Document · PDF

20221213 04e Bijlage 4 Klimaatadaptiestrategie Maas en Mergelland.pdf

* Raadsvergaderingen 13 december 2022, gemeente Eijsden-MargratenBij agendapunt: Waterprogramma 2023-20274.493 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland 2023-2027

Nelen & Schuurmans Zakkendragershof 34-44 3511 AE Utrecht www.nelen-schuurmans.nl Projectgegevens Dossier :

W0230

Datum :

11-7-2022

Niets uit deze rapportage mag worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van de opdrachtgever. Noch mag het zonder dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd.

REGIONALE KNELPUNTENKAART: WAAR GAAN WE AAN DE SLAG? .... 17

ACTIEPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE 2023-2027: WAARMEE GAAN WE AAN DE SLAG DE KOMENDE JAREN?................................................ 20

INHOUDSOPGAVE .............................................................................................. i

5.1 Inleiding .......................................................................................... 20

ONZE KLIMAATADAPTATIESTRATEGIE ..................................................... 2

5.2 Leeswijzer ......................................................................................... 20

1.1 Waarom dit programma? ................................................................... 2

5.3 Speerpunten ..................................................................................... 21

1.2 Totstandkoming ................................................................................. 2 2

IMPLEMENTATIE: WAT VRAAGT DAT?.................................................... 27

WETTELIJK KADER EN ONTWIKKELINGEN: WAT LIGT ER AL? .................. 5

6.1 Kosten

2.1 Introductie ......................................................................................... 5

6.2 Personele inzet ................................................................................. 27

2.2 Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie ......................................................... 5

6.3 Een andere manier van werken: onze leidende principes ................... 27 6.4

2.3 Omgevingswet en de regionale klimaatadaptatiestrategie .................. 6 2.4

.......... 7

.......................................................................................... 27

.......................................................................................... 28

BIJLAGE TOTAAL ACTIEPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE ................. 29

2.5 Wat hebben we al gedaan?................................................................ 8

2.5.1

Waterschap Limburg ............................................................ 8

2.5.2

Waterleiding Maatschappij Limburg ..................................... 8

2.5.3

Gemeenten .......................................................................... 8

VISIE OP EEN KLIMAATBESTENDIG HEUVELLAND IN 2035 .................... 12 3.1 Wat betekent dit voor het heuvelland?............................................. 12 3.2 Wat verstaan we onder klimaatbestendig? ....................................... 13 3.3 Onze visie ........................................................................................ 13 3.4 Onze gezamenlijke doelen voor deze programmaperiode ................. 14

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

1 1.1

De projectgroep met vertegenwoordiging van alle betrokken partijen zorgde voor de inhoudelijke ambtelijke inbreng. Tijdens de eerste werksessie hebben de deelnemers de ambities en beleidsuitgangspunten op het gebied van waterketen, samenwerking en klimaatadaptatie geactualiseerd. De belangrijkste keuzes en ambities zijn vervolgens besproken met de stuurgroep. Dit resulteerde in een visie en doelen (Hoofdstuk 3). In een volgende werksessie heeft de projectgroep het actieprogramma (Hoofdstuk 5) opgesteld.

Waarom dit programma? Voor u ligt het plan van het samenwerkingsverband Maas en Mergelland1 met de aanpak van de gevolgen van klimaatverandering in de jaren 2023 tot en met 2027. Het klimaat verandert, ook in ons Heuvelland. De afgelopen jaren zijn de hoeveelheid koolstofdioxide, methaan, waterdamp en distikstofoxide in de atmosfeer toegenomen. Doordat deze broeikasgassen zich in de lucht opstapelen neemt de gemiddelde luchttemperatuur op aarde toe. In Nederland is de jaargemiddelde temperatuur sinds begin 20e eeuw met 1,9 toegenomen. Deze hogere temperaturen leiden tot extremer weer.

Tijdens de raadsconferentie van 18 mei 2022 hebben we raads- en bestuursleden van de deelnemende gemeenten en van waterschap Limburg uitgenodigd om mee te denken over het waterketenplan en de klimaatadaptatiestrategie. De aanwezigen hebben aan de hand van stellingen hun ideeën gegeven over de aanpak van wateroverlast en klimaatadaptatie. Een groot deel van de aanwezigen gaf vooral prioriteit aan het aanpakken van wateroverlast door hevige regenval en overstromingen vanuit rivieren en minder

Deze klimaatadaptatiestrategie beschrijft hoe we ons, als regio, voorbereiden op de gevolgen van klimaatverandering: hevige neerslag, langdurige droogte, aanhoudende hitte en overstromingen. De overstromingen van juli 2021 als gevolg van extreme neerslag staan nog in ons geheugen gegrift en de overlast willen we zo veel mogelijk beperken.

1.2

Totstandkoming In het samenwerkingsverband Maas en Mergelland begonnen we niet vanaf nul. In Hoofdstuk 2 leest u welke stappen we doorlopen hebben.

WAT IS KLIMAATADAPTATIE? De aarde warmt op en het klimaat verandert. Nederland moet zich veranderende klimaat en hierop de omgeving aanpassen. Klimaatadaptatie is het proces waarbij we ons als samenleving aan gaan passen aan het veranderende klimaat. Hiermee kunnen we schade voorkomen of beperken en de kansen benutten. Voorbeelden van klimaatadaptatie zijn: het aanleggen van waterberging en meer groen in steden en dorpen. Niets doen betekent dat er tot 2050 173,6 miljard aan klimaatschade kan optreden. Daarom is klimaatadaptatie nodig. (Bron: rijksoverheid.nl)

Binnen de samenwerking werken de volgende organisaties samen: Gemeente Eijsden-Margraten,

Gemeente Gulpen Wittem, Gemeente Maastricht, Gemeente Meerssen, Gemeente Vaals, Gemeente Valkenburg aan de Geul, Waterschap Limburg (WL), Waterschapsbedrijf Limburg (WBL) en NV Waterleiding Maatschappij Limburg (WML)

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

prioriteit aan droogte en hitte. De verplichting om water vast te houden bij nieuwbouw werd breed gedragen, voor bestaande bouw zagen veel aanwezigen een duidelijke taak voor gemeente en het waterschap. Opvallend is dat alle aanwezigen kozen voor vergroenen als maatregel ten koste van bestaande verharding. In de discussie over het tempo van investeringen kozen de meeste aanwezigen voor snelheid, maar wel met de kanttekening dat we niet overhaast moeten handelen en slim maatregelen moeten combineren om de investeringen laag te houden.

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

2 2.1

en waterschap) aanwezig waren. De uitkomsten van deze risicodialoog vormt input voor een eerste editie van de regionale uitvoeringsagenda (stap drie v

Introductie In dit hoofdstuk benoemen we welk beleid belangrijk is voor deze regionale klimaatadaptatiestrategie. Daarnaast beschrijven we wat er in de afgelopen planperiode is bereikt en waar de samenwerking nu staat.

2.2

Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie

3 1

als bijlage van het document

In de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie is de ambitie vastgelegd om Nederland klimaatbestendig en waterrobuust in te richten. Daarmee is een overgang ingezet, die in 2050 voltooid moet zijn. In het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) staat hoe gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk deze overgang kunnen doorlopen aan de hand van zeven ambities. Dit proces is in gang gezet binnen de samenwerking Maas en Mergelland.

oktober 2021 is de eerste editie van de uitvoeringsagenda bestuurlijk vastgesteld. Vanuit de regio is voor de eerste projecten van de uitvoeringsagenda subsidie aangevraagd.

De eerste stap is om te onderzoeken in welke mate hevige neerslag, langdurige droogte, extreme hitte en zeespiegelstijging schade kunnen toebrengen aan onder andere economie, gezondheid en veiligheid in de regio. In 2018/2019 is de klimaatstresstest wateroverlast en overstroming uitgevoerd binnen de regionale samenwerking Maas en Mergelland. Met behulp van de klimaatstresstest zijn de kwetsbaarheden en de gevolgen van klimaatverandering op de regio in beeld gebracht voor wateroverlast en

Binnen het programma Figuur 1. De zeven ambities vanuit het Deltaplan Ruimtelijke Waterklaar is er ingezet op het Adaptatie stimuleren en het faciliteren van burgers en bedrijven in klimaatadaptieve maatregelen. Op de website van Waterklaar zijn er voorbeelden gegeven van maatregelen die mensen kunnen treffen. Ook is er inzichtelijk gemaakt of iemand in aanmerking komt voor een subsidie bij het uitvoeren van een bepaalde maatregel.

odig. We kunnen aanpakken of accepteren. In oktober 2020 is binnen Maas en Mergelland de voorbereiding van de risicodialoog uitgevoerd - en externe stakeholders (provincie

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

1 1

Met de overstromingen in juli 2021 hebben alle partijen actief moeten inzetten op het handelen bij calamiteiten. Delen van het Heuvelland moesten geëvacueerd worden om de veiligheid van mensen te garanderen. Dit is een

2 1

OMGEVINGSPLAN /-VERORDENING

complex proces en de evaluaties die opgestart zijn, moeten dit proces verbeteren.

2.3

In een Omgevingsplan worden de regels vastgelegd welke activiteiten een overheid wel of niet toestaat. De regels voor klimaatbestendige ontwikkelingen die in een Omgevingsplan komen zijn juridische randvoorwaarden (verordening) voor burgers en bedrijven die actief zijn binnen de gemeente.

Omgevingswet en de regionale klimaatadaptatiestrategie worden ondergebracht onder één centrale wet: de Omgevingswet. De Omgevingswet gaat in op 1 januari 20232 en is daarmee belangrijke wetgeving voor de regionale en lokale klimaatadaptatiestrategieën. Ook de producten uit het DPRA-proces vinden hiermee een plek onder de Omgevingswet. Op hoofdlijnen kan de Omgevingswet onderverdeeld worden in een Omgevingsvisie, Omgevingsprogramma en Omgevingsplan/-verordening. OMGEVINGSVISIE De Omgevingsvisie is een integrale visie voor o.a. gemeenten op de lange termijn. Het beschrijft de visie voor de hele fysieke leefomgeving van het grondgebied van een overheid. Het is een verplicht onderdeel van de Omgevingswet. De visie en doelen uit Hoofdstuk 3 van deze klimaatadaptatiestrategie vormen bouwstenen voor de gemeentelijke omgevingsvisies. OMGEVINGSPROGRAMMA In een Omgevingsprogramma wordt de integrale visie uitgewerkt tot uitvoering; hoe gaan we de komende tijd aan de slag? Voor de afspraken die in een Omgevingsprogramma terechtkomen geldt een bestuurlijke uitvoeringsplicht. Hoofdstuk 0 van deze klimaatadaptatiestrategie vormt een basis voor het Omgevingsprogramma.

Volgens huidige planning ten tijde van het schrijven deze Regionale Klimaatadaptatiestrategie

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

2.4

Samenhang kl Het waterketenplan geeft de gezamenlijke doelen en acties van de organisaties op het gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater. Hierbij gaat het ook om de gevolgen voor de waterkwaliteit en de grondwaterk maatregelen en financiering van deze maatregelen. De gezamenlijke klimaatadaptatiestrategie bevat de visie, doelen en gezamenlijke acties op het gebied van hevige neerslag, langdurige droogte, extreme hitte en de gevolgbeperking van overstromingen. Per gemeente zijn knelpunten en kansen voor klimaatadaptatie gedefinieerd en is dit vertaald naar een gemeentelijke klimaatadaptatiestrategie.

Figuur 2. Wat staat in welk plan? Voor de waterketen en voor klimaatadaptatie heeft het samenwerkingsverband gezamenlijke en gemeentelijke plannen opgesteld

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

2.5

aan de verduurzaming van het water- en bodembeheer door agrariërs in het Heuvelland. Vanuit het Deltaplan Hoge Zandgronden en de Limburgse Integrale Watersysteem Analyse (LIWA) zijn er stappen gezet om de droogteproblematiek in Limburg aan te pakken.

Wat hebben we al gedaan? We hebben niet stilgezeten. In paragraaf 2.2 hebben we al laten zien hoe we invulling hebben gegeven aan de verschillende ambities uit het DPRA. In deze paragraaf beschrijven we wat we allemaal aanvullend gedaan hebben aan klimaatadaptatie. Vanuit de regio (gemeenten en waterschap) hebben we het project Water in Balans in het leven geroepen waarin we projecten hebben opgezet om plaatselijk wateroverlast tegen te gaan. We hebben een gezamenlijke strategie klimaatadaptatie3 opgesteld. Ook hebben er gemeenten meegedaan aan de stimuleringsregeling afkoppelen. Deze regeling zetten we gezamenlijk voort en per 1 januari 2022 is er een nieuwe regeling van kracht waaraan sommige gemeenten meedoen. Daarnaast hebben we gezamenlijk een hemelwaterverordening en aansluitverordening opgesteld die door de gemeenten gebruikt kan worden. De volgende paragrafen beschrijven wat er aanvullend gedaan is per organisatie.

2.5.2 Waterleiding Maatschappij Limburg De primaire focus van de Waterleiding Maatschappij Limburg (WML) is het zorgdragen van een goede waterkwaliteit bij de bron en in het leidingnetwerk. Dit staat vanuit klimaatadaptatie onder druk. WML heeft voornamelijk gewerkt aan autonome ontwikkelingen op het gebied van klimaatadaptatie. Ze hebben in kaart gebracht hoe de drinkwatervoorziening zich ontwikkelt tot 2040 en monitoren jaarlijks. Daar waar uitvoeringsprojecten van invloed zijn op de waterkwaliteit (bijv. aanleg buffers in waterwingebied Waterval, Meerssen) zat WML aan tafel. 2.5.3 Gemeenten GEMEENTE E IJSDEN -MARGRATEN

2.5.1 Waterschap Limburg

De gemeente Eijsden-Margraten heeft meegewerkt aan de regionale klimaatstresstest, risicodialogen en uitvoeringsagenda. Daarnaast heeft de gemeente Hierbij is er kaartmateriaal beschikbaar gesteld die de lokale kwetsbaarheden t.a.v. hitte en droogte inzichtelijk maken. De gemeente heeft vervolgens de knelpunten geïdentificeerd en vastgelegd. Ook is er aanvullend kaartmateriaal

Het waterschap Limburg heeft de afgelopen jaren verder ingezet op het in beeld brengen en verminderen van de effecten van wateroverlast, droogte, waterveiligheid en waterkwaliteit. Binnen het nieuwe Waterbeheerprogramma zijn er ambities en speerpunten opgenomen voor klimaatadaptatie welke de verbinding zoeken met andere bredere maatschappelijke doelen zoals leefbaarheid, vergroenen, aantrekkelijke omgeving, gezondheid, economie en de energietransitie alle partners in de regio wordt samengewerkt aan het gezamenlijk oppakken van opgaven en het benutten van kansen. Binnen de uitvoeringsovereenkomst

GEMEENTE GULPEN -W ITTEM De gemeente Gulpen-Wittem heeft meegewerkt aan de regionale klimaatstresstest, risicodialogen en uitvoeringsagenda. Daarnaast heeft de

Limburg, waterschap Limburg, gemeenten, LLTB en WML) en wordt gewerkt

Strategie Klimaatadaptatie Maas en Mergelland (bestuurlijk vastgesteld op 21-10-2021), RHDHV

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

aanbevelingen voor vervolg. Ook is er aanvullend kaartmateriaal beschikbaar Hierbij is er kaartmateriaal beschikbaar gesteld die de lokale kwetsbaarheden t.a.v. hitte en droogte inzichtelijk maken. De gemeente heeft vervolgens de knelpunten geïdentificeerd en zijn vastgelegd in een oplevermemo inclusief aanbevelingen voor vervolg. Ook is er aanvullend kaartmateriaal beschikbaar gesteld GEMEENTE MAASTRICHT De gemeente Maastricht heeft meegewerkt aan de regionale klimaatstresstest, risicodialogen en uitvoeringsagenda. De gemeente heeft in 2018 een digitale Klimaatatlas laten inrichten met kaartmateriaal om de effecten van klimaatverandering op de gemeente inzichtelijk te maken. Deze Klimaatatlas bevat aanvullend kaartmateriaal voor het thema wateroverlast, hitte en overstroming voor de gemeente en kan ter ondersteuning gebruikt worden tijdens de risicodialoog met lokale partners. De Maastrichtse omgevingsvisie benoemt de klimaataanpak inclusief de hittestress als een van de 5 grote opgaven. GEMEENTE M EERSSEN De gemeente Meerssen heeft de meegewerkt aan de regionale klimaatstresstest, risicodialogen en uitvoeringsagenda. wateroverlast en overstroming goed in beeld gebracht. Gemeente Meerssen heeft bewust gekozen om de uitbreiding van de klimaatstresstest voor de als onderdeel van de Omgevingsvisie.

GEMEENTE VAALS De gemeente Vaals heeft de meegewerkt aan de regionale klimaatstresstest, risicodialogen en uitvoeringsagenda. Daarnaast heeft de gemeente de Hierbij is er kaartmateriaal beschikbaar gesteld die de lokale kwetsbaarheden t.a.v. hitte en droogte inzichtelijk maken. Onder begeleiding van Nelen & Schuurmans zijn de knelpunten geïdentificeerd en zijn vastgelegd in een oplevermemo inclusief

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

Figuur 3. Klimaatadaptatie in omgevingsvisie Maastricht 2040

GEMEENTE VALKENBURG AAN DE GEUL De gemeente Valkenburg aan de Geul heeft de meegewerkt aan de regionale klimaatstresstest, risicodialogen en uitvoeringsagenda. wateroverlast en overstroming goed in beeld gebracht. Gemeente Valkenburg s hitte en droogte mee als onderdeel van de Omgevingsvisie.

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

3 3.1

fietspaden door het glooiende landschap maakt het een geliefd stukje Nederland onder toeristen. Zo heeft elke stad en elk dorp, van de grote stad Maastricht tot het mergelstadje Valkenburg, een eigen karakter. In het binnenland wordt de grootste toename in de zomertemperatuur verwacht: 2,5 graden tot 2050 in het huidige klimaat. Deze stijging heeft een effect op de gezondheid van mens en dier. Juist in de versteende dorpen en steden wordt dit effect het meest ervaren, al zijn er ook verschillen binnen de regio: de grote stad en meer versteende stad Maastricht zal sneller opwarmen dan Valkenburg met meer groen.

Wat betekent dit voor het heuvelland? Het Heuvelland. Een landschap dat al in de ijstijd gevormd is door opschuivende brokken ijs die het land omhoog hebben geduwd. Hierna hebben de rivieren en beken ook een belangrijk aandeel gehad voor de glooiing van het Zuid-Limburgse landschap. Water en erosie zitten daarom diepgeworteld in de geschiedenis en het ontstaan van het heuvelland. Naast de Maas, als belangrijkste rivier, ontstonden er veel beken en zijrivieren die het beekdallandschap hebben gevormd; het water groef zich een weg door de zachtere mergel- en zandgronden richting zee. Door de hoogteverschillen in het landschap werd er weinig water vastgehouden, wat tot op de dag van vandaag nog steeds een uitdaging is. Zuid-Limburg is hierdoor gevoelig voor droogte, een gevolg van het veranderende klimaat dat zich steeds vaker voordoet. Het beschikbare grond- en oppervlaktewater neemt af wat tot schade kan leiden aan de vele natuurgebieden en landbouw die deze regio rijk is. De overstromingen in juli 2021 heeft ons aan de andere kant ook laten zien dat grote hoeveelheden water moeilijk zijn af te voeren met enorme schade tot gevolg. Het heuvelland is er (nog niet) op in gericht om deze hoeveelheden te verwerken. Als we niets doen, zullen dezelfde wateroverlastproblemen in de toekomst terugkeren.

Aan de andere kant hebben oplossingen van de wateroverlastproblemen ook een financiële en landschappelijke prijs. Binnen deze programmaperiode ligt de focus op het vinden van kosteneffectieve maatregelen voor het terugdringen van wateroverlast. Het heuvelland kenmerkt zich als een gebied met veel toerisme. De pittoreske dorpjes, de grote hoeveelheid aan bezienswaardigheden en de vele wandel- en

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

Figuur 4. Panorama Geuldal

Alle kenmerken en unieke elementen van onze regio willen we behouden. De gevolgen van klimaatverandering zet deze eigenschappen en functies onder druk. Daarom willen we toewerken naar een klimaatbestendig heuvelland. Hierbij richten we ons niet op de komende 30 jaar tot 2050, maar kijken we wat er op de kortere termijn tot 2035 (15 jaar) nodig is om deze transitie te versnellen. Op naar een klimaatbestendig heuvelland in 2035!

3.2

We betrekken inwoners, bedrijven en andere organisaties bij onze plannen en vragen ook hun verantwoordelijkheid te nemen. We willen voorbereid zijn op een volgende calamiteit en halen uit de evaluaties wat we nog kunnen en moeten verbeteren.

Wat verstaan we onder klimaatbestendig? Een klimaatbestendig Heuvelland is voor belangrijke gemeenschappelijke functies (zoals landbouw, wonen of werken) bestand tegen de gevolgen van klimaatverandering. We weten wat er op ons af komt en weten hoe we er mee om moeten gaan. Als regio hebben we keuzes gemaakt in welke gevolgen we moeten leren accepteren en welke we willen voorkomen; water op straat tussen de stoepranden is acceptabel, maar water in de woning willen we zoveel mogelijk voorkomen. Daarnaast onderzoeken we welke gevolgen droogte en hitte hebben in onze omgeving en waar dat tot problemen leidt.

3.3

Onze visie Samen willen we het Heuvelland klimaatbestendig maken in 2035. We streven naar een Adaptief Heuvellandschap met een primaire focus op het voorkomen van schade door extreme neerslag en overstromingen. Het terugdringen van wateroverlast is de belangrijkste opgave in de regio. Deze opgave wordt ook in in de Voor Leefbare steden en dorpen onderzoeken we de gevolgen van hitte en droogte en benutten alvast de projecten waarbij we kunnen vergroenen en infiltreren. Ruimtelijke ontwikkelingen krijgen duidelijke kaders mee en worden meteen vanaf het begin klimaatbestendig ontworpen.

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

3.4

Onze gezamenlijke doelen voor deze programmaperiode Om de komende programmaperiode de eerste stappen te kunnen zetten richting een klimaatbestendig en waterrobuust Maas en Mergelland in 2035, hebben we subdoelen geformuleerd onder de vijf strategische doelen uit paragraaf 3.3. Deze subdoelen geven ons richting en houvast om aan de slag te gaan met het klimaatadaptief maken onze regio. De subdoelen gaan over het beperken van de gevolgen van hevige neerslag, langdurige droogte, aanhoudende hitte en overstromingen. Zowel in bestaand landelijk en stedelijk gebied, als bij nieuwe ontwikkelingen (nieuwbouw en herinrichtingen). Op de volgende pagina is een totaaloverzicht opgenomen van alle subdoelen. Voor de volledigheid zijn ook de subdoelen onder het strategische doel professionele samenwerking opgenomen. Deze subdoelen zijn ook van invloed op klimaatadaptatie. De verdere uitwerking van deze subdoelen is onderdeel van het Waterketenplan Maas en Mergelland 2023-2027.

Figuur 5. Heuvellandschap Zuid Limburg

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

Er staan veel projecten op de planning om wateroverlast terug te dringen. Samen met alle partners pakken we wateroverlast locaties aan en voeren we klimaatadaptieve maatregelen uit. De kaart op de volgende pagina toont de locaties waar we, binnen deze planperiode, met elkaar aan de slag gaan om stappen te zetten richting een klimaatbestendig Heuvelland.

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

5.1

Inleiding

5.2

Dit hoofdstuk bevat een actieprogramma klimaatadaptatie met een selectie van strategische doelen en subdoelen waar we ons de komende jaren op gaan richten; de speerpunten. De speerpunten in het actieprogramma hebben met elkaar gemeen dat ze:

Leeswijzer De inhoud van het actieprogramma is beschreven op deze en volgende pagina. De onderstaande tabel geeft een toelichting op de opbouw van de speerpunten en de betekenis van de gebruikte symbolen. IMPACT

tijdens het maken van dit plan prioriteit hebben gekregen vanuit de betrokkenen;

toepassing is. Als een thema feller blauw is gekleurd (zoals onderstaande afbeelding) heeft de actie een impact op één of

uitvoerbaar zijn in de komende jaren; voor de komende jaren het grootste effect zullen bewerkstelligen; een doorkijk geven naar de opgaven waar de regio voor staat tot 2035.

rechts: wateroverlast, hitte, droogte en overstroming.

Dit actieprogramma beschrijft de concrete actie per speerpunt, welke impact de actie heeft op de vier klimaatt wateroverlast, hitte, droogte en overstroming, welk doel de actie dient, wie de regie heeft en wanneer we gepland hebben om de actie op te pakken. Klimaatadaptatie is een relatief nieuwe opgave. Daarom is het nu nog lastig te zeggen wat precies de behaalde resultaten zullen zijn eind 2027. We gebruiken de komende jaren om de nodige ervaring op te doen in hoeverre onze acties bijdragen aan het behalen van onze doelen voor 2035. Deze kennis nemen we mee in de volgende programmaperiode.

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

DOEL

Beschrijving van de actie of afspraak. Dit doel komt overeen met de subdoelen in Hoofdstuk 3

OMSCHRIJVING

Toelichting op de werkzaamheden; wat gaan we precies doen? En welk beleid is aanverwant?

TREKKER

Wie neemt het initiatief, wie coördineert de uitvoering en houdt de regie?

PARTNERS

Een overzicht van alle partners die ondersteunen in de uitvoering en een belang hebben bij de uitvoering van de actie of afspraak.

MIDDELEN

Overzicht van de budgetten waar we aanspraak op kunnen maken en de uitvoeringskosten voor klimaatadaptatie (deels) kunnen dekken.

PLANNING

Geplande uitvoering. Wanneer hebben we gepland om de actie uit te werken?

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

5.3

Speerpunten n de speerpunten voor klimaatadaptatie weergegeven.

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

6 6.1

Kosten

ACTIEPROGRAMMA

Om de acties op het actieprogramma klimaatadaptatie tot uitvoer te brengen hebben we een inschatting gemaakt van de benodigde middelen. Deze middelen kunnen we op kosten zetten, zodat binnen bestaande en nieuw op te stellen begrotingen ruimte gezocht kan worden. Hieronder lichten we de kosteninschatting toe:

Klimaatadaptatie

ACTIEPROGRAMMA

Voor externe ondersteuning bij: - Opstellen Regenwaterstructuurvisie

- Opstellen bouwstenen Omgevingswet

- Organisatie aanvullende risicodialogen

6.3 TOTAAL

6.2

Voor ambtelijke inzet bij: - Opstellen Regenwaterstructuurvisie

Programmamanager 40 uur M&M partners (ieder 24 uur)

- Aanhaken op de Droogtestrategie

Waterschap Limburg 40 uur M&M partners (ieder 16 uur)

- Opstellen bouwstenen Omgevingswet

Programmamanager 60 uur M&M partners (ieder 40 uur)

- Organisatie aanvullende risicodialogen

Programmamanager 60 uur M&M partners (ieder 60 uur)

KOSTENINSCHATTING

Klimaatadaptatie

Een andere manier van werken: onze leidende principes Klimaatadaptatie vraagt om een andere integrale manier van werken. Zowel binnen onze eigen organisaties als zodra we buiten aan de slag gaan.

105.000,-

Binnen het thema klimaatadaptatie willen we samenwerken met alle belanghebbenden binnen onze regio: van inwoners en bedrijven, naar woningbouwcorporaties en zorginstellingen tot alle overheidsorganisaties. Iedereen heeft zijn of haar ervaring met de gevolgen van een veranderende klimaat en dus zijn of haar belang bij klimaatadaptatie. Vanaf het eerste idee voor een uitvoeringsproject verkennen we de kansen die zich voordoen voor klimaatadaptatie. We betrekken en overleggen met alle bovenstaande belanghebbenden om tot integrale maatregelen te komen.

Personele inzet Naast een benodigd budget, gaat de uitvoering van de acties gepaard met ambtelijke inzet. In de volgende tabel lichten we toe hoeveel deze ambtelijke inzet betreft:

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

AMBTELIJKE INZET

6.4 De samenwerking steunt op de inbreng van de projectgroepleden. De ervaring leert dat problemen met de personele inzet een groot risico voor de voortgang oplevert. Dit kan komen door andere prioriteiten van de projectgroepleden en personele wisselingen. Om dit risico te verkleinen voeren we de maatregelen in Actieprogramma. Soms zijn we afhankelijk van inbreng van een van de ng op zich laat wachten, bespreken we dit met de projectgroep en kiezen we bewust of het nodig is om langer te wachten of dat we zonder de inbreng verder gaan. Jaarlijks evalueren we de voortgang en bespreken we dit met de Stuurgroep.

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

BIJLAGE TOTAAL ACTIEPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

Noot: In onderstaand actieprogramma zijn nieuwe acties benoemd voor de planperiode 2023-2027. Het is niet haalbaar om alle doelen al in deze programmaperiode te halen; er is daarom niet voor elk subdoel een actie benoemd.

ACTIE/AFSPRAAK BIJ SUBDOEL

AANVERWANT BELEID

TREKKER

PARTNERS

MIDDELEN

PLANNING

Het waterschap onderzoekt Waterbeheerprogramma welke regenwaterbufferlocaties onvoldoende capaciteit hebben en mogelijk kwetsbaar zijn voor doorbreken.

Waterschap

Alle M&M partners

Personele inzet

Continu

Regenwaterstructuurvisie opstellen als onderlegger voor de aanleg van groenblauwe structuren.

Omgevingsvisie

Programmamanager

Alle M&M partners

Programmamanager (40 uur), alle M&M partners (ieder 24 uur), 25.000 euro voor externe ondersteuning

2023

Loopt via Water in Balans en propositie , verder uitbreiden.

Waterbeheerprogramma

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

ACTIE/AFSPRAAK BIJ SUBDOEL

AANVERWANT BELEID

TREKKER

PARTNERS

MIDDELEN

PLANNING

We maken een overzicht van Strategie Klimaatadaptatie Maas en alle geplande Mergelland uitvoeringsprojecten (regionaal en lokaal) en actualiseren dit overzicht halfjaarlijks en bespreken meekoppelkansen voor klimaatadaptatie.

Programmamanager

Alle M&M partners

Personele inzet

Continu

Loopt, verder uitbreiden.

We haken aan bij lopend onderzoek naar een invulling van de Limburgse droogtestrategie. We vertalen deze strategie, waar nodig, naar een regionale of lokale aanpak met concrete maatregelen.

Waterbeheerprogramma rapport Waterstromen

Waterschap

Gemeenten, landbouw, provincie

Waterschap Limburg (40 uur), andere M&M partners (ieder 16 uur)

2023

Loopt via Water in Balans,

Propositie

, verder uitbreiden.

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

ACTIE/AFSPRAAK BIJ SUBDOEL

AANVERWANT BELEID

TREKKER

PARTNERS

MIDDELEN

PLANNING

Zie 6b.

Regenwaterstructuurvisie opstellen als onderlegger voor de aanleg en realisatie van groen blauwe structuren.

Omgevingsvisie

Programmamanager

Alle M&M partners

Programmamanager (40 uur), alle M&M partners (ieder 24 uur), 25.000 euro voor externe ondersteuning

2023

Zie 8a.

Opstellen van bouwstenen voor de omgevingswet voor klimaatadaptieve nieuwbouw en herinrichting op openbaar en particulier terrein.

Programmamanager

Alle M&M partners

Programmamanager (60 uur), alle M&M partners (40 uur), 20.000 euro voor externe ondersteuning

2023

Zie 6b.

We organiseren aanvullende risicodialogen met (lokale) regionale stakeholders.

Alle M&M partners

Programmamanager

Programmamanager (60 uur), alle M&M partners (60 uur), 60.000 euro voor externe ondersteuning

2023

Strategie Klimaatadaptatie Maas en Mergelland, Waterbeheerprogramma Waterschap Limburg

Strategie Klimaatadaptatie Maas en Mergelland

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

ACTIE/AFSPRAAK BIJ SUBDOEL

AANVERWANT BELEID

TREKKER

PARTNERS

MIDDELEN

PLANNING

Zie 9a.

We organiseren een informatiebijeenkomst klimaatadaptatie en maken gebruik van de communicatiekanalen van Waterklaar

Strategie Klimaatadaptatie Maas en Mergelland, Waterklaar

Programmamanager

Alle M&M partners

2023

We stellen een Waterbeheerprogramma, stimuleringsregeling op t.b.v. Waterprogramma de zelfredzaamheid van het uitvoeren van klimaatadaptieve maatregelen

Programmamanager

Alle M&M partners

2023-2027

10a

Loopt via robuust watersysteem in

Alle M&M partners, veiligheidsregio

Propositie

Klimaatadaptatiestrategie Maas en Mergelland | W0230 | 11-7-2022

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=EijsdenMargraten&id=60d17159-f327-4663-9740-cdb66609e0d2