20230530 07x Bijdrage ODE bij Kadernota

Voorzitter, Fijn dat het dit jaar echt gelukt is om een kadernota te presenteren. Goed dat de raad voorafgaand aan de begroting haar visie kenbaar kan maken, dus op een moment dat er nog iets mee gedaan kan worden. Wij hopen dan ook dat uw college onze bijdrage van vanavond niet alleen als negatieve kritiek ervaart, maar als richtinggevend naar de begroting, zodat we die straks wel kunnen steunen. ODE maakt zich namelijk zorgen over deze gemeente. Deze kadernota, de presentaties die we afgelopen weken mochten meemaken en verhalen van inwoners, geven ons een onzeker gevoel. Zeker, de kadernota is financieel geloofwaardig, maar geldt dat ook voor het politieke verhaal? Het bestuursakkoord doet geloven dat uw college kiest voor gezondheid en welbevinden van onze inwoners en onze leefomgeving, nu en in de toekomst, maar de praktijk en deze kadernota laten een omgekeerde wereld zien. Strategische opgaven In de vorige raadsperiode is een motie aangenomen die het college opdroeg om bij elk raadsvoorstel onder het kopje Klimaatverandering te duiden wat dit voor effect heeft op klimaat en natuur. Dat gebeurt nog niet. Gaan we daar nu mee beginnen? Eijsden-Margraten volgt de ontwikkelingen, zegt uw college, en doet wat opgedragen wordt, maar deze gemeente mag best meer eigen initiatief tonen zoals bijvoorbeeld de gemeente EDE die met haar stikstofbeleid niet wacht op Den Haag.

U subsidieert vergroening, maar de tuinen verstenen meer en meer, dat werkt dus niet. Er zijn legio voorbeelden van boeren die op een andere manier werken, die geen spuitmiddelen nodig hebben en toch goede resultaten behalen. Laten we onze boeren helpen dat ook te doen. U wilt toeristische verkeersdruk oplossen met maatregelen ten behoeve van het verkeer. Hoe helpt dat de uitstoot en het lawaai verminderen? Uw college noemt overigens niet het klimaat, maar het wonen als eerste opgave. Terwijl dit toch echt andersom had gemoeten. Hoe ziet uw college onze gemeente over 20 jaar? Het wil nu bijbouwen, liefst in elke kern, maar wat doen we met al die huizen die in de loop van die 20 jaar vrij gaan komen doordat hun huidige bewoners overlijden? Huizen die vaak niet voldoen aan de eisen van deze tijd. Heeft uw college een plan om te voorkomen dat deze panden leeg blijven en vervallen? Slopen we zelf? Of verbouwen we die tot meerdere wooneenheden om de stroom klimaatvluchtelingen een dak boven het hoofd te geven? 1

Uw college wijst er zelf op dat sloop- en herbouw, sociale woningbouw, en moeizame en bovendien kostbare monumentenverbouw, eigenlijk niet passen in het verdienmodel van projectontwikkelaars. Hoe gaat uw college dit aanpakken? Arbeidsmarktkrapte We leven in een periode waarin we moeilijk mensen vinden met de kwaliteiten voor de banen die vrijkomen. Vacatures blijven lang openstaan en zijn soms zelfs niet in te vullen. Dat kwaliteitsprobleem blijft, maar waarschijnlijk slinkt het totaal aantal banen wel. Dat is een tweezijdige opgave: Hoe vinden we de juiste mensen voor de juiste plek en hoe voorkomen we, dat mensen waarvoor geen passend betaald werk bestaat zich overbodig gaan voelen. Leesvaardigheid is belangrijk in deze maatschappij. Bijna een kwart van de jongeren die nu van school komen, kan nauwelijks lezen. Aan het onderwijs kunnen we leesontwikkeling helaas niet meer toevertrouwen, een groot deel van de leerkrachten leest zelf niet.

Wat gaat u doen met ons aandeel van de 50 miljoen extra voor bibliotheekwerk? Geven we de bibliotheek de opdracht en de middelen om het onderwijs te ondersteunen en te zorgen voor goed en gevarieerd leesvoer, dat kinderen laat groeien? Pleiten we binnen LEA, de Lokale Educatieve Agenda, voor structureel vrij lezen onder schooltijd? Of hobbelen we door met weinig betaalde professionele krachten en veel goedwillende vrijwiligers om de bibliotheek maar zo goedkoop mogelijk te houden? Of zoals iemand het treffend samenvatte: de koffie wordt steeds beter en de boeken steeds minder. Goed bestuur Uw college wil het vertrouwen in de overheid herstellen, maar kan zaken die de leefbaarheid aantasten niet aanpakken. Het blijft toerisme en evenementen stimuleren en vrij spel geven, en het lukt niet om samen met de gemeenten die dezelfde probleem ervaren een oplossing te vinden. Omgaan met het uitdaagrecht van burgers lukt uw college niet, zoals bleek bij Team Heuvelland. Bij plannen, zoals bij het station in Eijsden, worden omwonenden tot nu toe in het geheel niet betrokken. Het spijt ons te moeten constateren dat uw college nog aan het begin van participatie staat, namelijk bij het voornemen tot. Wat toerisme en gebruik van ons gebied betreft, is er geen visie, is er geen toezicht en wordt er nauwelijks gehandhaafd. Wij dienen hier een motie over in. ODE maakt zich dus zorgen.

De opgaven die voorliggen zijn groot, zeker voor een kleine gemeente als de onze. Op dit moment groeien ze ons boven het hoofd. We hebben te weinig mensen, te weinig kennis en kwaliteit in huis, en te veel moeite om effectief samen te werken met elkaar en met andere gemeenten. We kunnen zo doormodderen totdat fuseren de enige optie is, of we gaan het anders doen. We trekken geld uit voor het versterken van ons ambtelijk apparaat, we vullen hun agenda niet met hapsnap plannen die zichzelf en elkaar in de wielen rijden, we verbeteren de samenwerking waar dat nodig is en verbreken die waar het niets oplevert. Tenslotte nog dit: ODE beschouwt het werk van de ambtenaren als een afspiegeling van het werk van de portefeuillehouder. Wanneer wij niet tevreden zijn over wat geleverd wordt, achten wij daar de portefeuillehouder verantwoordelijk voor. Het is ongepast en ongewenst om vragen of kritiek van raadsleden uit te leggen als een aanval op ambtenaren. Het is kwalijk en een zwaktebod van uw college om, zoals afgelopen dialoogvergadering weer gebeurde, de 2

raad te verwijten dat hij ambtenaren niet waardeert. Wij vragen uw college om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor haar werk en de raad, zonder betutteling, zijn taken te laten vervullen. En laten we stoppen met elkaar als vijanden en concurrenten te zien en in kampen als oppositie en coalitie te denken. We vertegenwoordigen gezamenlijk al onze inwoners en wij dragen in Eijsden-Margraten de verantwoordelijkheid, om aan mens, dier en leefomgeving, binnen en buiten de kernen, een goed leven door te geven. Voor zover onze bijdrage Raadsvergadering 30 mei 2023 Hanneke Koene Maria Janssen - Rutten

3