20210517 10h GR GGD ZL - Bestuurlijk document JGZ.pdf

Al in 2019 heeft het bestuur kenbaar gemaakt over de afwikkeling van deze kosten pas een beslissing te willen nemen als alle kosten / effecten in beeld zijn. Bij het opstellen van dit document wordt, mede gerelateerd aan de voorbereidingen voor de jaarrekening 2020, gewerkt aan het complementeren van de gegevens. Als gevolg van de project- en frictiekosten kent de GGD een negatieve balanspost ter hoogte van € 1.025.000 (€ 750.000 frictiekosten en € 275.000 projectkosten). De beide kolommen zijn donkergroen gekleurd, omdat gemeenten een keuze hebben in het moment en de manier waarop zij deze kosten afrekenen. Deze kosten kunnen desgewenst deel uitmaken van de fasering. Het blauwe deel van de tabel laat zien wat nodig is om te komen tot een professionele eigentijdse JGZ. Hierbij is steeds het uitgangspunt geweest dat de basis van de JGZ bestaat uit het wettelijke basispakket, dat in een gezamenlijk traject in 2020 is geconcretiseerd. Plusvarianten zijn hierin niet meegenomen.

30

Prijspeil 2022

Omschrijving

2022

2023

2024

2025

Index 2022

200.000

8200.000

200.000

200.000

Totaal Autonome ontwikkelingen

200.000

200.000

200.000

200.000

Harmonisatie arbeidsvoorwaarden

300.000

300.000

300.000

300.000

Efficiency overhead

-200.000

-300.000

-400.000

-400.000

Efficiency prim. proces

-100.000

-300.000

-400.000

-400.000

Frictiekosten

250.000

250.000

250.000

0

Projectkosten

0

50.000

225.000

0

250.000

0

-25.000

-500.000

Structurele kwaliteitsontwikkeling

160.000

160.000

160.000

160.000

Zorginhoudelijke transformatie

500.000

400.000

200.000

0

Nieuwe werkwijze wettelijk basispakket

650.000

1.000.000

1.450.000

1.840.000

1.310.000

1.560.000

1.810.000

2.000.000

Voorzorg en Stevig ouderschap borging

750.000

750.000

750.000

750.000

Uitbreiding interventies

200.000

700.000

1.000.000

1.750.000

Totaal Trendbreuk

950.000

1.450.000

1.750.000

2.500.000

2.710.000

3.210.000

3.735.000

4.200.000

Startpunt 2021 Autonome ontwikkelingen

Gelijkblijvend dienstverleningspakket

Totaal samenvoeging Eigentijdse professionele JGZ

Totaal Eigentijdse JGZ Trendbreuk

Totaal generaal

De verlenging van de beschikbare tijd per contactmoment heeft een grote financiële impact. De JGZ kent 17 standaard contactmomenten per kind. Dit aantal contact-

8 2023, 2024 en 2025 afhankelijk van jaarlijkse index

31

momenten, gerelateerd aan het aantal kinderen (gemiddeld tussen de 4.000 en 5.000 per leeftijdscohort), maakt dat een kleine aanpassing in de duur per contactmoment met daarbij behorende kwalitatieve inzet meteen een behoorlijke financiële consequentie heeft. In totaal betekent dit in 2025 een extra financiële bijdrage van € 1.840.000. Het tempo waarin deze verandering wordt geïmplementeerd kan in samenspraak met gemeenten worden bepaald. Omdat hier een keuzemogelijkheid voor gemeenten in zit, is deze regel donkerblauw gekleurd. Inspelen op wat het kind en het gezin nodig hebben, vraagt van de JGZ-professional extra vaardigheden. Want hoe kun je naast een advies geven, een gezin ook coachen? En hoe bepaal je dat een gezin gebaat is bij een groepsconsult? Hoe zorg je ervoor dat je naast aandacht voor het kind dat in de spreekkamer zit voor een contactmoment, ook nog beter naar het hele gezin kijkt? En hoe leid je een groepsconsult als je altijd gewend bent om individueel met kinderen en ouders te werken? Dit vraagt om extra competenties. Om stap voor stap te bouwen aan een eigentijdse JGZ vanuit de wettelijke opgave en de waarde van de (uitgebreide) contactmomenten te vergroten is een zorginhoudelijke transformatie onvermijdelijk. Dit vraagt in de jaren 2022-2024 om een tijdelijke extra investering van in totaal € 1.100.000, waarvan een bedrag van € 500.000 in 2022.

Daarnaast is een jaarlijkse structurele investering in de kwaliteit nodig van € 160.000. In de wetenschap dat opleidingen op ‘on hold’ staan sinds 2019 is het van belang dat deze zo snel mogelijk weer op het gewenste niveau worden gebracht. Prioritair zijn de scholingen op het gebied van positieve gezondheid, die de basis van denken en handelen vormen, maar die nog niet alle medewerkers hebben gevolgd. Een ander belangrijk aandachtspunt is dat in de deskundigheid van medewerkers de knip tussen 0-4 en 4-18 verdwijnt. Daar waar dit digitaal via het kinddossier al is gebeurd, dient dit ook plaats te vinden in de kennis en werkwijze van medewerkers. Dit is nodig om de voordelen van de JGZ 0-18 daadwerkelijk te gaan zien. Enerzijds in de uniformiteit van werken en anderzijds om het in de praktijk mogelijk te maken dat een gezin met kinderen van verschillende leeftijden in één consult terecht kan bij de JGZ-professional. De financiële vertaling van trendbreuk is weergegeven in het oranje deel van de tabel. In deze begroting is alleen weergegeven wat de bijdrage van JGZ aan Trendbreuk zal/kan zijn en bevat dus geen inzicht in de totale financiële implicaties van Trendbreuk. De borging van de interventies van Voorzorg en Stevig Ouderschap is in deze tabel meegenomen als noodzakelijk voor 2022.

Het bedrag is direct gekoppeld aan de subsidie van de Provincie Limburg en gaat uit van een borging vanaf 1 mei 2022. Ook de implementatie van de prenatale huisbezoeken 9 – die in 2022 deel zullen uitmaken van de

9 Voor deze nieuwe taak ontvangen gemeenten additionele middelen via het gemeentefonds

32

wettelijke taken en daarmee strikt genomen onder het blauwe deel gaan vallen – is in dit bedrag meegenomen. De financiële implicaties van de andere in dit document genoemde interventies vanuit Trendbreuk zijn becijferd in de regel die donkeroranje is gekleurd. Het is aan gemeenten om hierin keuzes te maken. Er ligt voor deze dienstverlening geen (wettelijke of financiële) verplichting voor incorporatie binnen de JGZ-organisatie, al is er vanuit de inhoud consensus dat interventies cruciaal zijn om de trend te breken en de JGZ de geschikte partner is om hieraan (mede) invulling te geven. Het is nagenoeg onmogelijk om voor het oranje deel een passende inschatting te maken over de gewenste fasering voor de jaren 2023-2025. De JGZ is immers sterk afhankelijk van andere partners in het realiseren van de opgave. In beeld is gebracht wat nodig is om in 2022 de huidige initiatieven te laten voortbestaan en daarmee de ontwikkeling niet te laten stagneren. Voor het resterende deel is een mathematische verdeling over de jaarschijven toegepast. De optelsom van alle onderdelen laat een totale financiële impact zien van € 4.200.000 (zie bijlage 8 voor een vertaling naar begroting 2025). Een veelomvattende maar vanuit de inhoud passende en noodzakelijke opgave, maar ook een enorme financiële opgave om in een financieel haalbaar perspectief te plaatsen.

En dat in een tijd dat de financiële positie van veel gemeenten onder druk staat.

33

8. Een eerste stap in 2022

Een inhoud die noodzakelijk is en waarvoor breed draagvlak bestaat, maar ook een financiële realiteit en een relatief korte horizon tot het moment van opstellen van de begroting 2022. Die combinatie maakt dat het op dit moment bestuurlijk niet haalbaar wordt geacht om in te stemmen met een meerjarenperspectief en extra bijdrage van € 4.200.000 aan de JGZ en daarvan afgeleid in de begroting 2022 een extra bijdrage van € 2.700.000. Dat is de gemeentelijke financiële realiteit van dit moment. Tegelijkertijd is er een breed besef dat het nodig is om in 2022 een eerste stap te zetten. Een stap die het mogelijk maakt om het fusietraject volledig af te ronden, de potentiële efficiencywinst te kunnen benutten én de start biedt voor een doorontwikkeling naar een eigentijdse JGZ vanuit een benadering waarin het kind en het gezin centraal staat. Voor Trendbreuk is de borging van ‘Voorzorg’ en ‘Stevig ouderschap’ een gezamenlijke verplichting die voortvloeit uit de Provinciale subsidie voor Kansrijke start. Het is een stap die vanuit financieel oogpunt meer realisme kent, maar waaraan onlosmakelijk consequenties zijn verbonden.

Zo moet rekening gehouden worden met mogelijke stagnatie in de bijdrage van JGZ aan de trendbreuk, zal de ontwikkeling naar een eigentijdse professionele organisatie meer tijd in beslag nemen dan vanuit de inhoud wenselijk is en wordt de afrekening van de project- en frictiekosten vooruitgeschoven en daarmee niet opgelost.

8.1. De toekomst start vandaag Zoals de titel van dit document al aangeeft: de toekomst start vandaag. De dienstverlening en de financiën van de JGZ zijn bevroren sinds 2019; het moment dat de samenvoeging van de JGZ werd voorbereid. Het is cruciaal om daadwerkelijk te gaan werken als één JGZ-organisatie vanuit een solide bedrijfsvoering en een uniforme invulling van de wettelijke dienstverlening. Zaken waar ook de Inspectie toezicht op houdt. Stilstand is in dit geval achteruitgang terwijl er een duidelijk streven is naar vooruitgang en er zelfs een breed gedragen ambitie ligt om een trendbreuk te bereiken. Feit is dat structurele deskundigheidsbevordering maar ook een noodzakelijke inhaalslag op dit vlak het vertrekpunt vormen voor alle toekomstige dienstverlening. Alleen met goed opgeleid personeel kunnen inhoudelijk stappen worden gezet. Het is daarom noodzakelijk om vooraan in het traject (2022) te investeren in het trainen en opleiden van medewerkers. Zonder personeel dat klaar is voor nieuwe uitdagingen en zonder solide basis is de JGZ in de komende jaren niet klaar om een sleutelrol te spelen in alle bestuurlijke ambities. 34

8.2 Het voorstel voor 2022 Het voorstel voor 2022 is een eerste stap in de meerjarencyclus die vanuit financieel oogpunt realisme kent, maar waaraan onlosmakelijk consequenties zijn verbonden. De bijdrage bij de opgave in trendbreuk is verminderd met € 187.500. Door deze verlaging moet rekening gehouden worden met stagnatie in de bijdrage van JGZ aan de trendbreuk door een strakke prioritering van inzet. De ontwikkeling naar een eigentijdse professionele JGZ organisatie zal meer tijd in beslag nemen dan vanuit de inhoud aangewezen is door de vermindering van de bijdrage met € 250.000. De afrekening van de project- en frictiekosten ter hoogte van 250.000 euro wordt vooruitgeschoven en daarmee niet opgelost. De autonome ontwikkelingen (grijze deel) in 2022 betreffen uitsluitend de indexering van de huidige gemeentelijke bijdrage aan de JGZ (2021) om te komen tot prijspeil 2022 (€ 200.000). Dit conform de septembercirculaire. In 2022 (groene deel) wordt ingezet op de harmonisatie arbeidsvoorwaarden (€ 300.000) en de start van de realisatie van de efficiency (- € 300.000). De project- en frictiekosten zijn hierin niet meegenomen en blijven in 2022 daarmee als negatieve post op de balans staan.

Een investering in de basis van de JGZ is nodig om vanuit een eigentijdse benadering invulling te geven aan de wettelijke taken vanuit een kwaliteitsimpuls en een zorginhoudelijke transformatie (€ 160.000 + € 500.000). Een gedegen uitvoering van het wettelijk pakket is het fundament voor de eigentijdse JGZ die kan meebewegen met de veranderende maatschappelijke opgave. De ontwikkeling naar een eigentijdse JGZ staat in 2022 onder andere in het teken van opleiden en bijscholen van medewerkers. Een belangrijke focus ligt op het inhalen van achterstand in het werken vanuit het gedachtengoed van positieve gezondheid én het opbouwen van kennis over meerdere leeftijdsgroepen. Zo wordt het daadwerkelijk mogelijk dat gezinnen beter worden begeleid, ook als ze de leeftijd van vier jaar bereiken of als er meerdere kinderen in het gezin zijn (knip 0-4/ 4-18). Essentieel is bovendien om in 2022 een start te maken met de differentiatie in dienstverlening en te groeien van adviseur naar coach en begeleider en hierin ervaring op te doen door dit direct op kleine schaal in de praktijk toe te passen (€ 400.000). Uitgangspunt is dat eind 2022 in een kwart van de contactmomenten, in de leeftijdsgroep 0-4 jaar, met deze nieuwe meer gepersonaliseerde manier van dienstverlening is gestart. Hiermee samenhangend is het noodzakelijk om de uitbreiding van de contactmomenten verder voor te bereiden.

Een deel van het hierboven genoemde bedrag van € 400.000 wordt in 2022 derhalve aangewend voor deskundigheid en menskracht op het gebeid van beleid, kwaliteit en procesmanagement. Dit met als opdracht te bepalen hoe de inhoudelijke prioritering de komende jaren moet uitzien, nader uit te werken hoe contactmomenten in de praktijk kunnen transformeren en te ondersteunen bij het vormgeven van werkprocessen en koppelvlakken in de keten die samenhangen met deze transformatie. 35

Omschrijving

2022

Startpunt 2021 Autonome ontwikkelingen Index 2022

200.000

Totaal Autonome ontwikkelingen

200.000

Gelijkblijvend dienstverleningspakket Harmonisatie arbeidsvoorwaarden

300.000

Efficiency overhead

-200.000

Efficiency prim. proces

-100.000

Totaal samenvoeging

0

Eigentijdse professionele JGZ Structurele kwaliteitsontwikkeling

160.000

Zorginhoudelijke transformatie

500.000

Nieuwe werkwijze wettelijk basispakket

400.000

Totaal Eigentijdse JGZ

1.060.000

Trendbreuk Voorzorg en Stevig ouderschap borging

562.500

Prenataal huisbezoek10

200.000

Totaal Trendbreuk

762.500

Totaal generaal

2.022.500

De extra bijdrage voor Trendbreuk is volledig gekoppeld aan de borging van de interventies van Voorzorg en Stevig Ouderschap (€ 562.500) én de implementatie van de prenatale huisbezoeken (€ 200.000). Beiden zijn voor 2022 onvermijdelijk gezien respectievelijk de al bestaande verplichtingen en de wettelijke basis.

10

Voor deze nieuwe taak ontvangen gemeenten additionele middelen via het gemeentefonds

36

8.3. Tot slot In dit document zijn de inhoudelijke contouren voor de toekomstige dienstverlening van de JGZ financieel vertaald en is gepoogd om de financiële consequenties te duiden en in een meerjarig perspectief te plaatsen. Het vraagt een beleidsoverstijgende en inhoudelijk gedreven aanpak en eenduidig bestuurlijk opdrachtgeverschap om de JGZ-veranderopgave vanaf 2022 stap voor stap te realiseren. Het inhalen van de gezondheidsachterstanden in de regio is een verantwoordelijkheid die door alle regionale partners gevoeld en geborgd moet worden. Vanuit gemeentelijk perspectief staat een integrale benadering centraal; een benadering die over de grenzen van (gemeentelijke) budgetten en beleidsterreinen heen stapt.

Waar kunnen gemeentelijke budgetten (op andere beleidsterreinen) worden vrijgemaakt om te investeren in de gezondheid van de jeugd en tegelijkertijd op termijn bijdraagt aan het betaalbaar houden van de (jeugd)hulp? Hoe kan er meer focus worden aangebracht in de keuze voor effectieve interventies? Welke mogelijkheden zijn er voor additionele (rijks)financiering van deze preventieve aanpak en wat is nodig om deze middelen dan ook daadwerkelijk te alloceren voor deze opgave? En hoe zal voortschrijdend inzicht van invloed zijn op de realiteit in de komende jaren? Kortom, ondanks het inzicht dat dit document biedt, resteren er ook in de komende jaren voldoende onzekerheden en vraagstukken waar op dat moment in partnerschap op geacteerd zal worden. Tot slot moet worden opgemerkt dat dit document geen inzicht geeft in of voorstel doet over de wijze waarop de kosten tussen de Zuid-Limburg gemeenten worden verdeeld. Het vraagstuk van de kostenverdeelsystematiek wordt separaat – door een werkgroep van gemeenten – uitgewerkt. Dit valt buiten de verantwoordelijkheid van de JGZ.

37