20211206 09e Bijlage Bidbook islamitische begraafplaats-Walpot.pdf
Tekst van het document
BIDBOOK ISLAMITISCHE BEGRAAFPLAATS Pisartlaan Eijsden
1 oktober 2020
masjid (moskee)
elmakbara (begraafplaats) salaat eljanaza (dodengebed)
“Innaa liIlayhi Wa Innaa Ilayhi Raaji’oon” (Waarlijk Wij behoren tot Allah, en tot Allah zullen wij wederkeren)
“Bismi Allahi a Rahmanir a Rahiem” (in de naam van Allah, de Barmhartige, de Genadevolle).
"Allaahoema dj'alnie mina attawaabiena wa dj'alnie miena almoetatahirien" (Allah, laat mij behoren tot degenen, die berouw tonen en zich reinigen) Ladh en Shaq (graftypen)
© Arcadis 2020
Faradis (ommuurde tuin)
kaffan (witte lijkwade)
mussala (open ruimte die speciaal voor gebed gebruikt kan worden)
Qibla (gebedsrichting naar Mekka) ghusul (grote wassing) Wudu (kleine wassing)
"Ash'hadoe an laa ilaha illa Allahoe wahdahoe la sharieka lah wa ash'hadoe anna Mohammadan 'abdoehoe wa rasoeloeh" (ik getuig dat er geen andere godheid is dan Allah, De Enige, die geen deelgenoten heeft, en ik getuig dat Mohammed Zijn dienaar en profeet is)
1
Inleiding Inleiding Voor u ligt het bidbook voor de realisatie van een Islamitische begraafplaats “elmakbara” bij Walpot Uitvaartzorg gelegen aan de Pisartlaan in Eijsden (NL). Walpot Uitvaartzorg is al drie generaties een begrip in de regio Eijsden en omgeving. Sinds 2007 is het bedrijf gevestigd aan de Pisartlaan.
”We behoren aan God en naar Hem zullen wij wederkeren” (Koran 2:155)
In dit bidbook wordt ingegaan op de volgende aspecten: • de ligging van de locatie; • de aanwezige landschappelijke en natuurlijke waarden; • het Islamitisch begraven inclusief voorwaarden en gebruiken die daarbij horen; • De inrichtingsschets voor de begraafplaats inclusief landschappelijke kwaliteit (landschap en begroeiing) en passende referentiebeelden zoals Walpot het Islamitisch begraven op deze locatie wil vormgeven. Tot slot wordt aangegeven wat Walpot Uitvaartzorg voor u kan betekenen en de aanwezige voorzieningen.
Aanleiding Walpot Uitvaartzorg is benaderd door de Islamitische geloofsgemeenschap om de mogelijkheden in beeld te brengen voor de realisatie van een Islamitische begraafplaats, waarbij uitgegaan wordt van eeuwige begraving. Daarbij speelt ook de vraag dat de geloofsgemeenschap ontzorgt wil worden bij een begrafenis.
© Arcadis 2020
2
Ligging locatie in groter verband Het gebied rond het uitvaartcentrum van Walpot Uitvaartzorg aan de Pisartlaan wordt ruimtelijk-landschappelijk bepaald door: • de A2 met de aanvullende bosbeplanting in het zuiden en oosten; • Het openbare park-/bosgebied op de heuvel en de doodlopende Ir. Rocourstraat aan de zuidwestzijde; • De agrarische velden en de nieuw beplante Pisartlaan aan de noordzijde en daarachter de sportvelden. Het uitvaartcentrum is gelegen in de landschappelijke groenzone langs de A2 en de Rijksweg. Deze gevarieerde zone bestaat uit bospercelen, akker- en weilanden, parken en boomgaarden. De zone verbindt het agrarisch buitengebied ten zuiden van de kern Eijsden en de Zinkwit met de agrarische akkerbouw- en weilanden en boomgaarden ten noorden van de kern, bij OostMaarland en Rijckholt. Het uitvaartcentrum Walpot is op natuurlijke wijze ingepast in deze zone en sluit naadloos aan op de kenmerken van het Limburgse heuvellandschap.
© Arcadis 2020
3
Ligging locatie Het uitvaartcentrum Walpot ligt ten zuidoosten van de kern Eijsden midden in een natuurlijke omgeving waardoor het rust en kalmte uitstraalt. Het uitvaartcentrum is goed bereikbaar via de A2, afslag 57 Oost Maarland en vervolgens de Rijksweg volgend richting Pisartlaan. De locatie van het uitvaartcentrum omvat meerdere groene ‘kamers’. De meest zuidelijk gelegen groene ‘kamer’ is nog beschikbaar en biedt ruimte voor de realisatie van een Islamitische begraafplaats als eeuwige rustplaats. De locatie sluit goed aan bij het principe van de Faradis (ommuurde tuin) door de groene hagen rondom en de groene bosbeplanting aan de zuidzijde als afscherming van de A2.
Impressie locatie (richting zuidoosten)
De locatie wordt toegankelijk gemaakt via het pad tussen de centrale parkeerplaats. en de Ir. Rocourstraat.
Impressie locatie richting (richting noorden, (Pisartlaan)
A2
Impressie locatie (richting zuiden, A2) © Arcadis 2020
4
Islamitisch begraven Inleiding Elk geloof heeft zijn eigen manieren om om te gaan met de grote momenten in het leven. Het spreekt dan ook voor zich dat ook aan rouwen heel wat tradities en gebruiken verbonden zijn. Moslims beschouwen de dood niet als een eindpunt, maar veeleer als een verandering van de toestand. Vanuit die overtuiging behoren Islamitische begraafplaatsen aan hen die er begraven liggen. De overledenen hebben hier hun eeuwige rustplaats. Begraafplaatsen staan bij moslims in hoog aanzien. Moslims blijven graven van gestorven familieleden bezoeken. Begraafplaats Het is voor de Islamitische geloofsgemeenschap belangrijk dat de begraafplaats een ‘eigen’ plek is waar de naleving van de Islamitische voorschriften is gegarandeerd. Daarnaast is een Islamitische begraafplaats een besloten ruimte; het principe van de ommuurde tuin (Faradis). Alvorens de begraafplaats wordt ingewijd moet er zekerheid bestaan dat de grond schoon is; er mag niet eerder in begraven zijn.
‘Voor het lichaam moet men respect hebben in overeenstemming met het respect dat men voor de levende heeft’ Het graf Binnen de Islam wordt een uitbundige grafcultuur niet gewaardeerd en dat vindt zijn weerspiegeling in de aanwezige beplanting, die sober is, en de grafbedekking, die veelal ontbreekt. De graflegging dient richting Mekka te geschieden. De overledene wordt op zijn rechterzij, kijkend naar Mekka (Qibla) in een Ladh of Shaq (graftypen) begraven. Het sluiten van het graf is een handeling die bij een Islamitische begrafenis vrijwel altijd door de aanwezigen zelf wordt gedaan (drie handen aarde). Hierbij wordt het graf volledig gevuld en zelfs een beetje opgehoogd.
Begrafenis Bij de Islamitische begrafenisceremonie moet de overledene worden gewassen alvorens deze in het graf wordt gelegd. De rituele bewassing (wudu en ghusul) vindt zo kort mogelijk voor de begrafenis plaats. Na de bewassing wordt de overledene in doeken gewikkeld (kaffan). De Islam ziet het als een collectieve taak om de overledene naar de laatste rustplaats te begeleiden. Het is daarbij gebruikelijk dat de overledene door de mensen uit de eigen kring naar het graf wordt gedragen, waarbij telkens van dragers wordt gewisseld. De bezoekers van de begrafenis moeten zichzelf reinigen alvorens de graflegging te kunnen uitvoeren en/of bijwonen. Daar komt bij dat het ook gebruikelijk is dat na de begrafenis de aanwezigen hun handen wassen.
© Arcadis 2020
5
Inrichtingsschets Inleiding Met de vestiging van een Islamitische begraafplaats in de meest zuidwestelijk gelegen landschapskamer kan door de groene, sobere inrichting een extra schakel in de groene landschapszone worden gemaakt en ontstaat een betere verweving met het park-bosgebied aan de zuidwestzijde van de locatie. Voor Walpot Uitvaartzorg is het belangrijk dat de begraafplaats aansluit bij de aanwezige landschappelijke en natuurlijke waarden en dat het één geheel vormt. Op en rond de begraafplaats wordt zoveel als mogelijk uitgegaan van streekeigen beplanting, zoals de voor Zuid-Limburg kenmerkende meidoornhagen om percelen te begrenzen. In beperkte mate zijn enkele bijzondere uitheemse accenten, zoals de moerbei, uit de oosterse cultuur eveneens mogelijk. In dit kader worden, aansluitend op de grafinrichting van de Islam, op het graf, indien gewenst, uitsluitend kleine, platte grafstenen toegestaan (zie referentiebeelden).
Inrichtingsschets Bij de toegang naar de elmakbara wordt duidelijk aangegeven dat het een Islamitische begraafplaats betreft. In samenspraak met u wordt de vormgeving daarvan bepaald. Dat kan een hekwerk zijn met Arabische symbolen of een tekst uit de Koran. Eventueel de smeekbede van de profeet Mohammed “vrede zij met hem”. Verder is de gehele begraafplaats begrensd door meidoornhagen. Direct bij de entree wordt een ruime reinigingsplek ingericht van waaruit men de begraafplaats kan betreden. De inrichtingsschets gaat uit van 3 herkenbare, ruimtelijke systemen die over elkaar worden gelegd. A. De lineaire structuur van de grafzones met de tussenliggende grasof houtsnipperpaden die georiënteerd zijn naar Mekka. B. De gebogen hoofdpadenstructuur vanaf de entree die de verschillende parallel lopende gras- of houtsnipperpaden toegankelijk maken. © Arcadis 2020
Aan het einde van de hoofpadenstructuur worden bezinningsplekken voorgesteld. C. De verdunnende bomenstructuur van zuidwest naar noordoost, waarbij in de grafzones ten zuidwesten van de paden enkele boomgroepen zijn die voor beschutting zorgen en de grafzones ten noordoosten van de hoofdpaden een ‘weide’-karakter hebben met enkele solitaire bomen. De nadere uitwerking van de inrichtingsschets naar een inrichtingsplan willen wij graag samen met de geloofsgemeenschap oppakken om te zorgen dat de elmakbara zoveel als mogelijk een Islamitische plek wordt, waar uw geloofsgemeenschap zich ‘thuis’ voelt om begraven te worden en de graven van gestorven familieleden te bezoeken.
bezinningsplek
entree
La Mémoire
bezinningsplek
6
Inrichtingsschets
noord © Arcadis 2020
7
Referentiebeelden Kenmerken begraafplaats: • De begraafplaats is in eerste instantie een plek van ingetogen religiositeit, en pas dan van persoonlijk afscheid, herinnering en verdriet. • Meidoornhagen rondom de begraafplaats als afscherming en om op een landschappelijk passende wijze invulling te geven Faradis (ommuurde tuin). Vanuit cultuurhistorie gezien is de tuin een beschermde oase, die diep is verbonden met het begrip paradijs en is dus bij uitstek geschikt voor het begraven en de dood. • Een platte grafsteen (basalt) in een grasperk. • Hoofdpaden in kiezel (lichte kleur) en gras of houtsnippers op de tussenpaden. • Bomen voor beschutting en schaduwplekken (Inheems en af en toe ook uitheems). • Vredigheid is een belangrijk, zo niet het belangrijkste religieuze motief, en is zeker op zijn plaats als het om begraven gaat. Om te voorkomen dat deze vrede verstoord wordt door machinaal beheer, zal gebruik worden gemaakt van het tijdloze natuurlijke alternatief: begrazing door schapen.
Impressies grafsteen (basalt) © Arcadis 2020
Impressies inrichting begraafplaats
8
Walpot Uitvaartzorg Er wonen ruim een miljoen moslims in Nederland en bijna een miljoen moslims in België. Net als anderen, hebben moslims ook begeleiding en zorg nodig bij overlijden, wassen, afscheid, begraven en nazorg. Om ook moslims tot steun te kunnen zijn, beschikt Walpot Uitvaartzorg over ervaren uitvaartverzorgers die op de hoogte zijn van de voorschriften en rituelen bij een Islamitische uitvaart.
In de huidige situatie worden verschillende instanties verwittigd door de familie zoals de uitvaartverzekering, uitvaartondernemer, Imam de groep die de bewassing verzorgd en de administratieve afhandelingen. De vraag is gesteld of dit niet bij een organisatie ondergebracht kan worden. Daarnaast is de gemeenschap onaangenaam verrast door het sluiten van de grenzen en het (tijdelijk) niet kunnen begraven in het land van herkomst.
De Islam is in principe universeel, maar deze wordt wel beïnvloed door tradities van verschillende culturen. De verschillen in stervensbegeleiding en verliesverwerking zijn ondergeschikt, maar Walpot zal altijd goed navraag doen bij de imam om te weten welke rituelen van belang zijn.
Jongere generaties hebben minder binding met het land van herkomst van de ouders of grootouders en weten niet of ze wel begraven willen worden in een ander land dan Nederland.
Islamitische uitvaartzorg op maat, persoonlijk en stijlvol; bij Walpot uitvaartzorg wordt dit iedere keer weer op hen zo kenmerkende persoonlijke en warme wijze gedaan. Uit het gesprek met de heren Es-Sadki en Ahrazem, van de Marokkaanse gemeenschap in Limburg over de realisatie van een Islamitische begraafplaats met eeuwigdurende grafrust, werd al snel helder dat naast het begraven de gemeenschap graag ondersteund wil worden bij het vormgeven van de uitvaart. Men wil graag “ontzorgd” worden.
In deze periode wordt men ook geconfronteerd met bestaande uitvaartverzekeringen die onvoldoende (financieel) inspelen of tegemoet komen aan de wensen en keuzes van de toekomst. Walpot Uitvaartzorg denkt graag samen met u mee over een totaaldienstverlening die aansluit op al uw vragen en wensen zonder dat u nu al een keuze hoeft te maken in welk land of plaats u begraven wenst te worden. Wij bieden uw leden een Collectieve Islamitische natura-uitvaartverzekering aan waarin wij uw gemeenschap een totaal concept bieden.
“Aandacht en Respect dat zijn de gouden regels in de uitvaartzorg”
© Arcadis 2020
9
Voorzieningen In de inrichting van het gehele uitvaartcentrum aan de Pisartlaan in Eijsden (NL) zijn de natuurlijke materialen vanuit het Mergelland terug te vinden. Door het gebruik van koper op de bovenverdieping van het hoofdgebouw, de muren van mergel en de houten elementen in combinatie met het werken met rustige, natuurlijke kleuren in het interieur zoals groen, olijf, geel en paarsblauw, wordt op deze locatie een unieke sfeer gecreëerd. Hoofdgebouw In het hoofdgebouw bevinden zich naast de kantoren, receptie en ontvangstruimte, een wasruimte, die gebruikt kan worden voor de rituele wassing van de overledene, meerdere rouwkamers en een herdenkingsruimte. Buitenlocatie (herdenkingsruimte) De buitenlocatie vormt het unieke decor om het salaat eljanaza uit te spreken. Een traditioneel afscheid met mogelijkheden om hedendaagse wensen toe te voegen op een rustige plek midden in de natuur. In een stijlvolle tent met uitzicht op het Limburgse landschap. Waar de schoonheid van de natuur, sfeer en rust samenkomen en alle ruimte wordt geboden om op de gewenste wijze afscheid te nemen. La Mémoire Uw wensen op het gebied van gastvrijheid en het aanbieden van eten en drinken realiseren wij in La Mémoire. Het gebouw is geheel van glas en straalt daarmee transparantie uit. De binnenwereld en buitenwereld vloeien hier inéén.
Het gebouw heeft een unieke setting; La Mémoire staat midden in een weide met kersenbomen en biedt uitzicht op het prachtige Limburgse heuvelland en bevindt zich tussen de buitenlocatie en de nog te realiseren Islamitische begraafplaats in. De prachtige ruimte van La Mémoire biedt alle mogelijkheden om op gepast wijze met familie en vrienden samen te komen en mooie herinneringen op te halen. .
© Arcadis 2020
10