20240528 08e 2. RV Gr RUD - Begroting 2025

Aan de gemeenteraad

RAADSVOORSTEL

GR Regionale Uitvoeringsdienst Zuid-Limburg (RUDZL)Jaarrekening 2023 en ontwerp bijstelling begroting 2024, ontwerpbegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 KORTE SAMENVATTING De jaarrekening 2023 van de RUD Zuid-Limburg geeft een positief resultaat. Het Algemeen bestuur van de RUD Zuid-Limburg gaat bezien of het mogelijk is het positieve resultaat in te zetten voor de financiering van de extra bodemtaken in 2024 die nodig zijn ingevolge de Omgevingswet. Hierdoor zouden de extra kosten in 2024 voor onze gemeente komen te vervallen. Aangezien hierover nog moet worden beslist, is op dit moment een begrotingswijziging 2024 noodzakelijk. Voor 2025 stijgen de investeringen van de RUD Zuid Limburg met circa 3 miljoen euro. Dit is een gevolg van de robuustheidseisen, nieuwe taken en uitbreiding van de huidige taken ingevolge de Omgevingswet en de autonome ontwikkelingen. Hierdoor stijgen ook de bijdragen per deelnemer.

TOELICHTING AANLEIDING GR Regionale Uitvoeringsdienst Zuid -Limburg (RUDZL). In de Omgevingswet is vastgelegd dat de gemeenten en provincies specifieke milieutaken op het gebied van de vergunningverlening en het toezicht hierop, dienen te laten uitvoeren door een Omgevingsdienst. Deze taken zijn vastgelegd in de Omgevingswet en worden aangeduid als de “basistaken”. De gemeente EijsdenMargraten (hierna: E-M) is daarom een wettelijk verplichte deelnemer van de GR RUDZL. In maart 2024 hebben we van de RUDZL de volgende stukken ontvangen: 1. Voorlopige jaarrekening 2023, met het verzoek deze aan de Raad ter kennisname voor te leggen; 2. Ontwerpbijstelling begroting 2024, met het verzoek deze aan de Raad voor te leggen met de mogelijkheid tot het indienen van een zienswijze vóór 11 juni 2024; gemeente Eijsden-Margraten

Ons kenmerk

*Z096729DAE3*

: Z/24/197555/678383

1

3. Ontwerpbegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 met het verzoek deze aan de Raad voor te leggen met de mogelijkheid tot het indienen van een zienswijze vóór 11 juni 2024. MOTIVERING 1. Voorlopige jaarrekening 2023. Voor 2023 was het werkprogramma RUDZL voor de uitvoering van de basistaken begroot op € 147.375,25. In 2023 is een begrotingswijziging 2023 vastgesteld, waardoor de totale werkprogramma 2023 is gewijzigd tot € 153.270,26. Alle afgesproken taken uit het werkprogramma zijn uitgevoerd binnen de gestelde normen. Verder zijn buiten de basistaken een aantal specialistische adviezen gevraagd op het gebied van onder andere externe veiligheid, geluid en luchtkwaliteit. De bestede uren zijn apart gefactureerd en komen ten laste van de verschillende beschikbare budgetten voor extern advies. Er waren in 2023 geen zaken die speciale aandacht vroegen of waar een afwijking van de bestaande procedures noodzakelijk was. De voorlopige jaarrekening 2023 van de RUDZL is voorzien van een goedkeurende controleverklaring van de accountant. De jaarrekening laat een positief resultaat zien van € 785.606.

Er wordt door het DB van de RUDZL voorgesteld om het positieve resultaat te gebruiken voor: - de noodzakelijke verhoging van het weerstandvermogen met € 180.000; - de bestemmingsreserve BOA te laten vrijvallen ter grootte van € 32.500; - een bestemmingsreserve te vormen ten behoeve van financiering van de begrotingswijziging 2024, waardoor de bodemtaken 2024 “een zachte landing kennen”, van € 300.000; - een bestemmingsreserve te vormen ten behoeve van “nieuwe basistaken” in 2024 van € 300.000. Na verwerking van de voorstellen blijft nog € 38.202 als uit te keren naar Rato aan de deelnemers. Over dit voorstel zal op 4 juli 2024 door het algemene bestuur (hierna: AB) van de RUDZL worden gestemd. Over dit voorstel was nogal commotie bij enkele deelnemers waaronder de Provincie Limburg omdat de inzet van het positieve resultaat voor de financiering van de begrotingswijziging niet volgens de regels van v de GR is. Daarnaast wordt dan sprake van een resultaatverdeling die niet overeenkomt met de gedane investeringen in 2023 per deelnemer. Aanname van het voorstel is positief voor Eijsden-Margraten omdat in dat geval de hieronder opgenomen ontwerp bijstelling begroting 2024 ter hoogte van € 106.621,82 komt te vervallen. 2

Ontwerp bijstelling begroting 2024

Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Hiermee worden de bodemtaken die door de Provincie werden uitgevoerd overgeheveld naar de gemeenten. Deze bodemtaken hebben betrekking op het behandelen van meldingen inzake het graven in verontreinigde grond, saneringen en het toezicht hierop. Deze taken vallen ingevolge de Omgevingswet onder de basistaken hetgeen betekent dat gemeenten deze taken door de RUDZL dienen te laten uitvoeren. Bij de behandeling van de begroting RUDZL 2023, mei vorig jaar, was het uitgangspunt dat de kosten voor de uitvoering van deze taken zouden worden gedekt met gelden afkomstig van de (oude) bevoegde gezagen bodem (Provincie Limburg, gemeente Heerlen en gemeente Maastricht). Derhalve waren de kosten voor deze bodemtaken niet opgenomen in de begroting 2024. Na onderhandelingen met deze partijen blijkt de Provincie € 150.000 ter beschikking stelt voor het opvangen van de bodemtaken. De gemeenten Heerlen en Maastricht geven geen bijdrage. Dit terwijl zij wel een bijdrage van het Rijk blijven ontvangen voor de bodemtaken. Voorgaande betekent dat de gemeenten alsnog zelf een bijdrage moeten leveren voor de uitvoering van de bodemtaken. Uit berekeningen aan de hand van de gegevens van de Provincie blijkt dat voor de uitvoering van de taken in totaal 6 fte noodzakelijk is (8102 uren), begroot worden op € 893.106.

gemeente Eijsden-Margraten

Ons kenmerk

*Z096729DAE3*

: Z/24/197555/678383

2

Door de aanwezigheid van zinkresten in het gebied van de voormalige gemeente Eijsden en de daaraan te relateren bodemverontreiniging is de benodigde capaciteit voor de gemeente E-M ca. 2140 uur, begroot op € 237.540. Als gevolg van de zinkverontreiniging zijn de kosten voor de bodemtaken van de gemeente Eijsden-Margraten het hoogste van de deelnemers van RUDZL. De bijstelling van de begroting 2024 gaat uit van een ingroeimodel van 4 fte, begroot op totaal € 601.260. Bij de verdeling van de bijdrage van de Provincie van € 150.000, krijgt de gemeente Eijsden-Margraten het grootste deel, omdat het aantal bodemtaken het hoogste is. Zonder bijdrage van de Provincie zou de stijging van de kosten voor Eijsden-Margraten € 158.360 bedragen. Met de bijdrage van de Provincie blijft de stijging van de kosten beperkt tot € 106.621,82. 3

Ontwerpbegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028.

Robuustheid Omgevingsdiensten In 2022 zijn de verschillende betrokken partijen waaronder gemeenten, provincies, omgevingsdiensten, waterschappen en diverse ministeries aan de slag gegaan met de versterking van het VTH-stelsel waarin de aanbevelingen van de commissie Van Aertsen worden opgevolgd. In juni 2023 zijn landelijke robuustheidscriteria, kritische prestatie-indicatoren (kpi’s) en randvoorwaarden geformuleerd door het Bestuurlijk Overleg van het Interbestuurlijk programma versterking VTH-stelsel (IBTVTH). Elke omgevingsdienst dient voor 1 april 2024 een plan van aanpak (hierna: PvA) in te dienen bij de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe de dienst uiterlijk 1 april 2026 voldoet aan de landelijke robuustheidscriteria. Op 28 maart 2024 is het PvA door het AB van de RUDZL vastgesteld en verstuurd aan de Staatssecretaris. Parallel hieraan is in 2023 door de Omgevingsdienst Nederland een visitatiebezoek uitgevoerd en is een visitatierapport gepresenteerd. Hierin zijn diverse aanbevelingen gedaan om het functioneren van de dienst te verbeteren. Op 28 maart 2024 is een verbeterplan door het AB van de RUDZL vastgesteld en verstuurd aan de Omgevingsdienst Nederland.

Het PvA en het verbeterplan overlappen elkaar deels maar vormen tezamen het totaalplan zodat per 1 april 2026 sprake is van een robuuste RUDZL, die voldoet aan alle kpi’s en randvoorwaarden. Thema’s bij robuustheid en taakvolwassenheid zijn professionalisering van de bedrijfsvoering en ontwikkelvermogen. Hiertoe is in de begroting een afdeling bedrijfsvoering opgenomen. In deze afdeling wordt een aantal reeds bestaande taken ondergebracht en een aantal nieuwe taken opgevoerd. Tot de nieuwe taken behoren behalve een afdelingshoofd voor deze afdeling ook een medewerker business intelligence omdat volgens de robuustheidscriteria drie functionarissen data en gegevensbeheer als minimum worden beschouwd. Daarnaast is een projectleider opgenomen in deze begroting. In totaal zal de afdeling gaan bestaan uit 20,6 fte waarvan 13,6 bestaande functies en 7 nieuwe functies. Het minimum aan ontwikkelbudget bedraagt volgens de robuustheidscriteria 1% van de begroting van de omgevingsdienst. Om hieraan te voldoen is € 200.000 in de meerjarenraming 2026-20390 opgenomen, ten dienste van dit doel. Opgemerkt wordt dat de staatssecretaris Infrastructuur en Waterstaat met nadruk heeft gewezen op de mogelijkheid om de robuustheid op orde te brengen door het werkgebied te vergroten.

In de review IBT-VTH van 15 maart 2024 wordt geconcludeerd dat verkleining van het aantal omgevingsdiensten noodzakelijk is. In dit kader zou een fusie met Omgevingsdienst Noord-Limburg een optie zijn. Omgevingswet Door de inwerkingtreding van de Omgevingswet en hiermee gepaard gaande aanpassing van de basistaken, zijn meer activiteiten onder de basistaken gekomen. Naast de bodemtaken neemt ook het aantal locaties met milieubelastende activiteiten (mba’s) toe met circa 200%. Bovenstaande ontwikkelingen betekenen dat er meer personeel nodig is voor het afhandelen van vergunningen en meldingen mba’s, toezicht en administratieve activiteiten. Daarnaast is volgens het ingroeimodel voor de bodemtaken in 2025 nog 2 fte nodig om alle bodemtaken te kunnen uitvoeren. gemeente Eijsden-Margraten

Ons kenmerk

*Z096729DAE3*

: Z/24/197555/678383

3

Samenvatting gevolgen robuustheid en Omgevingswet voor de formatieve en financiële consequenties voor de begroting De toename voor de begroting 2025 van de RUDZL als gevolg van de robuustheid en Omgevingswet bedraagt € 2.083.000. Gehanteerde indexpercentage Voor 2025 is de prijsindex gebruikt van het CPB voor overheidssalarissen en materiele overheidsconsumptie. Met deze gehanteerde indexering resp. 5,4% en 1,6%, sluit de RUDZL aan op de index zoals die ook gehanteerd wordt door de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. De toename voor de begroting 2025 van de RUDZL als gevolg van indexering bedraagt € 933.000. Totale investeringen van de RUDZL voor 2025 bedraagt € 3.016.000. Hierdoor stijgen de uurtarieven als volgt: Zeer complex € 135 Complex € 118 Gemiddeld € 107 Eenvoudig € 96 De tarieven worden bepaald door de totale kosten te verdelen door de productieve uren van de uitvoerende functies. Toekomstige ontwikkelingen In 2023 is gestart met de omzetting van het inrichtingenbestand naar milieubelastende activiteiten. Verwacht wordt dat dit project doorloopt tot eind 2025. Vanaf 2025 wordt verwacht dat er een groeiend beroep zal worden gedaan op de RUDZL ter ondersteuning bij het opstellen van omgevingsplannen en het aanpassen van de “bruidschat” (de rijksregels die gemeenten kunnen aanpassen ten behoeve van het omgevingsplan).

In 2025 kan een nieuwe calculatie worden gemaakt van de milieuleges, gebaseerd op de eerste ervaringscijfers. Verwacht wordt dat de RUDZL meer tijd kwijt zal zijn aan de nieuwe zaken uit de Omgevingswet zoals de nieuwe vorm van vooroverleggen, conceptverzoeken en idee-verkenningen. In het kader van de nieuwe kaderrichtlijn water ter voorkoming van verontreinigingen, zal eind 2027 het aspect waterkwaliteit een grote rol gaan spelen. Dit betekent dat de RUDZL dient te beschikken over gespecialiseerd personeel om hier invulling aan te geven. In het kader van de Wet openbare overheid (Woo), die in 2022 in werking is getreden, dienen overheden binnen 8 jaar de digitale informatiehuishouding op orde te hebben. Voor de komende jaren zal hier aan gewerkt moeten worden. Gevolgen ontwerpbegroting 2025 voor Eijsden-Margraten Als gevolg van de Omgevingswet vallen meer locaties onder de basistaken. Het aantal locatie voor EijsdenMargraten stijgt van 72 in 2023 naar 250 vanaf 1 januari 2024, een toename van 250%. Voor Eijsden-Margraten betekent dit dat de bijdrage voor 2025 wordt begroot op € 506.764.

Zienswijzen naar aanleiding van het ontwerp bijstelling begroting 2024 en ontwerpbegroting 2025 Gelet op het bovenstaande wordt geadviseerd om als zienswijze naar aanleiding van het ontwerp bijstelling begroting 2024 in te dienen, dat de raad hiermee niet kan instemmen omdat: -

het resultaat van jaarrekening 2023 RUDZL niet wordt ingezet om de bijstelling van de begroting 2024 op te heffen. Hierbij doen wij een beroep op het solidariteitsbeginsel.

gemeente Eijsden-Margraten

Ons kenmerk

*Z096729DAE3*

: Z/24/197555/678383

4

Gelet op het bovenstaande wordt geadviseerd om als zienswijze naar aanleiding van het ontwerpbegroting 2025 in te dienen, dat de raad hiermee niet kan instemmen omdat: -

vóór het opstellen van de begroting 2025 in het kader van de robuustheid geen zorgvuldig onderzoek heeft plaatsgevonden over de mogelijkheid van een fusie met Omgevingsdienst Noord Limburg; Daarnaast, achten wij het op z’n plaats om de investeringen over meerdere jaren meer te spreiden zodat de effecten van de Omgevingswet kunnen worden gemonitord en kengetallen kunnen worden bijgesteld. Dit ook mede gelet op het ongekend hoge positieve resultaat van 2023.

-

RELATIE MET BESTAAND BELEID EN STRATEGISCHE VISIE / INTEGRALITEIT Op 2 juli 2013 is de dienstverleningsovereenkomst met de RUDZL door het college vastgesteld voor de uitvoering van het basistakenpakket. Op 14 april 2016 is de Wet VTH in werking getreden en op 1 juli 2017 het gewijzigde Besluit Omgevingsrecht. Hierin is bepaald dat bepaalde taken op het gebied van milieu door de RUDZL moeten worden uitgevoerd. Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. In artikel 13.12 van het Omgevingsbesluit is bepaald welke werkzaamheden door de RUDZL moeten worden uitgevoerd. De basistaken zijn hierbij vastgelegd in bijlage VI van het Omgevingsbesluit. In de Programmabegroting 2023-2026 is in Paragraaf 6 “Verbonden partijen” de RUDZL opgenomen. PROCES VAN BURGERPARTICIPATIE n.v.t. FINANCIËLE ASPECTEN 1. Voorlopige jaarrekening 2023 Voor 2023 heeft de RUDZL een positief resultaat van € 785.606. Voorstel is om dit resultaat o.a. in te zetten voor het opvangen van de bijstelling van de begroting 2024 wat betreft de bodemtaken. Dit voorstel zal worden voorgelegd aan het Algemeen Bestuur op 4 juli 2024. Wordt het voorstel aangenomen dan is er een positief resultaat voor Eijsden-Margraten van € 107.000. Wordt het voorstel niet aangenomen dan het positief resultaat voor Eijsden-Margraten € 7.179. 2.

Ontwerp bijstelling begroting 2024 Omdat de bodemtaken in 2024 niet zijn meegenomen in de vastgestelde begroting 2024 is de bijstelling van de begroting noodzakelijk. Voor Eijsden-Margraten is deze bijdrage begroot op € 106.622. Hierdoor ontstaat een begrotingstekort van € 99.167. Indien er besloten wordt om het positief resultaat 2023 van de RUDZL in te zetten voor o.a. de kosten voor de bodemtaken, kan hieruit de ontwerp bijstelling begroting 2024 worden gedekt. Indien er een negatief besluit over de resultaatverdeling 2023 wordt genomen door het AB van de RUDZL, zal de bijstelling begroting 2024 moeten worden opgevangen in de algemene reserve. 1. Ontwerpbegroting 2025 In de ontwerpbegroting 2025 heeft E-M € 171.068 gereserveerd voor de uitvoering van de taken door de GR RUDZL. Als gevolg van de vereiste taken en ontwikkelingen op de te komen tot een robuuste RUDZL, de extra taken als gevolg van de Omgevingswet en de indexering van de lonen, neme de investeringen van de RUDZL in 2025 toe met € 3.016.000. Deze kosten worden op basis van de taken verdeeld over de deelnemers. Voor E-M betekent dit dat de begroting 2025 stijgt tot € 506.764. Het tekort van in de ontwerpbegroting 2025 E-M bedraagt € 335.696. Dit tekort dient te worden opgevangen in de algemene reserve.

gemeente Eijsden-Margraten

Ons kenmerk

*Z096729DAE3*

: Z/24/197555/678383

5

UITVOERING EN EVALUATIE Voor 2025 zal een nieuw werkprogramma worden opgesteld gebaseerd op de nu vastgestelde uitgangspunten. Hierin zullen alle wijzigingen in het kader van de Omgevingswet worden meegenomen. Begin 2025 zal de voorlopige jaarrekening 2024 worden voorgelegd. Het college van Eijsden-Margraten

De Gemeentesecretaris,

De voorzitter,

Drs. J.M.F. Kool

Mr. A.P. Krijnen

gemeente Eijsden-Margraten

Ons kenmerk

*Z096729DAE3*

: Z/24/197555/678383

6

RAADSBESLUIT

De raad van de gemeente Eijsden-Margraten

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders; gelet op de behandeling in de Dialoogvergadering Samenleving;

BESLUIT 1. Als zienswijze over de ontwerp bijstelling begroting 2024 kenbaar te maken aan de Regionale Uitvoeringsdienst Zuid Limburg (RUDZL), dat de raad hiermee niet kan instemmen , omdat: - het resultaat van jaarrekening 2023 RUDZL niet wordt ingezet om de bijstelling van de begroting 2024 op te heffen. Hierbij doen wij een beroep op het solidariteitsbeginsel. 2. Als zienswijze over de ontwerpbegroting 2025 kenbaar te maken aan de Regionale Uitvoeringsdienst Zuid Limburg (RUDZL), dat de raad hiermee niet kan instemmen , omdat: - vóór het opstellen van de begroting 2025 in het kader van de robuustheid geen zorgvuldig onderzoek heeft plaatsgevonden over de mogelijkheid van een fusie met Omgevingsdienst Noord Limburg; - daarnaast, achten wij het op z’n plaats om de investeringen over meerdere jaren meer te spreiden zodat de effecten van de Omgevingswet kunnen worden gemonitord en kengetallen kunnen worden bijgesteld. Dit ook mede gelet op het ongekend hoge positieve resultaat van 2023.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 28 mei 2024.

De griffier

De voorzitter

Mr. M.G.A.J.T. Verbeet

Mr. A.P. Krijnen

gemeente Eijsden-Margraten

Ons kenmerk

*Z096729DAE3*

: Z/24/197555/678383

7