringscampagne voor ‘Samen zien een effectief ondersteunend hulpmiddel kan zijn.

Voorts is het versterken van de lokale (wijk)teams een speerpunt van het landelijk toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en komt tot uiting via het systeemgericht werken en meer focus op onderliggende problematiek. Wij vinden het een goede zaak, dat u dit speerpunt meeneemt in uw Regiovisie.

Systeemgericht werken is een werkwijze met oog voor en kennis van geweldsdynamiek en de verschillende rollen: pleger en slachtoffer en eventuele kinderen, en aandacht voor

traumasensitiviteit en gendersensitiviteit; de systeemgerichte aanpak wordt in de evaluatie van de Regiovisie genoemd als een belangrijke succesfactor. Ook dit vinden wij een goede zaak. Maar wij weten niet, of alle lokale wijkteams daartoe voldoende zijn toegerust. Daarnaast zien wij ook het bestaan van cultuurverschillen die het mogelijk nog moeilijker maken ‘achter de voordeur’ te komen. Wij vragen daar nadrukkelijk aandacht voor.

Uit de evaluatie van de vorige regiovisie blijkt dat er veel behoefte is aan deskundigheids-

bevordering. De multidisciplinaire trainingen in de visie samenwerken aan veiligheid werden als good practice genoemd. Wij denken dat deskundigheidsbevordering op het gebied van systeem- en cultuurgericht werken belangrijk kan zijn in het versterken van lokale wijkteams.

Gelet op het stevige ambitieniveau van de hele Regiovisie, maar vooral voor het slagen van uw ontwikkelingslijnen, vinden wij regelmatige monitoring en tweejaarlijkse evaluatie wezenlijke

elementen in het door u nog opte stellen uitvoeringsplan. Wij zijn overigens van mening dat uw Regiovisie verder goed onderbouwd en gefundeerd is en begrijpen dat deze door uitvoerende kernpartners wordt onderschreven.

De ASD adviseert u op grond van voornoemde bevindingen uw Regiovisie 2024-2031 te doen

uitmonden in een inhoudelijk daarop aansluitend uitvoeringsplan en adviseert u in het uitvoeringsplan vanaf het begin zeer sterke nadruk te leggen hoe het “MEER SAMEN' ingevoerd wordt en de voortgang daarvan strikt te bewaken.

Tevens adviseert de ASD u in het uitvoeringsplan aan te geven hoe snel meldingen worden opgevolgd en eventuele wachttijden strikt te monitoren

De ASD adviseert u eveneens in het uitvoeringsplan aandacht te besteden aan het risico van

formalistische afspraken en bureaucratie bij het oppakken van meldingen. Van bureaucratie naar alertheid en handelingsgerichtheid moet het uitgangpunt zijn.

De ASD adviseert u een nieuwe communicatiestrategie te ontwikkelen die bijdraagt aan vergroting

van het publieke bewustzijn en de sensibiliteit voor wat betreft de signaalfunctie en de ambities van uw Regiovisie.

De ASD adviseert u ervoor te zorgen dat alle lokale wijkteams voldoende in staat zijn systeem- en cultuurgericht te werken en daartoe -waar nodig- deskundigheidsbevordering in te zetten. Tot slot adviseert de ASD u met een evaluatie van de nieuwe Regiovisie niet te wachten tot het einde van de acht-jarige periode van deze visie, maar in uw uitvoeringsplan een regelmatige monitoring en tweejaarlijkse evaluatie op te nemen. Met vriendelijke groet, De Adviesraad Sociaal Domein

van de Gemeente Eijsden-Margraten

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)