20230926 06a RV Landschapsfonds en Verordening

Aan de gemeenteraad

Raadsvoorstel Onderwerp Landschapsfonds en aanplantregeling landschapselementen Beslispunt(en) 1. Tot het instellen van een landschapsfonds; 2. Een stimuleringsregeling ‘Subsidieverordening aanplant kleine landschappelijke elementen Eijsden-Margraten 2023’ zoals opgenomen in bijlage 1, vast te stellen.

Toelichting Aanleiding / motivering De gemeente Eijsden- Margraten is een groene landschappelijk fraaie gemeente. De gemeente heeft een omvangrijk buitengebied waarin wordt gewoond, gerecreëerd en gewerkt. Natuurterreinen zijn veelal in eigendom van terreinbeheerders als Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en Limburgs landschap. Het omliggende land, het buitengebied, is voornamelijk eigendom van particulieren en agrariërs. Het is voor 60 % in agrarisch gebruik. De afgelopen 70 jaar is het kleinschalige agrarisch gebied onderhevig aan schaalvergroting. Door het grootschaligere gebruik van dit gebied zijn er steeds minder landschapselementen. De stikstof problematiek en de transitie van de landbouw hebben mogelijk een toename van akkerbouwareaal tot gevolg, waardoor verdere verschraling van het landschap op de loer ligt. Relatie met bestaand beleid en strategische visie / integraliteit In het manifest Buitengewoon Buitengebied heeft de gemeenteraad van Eijsden-Margraten, op 18 maart 2021, beschreven dat we streven naar een uitbreiding van ons groenblauwe landschappelijke raamwerk, met meer authentieke landschapselementen en betere ecologische verbindingen, zodat ons cultuurlandschap wordt versterkt. Deze ambitie wordt uitgewerkt in een gebiedsdifferentiatiekaart. Momenteel worden de aanwezige landschapselementen geïnventariseerd in de natuurwaarden kaart.

De gebiedsdifferentiatiekaart die wordt opgesteld brengt in beeld waar de wens ligt het groenblauwe netwerk te versterken. Naar verwachting zal in 2023 deze kaart gereed zijn, aangeboden worden aan het college en vervolgens aan de raad. Dit is de uitwerking van het prioritaire thema ‘’landschap’’, dat later wordt verankerd in het omgevingsplan. Landschapsfonds Om invulling te geven aan de opdracht van onze raad om het groenblauwe landschappelijk raamwerk uit te breiden wordt een landschapsfonds opgezet. Het fonds voorziet in het bundelen van budgetten en het duurzaam financieren van landschapsprojecten. De gemeente heeft geen rol in de realisatie van de Natura 2000 gebieden of het natuurnetwerk, echter wel in landschappelijke verfraaiing. Het financieren van het groenblauwe landschappelijk raamwerk kan deels via het landschapsfonds geschieden.

1

Gevolgen Burgerparticipatie, toelichting en verantwoording Het landschapsfonds is een middel om landschapsprojecten te financieren, burgerparticipatie is hierbij nog niet aan de orde .Wellicht dat het in de toekomst mogelijk wordt voor burgers aan het fonds te doneren. Bij de aanplantregeling zullen burgers nadrukkelijk betrokken worden en zelf in staat gesteld worden het landschappelijke groenblauwe raamwerk van onze gemeente mee te versterken. Financiële en personele aspecten, incidenteel / structureel, begrotingspost Om te komen tot een structureel fonds wordt na goedkeuring van voorliggend raadsbesluit per 2023 gestart met een pilot van ruim 2 jaar. Tijdens deze pilot periode wordt het fonds gevuld met structurele landschapsmiddelen uit de begroting. Er is jaarlijks € 100.000,- aan structurele gemeentelijk budget gereserveerd. Daarnaast heeft de Raad toegezegd om € 120.000,- uit de toeristenbelasting in te gaan zetten voor landschap, vanaf 2024 is dat 30 cent per overnachting. Aanvullend op het gemeentelijke budget heeft de Provincie Limburg eenmalige € 100.000,- subsidie toegezegd

1. 2. 3. totaal

Financiële bijdragen Structurele gemeentelijke bijdrage Structurele gemeentelijke bijdrage vanuit toerismebelasting Eenmalige provinciale bijdrage

Gereserveerd bedrag € 100.000 € 120.000 € 100.000 € 320.000

De gemeentelijke middelen in het fonds kunnen niet verjaren. Gedurende de pilotfase wordt verder onderzocht hoe de middelen uit het Gemeentelijk Kwaliteitsmenu en overige compensatiegelden van de gemeente Eijsden-Margraten toegevoegd kunnen worden aan het fonds. Onderbouwing uitgifte fonds

Het landschapsfonds faciliteert de realisatie van landschapsprojecten via twee onderdelen: Onderdeel 1: aanplantregeling tbv landschapselementen De aanplantregeling heeft tot doel om nieuwe kleine landschapselementen binnen de gemeente te realiseren. Denk hierbij aan boomgaarden, hagen, bosjes, graften en solitaire bomen buiten de bebouwde kernen. In het reeds ontwikkelde bomenplan van gemeente Eijsden-Margraten worden geschikte locaties beschreven. De aanplant van nieuwe landschapselementen wordt via de gemeentelijke aanplantregeling landschapselementen mogelijk gemaakt. Inwoners van en grondgebruikers binnen onze gemeente worden in de mogelijkheid gesteld om op eigen gronden binnen onze gemeente tegen gereduceerd tarief landschapselementen aan te leggen. Het Centrum voor Natuur en Milieu Educatie (CNME) uit Maastricht faciliteert de aanplantregeling. Het CNME zal het proces begeleiden en de communicatie verzorgen. De voorwaarden zijn vastgelegd in de subsidieverordening. Het fonds gaat niet het beheer van deze elementen vergoeden, de beheer verantwoordelijkheid ligt bij het eigenaar van het element..

Waar mogelijk kan de initiatiefnemer gebruik maken van de provinciale subsidie voor landschapsbeheer (het aNLB) Onderdeel 2 Landschappelijke projecten: De gemeente heeft het Landschapsontwikkelingsplan Eijsden- Margraten (LOP) opgesteld, hieronder vallen een groot aantal projecten die een positieve bijdrage leveren aan het landschap. De lijst van deze projecten in het LOP is niet sluitend. Uitgangspunten zijn dat de projecten landschappelijk meerwaarde opleveren, bijdrage aan natuur inclusieve landbouw dan wel de beleefbaarheid van het landschap vergroten. Het fonds draagt bij aan de voorbereiding en de uitvoering van gemeentelijke projecten. 2

Planning, uitvoering en evaluatie November 2023 tot april 2026 Communicatie De subsidie voor de aanplantregeling wordt breed gecommuniceerd om onze inwoners uit te dagen zelf actief privé bezit te vergroenen, middels landschapselementen. Maatschappelijke effecten De maatschappelijke effecten zijn groot en draagt met name bij aan de leefbaarheid. Het aanbrengen van landschapselementen en realisatie van landschapsprojecten draagt in positieve zin bij aan de klimaatdoelstellingen, vergroot de biodiversiteit en versterkt de recreatieve beleving. Privacy De gegevens van deelnemers worden via het systeem beschermd, er wordt een gebruikersovereenkomst gesloten met CNME. Risico’s Het subsidiekader kent een plafond waarna de regeling wordt gesloten voor het boekjaar. Het opzetten van projecten heeft een langere looptijd nodig, de eerste jaren kan de uitgifte dan ook tegenvallen. Het eerste jaar zal de aanplantregeling nog bekendheid moeten krijgen binnen de gemeente. Het college van Eijsden-Margraten De gemeentesecretaris,

De voorzitter,

Drs. M.A.G. Gerits

mr. A. Krijnen

3

RAADSBESLUIT

De raad van de gemeente Eijsden-Margraten gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders; gelet op de behandeling in de Dialoogvergadering Leefomgeving;

Besluit: 1. Tot het instellen van een landschapsfonds; 2. Een stimuleringsregeling ‘Subsidieverordening aanplant kleine landschappelijke elementen Eijsden-Margraten 2023’ zoals opgenomen in bijlage 1, vast te stellen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 26 september 2023.

De griffier,

De voorzitter,

Mr. M. Verbeet

Mr. A. Krijnen

4