20210713 09b Programmarekening 2020 boekwerk.pdf

Programmarekening 2020

1

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................... 3 Voorwoord programmarekening 2020 ...................................................................................................... 7 Leeswijzer.................................................................................................................................................. 15 Programma 1: Mens & Samenleving ..................................................................................................... 18 1.1 Beleidsveld Sociaal Domein .......................................................................................................... 18 1.1.1 Speerpunt: We werken aan de transformatieopgave binnen het Sociaal Domein: wij stellen de inwoner en zijn directe omgeving centraal. ....................................................................................18 1.1.2 Speerpunt: Wij werken aan de transformatieopgave in het Sociaal Domein: hulp- en ondersteuning voor de meest kwetsbare inwoners is toekomstbestendig. .........................................21 1.2 Beleidsveld Vitale inwoners en gemeenschappen .....................................................................

26 1.2.1 Speerpunt: Versterken van individuele en collectieve kracht in de samenleving .......................26 1.2.2 Speerpunt: Gezond en veilig leven.............................................................................................34 1.2.3 Speerpunt: Duurzame en toekomstbestendige maatschappelijke accommodaties en activiteiten op het gebied van sport, cultuur en onderwijs. ..................................................................38 1.3 Beleidsveld Culturele identiteit ..................................................................................................... 44 1.3.1 Speerpunt: Het verhaal van ons erfgoed is zichtbaar en beleefbaar. ........................................44 1.4 Mutaties reserves programma 1 ................................................................................................... 50 Programma 2: Landschap, natuur en water .......................................................................................... 59 2.1 Beleidsveld Buitengewoon Buitengebied .................................................................................... 59 2.1.1 Speerpunt: Een duurzame balans tussen landschap en economie. ..........................................59 2.1.2 Speerpunt: Ruimte geven aan een duurzame agrarische sector.

..............................................65 2.2 Beleidsveld Economie, recreatie en toerisme ............................................................................. 67 2.2.1 Speerpunt: Eijsden-Margraten, daar komen ondernemers tot bloei. .........................................67 2.2.2 Speerpunt: Recreatie en toerisme optimaliseren. ......................................................................71 2.3 Openbare ruimte ............................................................................................................................. 77 2.3.1 Speerpunt: Een duurzaam en toekomstig beheer met aandacht voor kwaliteit. ........................77

3

2.4 Mutaties reserves programma 2 ................................................................................................... 79 Programma 3: Duurzaam wonen ............................................................................................................ 82 3.1 Beleidsveld Mobiliteit & verkeer ................................................................................................... 82 3.1.1 Speerpunt: Optimaal ontsloten kernen. ......................................................................................82 3.1.2 Speerpunt: Een veilige en aantrekkelijke openbare ruimte. .......................................................84 3.1.3 Speerpunt: Realiseren veilige schoolomgevingen. ....................................................................85 3.2 Beleidsveld Wonen ......................................................................................................................... 88 3.2.1 Speerpunt: Realiseren van een aantrekkelijke woningmarkt. ....................................................88 3.3 Beleidsveld Klimaat en energie .................................................................................................... 98 3.3.1 Speerpunt: Uitvoering geven aan klimaat- en energieopgavenUitvoering geven aan klimaaten energieopgaven.

.............................................................................................................................98 3.3.2 Speerpunt: Op weg naar een circulaire economie. ..................................................................102 3.3.3 Speerpunt: Terugdringen milieuoverlast. ..................................................................................103 3.4 Beleidsveld Omgevingswet ......................................................................................................... 108 3.4.1 Speerpunt: Implementeren Omgevingswet. .............................................................................109 3.5 Mutaties reserves programma 3 .................................................................................................. 113 Programma 4: Dienstverlening en besturen .........................................................................................117 4.1 Beleidsveld Openbare orde en veiligheid ................................................................................... 117 4.1.1 Speerpunt: Verbeteren van het veiligheidsgevoel. ................................................................... 118 4.2 Beleidsveld Samenwerking: ‘schakelen op schalen’ ............................................................... 123 4.2.1 Speerpunt: Versterking van de bestuurskracht.

.......................................................................124 4.2.2 Speerpunt: Verbreding en verdieping in euregionaal verband. ................................................126 4.3 Beleidsveld Dienstverlening........................................................................................................ 129 4.3.1 Speerpunt: Een excellente klantgerichte dienstverlening.........................................................129 4.3.2 Speerpunt: Participatie is onze tweede natuur. ........................................................................131 4.3.3 Speerpunt: Versterken bestuurlijk-ambtelijk-samenspel in verbinding met de samenleving. ..132 4.4 Mutaties reserves programma 4 ................................................................................................. 139 4

Programma 5: Financiën en middelen ................................................................................................. 142 5.1 Beleidsveld Financiën en middelen ............................................................................................ 142 5.1.1 Speerpunt: Een solide meerjarig financieel beleid. ..................................................................142 5.1.2 Speerpunt: Zo laag mogelijke lasten voor inwoners en ondernemers. ....................................144 5.1.3 Speerpunt: Transparante goed leesbare sturings- en verantwoordingsdocumenten waarin de voortgang van het raadsprogramma goed kan worden opgevolgd. .............................................146 5.2 Beleidsveld Personeel ................................................................................................................. 152 5.3 Mutaties reserves programma 5 ................................................................................................. 157 Overzicht algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................... 161 Onvoorziene uitgaven ............................................................................................................................

163 Incidentele baten en lasten.................................................................................................................... 164 Paragrafen ............................................................................................................................................... 166 Paragraaf 1: Lokale heffingen ........................................................................................................... 166 Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................... 174 Paragraaf 3: Kapitaalgoederen.......................................................................................................... 195 Paragraaf 4: Financiering .................................................................................................................. 219 Paragraaf 5: Bedrijfsvoering ............................................................................................................. 222 Paragraaf 6: Verbonden partijen ....................................................................................................... 231 Paragraaf 7: Grondbeleid ...................................................................................................................

280 Rechtmatigheid ....................................................................................................................................... 288 Financiële jaarrekening .......................................................................................................................... 290 Overzicht van baten en lasten ........................................................................................................... 290 Balans .................................................................................................................................................. 293 Grondslagen voor waardering en resultaat bepaling ..................................................................... 297 Toelichting op de balans.................................................................................................................... 307 Staat van herkomst en besteding van middelen (kastroomoverzicht) ......................................... 343 Single information Single Audit (SiSa) ............................................................................................ 345 5

Bijlagen .................................................................................................................................................... 359 A. Overzicht restantkredieten ultimo 2020....................................................................................... 359 B. Rekening 2020 conform taakvelden BBV .................................................................................... 363

6

Voorwoord programmarekening 2020

1. Doel van het raadsvoorstel en een samenvatting Deze jaarstukken zijn een inhoudelijke en financiële verantwoording op programmaniveau, waarbij we zijn uitgegaan van de programma’s die de raad bij de start van deze raadsperiode 2018-2022 heeft vastgesteld. We hebben geprobeerd de informatie zodanig te presenteren, dat u zich een goed beeld kunt vormen van het door ons gevoerde beleid in het boekjaar 2020. Daarbij stellen we vast dat het saldo van de jaarrekening 2020 € 580.428 positief bedraagt. 2. Koers van de begroting 2020: financiële uitdaging, noodzaak tot fundamentele keuzes 2021 e.v. en focus op prioritaire thema's Nieuw in de begroting 2020 is de focus die gelegd is op de 4 prioritaire thema's: Landschap en Landbouw, Leefstijl, Duurzaamheid en Wonen. Het begrotingsjaar was echter nog maar net begonnen toen we eind februari volledig werden overvallen door de wereldwijde coronapandemie die ons nog steeds in de greep houdt. Daar waar we aanvankelijk dachten dat deze pandemie na de eerste golf over zou zijn, weten we nu beter en leven we nog steeds in een lockdown-samenleving. Deze coronapandemie een grote invloed gehad op de wijze van werken, vergaderen, samenleven én ook op de gemeentelijke financiën.

Financieel Het jaar 2020 startte ook met de onheilstijding dat we door een mix van tegenvallers (voogdij jeugdzorg) en landelijke herverdeling van het gemeentefonds grote tekorten op de meerjarenbegroting zagen opdoemen. Het saldo 2020 Burap 1 kleurde zwaar negatief en noopte tot het bijramen van 1,4 mln voor het sociaal domein . Daarnaast voorzagen we financiële consequenties als gevolg van de coronamaatregelen en troffen we voorzorgsmaatregelen door het aframen van toeristenbelasting en het bijramen van het voorziene tekort van de MTB. De voorbereidingen voor de begroting 2021-2024 kregen daarom het karakter van een bezuinigingsoperatie. Insteek was samen met de raad kaders te stellen en fundamentele keuzes te maken gericht op duurzame financiën. Het saldo van Burap 2 leek weer iets positiever door incidentele opbrengsten: verkoop onroerend goed, het afsluiten van het project Herontwikkeling Kern Margraten en het ontvangen van de compensatie jeugdzorg Voogdijmaatregel. Tegelijkertijd werd het optimisme getemperd; het zijn louter incidentele meevallers. Eind december is er een Coronareserve gevormd om stimuleringsmaatregelen voor verbinding, 7

herstel en hervorming in en door de gemeenschap mogelijk te maken. De reserve werd gevormd door hiervoor bedoelde compensatiemiddelen van het rijk en afgeraamde budgetten. Doel is om de samenleving weer op gang te helpen en waar een voedingsbodem voor innovaties en duurzaamheid te creëren. Corona Terugkijkend op de pandemie: het bleek een ongekende wereldwijde crisis waar noch de regering, noch de gezondheidszorg, noch de gemeenten op voorbereid waren. Een crisis waarbij brongebied en effectgebied dezelfde zijn en waarvan de duur onvoorspelbaar bleek en zich nu al 14 maanden voortsleept. In maart 2020 hebben we in allerijl een crisisorganisatie opgetuigd. Alle evenementen werden afgelast, horeca en sociaal culturele voorzieningen werden gesloten, het Heuvelland werd in 3 weekenden rondom Pasen gesloten voor dagtoerisme. En dit alles werd gecontroleerd en begeleid door ons BOA-team, aangevuld met eigen personeel als toezichthouders Voor medewerkers, collegeleden en raadsleden werd thuiswerken en digitaal vergaderen de standaard. In de zomer leken we op weg te gaan naar het ‘oude normaal’ maar al snel liepen besmettingen en ziekenhuisopnamen weer op en zaten we in de 2e en 3e golf van de pandemie. Door deze enorme impact zijn tal van werkzaamheden uitgesteld of anders ingevuld.

Hoewel we een behoorlijke start hebben gemaakt met de prioritaire thema’s, hebben zij niet de aandacht en de versnelling gekregen die we hadden voorzien. De visie op dienstverlening is september 2020 door de raad vastgesteld en door de ambtelijke organisatie voortvarend opgepakt, maar diverse teams zijn gehinderd door uitval van medewerkers, uitstel van werkzaamheden of juist groei van werkaanbod (vergunningen). Burgerparticipatie en bestuurlijke vernieuwing kregen een extra impuls op de raads- tweedaagse in september 2020. Er zijn nieuwe afspraken gemaakt die door het platform bestuurlijke vernieuwing bestaande uit vertegenwoordigers van raad, college en ambtelijke organisatie worden gevolgd en bevorderd. Personeel Het jaar 2020 was ook het jaar van grote mobiliteit van personeel (zie programma 5). Invulling van ontstane vacatures ging daarentegen trager dan in voorgaande jaren. Daar zijn 2 redenen voor aan te voeren. Sinds de Wnra hebben ambtenaren net zoals andere werknemers nog maar 1 maand opzegtermijn, maar invulling kost al snel 3-4 maanden. Daarnaast is in de bezuinigingsdiscussie besloten dat alle vacature invullingen in 2020 aan het college werden voorgelegd, hetgeen leidde tot langere doorlooptijden. Dit heeft geleid tot een grotere onderuitputting dan in voorgaande jaren. Bestuurlijke ambities zijn niet altijd in balans met ambtelijke capaciteit en kwaliteit.

In de loop van 2021 zien we overigens al een inhaalslag.

8

Al met al is 2020 een uitzonderlijk jaar, dat totaal anders liep dan gepland. We zijn er trots op dat de essentiële dienstverlening niet heeft geleden onder de crisis, dat er in die periode vele nieuwe mensen zijn aangetreden en het ziekteverzuim is gedaald van 8,5% naar 7%.

3. Financiële analyse De jaarrekening 2020 sluit met een positief saldo van € 580.428. In hoofdlijnen kan gesteld worden dat het saldo voornamelijk gevormd wordt door een negatief saldo van programma 1 en een positief saldo op programma 2 en 5. Bij programma 1 is met name de corona-pandemie de veroorzaker van het negatieve saldo. Bij programma 2 wordt het positieve saldo voornamelijk veroorzaakt door minder uitgaven als gevolg van Corona en een ontvangen afrekening toeristenbelasting 2019. Bij programma 5 wordt het positieve saldo voornamelijk door een onderuitputting op de personeelslasten. Onderstaand volgt een overzicht van het saldo van de programma’s op hoofdlijnen. Voor een uitgebreide toelichting van deze analyse wordt verwezen naar de afzonderlijke programma’s. In de afzonderlijke programma’s is, rekening houdende met de spelregels zoals opgenomen in de financiële verordening, een analyse gemaakt van de verschillen.

9

Financiële recap Begroting 2020

Rekening 2020

Afwijking 2020

Toelichting

€ 17.004.233

€ 17.215.773

-€ 211.540

Nadeel

-€ 657.631

-€ 571.839

-€ 85.792

Nadeel

€ 16.346.602

€ 16.643.934

-€ 297.332

Nadeel

Programma 2 Landschap, natuur en water

€ 533.588

€ 416.859

€ 116.729

Voordeel

mutaties reserves programma 2

-€ 148.770

-€ 148.770

€0

Saldo na bestemming

€ 384.818

€ 268.089

€ 116.729

Voordeel

Programma 3 Duurzaam wonen

-€ 606.651

-€ 621.293

€ 14.642

Voordeel

mutaties reserves programma 3

-€ 11.700

€ 18.891

-€ 30.591

Nadeel

Saldo na bestemming

-€ 618.351

-€ 602.402

-€ 15.949

Nadeel

Programma 4

€ 3.356.952

€ 3.314.588

€ 42.364

Voordeel

€ 80.324

€ 80.324

€0

€ 3.437.276

€ 3.394.912

€ 42.364

Voordeel

-€ 19.556.679

-€ 19.452.005

-€ 104.674

Voordeel

€ 327.899

€ 327.899

€0

-€ 19.228.780

-€ 19.124.106

-€ 104.674

Voordeel

€ 321.565

€ 580.428

-€ 258.863

Voordeel

Programma Programma 1 Mens en Samenleving mutaties reserves programma 1 Saldo na bestemming

mutaties reserves programma 4 Saldo na bestemming

Programma 5 mutaties reserves programma 5 Saldo na bestemming

Totaal Generaal

Toelichting Van 2e bestuursrapportage 2020 naar Jaarrekening 2020 Ten opzichte van de 2e bestuursrapportage 2020 is het saldo van de jaarrekening € 258.000 voordeliger. De belangrijkste redenen zijn hieronder in het overzicht op hoofdlijnen aangegeven. Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de toelichting van de financiële afwijkingen per programma.

10

nadelig Saldo Burap II-2020

voordelig

Saldo

€ 322.000

Programma 1 Uitvoering participatiewet

-€ 234.000

Sociale werkvooziening

-€ 70.000

Participatiebudget

€ 35.000

Algemene voorzieningen WMO

€ 64.000

3d's algemeen

-€ 96.000

Jeugdzorg

-€ 287.000

Uitkering deelfonds sociaal domein

€ 424.000

Leerlingenvervoer

€ 49.000

Kinderopvang

€ 72.000

Gemeenschapshuizen

-€ 107.000

MFA Margraten

€ 41.000

Culturele activiteiten

€ 141.000

Programma 2 Waterkering, afwatering en landwinning

€ 30.000

Overige agrarische zaken

€ 22.000

Toerisme

€ 46.000

Toeristenbelasting

€ 63.000

Onderhoud openbare ruimte

-€ 65.000

Programma 3 Gladheidsbestrijding

-€ 31.000

Onderhoud wegen

€ 172.000

Bestemmingsplan Noorbeek Septemberlaan

-€ 199.000

Openbare verlichting

-€ 63.000

Milieuparken

-€ 85.000

Inzameling kunststof verpakkingen

-€ 47.000

Bedrijfsvoering RD4

€ 98.000

Zwerfafval

€ 45.000

Duurzaamheid

-€ 58.000

Bestemmingsplannen

€ 44.000

Wabo vergunningen

€ 53.000

11

Reserve gladheidsbestrijding

-€ 31.000

Programma 4 Bestuurlijke samenwerking Wethouders

€ 56.000 -€ 182.000

Programma 5 Huisvesting

-€ 94.000

Treasury

-€ 66.000

Algemene uitkering (duurzaamheid)

-€ 271.000

Decentralisatie uitkering Corona algemeen

€ 120.000 -€ 45.000

Vennootschapsbelasting

€ 21.000

Saldo na bestemming

€ 259.000

Salaris algemeen

€ 387.000

Inhuur

€ 205.000

Programma 1 t/m 5 Diversen

Saldo Jaarrekening 2020

-€ 158.000

€ -2.189.000

€ 2.769.000

€ 580.000

Toelichting Programma 1 Mens en samenleving Het nadeel bij dit programma wordt voornamelijk veroorzaakt door: - uitvoering participatiewet € 234.000 (meer buig uitkeringen als gevolg van de Corona-crisis en extra storting in voorziening dubieuze debiteuren. - meer kosten sociale werkvoorziening als gevolg van Corona, € 70.000 - minder kosten participatiebudget, € 35.000 - minder kosten WMO algemene voorzieningen als gevolg van Corona, € 64.000 - meerkosten 3 d's algemeen € 96.000 - meer kosten jeugdzorg € 287.000, maar deze zijn weer gecompenseerd door een hogere aanvullende uitkering sociaal domein voor € 424.000 - minder kosten leerlingenvervoer € 49.000 - minder kosten kinderopvang € 72.000 12

- meer kosten gemeenschapshuizen € 107.000 - minder kosten MFA Margraten € 41.000 - minder kosten culturele activiteiten € 141.000 Bij programma 1 vindt u een uitgebreide toelichting op de verschillen. Programma 2 Landschap, natuur en water Het voordeel bij dit programma wordt voornamelijk veroorzaakt door: - minder kosten in verband met doorschuiven project MIRT, € 30.000 - meer grondverkopen, € 22.000 - minder uitgaven aan toeristische activiteiten en Cittaslow, € 46.000 - meer inkomsten toeristenbelasting als gevolg van een afrekening over 2019, € 63.000 - meer kosten openbaar groen € 65.000 Bij programma 2 vindt u een uitgebreide toelichting op de verschillen.

Programma 3 Duurzaam Wonen Het nadeel bij dit programma wordt voornamelijk veroorzaakt door: - minder uitgaven gladheidsbestrijding als gevolg van zachte winter, € 31.000 - minder uitgaven op wegen als gevolg personele wisselingen, € 172.000 - minder inkomsten bestemmingsplan 12e Septemberlaan Noorbeek € 199.000 - meer kosten openbare verlichting als gevolg van areaal uitbreiding en extra werkzaamheden, € 63.000 - meer kosten milieuparken als gevolg van externe ontwikkelingen, € 85.000 - meer kosten inzameling kunststof verpakkingen als gevolg van externe ontwikkelingen, € 47.000 - minder kosten bedrijfsvoering RD4 als gevolg van afrekening 2019, € 98.000 - minder kosten zwerfafval in verband met Corona, € 45.000 - meer kosten duurzaamheid als gevolg van inzet externe deskundigheid, € 58.000 - minder kosten bestemmingsplannen vanwege vertraagde invoering omgevingswet, € 44.000 - meer opbrengst wabovergunningen dan geraamd, € 53.000 - meer kosten in verband met storting in reservegladheidsbestrijding conform nota reserves en voorzieningen, € 31.000 Bij programma 3 vindt u een uitgebreide toelichting op de verschillen.

Programma 4 Dienstverlening en besturen Het voordeel bij dit programma wordt voornamelijk veroorzaakt door: - minder lasten bestuurlijke samenwerking op gebied van Middengebied en Lijn50, € 56.000 - meer kosten wethouders als gevolg van verplichte stortingen in pensioenvoorzieningen, € 182.000 Bij programma 4 vindt u een uitgebreide toelichting op de verschillen. Programma 5 Financiën en middelen Het voordeel bij dit programma wordt voornamelijk veroorzaakt door: 13

- meer kosten huisvesting o.a. als gevolg van financiële afwikkeling Sociaal Centrum Eijsden, € 94.000 - minder inkomsten treasury ad. € 66.000 - minder inkomsten algemene uitkering ad. € 271.000 - meer decentralisatie uitkering Jeugd als gevolg van ingediende compensatie regeling ad. € 120.000 - meer kosten Corona algemeen, € 45.000 - meer inkomsten forensenbelasting, € 35.000 - minder kosten vennootschapsbelasting, € 21.000 - positiever saldo na 2e burap, € 259.000 - minder lasten personeel, €387.000 - minder lasten inhuur € 205.000 Bij programma 5 vindt u een uitgebreide toelichting op de verschillen.

14

Leeswijzer

De programmarekening is een omvangrijk boekwerk vol financiële, cijfermatige gegevens en tekstuele toelichtingen hierop. Om u wegwijs te maken in de programmarekening en er tevens voor te zorgen dat u uit de programmarekening de maximale informatie haalt, hebben we deze leeswijzer opgesteld.

De programmarekening bestaat uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag geeft een beeld van de programmaverantwoording en de paragrafen. De jaarrekening bestaat uit: 1. het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting; 2. de balans en de toelichting; 3. een verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SISA); 4. een bijlage met het overzicht restant kredieten. Programmaverantwoording In dit onderdeel treft u een overzicht aan van de verantwoording per programma. Dit overzicht komt overeen met de speerpunten vanuit het Raadsprogramma. Per speerpunt is aangegeven wat we in 2020 wilden bereiken en wat we daarvoor hebben gedaan. Met behulp van een verkeerslichtenmodel is aangegeven hoe het staat met de voortgang van de betreffende acties. In het boekwerk (Pepperflow app) staat hier kwaliteit vermeld, hier wordt dus de voortgang mee bedoeld. Helaas is het op dit moment nog niet mogelijk het woord kwaliteit te vervangen door voortgang. Afwijkend van de verkeerslichten in de bestuursrapportage is bij de jaarrekening er voor gekozen alleen met groen of rood te werken. De reden hiervoor is omdat bij oranje gesteld wordt dat de prestatie naar verwachting nog binnen de gestelde kaders van tijd, kwaliteit en geld wordt gerealiseerd. In dit geval dus 2020. Aangezien 2020 ten einde is kan het verkeerslicht derhalve alleen groen of rood zijn.

Aan het verkeerslichten model kan de volgende betekenis worden toegekend.

15

Indicator

Betekenis

Prestatie is binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd, dan wel is de prestatie geborgd binnen de bestaande processen.

Prestatie wordt of is niet binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd.

Vervolgens is onder het kopje “wat heeft het gekost” per beleidsveld een financiële verantwoording opgenomen, die bestaat uit:

- een overzicht van het saldo per beleidsveld/kostenplaats en het saldo per programma; - een specificatie van het saldo van de reserves; - een analyse van de afwijkingen tussen de begroting na wijzigingen en de realisatie. De te analyseren onderdelen zijn aangegeven met een nummer.

De financiële afwijkingen zijn geanalyseerd conform de financiële verordening.

Artikel 10 Financiële afwijkingen baten en lasten

16

1.

Afwijkingen die groter zijn dan 10% met een minimum van € 7.500 per kostenplaats worden in de jaarrekening bij de

programma’s toegelicht.

Indicatoren Zoals voorgeschreven voorziet ook de begroting 2020 in de verplichte indicatoren. Ook in deze jaarrekening zijn deze indicatoren weer opgenomen. Het valt wel op dat de realiteitswaarde van de indicatoren nog altijd in ontwikkeling is. Zo zijn nog niet voor alle indicatoren up to date gegevens beschikbaar.

Paragrafen Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat in de programmarekening een aantal paragrafen verplicht wordt opgenomen. De paragrafen zijn bedoeld als verslag over het in het afgelopen jaar gevoerde beleid ten aanzien van beheersmatige aspecten.

17

Programma 1: Mens & Samenleving

Wij leven in een tijd van fundamentele veranderingen in de samenleving. De verzorgingsstaat met verzekerde rechten op overheidsvoorzieningen verandert naar een samenleving met meer zelfredzame mensen die eigen verantwoordelijkheid mogen en moeten nemen voor zichzelf en hun (sociale) omgeving. Hoewel deze veranderende samenleving de nodige onzekerheid met zich meebrengt – ook voor onze inwoners – biedt het ook kansen. Onze gemeente heeft een sterke culturele identiteit, een rijk verenigingsleven en goede (algemene)voorzieningen. Door actieve en zelfredzame inwoners kan de aanwezige kracht maximaal worden benut. Een goede kwaliteit van leven voor al onze inwoners in een inclusieve samenleving* is ons streven, hetgeen naadloos aansluit bij het Cittaslow- gedachtegoed en Dicht bij het Leven- filosofie. *Een inclusieve samenleving is een samenleving waar iedereen tot zijn recht kan komen. Het maakt niet uit welke culturele achtergrond, gender, leeftijd, talenten of beperkingen iemand heeft. Iedereen neemt op een gelijkwaardige manier deel aan de maatschappij.

1.1 Beleidsveld Sociaal Domein

Het Sociaal Domein gaat over mensen en hun directe omgeving, niet om producten en diensten en niet over het toepassen van protocollen en uitvoering van de regels van “het systeem”. De inwoners staan centraal. Zij hebben een belangrijk aandeel in het oplossen van problemen en de regie daarover. Daar waar nodig vindt ondersteuning plaats. Het ondergeschikt maken van het systeem aan het belang van de inwoner en de directe omgeving is de basis van een toekomstbestendig en dus ook een financieel gezond Sociaal Domein. Er zullen altijd mensen zijn die tijdelijk of permanent niet zelfredzaam zijn en geen regie over hun leven kunnen voeren. Deze mensen moeten wij blijven ondersteunen en een vangnet blijven bieden. In dat geval zorgen wij voor kwalitatief goede hulp en ondersteuning. 1.1.1 Speerpunt: We werken aan de transformatieopgave binnen het Sociaal Domein: wij stellen de inwoner en zijn directe omgeving centraal.

18

Wat wilden we bereiken? Maatschappelijke vraagstukken Maatschappelijke vraagstukken en/of hulp- en ondersteuningsvragen van onze inwoners worden benaderd vanuit de bredere context, binnen onderling verbonden beleidskaders en in dialoog met de inwoners en hun sociale omgeving. Daarbij richten wij de focus op resultaat en passen zoveel mogelijk maatwerk toe.

Wat hebben we ervoor gedaan in 2020? •

De regierol

De regierol van de toegang bij inzet van zorg en ondersteuning wordt vormgegeven. Ingezette zorg wordt gevolgd in samenwerking met aanbieders.

Kwaliteit • Mede op basis van uitgevoerde dossieronderzoeken hebben wij het regie-protocol opgesteld en daaraan uitvoering gegeven. Met name zorg en ondersteuning in het duurdere segment hebben de aandacht gekregen. •

Het Sociaal Team

Het Sociaal Team werkt op basis van een gedigitaliseerd één plan-, één gezin- één regisseur-principe. Het doel is een efficiënte, klantgerichte en zo min mogelijke bureaucratische uitvoering.

Kwaliteit • Er wordt gebruik gemaakt van een geëvalueerde versie van een gezinsplan volgens de methodiek 1G-1P-1R.

19

•

Kerngericht werken

Kerngericht werken wordt op pilotbasis georganiseerd. Het doel is het lokaal en samenhangend organiseren van zorg en dienstverlening om de vitaliteit van de kernen te verstevigen. Hierbij wordt uitdrukkelijk en zoveel mogelijk aangesloten bij lokale initiatieven. Er wordt verbinding gemaakt tussen de professionele – en vrijwilligersketen.

Kwaliteit • Het meer kerngericht werken is vooral in digitale vorm opgestart. Vanwege Covid19 is het niet mogelijk geweest om grotere fysieke bijeenkomsten te plannen, Zowel de buurtcoach als de participatiecoach werken kerngericht en op locatie. Door de Corona-maatregelen wordt op een veel beperktere schaal out-reachend gewerkt. De geplande fysieke bijeenkomsten zijn vooralsnog niet doorgegaan. Via het project een tegen eenzaamheid wordt ook kerngericht gewerkt. In de kern Eijsden is samen met een groep inwoners en maatschappelijke partners gestart met het project. Dit wordt in 2021 ook uitgebreid naar andere kernen. Eigen kracht van onze inwoners Bij elk maatschappelijk vraagstuk gaan wij uit van eigen kracht van onze inwoners en maatschappelijke partners en wij handelen daarnaar: ze krijgen maximale ruimte om initiatieven te nemen en te realiseren.

Wat hebben we ervoor gedaan in 2020? •

Betrekken inwoners

We betrekken inwoners bij het gemeentelijk beleid en de uitvoering.

Kwaliteit Dit is een doorlopend proces. Bij veel projecten worden inwoners betrokken, zoals sportakkoord, een tegen eenzaamheid, Project Sociaal Vitaal, Project Sportdorp, aanvraag landelijke subsidies etc. Er zijn adviesraden die gevraagd en ongevraagd adviseren t.a.v. nieuw beleid. 20

•

Investeren in betrokkenheid en zeggenschap

We investeren in betrokkenheid en zeggenschap voor de cliënten en hun sociale omgeving bij de invulling van hun hulp en ondersteuning.

Kwaliteit • Onafhankelijke cliënten-ondersteuning is voorgezet bij stichting Mee. In veel gevallen is het contact met cliënten in een alternatieve vorm voorgezet , via een digitaal contact e.d.

. Aan de hand van de rapportage tot en met september 2020 zien wij een lichte afname van het aantal inwoners met beperkingen die een beroep hebben gedaan op onafhankelijke cliëntenondersteuning. Een verklaring daarvoor kan worden gevonden in een (lichte) afname van het aantal inwoners dat in 2020 een beroep heeft gedaan op maatschappelijke ondersteuning. De adviesraad Ondersteuning& Participatie is gefaciliteerd en heeft het advieswerk voorgezet. 1.1.2 Speerpunt: Wij werken aan de transformatieopgave in het Sociaal Domein: hulp- en ondersteuning voor de meest kwetsbare inwoners is toekomstbestendig.

Wat wilden we bereiken? Budgettair neutrale uitvoering Wmo, Participatiewet en Jeugdwet Er wordt gestreefd naar een budgettair neutrale uitvoering van de Wmo, Participatiewet en de Jeugdwet. Het uitgangspunt is ook hier: niet meer, maar ook niet minder hulp en ondersteuning dan noodzakelijk. Het aantal inwoners dat een beroep doet op professionele hulp en ondersteuning en de bijbehorende uitgaven worden gestabiliseerd.

21

Wat hebben we ervoor gedaan in 2020? •

Monitoren financiële stromen

De financiële stromen in relatie tot de verleende zorg worden gemonitord en tijdig bijgestuurd. Er vindt een pro-actieve communicatie daarover plaats naar de gemeenteraad. Om dit goed te faciliteren wordt bussinesscontrol en de opdrachtgevende rol op een hoger kwalitatief niveau georganiseerd.

Kwaliteit • Het dashboard Sociaal domein is functioneel en biedt goede inzichten. De monitor is gepresenteerd aan de gemeenteraad. Via periodieke raadsinformatiebrieven worden de gegevens uit de monitor gedeeld met de raad. Gevarieerde hulp- en ondersteuning Hulp- en ondersteuning voor de kwetsbare inwoners is gevarieerd, kwalitatief goed en financieel gezond. Het uitgangspunt is: niet meer, maar ook niet minder hulp en ondersteuning dan noodzakelijk.

Wat hebben we ervoor gedaan in 2020? •

Integraal ondersteuningsplan

Per huishouden met meervoudige problematiek is er een integraal ondersteuningsplan, gericht op afstemming, prioritering, vereenvoudiging van de geboden hulp, kostenbeheersing en monitoring van resultaat.

Kwaliteit Het sociaal team bekijkt ondersteuningsvragen op grond van de Jeugdwet dan wel de Wet maatschappelijke ondersteuning integraal. Integraliteit is de kern van de ondersteuningsplannen. Kostenbeheersing en monitoring van het resultaat van ingezette ondersteuning zitten verweven in het regie-proces.

22

Ondersteunen kwetsbare inwoners Onze kwetsbare inwoners (jong en oud) worden ondersteund opdat zij in hun eigen leefomgeving zo lang mogelijk kunnen blijven wonen met goede kwaliteit van leven, deel kunnen nemen in de samenleving en zich persoonlijk kunnen ontwikkelen.

Wat hebben we ervoor gedaan in 2020? •

Faciliteren maatwerkvoorzieningen

We faciliteren de informele zorg en de algemeen toegankelijke (welzijns-) voorzieningen met als doel om maatwerkvoorzieningen alleen in te zetten indien nodig.

Kwaliteit • Het inkooptraject Wmo en Jeugd 2021 is in november 2020 afgrond. De tarieven en voorwaarden worden in 2021 gehandhaafd, behoudens gebruikelijke indexering. Nieuwe aanbesteding van hulpmiddelen en vervoersvoorzieningen (Wmo) diende per 1.1.2021 te worden afgerond. Vanwege de corona is de aanbestedingsprocedure uitgesteld tot medio 2022. Voor die periode wordt een overbruggingsovereenkomst afgesloten met de huidige leverancier (Welzorg) om de continuïteit voor onze cliënten te waarborgen. Voor Jeugd is, op Zuid-Limburgse schaal, in 2020 en begin 2021 gewerkt aan de aanbesteding Gesloten en Intensief Klinische jeugdzorg vanaf 2022. •

Versterken opdrachtgevende rol

We versterken de opdrachtgevende rol richting maatschappelijke partners. We geven hier wel invulling aan op basis van partnership.

Kwaliteit • In samenwerking met de regio en onder leiding van de centrumgemeente Maastricht zijn de maatwerkvoorzieningen in het kader van de Wmo en de Jeugdwet ingekocht en beschikbaar gesteld aan onze inwoners. Er is gestart met uitwerking van een vernieuwde inkoopstrategie voor 2022 e.v.. De lokale prioriteiten daarbij zijn: behoud van de (lokale) zorg- en 23

ondersteuningsinfrastructuur, lokale toegang tot zorg en ondersteuning en een financiële gezondheid. Wat heeft het gekost? Exploitatie

Begroting 2020 na wijz.

Werkelijk 2020

Afwijking jaarrekening

Procentuele afwijking

2020

2020

6610000 WWB

64.169,00

-170.246,48

-234.415,48

365,31

6610010 SZMH

-1.082.121,00

-1.085.329,50

-3.208,50

-0,30

42.647,00

25.026,38

-17.620,62

41,32

-2.284.862,00

-2.355.122,35

-70.260,35

-3,08

-519.411,00

-557.200,33

-37.789,33

-7,28

-264.949,00

-230.499,39

34.449,61

13,00

-375.000,00

-388.593,03

-13.593,03

-3,62

-377.526,00

-313.135,31

64.390,69

17,06

-41.441,00

-30.330,87

11.110,13

26,81

-3.708.925,00

-3.795.624,80

-86.699,80

-2,34

81.247,00

88.020,89

6.773,89

-8,34

6670000 Welzijnswerk

-644.724,00

-668.327,51

-23.603,51

-3,66

6670010 3d`s algemeen

-117.850,00

-213.679,95

-95.829,95

-81,32

6671001 Sociaal team

-20.000,00

-13.115,00

6.885,00

34,43

6682000 Jeugdzorg

-6.597.403,00

-6.884.375,33

-286.972,33

-4,35

6923000 Uitkering

4.174.647,00

4.598.231,00

423.584,00

-10,15

-11.671.502,00

-11.994.301,58

-322.799,58

-2,77

6610100 Bijstandbesluit zelfstandigen 6611000 Sociale werkvoorziening 6614000 Minima regelingen 6623000 Participatiebudget 6661000 WMO Hulpmiddelen 6662002 WMO algemene voorzieningen 6662003 Huiskamers 6662010 WMO maatwerk 18+ 6667000 Eigen bijdrage PGB

deelfonds sociaal domein Resultaat

Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 7.500 en > 10%

24

WWB De effecten van de Corona-crisis op de BUIG-uitkeringen waren groter dan verwacht waardoor de kosten voor circa € 107.000 hoger zijn uitgevallen. Daarnaast is een nieuwe inschatting gemaakt van de voorziening dubieuze debiteuren die heeft geleid tot het opnemen van een extra voorziening van € 107.000. Sluitend op deze post is een lagere ontvangst vanuit het Rijk alsook minder verhaalsbijdragen dan verwacht € 20.000.

Bijstandbesluit zelfstandigen De doeluitkering van het ministerie is lager uitgevallen dan verwacht.

Participatiebudget De kosten t.a.v. de trajecten zijn iets lager uitgevallen. Dit hangt mogelijk samen met de maatregelen t.a.v. de Corona-crisis.

WMO Algemene voorzieningen Dit betreft een verzamelbudget van diverse posten waarbij onderbesteding van toepassing is. Deze wordt voornamelijk veroorzaakt door activiteiten die minder hebben plaatsgevonden vanwege de Corona-crisis

Huiskamers Dit betreft een onderbesteding van het budget omdat de huiskamers een groot deel van het jaar hebben stilgelegen vanwege de Corona-crisis

3d's algemeen Dit betreft een verzamelbudget van diverse uitvoeringsonderdelen waaronder bijvoorbeeld advieskosten, ICT-kosten, software etc. Op veel onderdelen is meer uitgegeven dan begroot vanwege een grote incidentele wijziging in het berichtenverkeer.

Jeugdzorg en Uitkering deelfonds sociaal domein Deze posten dienen samen te worden benaderd. Voor wat betreft het budget jeugdzorg worden we als 25

gemeente geconfronteerd met forse kosten die voornamelijk worden veroorzaakt door zware vormen van verblijf die aan onze gemeente worden toegerekend vanwege het woonplaatsbeginsel. Daartegenover staat een door het Rijk ontvangen compensatie van extra middelen als tegemoetkoming in deze kosten.

1.2 Beleidsveld Vitale inwoners en gemeenschappen

Een sterke gemeenschap met vitale inwoners onderscheidt zich door de aanwezigheid van een grote individuele en collectieve kracht. Mede daardoor ontstaat er een breed pallet aan algemene voorzieningen en activiteiten. Deze ontstaan vaker door burgerinitiatieven waarbij enthousiaste vrijwilligers een trekkersrol nemen. Mensen vallen niet buiten hun gemeenschap door ziekte, beperking, gebrek aan middelen of bijvoorbeeld een andere achtergrond. Recht op gezond en veilig leven is een van de fundamentele rechten van elk mens. Bescherming, bewaking en bevordering van en gezond en veilig leven voor al onze inwoners behoort tot onze basistaken. Speciale aandacht daarbij verdienen onze inwoners in een kwetsbare positie. Een gezond en veilig leven is ook een belangrijke factor voor de verhoging van de zelfredzaamheid en bevordert de actieve participatie aan de maatschappij. Duurzame en toekomstbestendige sport- beweeg- cultureel-maatschappelijke-en onderwijsactiviteiten en accommodaties vormen het fundament voor goede kwaliteit van leven in onze gemeente. 1.2.1 Speerpunt: Versterken van individuele en collectieve kracht in de samenleving

Wat wilden we bereiken? Bereikbaarheid activiteiten Een breed palet aan educatieve-, culturele-, ontmoetings- en sport- en bewegingsactiviteiten die onze gemeente ondersteunt en/of organiseert is voor iedereen (ongeacht leeftijd, gezondheid, sociale en economische omstandigheden) zoveel mogelijk bereikbaar, betaalbaar en toegankelijk.

26

Wat hebben we ervoor gedaan in 2020? •

Faciliteren verenigingsleven

Het verenigingsleven wordt gefaciliteerd. Hiervoor wordt een verenigingsconsulent in gezet.

Kwaliteit Binnen de afdeling Mens en Samenleving is een contactpersoon verenigingen aangesteld. Ook is n.a.v. COVID 19 een verenigingsloket geopend waar verenigingen met hun vragen terecht kunnen. De buurtcoaches sport en bewegen en kunst en cultuur, de verenigingsconsulent en de participatiecoach hebben in 2020 intensief samengewerkt om de verenigingen tijdens de lockdown zo optimaal mogelijk te faciliteren. Dit in overleg met afdeling VVTH+ (Veiligheid, Vergunningen, Toezicht en Handhaving +). •

Inzet kunst en cultuur / sport en bewegen

Kunst en cultuur / sport en bewegen worden ingezet als middel om doelstellingen binnen het sociaal/maatschappelijk domein te realiseren. Hierbij leggen we een relatie met andere beleidsvelden.

Kwaliteit Sport en bewegen • In coronatijd heeft de buurtcoach sport en bewegen vooral een coachende rol naar verenigingen gehad en is een online beweegaanbod gepresenteerd. • Andere activiteiten van de buurtcoach sport en bewegen zijn de inrichting van de gymzalen, de uitgifte van de beweegpas en de organisatie van diverse sportclinics geweest. Het Sportakkoord kent vier thema's waaronder het thema "meedoen door bewegen". Dit thema richt zich vooral op participatie van inwoners door middel van bewegen. Het project Sociaal Vitaal richt zich op het (weer) gaan bewegen en het vergroten van de participatie van kwetsbare ouderen. Middels fitheidstesten, huisbezoek en speciaal aangepaste beweegprogramma's en trainingen sociale vaardigheid worden ouderen begeleid. Het project wordt uitgevoerd in samenwerking met diverse maatschappelijke partners en vrijwilligers uit de kernen.

27

Het project Een tegen eenzaamheid richt zich op dit moment op het vormen van een lokale coalitie in de kern Eijsden. Ook aan dit programma kunnen diverse (beweeg) activiteiten gekoppeld worden. Ook hier wordt samengewerkt met verschillende partijen uit de kern Eijsden, maar ook met Envida, Trajekt, Stichting SWEM (zwembad de Treffer) etc.

Kunst & Cultuur: • Project Minibieb: Renovatie, uitbreiding en vrijwilligersteam. • Project SKEM cultuureducatie: - Twee Basisscholen (250+ kinderen) voorzien van professionele cultuur/milieu educatie. - ‘SKEM Plus’ en ‘SKEM light Culturele Fiets & Wandelroute:. • Versterking en verbreding Bibliotheekwerk: w.o werving coördinator laaggeletterdheid, , ontwikkeling en implementatie (online) taalcafé gemeente • Nedvang Jaarprogramma: innovatieprojecten omtrent natuur, milieu en leefomgeving. Het programma bestaat uit 4 pijlers: Monitoring, Educatie, Opschoonacties en Afvalkunst/bewustwording-projecten. Voorbeelden: Cultuureducatie beeldend & theater, clean-up acties in de gemeente, recycleproject ‘Van gevonden fiets naar Kunstfiets’, beschildering viaduct Rijckholt, project bijenhotels, afvalkunst educatievideo’s. •

Primaire focus buurtcoaches

De buurtcoaches hebben primair hun focus op de realisatie van de doelstellingen van lifestyle en sociaal domein.

Kwaliteit De buurtcoach sport en bewegen heeft zich gericht op het in beweging krijgen van inwoners door middel van uiteenlopende projecten : • JOGG is uitgevoerd (gezonde voeding, peuter-beweegbox, drinkwater, gezonde sportkantine, beweegvriendelijke schoolpleinen, peuterwandel-vierdaaagse, walking football, tai chi, zomertennis, valpreventie) • lifestyle breed zijn diverse activiteiten opgepakt: - uitvoering sportakkoord en project sportdorp - opzetten wandelgroepen inwoners. - uitvoering project sociaal vitaal 28

- uitvoering project een tegen eenzaamheid - samenwerking met participatiecoach en diverse maatschappelijke partners

zoals bijv. Envida, Trajekt etc. - communicatie via website www.kompas-eijsden-margraten.nl Burgerinitiatieven op basis coöperatieve houding Burgerinitiatieven worden benaderd op basis van een coöperatieve houding: de gemeentelijke service aan burgers gebeurt op basis van een “ja mits” in plaats van “nee tenzij” houding.

Wat hebben we ervoor gedaan in 2020? •

Kerngericht werken

In het kader van kerngericht werken sluiten wij primair aan bij de lokale initiatieven indien passend binnen de speerpunten van de gemeente.

Kwaliteit • Wij hebben aangesloten bij diverse initiatieven, zoals subsidieaanvraag sociaal centrum Eijsden, sportdorp, een tegen eenzaamheid. •

Ondersteunen en faciliteren buurtverbindingsactiviteiten

We ondersteunen en faciliteren buurtverbindingsactiviteiten. We vervullen geen trekkersrol maar faciliteren en toetsen of de initiatieven passen binnen de gemeentelijke prioriteiten.

Kwaliteit • Wij faciliteren het digitaal platform www.mooimergelland.nl. De ontwikkelingsfase burgerparticipatieproject Arte Util is afgerond. Doorontwikkeling en Implementatie is afhankelijk van regelgeving Corona. Middels de subsidieverordening zijn er mogelijkheden subsidie aan te vragen voor 29

buurtverbindingsactiviteiten. Vanwege de lockdown zijn veel activiteiten niet mogelijk geweest. We hebben als gemeente ingezet op digitale activiteiten, overleg tussen college, ambtenaren en verschillende doelgroepen. In 2020 is gestart met de voorbereidingen voor de ontwikkeling van het platform "verenigt U". Ook zijn verschillende bijeenkomsten georganiseerd met sportverenigingen, verenigingen in het algemeen, gemeenschapshuizen, jeugd, horeca. Tijdens deze bijeenkomsten zijn verschillende verbindende onderwerpen aan bod gekomen; wat kun je van elkaar leren, hoe kun je samenwerken, hoe kan het platform "Verenigt U" daarbij helpen. Eigen verantwoordelijkheid Onze inwoners zijn in staat eigen verantwoordelijkheid en verantwoordelijkheid voor kwetsbare inwoners te nemen.

Wat hebben we ervoor gedaan in 2020? •

Investeren in maatschappelijk werk, jeugd- en jongerenwerk en opvoedingsondersteuning.

Er wordt geïnvesteerd in maatschappelijk werk, jeugd- en jongerenwerk en opvoedingsondersteuning.

Kwaliteit • Ondanks corona zijn alle diensten uitgevoerd, zoveel mogelijk digitaal of waar noodzakelijk is ook fysiek (maatschappelijk werk). Met de welzijnsorganisatie zijn afspraken gemaakt over de vervallen cursussen naar aanleiding van de eerste corona lockdown. Na de zomervakantie 2020 zijn cursussen weer regulier opgepakt en uitgevoerd. •

Inzetten eigen sociaal netwerk

We stimuleren dat inwoners hun eigen sociaal netwerk zoveel mogelijk inzetten.

Kwaliteit 30

• Het onderzoeken van de mogelijkheden tot het door cliënten inzetten van het eigen sociale netwerk is standaard-onderdeel geweest bij de beoordeling van ondersteuningsvragen. In meerdere situaties hadden cliënten een duwtje in de rug nodig om te komen tot inzet van het eigen netwerk. Zij zijn daarbij geholpen door inzet van onze participatiecoach. •

Ondersteunen mantelzorgers

We ondersteunen de mantelzorgers. De ondersteuning gaan wij steeds meer lokaal organiseren.

Kwaliteit • De taak is overgenomen door de gemeente en ingebed bij het Sociaal Team. Aan een medewerker van het Sociaal Team is die taak specifiek toegewezen. De bekendheid van de mogelijkheid voor mantelzorgondersteuning is steeds onder aandacht gebracht van de individuele mantelzorgers. Circa 30 mantelzorgers hebben gerichte ondersteuning gekregen van de gemeente, afhankelijk van hun vraag. Vanwege de coronabeperkingen zijn groepsbijeenkomsten met mantelzorgers niet mogelijk geweest. De inzet op individuele ondersteuning van mantelzorgers is voorgezet vooralsnog in de vorm van telefonische contacten met mantelzorgers. Tussen juni en december zijn er 10 een-op- een contacten geweest op diverse locaties binnen de gemeente. •

Waarderen mantelzorgers.

We waarderen mantelzorgers.

Kwaliteit • 341 mantelzorgers hebben het mantelzorgcompliment 2020 ontvangen. Jonge mantelzorgers hebben een extra attentie van de gemeente gekregen. Gelijke kansen inwoners Onze inwoners hebben gelijke kansen om mee te kunnen doen in de samenleving.

31

Wat hebben we ervoor gedaan in 2020? •

Inzet participatiecoach

De participatiecoach wordt ingezet om de kansen om mee te doen voor de inwoners te vergroten en de verbinding met de lokale initiatieven te stimuleren. Ook de buurtcoaches hebben daarbij een stimulerende rol.

Kwaliteit De participatiecoach heeft gewerkt aan versteviging en uitbouw van haar netwerk binnen het sociale domein in de gemeente. In samenspraak met haar netwerkpartners heeft zij periodiek de gevolgen van corona voor het welbevinden van met name hulpbehoeven en eenzamen gepeild en voor zover nodig actie daarop ingezet. Zij heeft tientallen cliënten met een ondersteuningsvraag geholpen bij het inzetten van het eigen sociale netwerk en/of het zoeken naar oplossingen in het voorliggende veld, dit ter voorkoming van de inzet van maatwerkvoorzieningen. Daarnaast heeft zij bijgedragen aan activiteiten in het kader van taalondersteuning van statushouders en aan welzijn-brede projecten zoals sociaal vitaal en één tegen eenzaamheid.

•

Kerngericht en laagdrempelig werken

Ons Sociaal Team gaat steeds meer kerngericht werken, is laagdrempelig en herkenbaar voor inwoners met hulpvragen, professionals en vrijwilligers. Het Sociaal Team maakt verbinding met de lokale initiatieven.

Kwaliteit • Vanwege corona is de aanwezigheid van het sociaal team in de kernen in 2020 marginaal geweest. Via telefonisch en digitaal overleg met vooral de informele zorg is geprobeerd zo goed mogelijk op de hoogte te blijven van de ontwikkelingen in de kernen. •

Ondersteunen statushouders

Statushouders ondersteunen we bij hun integratie in de samenleving. 32

Kwaliteit Op basis van de jaarlijkse taakstelling is ingezet om in overleg met het COA de toegewezen personen te ontvangen, te huisvesten, van inkomen te voorzien en te ondersteunen bij het inburgeren. Waar nodig werd op basis van nut en noodzaak maatschappelijke begeleiding geboden, dit mede door de Welzijnsorganisatie Trajekt. De maatschappelijke begeleiding werd in 2020 wel bemoeilijkt door de pandemie. Het vroeg om extra aandacht en inzet van professionals en waar mogelijk aangevuld met vrijwilligers. Uiteraard kregen ook de reeds in onze gemeente woonachtige statushouders de geplande ondersteuning en aandacht en werd door SZMH ingezet op participatie in- of op weg naar werk(ervaring). Bijzondere aandacht vroeg en vraagt het beschikbaar zijn en beschikbaar stellen van woningen. Hierdoor werd, in combinatie met de gevolgen van de pandemie, niet de volledige taakstelling gerealiseerd. Het niet gerealiseerde deel wordt opgeteld bij de taakstelling voor 2021. •

Vast aanspreekpunt sociaal-maatschappelijke vraagstukken

Voor sociaal-maatschappelijke vraagstukken/initiatieven van inwoners en/of maatschappelijke partners is er een vast aanspreekpunt. Dit geldt in het bijzonder voor verenigingen, statushouders en vrijwilligers.

Kwaliteit • Binnen de afdeling Mens en Samenleving is een contactpersoon verenigingen aangesteld. Ook is er een specifiek aanspreekpunt voor statushouders. •

Wegnemen belemmeringen voor kwetsbare inwoners

We nemen belemmeringen voor onze kwetsbare inwoners zoveel mogelijk weg om deel te nemen aan het maatschappelijk leven. Daarmee bedoelen we betaalbaar, bereikbaar en toegankelijk.

Kwaliteit • De inzet van de participatiecoach is gericht op het laten deelnemen van (kwetsbare) inwoners 33

aan diverse maatschappelijke activiteiten. Door de corona-crisis zijn de welzijnsactiviteiten en informele zorgactiviteiten teruggebracht naar een veel lager niveau. Na een periode van herstel in juli-september zijn de meeste activiteiten wederom stopgezet vanwege verscherpte coronamaatregelen. Wij hebben ingezet op algemeen toegankelijke maatschappelijke ondersteuning via welzijnswerk van Trajekt. Daarbij is specifiek ingezet op jeugd - en gezinswerk, jongerenwerk, opvoedondersteuning, ondersteuning van bewoners van woonwagens, hulpverlening bij psychosociale problemen, ondersteuning bij toenemende gezins- en opvoedproblemen. Vanwege de coronabeperkingen zijn de geplande groepsactiviteiten niet door kunnen gaan. Er is meer tijd geïnvesteerd in individuele contacten. Vanwege de coronacrisis is er een stijging van hulpvragen vanwege spanningen bij gezinnen en soms escalaties van problemen in gezinssituaties. Er is terugval bij inwoners met psycho-sociale problemen. Bij een aantal inwoners viel ook een reeds met behulp van ondersteuning opgebouwde sociale netwerk weg. Een beroep op ondersteuning door professionals is daardoor gestegen. De jaarrapportage 2020 van Trajekt hierover is nog niet beschikbaar. •

Wegnemen belemmeringen voor onderwijs

We nemen zoveel mogelijk belemmeringen voor deelname aan basis-, voorgezet- en speciaal onderwijs weg.

Kwaliteit Als gevolg van de Covid-19 pandemie is de vraag naar het leerlingenvervoer iets afgenomen (omdat de scholen ook tijdelijk gesloten waren). Maar de dienstverlening bleef op hetzelfde niveau (alsof er geen pandemie zou zijn) om op deze manier te zorgen dat de deelname niet in gevaar kwam. De cijfers waren er nog niet; deze komen in de loop van 2021. Het budget is niet volledig benut in 2020. 1.2.2 Speerpunt: Gezond en veilig leven.

34

Onze levensstijl transformeert. We worden bewuster van en gaan bewuster om met wat we eten, kopen en wat we voor het plezier doen met oog voor het culturele leven. Vanuit deze optiek wordt vanaf 2020 steeds meer het accent gelegd op de thema’s positieve gezondheid en gezonde voeding. Ons immaterieel erfgoed en het genot daarvan is ook een belangrijke pijler van onze levensstijl. Wat wilden we bereiken? Gelijke kansen inwoners Onze inwoners hebben gelijke kansen om gezond en veilig te leven en hun talenten te blijven ontwikkelen.

Wat hebben we ervoor gedaan in 2020? • Acute opvang, hulp en ondersteuning voor onze (kwetsbare) inwoners We investeren in acute opvang, hulp en ondersteuning op maat voor onze (kwetsbare) inwoners in crisis.

Kwaliteit • Het project betreffende crisisopvang is ingebed binnen een regulier aanbod van de zorgorganisaties voor Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen, namelijk Levanto en Mondriaan. Voor de gemeente is het project afgerond. • Beschermd wonen in de eigen leefomgeving We investeren in beschermd wonen in de eigen leefomgeving met daarbij passende hulp en ondersteuning.

Kwaliteit Er is nog steeds sprake van de centrumconstructie en is Maastricht geheel verantwoordelijk voor Bescherm Wonen en Maatschappelijke Opvang. De door het Rijk voorgenomen decentralisatie van die taken is uitgesteld, vooralsnog tot 1.1.2023. De besluitvorming met name 35

over herverdeling van middelen is niet rond. Aan de decentralisatie gekoppelde transformatie van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis is in Maastricht daardoor vrijwel stilgelegen. Het regioplan Beschermd Thuis 2020 wordt in het eerste kwartaal 2021 verlengd totdat dit plan kan worden geactualiseerd aan de hand van de besluitvorming vanuit het Rijk. De besluitvorming over herverdeling van middelen is nog niet rond. Het vollekenplan voor de realisatie van de nieuwe locaties passende bij Beschermd Thuis-concept wordt een onderdeel van het te actualiseren regionaal plan Beschermd Thuis 2020. De inkoop van maatwerkvoorzieningen voor Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang voor 2021 is afgerond. De bestaande overeenkomsten zijn voortgezet, aangezien de voorgenomen transformatie is uitgesteld. • Deelname aan peuteropvang en taalontwikkeling. We investeren in deelname aan peuteropvang en taalontwikkeling.

Kwaliteit • Momenteel is de wetswijziging VVE doorgevoerd en heeft vorm gekregen door o.a. een aangepaste beleidsregel , daarnaast wordt er een beleidsnota onderwijsachterstandenbeleid opgesteld (vertraging opgelopen wegens corona). Een onderdeel van dit beleid is het VVE beleid voor peuters en kleuters. Voor komend schooljaar wordt er een aanbesteding voorbereid voor de inzet van preventieve logopedie. De wetswijziging is doorgevoerd door middel van vaststelling van een nieuwe beleidsregel per 1.1.2021. Hiermee wordt voldaan aan de wettelijke voorwaarden die op dit moment gelden. • Een sluitende (regionale) aanpak voor mensen met verward gedrag. We investeren in een sluitende (regionale) aanpak voor mensen met verward gedrag.

Kwaliteit • De nieuwe Wet verplichte GGZ is ingegaan per 1.1.2020, onze gemeente heeft voldaan aan de wettelijke verplichting in samenwerking met de lijn-50 gemeenten.. De wijk ggz- functie is 36

beschikbaar gesteld voor onze inwoners. De ZonMW- subsidie voor het verlengen van het project wijk-ggz-er tot en met 31 december 2021 is aangevraagd en toegekend. •

Bewegen/sporten stimuleren

We investeren in bewegen/sporten stimuleren (JOGG, gezonde scholen, beweeg onderwijs, gezonde sportkantines etc.).

Kwaliteit • De buurtcoach zet zich in voor het in beweging krijgen en het bevorderen van de gezonde leefstijl van inwoners. Dit is gebeurd via verschillende programma's zoals JOGG, Sociaal Vitaal, de uitvoering van Sportdorp, samenwerking met Envida, programma Een tegen eenzaamheid, uitgifte beweegpas etc. •

Gezonde voeding stimuleren

We investeren in gezonde voeding stimuleren vanuit de aanbod- en vraagkant (o.a. ‘’met fruit er op uit‘’).

Kwaliteit • Via het programma JOGG is op scholen aandacht besteed aan: gezonde voeding, water drinken, gezonde sportkantine. De samenwerking in het Middengebied op het programma Vitale Samenleving heeft zich gericht zich op regionale samenwerking in het kader van de "gezonde groene basisschool". Dit betreft de thema's bewegen en gezonde voeding. •

Gezondheidsbevordering, jeugdgezondheidszorg

We investeren in gezondheidsbevordering, jeugdgezondheidzorg, preventie en vroegtijdige signalering van maatschappelijke- en/of gezondheidsproblemen.

Kwaliteit 37

• We hebben de focus gelegd op de periode van -1 jaar tot en met 18+ Kansrijke start is essentieel. We werken middels het uitrollen van bewezen en/of kansrijke aanpakken. Voorbeelden hiervan zijn: Nu niet Zwanger; Voorzorg; Stevig Ouderschap; TOP-mama; de samenwerking tussen het medisch en sociaal domein in de eerste 1000 dagen; Your COACH Next Door; versterken knooppunten. Samenwerking met de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Limburg. •

Ontwikkelagenda gericht op bevorderen positieve gezondheid.

We investeren in een ontwikkelagenda gericht op het bevorderen van positieve gezondheid.

Kwaliteit • De ingezette koers van de langjarige Gezondheidsnota "Zuid Springt eruit" is verder ontwikkeld. • We hebben samengewerkt in de provincie het meerjarige programma Trendbreuk, op basis van wetenschappelijk bewezen methoden. • We zijn aangehaakt bij landelijke programma’s zoals Kansrijke Start, Preventieakkoord, Gelijke Kansen Alliantie. • We zijn gestart met alliantie gezondheid - onderwijs - economie - jeugd – zorg - verzekeraars. 1.2.3 Speerpunt: Duurzame en toekomstbestendige maatschappelijke accommodaties en activiteiten op het gebied van sport, cultuur en onderwijs.

Wat wilden we bereiken? Accommodaties Duurzame en toekomstbestendige accommodaties.

38

Wat hebben we ervoor gedaan in 2020? •

Stimuleren multifunctioneel gebruik accommodaties

We stimuleren het multifunctioneel gebruik van de accommodaties. Duurzaamheid en toekomstbestendigheid zijn daarbij belangrijke uitgangspunten.

Kwaliteit • Op vraag van medegebruikers hebben we accommodaties multifunctioneel ingezet. Voorbeelden zijn: Bibliotheekwerk:, kinderopvang, huiskamers, het delen van een kantine voor scouting etc. Kwaliteit accommodaties De kwaliteit van de gemeentelijke accommodaties is geborgd.