20231024 07 RV Nota bodembeheer Eijsden-Margraten 2023
Tekst van het document
Aan de gemeenteraad
RAADSVOORSTEL
Nota Bodembeheer Eijsden-Margraten 2023 KORTE SAMENVATTING De huidige nota bodembeheer, alsmede de bodemkwaliteitskaart zijn, in verband met een wettelijke actualisatieverplichting, aan actualisatie toe. De oude nota is vastgesteld in 2018. Het doel van het opstellen van de bodemkwaliteitskaart is het inzichtelijk maken van de huidige bodemkwaliteit. Nadat de bodemkwaliteitskaart is geactualiseerd kan deze, op basis van het Besluit bodemkwaliteit, binnen de gemeente Eijsden-Margraten en de overige deelnemende gemeenten (Gulpen-Wittem, Vaals, Voerendaal, Meerssen en Valkenburg aan de Geul) gebruikt worden. In de Nota bodembeheer worden de regels en procedures voor grondverzet en overige bodemregels beschreven.
TOELICHTING AANLEIDING Op dit moment beschikken de gemeenten in de regio Heuvelland over een bodemkwaliteitskaart en een Nota bodembeheer. De regionale bodemkwaliteitskaart en de Nota Bodembeheer EijsdenMargraten is in 2018 geactualiseerd. De overige Heuvelland gemeenten hebben in 2018 alleen hun bodemkwaliteitskaart geactualiseerd. Hun bodembeleid is in 2011 en 2012 voor het laatste geactualiseerd. Bodemkwaliteitskaarten dienen periodiek (eens per vijf jaar) te worden geactualiseerd en beleidsmatig te worden vastgesteld. De Nota bodembeheer dient eens per tien jaar opnieuw te worden geactualiseerd. Om gezamenlijk met de regio te kunnen blijven optrekken is niet alleen de Bodemkwaliteitskaart, maar ook de Nota Bodembeheer geactualiseerd. Waarbij de beleidsregels zover mogelijk klaar gemaakt zijn voor de Omgevingswet, waarmee het bodembeleid niet nogmaals hoeft te worden vastgesteld na inwerkingtreding van de Omgevingswet. Daarnaast wordt de bodemkwaliteitskaart met de stofgroep PFAS uitgebreid. MOTIVERING Indien de gemeente de Nota Bodembeheer en Bodemkwaliteitskaart niet vaststelt valt zij automatisch terug op het generieke (landelijke) beleid.
De consequentie is onder andere dat minder hergebruik van grond mogelijk is en dat bij aanvraag van een omgevingsvergunning altijd een verkennend bodemonderzoek conform de NEN 5740 (daadwerkelijk verrichten van boringen en analyses) noodzakelijk is terwijl nu in een aantal gevallen volstaan kan worden met een historisch bodemonderzoek conform de NEN 5725 (bureaustudie). De kosten voor een NEN 5740 onderzoek bedragen ca. € 2.000,--, terwijl de kosten voor een NEN 5725 onderzoek ‘slechts’ € 500,-- bedragen. Dit heeft tot gevolg dat extra werkzaamheden noodzakelijk zijn om deze onderzoeken te beoordelen. Deze extra capaciteit is momenteel niet aanwezig en zou dus ook extra kosten voor de gemeente tot gevolg hebben. gemeente Eijsden-Margraten 1
In de Nota bodembeheer worden de regels en procedures voor grondverzet en overige bodemregels beschreven. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in de landelijk geldende generieke toepassingseisen en de van toepassing zijnde gebiedsspecifieke eisen (alleen voor grondverzet binnen de regio) voor zowel de regels onder het Besluit bodemkwaliteit als onder de Omgevingswet, wanneer deze van kracht wordt. Uiteraard is het opstellen van een Nota bodembeheer het uitgelezen moment om de regionale en gemeentelijke bodemopgaven opnieuw tegen het licht te houden. De volgende onderwerpen zijn aanvullend naast de reeds bestaande modules beleid en regelgeving grondverzet opgenomen in de nieuwe Nota bodembeheer: · Beleid versoepelen grondstromen wegbermen · Aanpak bodemlood ter plaatse van locaties met gevoelig bodemgebruik · Aanvullende eisen bij toepassen van grond met asbest ter plaatse van locaties met gevoelig bodemgebruik · Verplichting asbestonderzoek bij sloop bij aanwezigheid van asbestdaken De nota Bodembeheer en Bodemkwaliteitskaarten hebben geen invloed op nieuwe bodemtaken die van de provincie Limburg overgaan naar de gemeenten in het kader van de Omgevingswet. Motivatie Beleid grondstromen wegbermen De deelnemende gemeenten willen duurzaam en efficiënt omgaan met de grondstromen van wegen en wegbermen van grote doorgaande wegen.
Immers: de intensiteit van het gebruik van de weg bepaalt de verontreinigende uitstoot naar de directe omgeving. Het lokale beleid betekent in de praktijk dat grondverzet tussen rijkswegen, provinciale wegen en spoorwegen en de bijbehorende bermen wordt vergemakkelijkt. Dit beleid houdt in dat: · Aangewezen wegen en wegbermen (bijvoorbeeld van grote doorgaande wegen en spoorwegen) apart worden gezoneerd en krijgen de functie industrie toegewezen; · De wegen en wegbermen van de aangewezen wegen krijgen voor de bovengrond (traject 0,00,5 m -mv.) de ontgravingskwaliteitskwaliteit industrie krijgen toegewezen. Met de bovenstaande uitgangspunten is het mogelijk om grond uit aangewezen wegen en wegbermen, weer binnen dergelijke wegen en wegbermen toe te passen op basis van de bodemkwaliteitskaart. Hieraan worden wel een aantal voorwaarden gesteld zoals dat er uitsluitend bermgrond afkomstig uit het beheergebied mag worden hergebruikt en dat er altijd een vooronderzoek overeenkomstig de NEN 5725 vereist is. Motivatie Aanpak bodemlood ter plaatse van locaties met gevoelig bodemgebruik Naar aanleiding van RIVM-rapport “Diffuse loodverontreiniging in de bodem” (2015) heeft de landelijke GGD-projectgroep bodem een gezondheidskundig advies opgesteld.
Gemeenten worden opgeroepen het bodembeheer op een dusdanige wijze in te richten, dat de kans wordt verkleind op blootstelling aan lood in de bodem. Blootstelling aan bodemlood vindt met name plaats door lood in de contactzone (tot 50 cm beneden maaiveld). Om deze reden adviseren wij om de norm voor bodemlood in toe te passen grond in het bodemfunctiegebied “wonen”, in de contactzone aan te scherpen. Volgens het generieke beleid kan binnen een zone met bodemfunctie “wonen”, grond met de maximale kwaliteitsklasse “wonen’ worden toegepast. Hieraan wordt de uitzonderingsregel toegevoegd voor lood: een partij grond die binnen een zone met functieklasse” wonen’ wordt toegepast in de contactzone, mag een maximaal gemeten gehalte aan lood bevatten van 90 mg/kg d.s. (ongecorrigeerd) een en ander conform het advies van het RIVM rapport. Indien de maximale bodemloodconcentratie wordt overschreden, kan de partij niet in de contactzone binnen de bodemfunctie wonen worden toegepast. Motivatie Aanvullende eisen bij toepassen van grond met asbest Voor grond geldt als generieke toepassingseis dat deze maximaal 100 mg/kg droge stof (d.s. gewogen) aan asbest mag bevatten. De gemeente heeft de mogelijkheid om toepassingseisen aan te scherpen voor grond met asbest. Zo is het mogelijk om de restconcentratienorm van 100 mg/kg d.s. te verlagen naar 50 mg/kg d.s. gemeente Eijsden-Margraten 2
Aanvullend is het mogelijk om de grootte van de asbestdeeltjes (korrelgrootte) te beperken, door hier een maximum aan te stellen. Op deze manier wordt voorkomen dat relatief grote brokken asbest in woongebieden/gevoelige locaties terechtkomen. In de voorliggende gemeentelijk Nota Bodembeheer 2022 wordt de lage asbestnorm van 50 mg/kg d.s. toegepast voor grond die van buiten de Heuvelland gemeenten afkomstig is en die binnen de gemeente Eijsden-Margraten wordt toegepast. Hergebruik van grond binnen het Heuvelland is mogelijk op basis van de bodemkwaliteitskaart in combinatie met een historisch onderzoek. Uit dit historisch onderzoek moet wel blijken dat er geen verdenking is op asbest. Anders mag deze grond niet worden toegepast binnen het Heuvelland. Motivatie Verplichting asbestonderzoek bij sloop De aanwezigheid van asbestvezeldaken, veelal toegepast op oude opstallen en bouwwerken in het buitengebied, kan leiden tot bodemverontreiniging met asbest. Door verwering en neerslag kunnen losgekomen asbestvezels namelijk in de bodem terechtkomen en zo bodemverontreiniging veroorzaken. Dit vindt met name plaats in de drupzone van het asbestdak, indien geen dakgoot ten behoeve van de hemelwaterafvoer aanwezig is. Door de sloopwerkzaamheden en betrokken activiteiten kunnen asbesthoudende bodemlagen (onopzettelijk) verspreid raken over de sloop-/bouwlocatie.
Hierdoor is het mogelijk dat een asbestonderzoek na de sloopwerkzaamheden de asbestsverontreiniging niet of onvoldoende in kaart brengt, of dat een onnodig groot oppervlak wordt besmet met asbest. In het kader van bodemkwaliteit, de efficiëntie van onderzoek en het beschermen van de volksgezondheid, heeft de gemeente de mogelijkheid om de bovenstaande situatie te voorkomen. Om dit op te lossen wordt vastgesteld dat het bodemonderzoek in bepaalde gevallen uitgevoerd dient te worden voorafgaande aan de sloop. Na inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft de gemeente de mogelijkheid om op basis van de gestelde beleidsregel een vergunningsvoorschrift uit te schrijven bij het ontvangen van de melding/vergunningsaanvraag voor bouwen. In de voorliggende Nota Bodembeheer 2022 is de eis opgenomen dat een asbestonderzoek voorafgaande aan sloop van een gebouw dient te worden uitgevoerd indien sprake is van asbestvezeldak zonder dakgoot. RELATIE MET BESTAAND BELEID EN STRATEGISCHE VISIE / INTEGRALITEIT Het betreft een actualisatie van het bestaand bodembeleid dat verankerd is in programma 3 Duurzaamheid en Klimaatverandering van de Meerjarenprogrammabegroting. Het doel van het opstellen van de bodemkwaliteitskaart is het inzichtelijk maken van de huidige bodemkwaliteit.
Nadat de kaart is geactualiseerd kan deze, op basis van het Besluit bodemkwaliteit, binnen de deelnemende gemeenten gebruikt worden als erkend bewijsmiddel voor de milieuhygiënische kwaliteit van zowel een partij vrijkomende grond als van de ontvangende bodem. Voor de dorpskernen van de voormalige gemeente Eijsden zijn specifieke voorwaarden in de Nota Bodembeheer opgenomen vanwege hun bodemproblematiek. Er is minder grondverzet mogelijk van grond afkomstig van de voormalige dorpskernen van de gemeente Eijsden ten opzichte van rest van het Heuvelland en er zal vaker een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd moeten worden. Er hebben echter geen wijzigingen plaatsgevonden in de voorwaarden ten opzichte van de voorgaande Nota Bodembeheer. Verhouding met bestaand beleid De gemeenten binnen de regio Heuvelland, en dus ook de gemeente Eijsden-Margraten, hebben hun eigen bodembeleid wat is beschreven in de bodemkwaliteitskaart en Nota bodembeheer. In de Nota bodembeheer zijn allereerst gebiedsspecifieke onderwerpen opgenomen, die direct volgen uit het Besluit bodemkwaliteit (artikel 44). Het gaat hierbij om het vastleggen van Lokale Maximale Waarden en een alternatief percentage bijmengingen in het geval van toepassen van partijen. In de bestaande Nota’s bodembeheer zijn echter regelmatig aanvullende regels en teksten opgenomen die betrekking hebben op andere onderwerpen.
Denk hierbij bijvoorbeeld aan meldingsprocedures, het omgaan met bodem en de invasieve exoten of eisen ten aanzien van de milieuhygiënische kwaliteit van grond en mate van bijmengingen van toe te passen grond op specifieke locaties.
gemeente Eijsden-Margraten 3
Nadat de Omgevingswet van kracht is geworden, zullen de regels uit de Nota bodembeheer een andere plaats krijgen. De regels die direct volgen uit Besluit bodemkwaliteit artikel 44 en artikel 55 (bodemfunctieklassen-kaart) worden van rechtswege onderdeel van het tijdelijk deel van het Omgevingsplan (in de Bruidsschat). Het tijdelijk deel van het Omgevingsplan blijft van kracht tot 2029 (huidig uitgangspunt in de Omgevingswet) . Voor overige regels in de Nota is geen overgangsrecht geregeld en deze moeten derhalve op een andere manier (lees: in een ander beleidsinstrument van de Omgevingswet of door middel van beleidsregels) worden vastgelegd om te voorkomen dat er hiaten ontstaan. Omgevingswet per 1 januari 2024 Gebiedsspecifiek bodembeleid, zoals dit sinds de inwerkingtreding van het Besluit bodemkwaliteit in 2008 heeft bestaan, komt onder de Omgevingswet niet op dezelfde manier terug en kan zelfs mogelijk vervallen bij het ontbreken van een vastgesteld beleidskader. Bodembeleid zal dus bij ingang van de Omgevingswet een grote verandering ondergaan. Gebiedsspecifiek bodembeleid wordt niet meer samengevat in één document zoals een Nota bodembeheer. De bodembeleidsregels komen verspreid in het gemeentelijk beleid terug, namelijk als maatwerkregels in het Omgevingsplan.
Denk hierbij aan verschillende beleidsdocumenten, zoals toetsingskaders voor het wel/niet mogelijk maken van (milieubelastende) activiteiten in de fysieke leefomgeving en aan kaders zoals toezicht, handhaving en vergunnings- en meldingstrajecten voor de bodemzaken. In principe wordt de nieuwe Nota bodembeheer beleidsneutraal opgesteld t.o.v. het bestaande beleid. Uitgangspunt is dat het huidige bodembeleid wordt doorgezet. Daarnaast worden omdat een bodemkwaliteitskaart voor de stofgroep PFAS wordt opgesteld, de lokale toepassingsnormen voor PFAS ook als onderwerp opgenomen in de Nota bodembeheer. PROCES VAN BURGERPARTICIPATIE De ontwerp Nota bodembeheer Heuvelland, de Bodemkwaliteitskaart regio Heuvelland en de PFAS Bodemkwaliteitskaart Heuvelland hebben 6 weken ter inzage gelegen. Burgers en overige belanghebbende zijn in de gelegenheid gesteld om hun zienswijze kenbaar te maken. Hiervan is geen gebruik gemaakt. FINANCIËLE ASPECTEN Voor het opstellen van de Nota Bodembeheer en Bodemkwaliteitskaarten zijn kosten gemaakt die gedekt worden door de begroting. UITVOERING EN EVALUATIE De uitvoering van de Nota Bodembeheer inclusief onderliggende stukken heeft plaatsgevonden met de gemeenten Vaals, Gulpen-Witten, Meerssen, Valkenburg aan de Geul en Voerendaal, waarbij de gemeenten zijn ondersteund door adviesbureau Antea Group.
Nadat de Nota’s door alle Raden zijn vastgesteld zal begin 2024 nog een evaluatie plaatsvinden. Het college van Eijsden-Margraten De Gemeentesecretaris,
De voorzitter,
Drs. M.A.G. Gerits
Mr. A.P. Krijnen
gemeente Eijsden-Margraten 4
RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Eijsden-Margraten gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders; gelet op de behandeling in de Dialoogvergadering Leefomgeving;
BESLUIT De Nota Bodembeheer Eijsden-Margraten 2022, de Bodemkwaliteitskaart regio Heuvelland en de Bodemkwaliteitskaart PFAS regio Heuvelland zoals opgenomen in bijlage 1, 2 en 3 vast te stellen. Aldus besloten in de openbare vergadering van 24 oktober 2023.
De griffier,
De voorzitter,
Mr. M.G.A.J.T. Verbeet
Mr. A.P. Krijnen
gemeente Eijsden-Margraten 5