06 Schriftelijke vragen en anwoorden Rapport Rekenkamer Cittaslow verstopt in het DNA

Raadsvergadering 28 mei 2024 Schriftelijke vragen Raadsvoorstel 6: Rapport Rekenkamer Cittaslow verstopt in het DNA

Vraag 1: Pagina 2. Aanbeveling 1 Raad en college formuleer Cittaslow ambities Het ontbreekt echter aan een eenduidige richting die voor iedereen helder is, expliciet wordt uitgedragen en een herkenbare basis vormt voor verdere visie- en beleidsontwikkeling, positionering en profilering van de gemeente Eijsden-Margraten. Heeft er een interne evaluatie plaatsgevonden om boven water krijgen waar het bij bovenstaande mis is gegaan. Antwoord: Er heeft geen interne evaluatie plaatsgevonden. Zoals in de bestuurlijke reactie is aangegeven, zal het college de strategische koers van de gemeente (wat voor gemeente willen we zijn?) op korte termijn explicieter formuleren zodat zowel intern als extern een herkenbare basis wordt gevormd voor de verdere visie- en beleidsontwikkeling, positioneren en proflering van onze gemeente. Vraag 2: Pagina 2. Aanbeveling 2 B&W neem actief deel aan de nationale en internationale Cittaslow netwerken Voor wat betreft een actieve deelname aan internationale netwerken merken wij op dat dit voor onze gemeente wel een meerwaarde moet hebben. Geldt dit niet ook voor het lokale (regionale) netwerk met betrekking tot Cittaslow? Wat wordt verstaan onder een meerwaarde? Denk bijvoorbeeld aan de voorgenomen jumelage met Clervaux (Luxemburg), hetgeen mede ertoe geleid heeft dat ook Clervaux een Cittaslow-gemeente is geworden.

Is het de taak van Eijsden-Margraten om andere gemeenten over te halen om Cittaslow-gemeente te worden? Antwoord: Deze meerwaarde geldt uiteraard ook voor de lokale (regionale) Cittaslow netwerken. Onder meerwaarde verstaan wij dat het gedachtengoed van Cittaslow het DNA, de kernwaarden (authenticiteit, gastvriendelijkheid, fijnschaligheid, unieke ligging en aandacht voor elkaar) van onze gemeente verder versterkt. Deze meerwaarde zien wij eerder in de samenwerking met gemeenten in de Benelux dan bijvoorbeeld bij gemeenten buiten Europa. In dit verband moet u ook onze opmerking zien dat Clervaux een Cittaslowgemeente is geworden. Vraag 3: Pagina 2. Aanbeveling 3 College en ambtelijke organisatie communiceer zichtbaar over Cittaslow zowel intern als extern Wij nemen deze aanbeveling over en zullen zowel intern als extern doelgerichter en zichtbaarder communiceren. Waar is het de afgelopen jaren exact misgegaan? Cittaslow mag toch ook voor onze interne organisatie geen onbekend begrip zijn?

1

Antwoord: Cittaslow is inderdaad geen onbekend begrip binnen de organisatie. De conclusie die de rekenkamer trekt is evenwel de volgende: ´op strategisch niveau heeft Cittaslow in Eijsden-Margraten weinig impact, aangezien het de laatste jaren niet prominent aanwezig is in (overkoepelende) visies en minder terugkomt in de planning & control cyclus. Bovendien zijn Cittaslow-doelstellingen niet gestructureerd geïntegreerd in de besluitvorming met een vaste paragraaf in de collegevoorstellen´. Dit heeft ertoe bijgedragen dat de zichtbaarheid van Cittaslow, behoudens op een aantal specifieke onderdelen, beperkt tot uitdrukking is gekomen. Op specifieke onderdelen vormen de Cittaslowkernwaarden wel degelijk het uitgangspunt. We noemen in dit verband onder andere de totstandkoming van de Omgevingsvisie Lijn-50, de Regionale Visie Vrijetijdseconomie ‘Bestemming Zuid-Limburg 2030’, het Manifest Buitengewoon Buitengebied, de gebiedsvisie Middenterras MeschBemelen, het Landschapspark Grenzeloos Bocageland, de aanzet voor de gebiedsvisie Poort van het Heuvelland. Vraag 4: Hoe is intern gecommuniceerd met betrekking tot Cittaslow? Antwoord: De interne communicatie vond vooral plaats binnen en vanuit de beleidsvelden communicatie, toerisme, recreatie, kunst & cultuur en economie.

Hetgeen niet wegneemt dat de Cittaslow kernwaarden, die in het DNA van de gemeente zijn opgesloten, ook door de andere beleidsvelden werden gehanteerd. Vraag 5: Overigens zal in het nieuwe inwerkprogramma voor nieuwe medewerkers Cittaslow expliciet worden opgenomen. Waar moet dan aan gedacht worden, hoe gaat dit in zijn werk en wie gaat dit doen? Antwoord: Voor de introductie van nieuwe medewerkers in de organisatie is met ingang van maart een onboardingsprogramma ontwikkeld. In dit programma is het gedachtegoed Cittaslow verankerd. Vraag 6: Pagina 2. Aanbeveling 4 Ambtelijke organisatie faciliteer enthousiast en versterk het ambassadeursnetwerk in Eijsden-Margraten Op 24 oktober 2023 hebben wij in ons besluit om nieuwe Cittaslow ambassadeurs te benoemen het volgende overwogen: Welke criteria worden gehanteerd om in aanmerking te komen als ambassadeur en hoe borgen we dit in de uitvoering van deze ambassadeurs. Wat gaat er met de huidige ambassadeurs gebeuren? Hoe willen we op langere termijn de rol van ambassadeur waarborgen? Antwoord: De ervaring met het huidige netwerk heeft geleerd dat er een vaste groep proactieve ambassadeurs deelnemen en dat een redelijk aantal op de achtergrond blijft. Tot dusver hanteerden we daarbij geen voorwaarde(n) voor het actief deelnemen. Dit is inmiddels wel een punt van aandacht en zijn we hierover in gesprek met de ambassadeurs zelf.

Bij de benoeming van de nieuwe ambassadeurs in 2023 kwam dit ook nadrukkelijk aan de orde tijdens de beoordelingsgesprekken. De komende periode zal worden bezien op welke wijze in de toekomst meer kan worden gestuurd op proactieve deelname De nieuwe ambassadeurs hebben aangegeven zich actief in te willen zetten binnen het netwerk. Een ander punt van aandacht is de duur van de benoeming. Tot dusver geldt deze voor onbepaalde tijd. 2

Tenslotte zien we als gemeente vooral een rol als verbinder van het netwerk en het waar nodig/mogelijk faciliteren van activiteiten. Vraag 7: Pagina 3. Wij staan positief tegenover een intensievere samenwerking met Gulpen-Wittem en Vaals ten aanzien van Cittaslow. Deze aanbeveling nemen wij tevens mee in onze bredere heroriëntatie op strategische (regionale) samenwerking. Hoe en op welke zaken wordt er nu al samengewerkt met beide gemeenten in het kader van Cittaslow? Waaraan wordt concreet gedacht als er gesproken wordt over een intensievere samenwerking? Antwoord: Op 11 juni as. hebben wij in een bestuurlijk overleg van de Lijn 50 gemeenten het thema samenwerking Cittalsow geagendeerd. Tijdens dit overleg wordt nader verkend hoe verder gezamenlijk invulling te geven aan Cittaslow. Vraag 8 Een van de doelstellingen van Cittaslow is het bevorderen van een betere levenskwaliteit voor de inwoners, met aandacht voor welzijn, gezondheid en sociale verbondenheid. Hoe verhoudt zich de afwijzing van de vraag voor financiële steun voor het openhouden van Mosaqua, gelegen in een Cittaslow en Lijn 50 gemeente, met het vervullen van deze doelstelling? Antwoord: In onze brief aan het college van Gulpen-Wittem hebben wij aangegeven dat bijdragen aan de instandhouding van een voorziening in een andere gemeente in beginsel niet gebruikelijk is.

Dit staat ons inziens los van de doelstellingen van Cittaslow die zijn gericht op kwaliteit van leven en betrekking hebben op een evenwicht in de sociale, ecologische en economische belangen van onze inwoners. Vraag 9: 20240528 06b Rapportage Cittaslow Pagina 6. De kernconclusie is dat het Cittaslow-keurmerk waardevol kan zijn voor het bereiken van beleidsdoelstellingen. In de periode 2016-2020 was de animo hiervoor groot, maar na 2020, mede beïnvloed door de coronapandemie en een tijdelijke burgemeester, is de inzet verminderd en zouden er meer kansen en instrumenten aangeboord kunnen worden. Welke kansen en instrumenten kunnen er dan aangeboord worden? Antwoord: De mogelijkheden die kunnen worden benut omvatten het integreren van Cittaslow-ambities en doelstellingen op strategisch niveau. Daarnaast kunnen de Cittaslow-ambities bevorderd worden door het opnemen van een specifieke Cittaslow-paragraaf in de collegevoorstellen. Verder kunnen verschillende instrumenten worden ingezet, zoals het verhogen van de erkenning, gerichte inzet van marketingtools, en intensiever samenwerken met zowel het nationale als internationale netwerk van Cittaslow. Binnen deze samenwerking kunnen specifieke projecten zoals best practices, scholings- en storytelling-projecten worden benut die geboden worden door deze netwerken.

Vraag 10: U schrijft in het rapport het volgende; Ook het college, de directie en een beperkt aantal medewerkers zijn goed vertrouwd met Cittaslow en ondersteunen het gedachtegoed, maar het is zorgwekkend is dat het onder een groot deel van de ambtelijke organisatie nauwelijks leeft. Waarom wordt de term ‘zorgwekkend’ gebruikt? Wie is er binnen het gemeentelijke ambtenarenapparaat verantwoordelijk voor het overbrengen van de Cittaslow gedachte en dat het leeft? 3

Op welke wijze denkt u dit wel te bereiken? Antwoord: Het gebruik van het woord 'zorgwekkend' benadrukt de bezorgdheid over het feit dat een aanzienlijk deel van de ambtelijke organisatie niet bekend is met het gedachtegoed van Cittaslow en er niet bij betrokken is. Dit suggereert dat zij niet in staat zijn om ernaar te handelen. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij het bestuur en de organisatie zelf. Om dit aan te pakken, kan intern gerichte communicatie worden verbeterd door middel van interne evenementen en door bijvoorbeeld het expliciet opnemen van Cittaslow in het inwerkprogramma van nieuwe medewerkers. Dit wordt beschreven in de toelichting bij aanbeveling 3, waarbij het college zich verbindt aan het integraal overnemen van deze aanbeveling. Via het MT en de afzonderlijke teams kan het Cittaslow-gedachtegoed verder worden verankerd door het thema Cittaslow en de meerwaarde van het meewegen van de kernwaarden in het werk regelmatig bespreekbaar te maken. Tevens wordt gedacht aan het meer gebruik maken van ‘best practices’ binnen het landelijk netwerk ter inspiratie voor het eigen werk/beleidsterrein. Vraag 11: Pagina 13. De rekenkamer schrijft als toelichting op aanbeveling 4; Mogelijk is het ook noodzakelijk om afscheid te nemen van ambassadeurs die geen betrokkenheid meer voelen.

Bij de start in 2016, wat waren de verwachtingen en afspraken met de ambassadeurs omtrent het gebruik van de term Cittaslow, promoten hiervan en te verwachten resultaten? Antwoord: Het onderzoek van de rekenkamer richt zich op de periode van 2020 tot januari 2024, dus er is geen analyse gemaakt van de verwachtingen en afspraken bij de start in 2016. Uit de telefonische enquête blijkt echter dat tweederde van de ambassadeurs persoonlijk zijn benaderd door de gemeente om deel te nemen. Bovendien blijkt uit de enquête dat een kwart van de ambassadeurs niet duidelijk weet wat er van hen wordt verwacht en dat sommigen geen betrokkenheid meer voelen bij Cittaslow.

Vraag 1: Blz 2: de voorgenomen jumelage. Dit is al jaren een voorgenomen jumelage. Is er nog voortgang. Is college dit nog steeds van plan, Zo ja wat is stand van zaken? Antwoord: In de zomer van 2022, na een vrij lange onderbreking vanwege de COVID crisis, heeft een tussentijds bezoek plaatsgevonden aan Clervaux om de banden aan te halen. Afgesproken is dat traject verder op te pakken na het aantreden van de nieuwe burgemeesters van zowel Clervaux als EijsdenMargraten. In februari 2024 heeft een kennismakingsgesprek plaatsgevonden tussen de beide burgemeesters. Op basis van een nog uit te werken programma wordt gekoerst op een formele jumelage en verdere samenwerking waarbij doelmatigheid en meerwaarde voor beide gemeenten voorop zal staan. Beiden zijn Cittaslow gemeenten en thema’s zoals duurzaamheid en energietransitie, natuur inclusieve landbouw, landschap en natuur, toerisme kunst en cultuur, HAFA (jeugd)muziek, Liberation en de verbinding met de Euregio vormen gezamenlijke onderwerpen voor uitwisseling/burgerparticipatie, kennisoverdracht en samenwerking. Een raadsvoorstel voor het formaliseren van de jumelage zal zo spoedig mogelijk worden voorgelegd aan de gemeenteraad. 4

Vraag 2: Blz 3. Het college staat positief tegenover samenwerking in lijn 50 verband. Geldt dat ook voor de twee andere gemeenten. Is er al overleg geweest met hen? Antwoord: Samenwerking vindt reeds plaats binnen Lijn 50 verband. Op 11 juni 2024 hebben de drie colleges een periodiek overleg. Tijdens dit overleg staat o.a. Cittaslow geagendeerd.

Vraag 1: Heeft het college een plan wat zij met de aanbevelingen zal gaan doen en binnen welke termijn dit gaat gebeuren? Antwoord: Zoals in de bestuurlijke reactie is aangegeven neemt het college de aanbevlingen over. Per aanbeveling is aangegeven hoe dit zal worden opgepakt.

Geen vragen

Vraag 1: Als we dit, zoals voorgesteld in raadsvoorstel, ter kennisgeving aannemen, wat betekent dit dan voor de aanbevelingen die het rapport geeft om Cittaslow beter in het ‘DNA van de gemeente’ in te bedden? Antwoord: Als het raadsvoorstel ter kennisgeving wordt aangenomen en de aanbevelingen actief worden opgepakt door het college, zal dit een positief effect hebben op het integreren van Cittaslow in het 'DNA van de gemeente'. Het is vooral belangrijk om te starten met aanbeveling 1, waarbij wordt onderzocht of Cittaslow anno 2024 nog steeds breed wordt gesteund binnen de raad. Vervolgens kunnen de hoofddoelen worden vastgesteld, waarbij prioriteit wordt gegeven aan de acht afgeleide doelen van het internationale netwerk. Nadat dit is gedaan, kunnen concrete en meetbare ambities 5

worden vastgesteld, terwijl de overige aanbevelingen zullen bijdragen aan een stevige integratie van Cittaslow. De eerste noodzakelijke stap hiervoor is een gemeenteraadsbesluit om Cittaslow blijvend te erkennen of er afstand van te nemen.

6