20221213 04 TB Waterprogramma 2023-2027.pdf

gemeente

eijsden-margraten

Aan de gemeenteraad

Raadsvoorstel Onderwerp Waterprogramma 2023-2027 Beslispunt(en) 1. Het waterprogramma 2023-2027 vaststellen 2. De klimaatadaptatiestrategie Eijsden-Margraten vaststellen 3. Het waterketenplan Maas & Mergelland vaststellen 4. De klimaatadaptatiestrategie Maas & Mergelland vaststellen.

Toelichting-------------------------------------------------------------------------------------------------Aanleiding/ motivering Het vigerende Gemeentelijke RioleringsPlan 2018-2022 en het Waterplan zijn door uw raad op 24 oktober 2017 vastgesteld en heeft een formele looptijd tot en met 2022. Inmiddels is er veel veranderd qua wetgeving, klimaat en kunnen we ons de wateroverlast van juli 2021 nog goed herinneren en hebben we onlangs een enorm droge zomer achter ons. Samen met onze waterpartners in het samenwerkingsverband Maas & Mergelland hebben we een nieuw Waterprogramma Maas & Mergelland opgesteld, hebben we een klimaatstrategie geschreven voor Maas en Mergelland en hebben we specifiek voor onze gemeente een Waterprogramma en de Klimaatadaptatiestrategie Eijsden-Margraten opgesteld. Een goed functionerende riolering is de basis voor een gezonde en veilige leefomgeving. Hoe we dat realiseren voor onze inwoners, daar gaat dit programma over. Het Waterprogramma (voorheen het Gemeentelijk Rioleringsplan) laat zien hoe de gemeente invulling geeft aan de drie wettelijke gemeentelijke zorgplichten (Wet op de gemeentelijke watertaken): • Doelmatige inzameling en transport van afvalwater; • Doelmatige inzameling en verwerking van hemelwater; • Voorkomen of beperken van structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand.

Daarmee gaat het programma ook over het voorkomen van wateroverlast in de bebouwde kom, over het verminderen van verstening, en het verbeteren van de waterkwaliteit. In dit Waterprogramma maken we keuzes voor water en riolering die bijdragen aan deze bredere doelen. We onderbouwen zo een doelmatige besteding van de rioolheffing voor de komende vijfjaar. Samenhanq Waterprogramma, Waterketenplan en Klimaatadaptatiestrategie We hebben als samenwerking (Afval)waterbeheer Maas en Mergelland in gezamenlijkheid het Waterketenplan, de Waterprogramma's en Klimaatadaptatiestrategieën opgesteld (zie Figuur1). Het Waterketenplan bevat de gezamenlijke doelen en acties op het gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater en de gevolgen daarvan voor oppervlaktewaterkwaliteit en de grondwaterkwaliteit voor de drinkwaterwinningen. In het gemeentelijke Waterprogramma zijn de doelen waar relevant vertaald naar maatregelen op gemeentelijk niveau, inclusief de financiering ervan.

Waterketerv S Afvalwater S Hemelwater Grondwater

Klimaatadaptatie: v Hevige neerslag v'

Langdurigedroogte

’f

Hitte

v"

Gevulgbeprrking overstroming

< Kflrnaaladaptatrestrategle Waas en

Gezamenlijk

Mergelland 2023-5077 • Gezamenlijke visie en doelen * Gezamenlijke acties

Gemeentelijke kllmaaladaptstiestrafEgie 50732027:

Per gemeente

*

Vertaling doelen naagemeentelllke maalregetn

Figuur1

De gezamenlijke Klimaatadaptatiestrategie bevat de visie, doelen en gezamenlijke acties op het gebied van hevige neerslag, langdurige droogte, extreme hitte en de gevolgbeperking van overstromingen. Per gemeente zijn knelpunten en kansen voor klimaatadaptatie gedefinieerd en is dit vertaald naar een gemeentelijke klimaatadaptatiestrategie. Een deel van het klimaatadaptatievraagstuk kunnen we oplossen in het stedelijk waterbeheer: • Terugdringen van de kans op wateroverlast: hoe kunnen we nog meer water in stedelijk gebied vasthouden en hoe kunnen we water omleiden naar plekken waar het geen of minder schade aanricht? Hoe kunnen we gebouwen beschermen tegen extreme neerslag en hoe financieren we dat? Dit beschrijven we o.a. in het waterketenplan en de waterprogramma's. • Wat weten we wel en wat weten we nog niet over het bestrijden van wateroverlast? Hoe kunnen we de ervaringen van o.a. de waterschappen, gemeenten en inwoners gebruiken om de regio waterrobuust te maken? Dit beschrijven we o.a. in de klimaatstrategieën. • Waar hebben we als gemeente geen taak maar wel een belang? Hoe zorgen we ervoor dat andere partijen zoals het Waterschap, Rijk, Rijkswaterstaat en de Provincie ook hun verantwoordelijkheid nemen? Dit beschrijven we in de gezamenlijke Klimaatadaptatiestrategie.

Bij de opstelling van dit waterprogramma en klimaatadaptatiestrategie zijn alle waterpartners betrokken: • Waterschap Limburg • Waterschapsbedrijf Limburg • Waterleidingmaatschappij Limburg • Gemeente Gulpen-Wittem • Gemeente Maastricht • Gemeente Meerssen • Gemeente Vaals • Gemeente Valkenburg aan de Geul Een klimaatbestendig Eijsden-Margraten is voor belangrijke gemeenschappelijke functies (zoals wonen, werken en recreatie) bestand tegen de gevolgen van klimaatverandering. We weten wat op ons af komt en weten hoe we er mee om moeten gaan. In de samenwerkingsregio hebben we keuzes gemaakt welke gevolgen we moeten leren accepteren en welke we willen voorkomen; water op straat tussen de stoepranden is acceptabel, maar water in de woning willen we zoveel mogelijk voorkomen. 2

Daarnaast onderzoeken problemen leidt.

we welke gevolgen droogte en hitte hebben in onze omgeving en waar dat tot

Onze visie geeft richting aan de wijze waarop Eijsden-Margraten zich aanpast aan het veranderende klimaat. Klimaatadaptatie geeft de kans om de leefomgeving te verbeteren, de betrokkenheid van de bevolking bij hun leefomgeving te vergroten en de biodiversiteit en ecologie te versterken. Zo blijven we nu én in de toekomst een fijne gemeente om in te wonen, werken en recreëren. We hebben vijf strategische doelen opgesteld binnen de samenwerkingsregio Maas en Mergelland waarop onze visie op een klimaatbestendig Eijsden-Margraten in 2035 steunt. De doelen zijn gepresenteerd in Figuur2.

1

KüMAATfiÈSTENDIGE

I

ONTWIKKELINGEN

RUIMTELIJKE £

Calamiteiten W Leefbare

dorpen

EN STEDEN

"1

I

B etrokken en

I

ACTIEVE MENSEN

beheersing

Figuur2

Waar willen we naar toe? Professionele samenwerking binnen de regio en met onze partners. We willen de waterketen duurzaam en gezonder maken voor mens en natuur. Door klimaatverandering wordt het vaak natter en juist langdurig droger, we streven naar niet te nat, maar zeker niet te droog. We streven naar gezond en voldoende drinkwater. We willen ons informatiesysteem van water, hitte en droogte verbeteren. We streven naar vermindering van verharding in de openbare ruimte en meer groen en schaduw in de openbare ruimte. Concrete acties voor Eijsden-Margraten voor de komende planperiode : 1. Terugdringen van risico op wateroverlast op de Groenerein en Keerberg te Cadier en Keer en het klimaatadaptief maken van dit gebied. 2. Terugdringen van risico op wateroverlast in Termaar/Sprinkstraat/Holstraat/Aan de Fremme. 3. Verbeteren waterkwaliteit oppervlakte water in Noorbeek (project Noorbeemden). 4. Verminderen bestaande verharding en meer groen en schaduw in de openbare ruimte. 5. We organiseren aanvullende verdiepende risicodialogen met lokale (regionale) stakeholders. Gezamenlijk concrete acties: 1. Regenwaterstructuurvisieopstellen als onderlegger voor de aanleg van groenblauwe structuren. 2. Aanhaken op de Limburgse droogtestrategie. 3. Opstellen van bouwstenen voor de omgevingswet voor klimaatadaptieve nieuwbouw en herinrichting van openbaar en particulier terrein. 4.

We organiseren aanvullende verdiepende risicodialogen met (lokale) regionale stakeholders. 5. Opstellen standaardmethode maatschappelijke kosten-batenafweging bij uitvoeringsprojecten. 6. Evalueren verdeling van verantwoordelijkheden wateroverlast landelijk en stedelijk gebied. 7. Gezamenlijk onderzoek naar personele capaciteit en kwetsbaarheid in de regio volgens de branchestandaard. 8. Uitvoeren maatregel bij de geselecteerde KRW-overstorten (kaderrichtlijn water). 9. Opstellen meetplan voor het meten in de afvalwaterketen. 10. Actualiseren van riolerings-watermodellen Maas en Mergelland.

3

Relatiemet bestaandbeleiden strategische visie/ integraliteit Het waterprogramma en de klimaatadaptatiestrategie maken onderdeel Duurzaamheid.

uit van het prioritaire thema

Gevolgen ---------------------------------------------------------------------------------------------------Burgerparticipatie, toelichtingen verantwoording Kiimaatadaptief handelen is niet alleen een opgave voor de overheid, maar ook voor onze burgers en ondernemers. Om hun te stimuleren, hanteren we een tweetal stimuleringsregelingen,namelijk: • Het vergroenen van de tuinen, kort samengevat verharding eruit en groen erin; • Het afkoppelen van hemelwater van het riool, waarbij regenwater wordt hergebruikt of kan infiltreren in de bodem. Daarnaast zijn er nog projecten waarin we samen met burgers en ondernemers kijken hoe regenwater kan worden opgevangen, hergebruikt of kan worden geïnfiltreerd in de bodem om wateroverlast in de bebouwde dalen te voorkomen. Voorbeeld projecten zijn Noorbeemden in Noorbeek en bedrijventerrein Eijsden-noord. Daarnaast informeren we onze burgers nog middels de website, facebook etc. van ''Waterklaar” en helpt het Waterschap burgers via het programma Water in Balans hoe burgers zich kunnen voorbereiden op een eventuele wateroverlastsituatie. Financiëleen personeleaspecten, incidenteel/ structureel,begrotingspost Om bovenstaande visie, ambitie te behalen en de acties uit te voeren om deze visie en ambitie te realiseren, zijn uiteraard financiële en personele middelen nodig.

Wettelijk mogen we de kosten voor onderhoud, ontwikkeling en aanleg van de watervoorziening in de brede zin van het woord, onderbrengen in rioolheffing. Met andere woorden de kosten die we maken, kunnen worden gedekt door de opbrengsten, de rioolheffing. De rioolheffing wordt geheven per aansluiting / adres en kent een opslag voor grootverbruikers (meer dan 300m3 water), De jaarlijkse kosten kunnen we derhalve delen door het aantal aansluitingen, wat dan het riooltarief per huishouden bepaalt. De kosten bestaan uit: • jaarlijkse onderhoudskosten ; • kapitaallasten gedane investeringen (aanleg voorzieningen en vervangingvan rioleringen) en • personeelskosten. De jaarlijkse onderhoudskosten en de personeelskosten zijn vrij constant. De kapitaallasten afschrijving + rente - worden bepaald door de investeringen die in enig jaar zijn gedaan. In onderstaande tabel hebben we het huidige tarief - meerjarenramingen 2023-2025 van de programmabegroting 2022 - weergegeven en twee scenario ’s inzichtelijk gemaakt.

Tarief obv de begroting 2022 / meerjarig De verhoging conform het nul-scenario De verhoging conform het ideaal complex

2023

2024

2025

€ 285,00 € 299,25 € 299,25

€ 285,00 € 305,24 €312,72

€ 285,00 €311,34 € 326,79

2026

€317,57 €341,49

2027

€ 323,92 € 356,86

Doordat de meeste rioleringen zijn aangelegd in de jaren 60-70 wordt de piek van de vervangingsinvesteringen- gelet op de afschrijvingstermijn - verwacht in 2040-2050. Bij het nul-scenario wordt het tarief geleidelijk verhoogd waarbij het saldo van beleidsveld riolering wordt gestort in de (egalisatie)voorziening riolering om de piek in 2040-2050 op te kunnen vangen. Bij het tweede scenario wordt het ideaalcomplex toegepast, waarbij we geld gaan sparen om de jaarlijkse investeringsuitgavenin 2040-2050 rechtstreeks te dekken uit de (spaar)voorziening riolering. Als goed huisvader gaat onze voorkeur uit naar het ideaalcomplex, zodat het saldo van de voorziening in 2040 voldoende groot is om de jaarlijkse investeringsuitgavente dekken uit de voorziening. Bij de behandeling van de programmabegroting 2023 / meerjarenramingen 2024-2026 in november 2022 waren de heffingen onderdeel van de beraadslaging en is gekeken naar een verantwoorde 4

heffing die voor onze bewoners te dragen is, mede met het oog op de inflatie en de stijgende energieprijzen. De raad heeft besloten, mede op grond van bovenstaande argumenten, onze inwoners en bedrijven niet extra te belasten door het ideaal-complex toe te passen, maar in plaats daarvan een variant van het nul-scenario te hanteren met een jaarlijkse stijgingvan het tarief met 3,1% (inflatie% mei-circulaire) met ingang van 2024. Het tarief in de programmabegroting 2023 / meerjarenramingen 2024 tot en met 2026 bedraagt derhalve : Tariefrioolheffing begroting 2023-2026 2023 Tarief €285

2024 2025 2026 2027 €294 €303 €312 €322

Planning, uitvoeringen evaluatie in dit raadsvoorstel treft u het beleid aan dat we de komende 5 jaar zullen uitvoeren ten aanzien van de pijlers Wateroverlast, Overstromingen, Hitte en Droogte. Zowel beleidsmatig als financieel is eea verwerkt in de begroting. In 2027 zullen we starten met het evalueren van het nu voorliggend vast te stellen beleid en het ontwikkelen van nieuw beleid. Het nu vast te stellen Waterprogramma en klimaatadaptatiestrategie zullen per 1 januari 2023 worden uitgevoerd. Communicatie Binnen het samenwerkingsverband Maas & Mergelland is een werkgroep communicatie aangesteld die regelmatig nieuwe communicatiecampagnes bedenkt, danwel koppelt aan Limburg brede campagnes. Gestreefd wordt naar minimaal 4 campagnes per jaar. Afgelopen jaren hebben we onder andere de volgende campagnes uitgevoerd: • Wie sjoen os Limburg is • Tuinyforest • Voorjaarscampagne waterkwaliteit • Zomercampagne wateroverlast Daarnaast publiceren we een aantal maal in de gemeenteinfo artikelen over onze riool en afvalwater. Maatschappelijke effecten Maatschappelijke effecten zijn er veel, zoals we dit ook in de klimaatadaptatiestrategie beschrijven. Naast wateroverlast en overstromingen die vaak fysiek merkbaar zijn, is er ook nog Hitte en Droogte. Waarbij de effecten van Hitte nauwelijks zichtbaar is, maar met name de oudere en kwetsbare inwoners moeilijk op kunnen reageren.

Ook Droogte is een moeilijker tastbaar begrip, maar zien we steeds vaker terug komen in beekjes die droog vallen, poelen die droog staan, gazons die geel worden, waarschuwingen voor tekorten in drinkwatervoorzieningen en mogelijk naar de toekomst toe bosbranden. Privacy nvt Risico’s nvt Het college van Eijsden-Margraten De gemeentesecretaris,

De voorzitter,

Drs. M.A.G. Gerits

Drs. G.J.M. Cox

gemeente

eijsden-margraten

RAADSBESLUIT

De raad van de gemeente Eijsden-Margraten gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders; gelet op de behandeling in de Dialoogvergadering Leefomgeving;

Besluit: 1. Het waterprogramma 2023-2027 vast te stellen; 2. De klimaatadaptatiestrategie Eijsden-Margraten vast te stellen; 3. Het waterke ten plan Maas & Mergelland vast te stellen; 4. De klimaatadaptatiestrategie Maas & Mergelland vast te stellen. Aldus besloten in de openbare vergadering van 13 december 2022.

6