07 FJR Algemene Beschouwingen.docx

BEGROTING 2022 EN MEERJARENBEGROTING 2022-2025 8 november 2021 Zoals u van ons gewend bent houden we onze Algemene Beschouwingen DOOR DE OGEN VAN DE INWONERS En dat zal ik, ook namens mijn steunfractie, doen volgens de programmering in de voorliggende begroting. Vooropgesteld uit ik de wens om bij de presentatie van en publicatie over een volgende begroting duidelijk te maken dat het een voorstel van het college betreft aan de raad, aan het hoogste orgaan in de gemeente. Indien u de media een tekstopdracht verstrekt, dient voor de inwoners duidelijk te zijn dat het om een voorstel gaat en nog niks definitief is. Zoals het nu -weernaar buiten is gekomen lijkt het een - voorgebakken- eitje. En zouden deze begrotingsvergaderingen dus geen zin hebben. We hopen toch van wel en ik zal dus maar doorgaan met onze bijdrage. Over programma 1 MENS EN SAMENLEVING, raak ik steeds meer overtuigd van de juiste keuze mijn steun te geven aan een eigen gemeentelijk uitvoeringsprogramma Sociaal E-M (SEM). Ook al denken sommige fracties dat ik sinds mijn breuk met EML bij de oppositie hoor. Aan mijn stemgedrag is af te leiden dat ik voor de inhoud ga. Ik kan soms tegen, maar zeker ook voor een collegevoorstel zijn. Voel me niet gebonden door coalitie- of oppositieafspraken. Over mijn keuze voor afsplitsing van SZMH heb ik vooralsnog geen spijt.

We zijn zeer benieuwd of en hoe het ingegane veelbelovende traject van SEM wordt vervolgd. Waar nog een wereld te winnen valt is op de toegankelijkheid van openbare wegen en in publieke ruimten. Als wethouder Piatek zich aan zijn woord houdt - onlangs geuit in het Keerhoes - de gemeente Stein te willen voorbijstreven door niet slechts het Predikaat Gehandicaptenvriendelijke Gemeente te willen ontvangen, maar ook werkelijk een gehandicaptenvriendelijke gemeente te zijn, is er nog veel werk aan de winkel, beter gezegd: veel werk aan de trottoirs en wegen... Bovendien lopen de wegen uiteen als de afdelingen Fysiek en Sociaal Domein elkaar moeten vinden. Misschien eens nadenken over hoe andere gemeenten dit doen, bijv. door de ambtelijke afdelingen fysiek en sociaal domein te bundelen? Graag vernemen we uw voornemens -met planning- op het gebied van Toegankelijkheid, zodat ook onze inwoners met een beperking binnenkort zoveel als mogelijk deel kunnen uitmaken van onze leefomgeving. Ik zal hierover een MOTIE indienen. Programma 2 LANDSCHAP EN NATUUR ligt ons na aan het hart.

Daarom is het pijnlijk te moeten constateren dat er wel documenten aan landschap en natuur zijn gewijd (VTE, Buitengewoon Buitengebied e.a.), waarin goede bedoelingen worden beschreven, maar dat de inwoners steeds meer uitgestrekte velden zien zonder zelfs maar één paardenbloem in wijdse, onnatuurlijk groene biljartvelden, strak en glad, waarvan de grond wordt uitgemergeld en volgespoten met mest. De daarvoor kennelijk noodzakelijk vervaarlijk grote voertuigen vernielen onze holle wegen, verstoren de (nacht)rust en bezorgen veel overlast aan zowel onze inwoners als de das, vos, vogels, insecten, enzovoort... Wat gaat het college concreet ondernemen zowel tegen de groene vlakten als tegen de overlast? Of gaat u dit overlaten aan de LLTB met zijn egocentrische Campagne Goed Gezien?

1

Het is bekend dat we reeds lang aandringen op een eerlijk beleid t.a.v. Toeristische Accommodaties. Waarom wel regels voor hotels, groepsaccommodaties, vakantieappartementen, maar niet voor B&B’s en particulier vakantieverhuur? Waarom voor hen geen meldplicht, waarom geen handhaving? In uw beantwoording van onze Art.36-vragen geeft u aan dat begin oktober een eigen gemeentelijk registratiesysteem is gestart om daarmee het toeristenbelastingregister en dus ook het nachtregister te verbeteren. Ook stelt u dat u ‘niet langer een mistig gebied accepteert’, veroorzaakt door de BsGW die zich achter de AVG-regels verschuilt. Blijkbaar is er door ons jarenlange aandringen toch een toeristisch -en financieel- belletje gaan rinkelen? We kunnen nu blijkbaar eindelijk uitzien naar een open en eerlijke behandeling van onze toeristische ondernemers en u zult zich niet langer verschuilen achter die moeilijk meewerkende BsGW... Wanneer denkt u zover te zijn? Programma 3 KLIMAAT EN ENERGIE ligt ons zo mogelijk nog nader aan het hart, en aan het hart van steeds meer inwoners. Zeker nu de internationale Klimaattop in Glasgow in volle gang is. U zult zich herinneren dat we het vorig jaar tijdens onze AB een diaserie vertoonden met beelden van de ons omringende vervuilende Waalse industrieën, van Trilogieport en van Airport Bierset.

Allen blazen ze, gedragen door de grotendeels zuid-westenwind, ons Maasdal vol vervuilde lucht en lawaai. Toen was er nauwelijks steun van de andere fracties voor ons pleidooi. Gelukkig heeft het college wel onze boodschap serieus genomen, want via meerdere RIB’en werden we op de hoogte gesteld van het structureel overleg dat daarna gestart is met provincie, gemeente Maastricht en Vlaamse en Waalse overheden. Ook goed dat er vanuit de wetenschappelijke wereld hard op de landelijke politieke trom wordt geslagen, o.l.v. Maria Jansen o.a. directeur van de GGD. Zou het aan de naam liggen? We vragen het college dringend om structureel en pro-actief energie te blijven steken in het verbeteren van de vervuilde lucht vol fijnstof - natuurlijk weer voor onze inwoners- en die van Maastricht! Want de wind waait verder... We zijn tevreden over het feit dat ons verzoek om externe deskundigheid op het gebied van Vliegtuigoverlast te budgetteren is ingewilligd. De complexiteit van de problemen: zowel de loep waaronder vliegveld MAA momenteel ligt als het gebruik van het Nederlands luchtruim door de vliegtuigen van Airport Bierset, eisen speciale, vooral onafhankelijke, deskundigheid. Tijdens de BeVo hebben we gevraagd of u bekend bent met de negen zogenoemde Kantelpunten, ofwel Tipping Points, die we niet mogen overschrijden willen we onze aarde leefbaar houden.

Er zijn fracties die orakelen dat we als kleine gemeente niks kunnen doen als grote landen zich ook niet aan afspraken houden. Wel degelijk kunnen we ons steentje bijdragen als gemeente. Dat doen we ook al enigszins door bovengenoemde inzet t.a.v. luchtvervuiling, een van de kantelpunten. Ook door ons Bermenbeleid. Daardoor krijgt biodiversiteit meer kans. En laat dat nou ook een van de 9 kantelpunten zijn! Ook het tegengaan van de verzuring van de oceanen is een Kantelpunt. En laat er nou in onze gemeente al enkele jaren een super actieve groep jonge mensen zijn, die Clean-up Eijsden-Margraten aanstuurt! We doen al best veel, maar nog lang niet genoeg. En soms zelfs werken we onszelf tegen, zoals toen de vaste meerderheid in deze raad voor de energieverslindende en licht-vervuilende kerstlampjes stemde. Bewustwording van ons handelen, zowel in het gemeentehuis als door de inwoners, is van het grootste belang. We zullen hiertoe een MOTIE indienen. Programma 4 WONEN EN MOBILITEIT 2

Het gevoerde woningbeleid kunnen we i.h.a. ondersteunen. En zeker het besluit dat we hebben genomen -in principe- niet meer te bouwen in ons ‘Buitengewoon’ Buitengebied. Mobiliteit en burgerparticipatie is nog steeds in spagaat. Als het op besluiten aankomt, worden de inwoners vaak terzijde geschoven. Terwijl net zij de deskundigen ter plekke zijn. De verantwoordelijk wethouder zal toch ooit Anders Durven Doen? Onder Programma 5 valt o.a. de Kerntaak DIENSTVERLENING Dat het ziekteverzuim voor het eerst na jaren is gedaald naar ongeveer 5% is goed nieuws. Nu blijven zorgen voor behoud van goede krachten, voor evenwichtige verdeling interne en externe deskundigheid, maar bovenal voor een dienstbare opstelling door college en organisatie. Wellicht het advies van bureau Necker van Naem opvolgen en een ombudsfunctie in het leven roepen? Hoewel, net zoals op de scholen waar ik werkte leerlingbegeleiding inherent was aan de taak van elke leraar, zo zou ook Dienstverlening in het DNA van iedereen in dit Huis van de Burger moeten zitten. Hoe lang zijn we daar al op aan het wachten? En hoeveel budget is daar al aan besteed? Om de afstand te slechten tussen inwoners en gemeentehuis gaat onze grote voorkeur uit naar een Burgerraad. Participatie ten top! Er moet daarvoor geld genoeg zijn, gezien het gereserveerde budget voor Burgerparticipatie van €125.000 in het Raadsakkoord in 2018.

Ook het aanhouden van het Servicecentrum in onze grootste kern Eijsden is een stap in de goede richting, die u inmiddels al heeft gezet. De inwoners-enquete door Moventum in februari ‘21 geeft het duidelijk bewijs van zijn bestaansrecht. Wat betreft de Kerntaak FINANCIËN kom ik namens mijn steunfractie terug op het pleidooi dat ik het vorig jaar hield. We stelden voor om het OZB-tarief voor eigenaren niet-woningen (bedrijfspanden) in 3 stappen / jaren substantieel te verhogen van het zeer lage tarief van 16% naar een - in vergelijking met de landelijke cijfers - nog steeds gematigd tarief van 25%. Daardoor zouden de eigenaren van woningen minder kunnen worden belast. Zij betalen nu immers 27% méér dan het landelijk gemiddelde. Ons voorstel beoogt een eerlijke OZB-bijdrage van iedereen. De reactie van Wethouder Financiën op dit voorstel is grote quatsch. Ik zou het niet hebben begrepen, maar ik denk dat de wethouder het niet begrepen heeft. Ik nodig hem uit om met onze adviseur - hoofdinspecteur belastingen- het gesprek aan te gaan. Zelfs na een wethouderschap van enkele decennia kan er nog nieuwe kennis worden vergaard. Dat brengt ons bij de Fusie Effect Rapportage, de FER. De conclusies logen er niet om in juli 2017.

Enkele conclusies: de gemeenteraad stelt geen kaders, er vindt nauwelijks debat plaats, de raad vervult haar controlerende taak onvoldoende, een aantal bestuursleden heeft een lange, soms te lange staat van dienst waardoor hun scherpte en ambitie daaronder kunnen lijden. Veel hiervan wordt - ook nog in oktober 2021 - herkend in de rapportage van Bureau Necker van Naem. Ik citeer een samenvatting: ‘de bestuurscultuur is behoudend en gericht op beheersen’. Ook gezien de 56 meldingen waarin inwoners aangeven weinig of geen vertrouwen in het gemeentebestuur te hebben, blijkt dat nog niks is veranderd; eerder verergerd. De titel van het Raadsakkoord 2018 - 2022, Anders Durven Doen, heeft niet gebracht wat is beloofd. Verandering is pas mogelijk als de lijn van het landelijk CDA wordt gevolgd, nl dat wethouders maximaal 3 raadsperiodes blijven zitten. Onder leiding van de nieuw benoemde CDAlijsttrekker kan dan hopelijk ook in onze gemeente worden uitgezien naar echte verandering. Ik besluit mijn Algemene Beschouwingen onder dankzegging aan de opstellers van deze programmabegroting en de luisteraars thuis en hier voor uw aandacht. 3

Fractie Janssen-Rutten, Mede namens de steunfractie

4